Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-151 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-03/55-22
Karar Tarihi : 20.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR : Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.
Budak Sok. No:7/1 06700 Gaziosmanpaşa/Ankara
20
D. TARAFLAR : - Evonik Steag GmbH
Rellinghauser Straße 1-11 45128 Essen/ALMANYA
- MTB Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Nasuh Akar Mah. 28. Sok. 11/1 Balgat/Ankara
E. DOSYA KONUSU: MTB Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt Turizm ve Ticaret
Limited Şirketi’nin, Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.’de sahip olduğu %99,96
oranında hissenin Evonik Steag GmbH tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.12.2008 tarih ve 8150 sayı ile intikal eden ve
en son 2.1.2009 tarih ve 15 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 14.1.2009 tarih ve 2008-1-
151/Öİ-09-MÖ sayılı Ön İnceleme Raporu 15.1.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-120/6 sayılı
Başkanlık önergesi ile 09-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; MTB Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt 40
Turizm ve Ticaret Limited Şirketi (MTB)’nin, Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.
(Renova)’de sahip olduğu %99,96 oranında hissenin Evonik Steag GmbH (Evonik Steag)
tarafından devralınması işleminin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu;
ancak devralma sonucunda hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun
güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin
verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
09-03/55-22
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 50
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Hisseleri devre konu olan Renova, rüzgar enerjisinden elektrik üretimi alanında faaliyet
göstermek üzere kurulmuştur. Genel anlamda, elektrik sektörü; üretim, iletim ve dağıtım
olmak üzere üç bölümden oluşmakta olup; elektrik üretimi, ısı enerjisi veya sudaki
potansiyel enerji gibi başka formdaki enerjinin elektriğe çevrilmesi işlemidir. Devralan
teşebbüs konumundaki Evonik Steag’in Türkiye’deki iştiraklerinden İskenderun Enerji
Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin de elektrik üretimi ve satışı alanında faaliyet gösterdiği dikkate
alındığında, tarafların faaliyetleri bakımından bu alanda bir örtüşmenin söz konusu olduğu
görülmektedir. 60
Bildirim konusu işlemin, dosyada yer alan alternatif tüm tanımlar bakımından rekabeti
kısıtlayıcı bir etkisinin bulunmadığı dikkate alındığında, ilgili ürün pazarına ilişkin daha
önceki Rekabet Kurulu kararlarında benimsenen yaklaşımdan ayrılmayı gerektiren
herhangi bir durumun söz konusu olmadığı düşünülmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün
pazarı, “elektrik üretimi ve satışı pazarı” olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içerisinde herhangi bir yerde üretilmiş olan elektrik enerjisi enterkonnekte 70
sistem aracılığıyla iletim hattına iletilmekte, daha sonra da dağıtım hatları yardımıyla tüm
yurda dağıtılabilmektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar "Türkiye" olarak tespit edilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Evonik Steag
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, işlemin devralan tarafı konumundaki Evonik
Steag, dünya genelinde kimyasal, enerji ve gayrimenkul işlerinde faaliyet gösteren Evonik
Grup şirketlerinden biridir ve şirketin hisselerinin tamamına holding şirketi olan Evonik
Industries AG (Evonik Industries) sahip bulunmaktadır. Evonik-Beteiligung Verwaltungs 80
GmbH & Co. (Evonik-Beteiligung) %100 iştiraki olan RAG Stiftung vasıtasıyla dolaylı
olarak Evonik Industries hisselerinin %(….)’una, doğrudan ise %(…)’ine sahip
bulunmaktadır. Evonik Industries’in geri kalan %(…) oranındaki hissesi ise Gabriel
Acquisitions GmbH (Gabriel Acquisitions)’a aittir. Evonik Industries’ın azınlık hissedarı
konumundaki Gabriel Acquisitions’ın teşebbüse ilişkin stratejik kararlarda veto hakkı
bulunmakta ve bu sayede Gabriel Acquisitions, Evonik Industries’i Evonik-Beteiligung ile
müşterek olarak kontrol etmektedir. Evonik Industries’in bu kontrol yapısı, Gabriel
Acquisitions’ın, Evonik Industries AG hisselerinin %(….)’ini RAG Stiftung’dan devralması
işlemine ilişkin 11.9.2008 tarih ve 08-52/787-316 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile de tespit
edilmiştir. Söz konusu kararda yer alan bilgilere göre, Evonik Industries’i kontrol eden söz 90
konusu teşebbüslerin Türkiye’deki faaliyet alanları, sadece Evonik Industries ortak
girişiminin dolaylı olarak (%100 iştiraki olan Evonik Steag vasıtasıyla) faaliyet gösterdiği
alanlarda örtüşmektedir.
09-03/55-22
3
Evonik Steag, İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (İSKEN), AYAS Enerji Üretim ve
Ticaret A.Ş. (AYAS) ve ARKAD Deniz Taşımacılığı A.Ş. (ARKAD) aracılığıyla faaliyet
göstermektedir. Evonik Steag’in %(….) oranında hissesine sahip bulunduğu AYAS,
elektrik üretim, dağıtım, iletim ve ticaretine ilişkin her çeşit projenin geliştirilmesi ve
gerçekleştirilmesi amacıyla kurulmuş olmakla birlikte, teşebbüs hala proje geliştirme
aşamasındadır. 100
Evonik Steag’in Türkiye’deki diğer bir iştiraki olan İSKEN’in faaliyetini ise Sugözü Köyü
Mevkii, Yumurtalık/ADANA’da taşkömürü ile çalışan elektrik santralinin işletimi, bakımı ve
üretilen elektriğin/enerjinin satışı oluşturmaktadır. İSKEN ile Türkiye Elektrik Ticaret ve
Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) arasındaki Yap-İşlet Sözleşmesi ile İSKEN’e %(…) oranında alım
garantisi verilmiş olup; TETAŞ teşebbüsün yegane müşterisi konumundadır. İSKEN’in
hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 1: İSKEN’in Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı
Evonik Steag Gmbh %(….)
Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) %(….)
Diğer %(….)
TOPLAM %(….)
110
Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere, Evonik Steag, İSKEN’in %(…) oranındaki hissesini
elinde bulundurmaktadır. RWE Power AG’nin sahibi olduğu %(…) oranındaki İSKEN
hisselerinin, Ordu Yardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından devralınması
işlemine ilişkin 30.9.2004 tarih ve 04-63/906-216 sayılı Rekabet Kurulu kararı
incelendiğinde, Evonik Steag’in (önceden Steag AG) bu hisse oranı ile İSKEN üzerinde
tek başına kontrol hakkına sahip olduğu görülmekte olup; söz konusu kontrol yapısında
herhangi bir değişiklik olmadığı Renova’nın 2.1.2009 tarih ve 15 sayı ile Kurum kayıtlarına
giren yazısı ile de teyit edilmektedir.
Evonik Steag, ARKAD’da ise, İSKEN’in söz konusu şirkette sahip olduğu %(…) oranında 120
payı ile dolaylı olarak hisse sahibi bulunmaktadır. ARKAD, İskenderun limanından elektrik
santraline tedarik edilen kömürü taşıyan kömür nakil araçlarının işletimi ve bakımı
alanında faaliyet göstermektedir.
Evonik Steag’in yönetim kurulu, Dr. Alfred Tacke, Dr. Wolfgang Cieslik, Joachim Henrich
Oskar Rumstadt, Karl Schnadt ve Dr. Jörg Terrahe’den oluşmaktadır.
H.2.2. MTB
Bildirim konusu işlem çerçevesinde, Renova’daki %(…) oranındaki hissesini Evonik 130
Steag’e devretmesi planlanan MTB, bir danışmanlık şirketi olup, enerji sektöründe faaliyet
gösteren şirketlerin lisans başvuruları ve proje aşamalarında bu şirketlere teknik destek
sağlamaktadır. Teşebbüsün hissedarları gerçek kişilerden oluşmakta olup, söz konusu
hissedarlara aşağıda yer verilmektedir:
09-03/55-22
4
Tablo 2: MTB’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı
Bülent Ülkü %(…)
Mahmut Celal Kaya %(…)
Mahmut Mevlana Yetkin %(…)
Muharrem Aybakır %(…)
Abdülkadir Bahadır %(…)
140
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, MTB’nin üzerindeki kontrolünü Evonik Steag’e
devretmeyi planladığı Renova ise, rüzgar elektrik enerjisi üretim tesisi kurulması, inşası ve
rehabilitasyonu, işletmeye alınması, kiralanması, elektrik enerjisi üretimi, üretilen elektrik
enerjisinin ve/veya kapasitesinin müşterilere satışı ile iştigal etmek amacıyla 30.10.2007
tarihinde kurulmuş bir enerji şirketi olup, henüz faaliyete geçmemiştir. Renova’nın mevcut
durumda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)’na rüzgar elektrik santralinden
elektrik üretimi yapmak üzere yaptığı bir lisans başvurusu bulunmakla birlikte, söz konusu
başvuruya ilişkin inceleme süresi henüz tamamlanmamıştır. Renova’nın devir öncesi
hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
150
Tablo 3: Renova’nın Devir Öncesi Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı
MTB %(…)
Bülent Ülkü %(…)
Ahmet İlker Doğan %(…)
Mahmut Celal Kaya %(…)
Tuğba Bayman %(…)
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
MTB’nin Renova’da sahip olduğu %(….) oranındaki hissenin Evonik Steag AG tarafından
devralınmasına ilişkin bildirim konusu işlemin dayanağını, taraflar arasında 31.10.2008
tarihinde imzalanan hisse devir senedi oluşturmaktadır. Söz konusu hisse devir senedinin
geçerli olabilmesi Rekabet Kurumu’na yapılacak bildirime bağlıdır. Hisse devir senedi
haricinde taraflar arasında işleme ilişkin olarak imzalanmış başka herhangi bir sözleşme
bulunmamaktadır. Bildirim konusu işlem neticesinde, Renova’nın MTB dışındaki 160
hissedarlarının da hisselerini devretmesiyle, teşebbüsün hissedarlık yapısı aşağıdaki şekli
alacaktır:
Tablo 4: Renova’nın Devir Sonrası Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı
Evonik Steag %(…)
Dr. Ralf Hubert Gilgen %(…)
Dr. Peter Heinrich Hagemann %(…)
Dr. Sırrı Uyanık %(…)
Daniel Voswinkel %(…)
Bildirim konusu işlem neticesinde Evonik Steag, Renova’nın kontrolünü MTB’den
devralacaktır. Dolayısıyla söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2/b maddesi
kapsamında kontrol değişikliğine yol açan bir devralmadır.
Yukarıda da belirtildiği üzere, Renova’nın kurulduğundan bu yana herhangi bir faaliyeti 170
olmadığından cirosu veya pazar payı bulunmamaktadır. Bildirim Formu’nda, devralan
09-03/55-22
5
taraf olan Evonik Steag’in, ilgili ürün pazarında İSKEN vasıtasıyla elde ettiği 2007 yılı
cirosunun (………….) Euro (yaklaşık …………… TL) olduğu, pazar payının ise İSKEN’in
(……..) GWh’lık üretimi neticesinde %(…) olarak gerçekleştiği belirtilmektedir. Bu bilgiler
çerçevesinde, Evonik Steag’in ilgili pazardaki cirosu 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ'in 4. maddesindeki ciro eşiğini aştığından, işlemin Rekabet Kurulu iznine tabi
olduğu görülmektedir.
Diğer taraftan, devre konu teşebbüs olan Renova’nın halihazırda ilgili pazarda herhangi
bir faaliyetinin bulunmaması sebebiyle, devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda herhangi 180
bir yoğunlaşma artışı yaşanmayacaktır. Dolayısıyla söz konusu devralma işleminin, hakim
durum yaratan veya hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarda etkin
rekabeti önemli ölçüde engelleyen bir nitelik arz etmediği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen 190
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy