Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-261 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-04/73-29
Karar Tarihi : 4.2.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Erdem AKTEKİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ramazan TUNAHAN 20
İstanbul Yolu 26. Km. Saray Kazan/Ankara
D. TARAFLAR : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
İstanbul Yolu 26. Km. Saray Kazan/Ankara
Lider Güven Gıda Tem. ve İht. Mad. İnşaat ve Malz. Nak. Tic.
Sanayi Ltd. Şti.
Zeytinlibahçe Cad. Eski Otogar Karşısı M. Tuner Çarşısı
No:147/9-10 Mersin
30
E. DOSYA KONUSU: Mersin’de faaliyet gösteren Lider Güven Gıda Tem. ve İht.
Mad. İnşaat ve Malz. Nak. Tic. Sanayi Ltd. Şti.’nin Çağdaşkent mağazasının
işletme hakkının demirbaş ve emtiaları ile birlikte Şeref Makromarket Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’ye devri işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.12.2008 tarih ve 8427 sayı ile giren ve
en son 20.1.2009 tarih ve 538 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.1.2009 40
tarih ve 2008-3-261/Öİ-09-PE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 22.1.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/24 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-04 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
Mersin’de faaliyet gösteren Lider Güven Gıda Tem. ve İht. Mad. İnşaat ve Malz. Nak.
Tic. Sanayi Ltd. Şti.’nin Çağdaşkent mağazasının işletme hakkının demirbaş ve
emtiaları ile birlikte Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye satışı işleminin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi ile 50
09-04/73-29
2
belirlenen ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir
hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek,
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilebileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
60
H.1.1. Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Makromarket )
İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Makromarket,
organize perakende sektöründe faaliyet gösteren Ankara merkezli bir şirkettir.
Yönetim kurulu üyeleri; Şeref Songör (Başkan), Osman Songör, Mehmet Songör,
Mustafa Songör ve Uğur Songör’den oluşan, Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmektedir.
Tablo 1 - Makromarket'in Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Sermaye Miktarı Hisse Adedi Pay Oranı(%)
Şeref Songör (…………) (…..) (…..)
Osman Songör (…………) (…..) (…..)
Uğur Songör (…………) (…..) (…..)
Mehmet Songör (…………) (…..) (…..)
Mustafa Songör (…………) (…..) (…..)
Aysun Türkmen (…………) (…..) (…..)
TOPLAM (…………) (…..) 100
70
Makromarket’in 2007 yılı cirosu (…………….) (……………………………………….)
TL’dir. Makromarket’in Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. hisselerini ve Kombassan Giyim
Gıda Turizm San İç ve Dış Ticaret A.Ş.’ye ait olan Afra mağazalarının işletme
hakkını devralmasına sırasıyla; 5.4.2007 tarih, 07-30/293-110 sayılı ve 15.11.2008
tarih, 07-86/1083-419 sayılı Kurul Kararlarıyla izin verilmiştir. 2008 yılında ise
6.3.2008 tarih ve 08-22/223-73 sayılı Kurul Kararıyla Makromarket ile Uyum Gıda ve
İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.’nin üçüncü bir şirkete katılması suretiyle
birleşmesi işlemine ve 11.9.2008 tarih 08-52/800-327 sayılı Kurul Kararı ile de
Makromarket’in Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi altında
bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi altında 80
bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkını, demirbaş ve emtialarla birlikte satın
alması işlemine izin verilmiştir.
H.1.2. Lider Güven Gıda Tem. ve İht. Mad. İnşaat ve Malz. Nak. Tic. Sanayi Ltd.
Şti. (Lider )
Lider Mersin’de organize perakende sektöründe faaliyette bulunan ve satışa konu
olan 1260 m2 alana sahip süpermarketin sahibidir. Şirketin aynı ilde satışa konu
mağaza dışında 2 adet mağazası daha bulunmaktadır. Şirketin 2007 yılı cirosu
(……………) (………………………………) TL olarak gerçekleşmiştir. Şirket
90
hisselerinin %(…..)’sı Ali Ekber Ilgın’a, kalan %(…..) ise Ahmet Ilgın’a aittir.
09-04/73-29
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
Türk perakende sektörünün temel aktörlerini hipermarketler, süpermarketler, orta
ölçekli marketler, marketler, bakkallar, büfeler, ihtisas mağazaları olarak sıralamak 100
mümkündür.
Türk perakende sektörünün 2006 yılı cirosu toplam (………………) ABD doları olarak
gerçekleşmiş, bu cironun %(…)’i geleneksel perakende sektörü tarafından %(…)’i ise
modern perakende sektörü tarafından yaratılmıştır. Sektörün cirosunun 2010 yılında
(…………….) ABD dolarına ulaşması beklenmektedir. Her ne kadar, Türk perakende
sektörünün toplam satışlarının %(…)’den fazlası gıda perakendeciliğine ait olsa da,
son yıllarda gerçekleşen ekonomik büyüme sonucu tüketicilerin alım gücündeki artış
ve buna bağlı olarak tüketicilerde ortaya çıkan gıda dışı kalemlere harcama yapma
eğilimi, gıda dışı perakende sektöründe büyüme beklentilerini artırmaktadır. 110
Son yıllarda sektörde yer alan aktörlerin sektör içindeki konumları değişmeye
başlamış ve sektör geleneksel perakendecilikten modern perakendeciliğe doğru hızlı
bir geçiş döneminin içine girmiştir. Modern perakende sektörünün geleneksel
perakende sektöründen pazar payı kazanmaya başlaması, modern perakende
sektöründeki istihdam verimliliğinin seviyesi, ölçek ekonomisi ve tedarik
yönetimlerinin daha verimli gerçekleştirilmesiyle açıklanabilir.
Hızlı büyüme ve gelecek vaat eden ekonomik görünüm, perakendeciliği, yatırım
yapılacak en çekici sektörlerden birisi haline getirmiştir. Türkiye’nin geçen beş yılda 120
çok büyük ekonomik, politik ve toplumsal değişimler geçirdiği dikkate alındığında,
perakende sektöründe ciddi bir potansiyelin mevcut olduğunu söylemek yanlış
olmayacaktır. Giderek artan genç ve orta gelir grubundaki nüfustan kaynaklanan
büyüme potansiyeli ve gelişmeye açık pazar koşulları yatırımcıları perakende
sektörüne yatırım yapmaya çeken ana etkendir. Ülkenin üretim faktörleri, demografik
özellikleri, yaşam ve tüketim alışkanlıklarının bileşimindeki olumlu değişikliklerin yanı
sıra, harcanabilir gelirdeki artış da perakende sektörü ile ilgili beklentileri
artırmaktadır.
2007 yılında Amerika’daki emlak sektöründe başlayan ve tüm ekonomileri etkileyen 130
küresel kriz, organize perakende pazarında faaliyet gösteren firmaları da önemli
ölçüde etkilemiştir. Dünya genelinde yaşanan likidite daralması ve artan gıda ve
enerji fiyatları nedeniyle bu kalemler dışındaki harcamalarında ihtiyatlı davranmaya
başlayan tüketicilerin tüketim davranışlarındaki bu değişim organize perakende
sektöründe yer alan firmaların faaliyetlerini güçleşmiştir. Bu nedenle bu dönemde
sektördeki birleşme ve satın alma işlemlerinin sayısında belirgin bir artış olduğunu
söylemek mümkündür. Bu sürecin önümüzdeki dönemde de devam edeceği
beklenmektedir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı 140
İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
09-04/73-29
4
alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir.
Tüketim malları organize perakendesi açısından alım ve satım pazarları dosya
konusu devirde etkilenecek pazarları oluşturmaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı
esas olarak “alım pazarı” ve “tüketim malları organize perakende pazarı” başlıkları
altında değerlendirilmiştir. 150
H.2.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Bu sektöre ilişkin geçmiş tarihli kararlarda tüketim malları organize perakende pazarı
bakımından farklı pazar tanımları yapılmıştır. Satış sözleşmesine konu marketin
satış alanı 1000 m2”nin üzerindedir. Alıcı konumundaki Makromarket’in Mersin ilinde
bulunan mağazaları da 1000 m2’nin üzerinde alana sahiptir. 18.12.2008 tarih 08-
73/1158-452 sayılı Migros/Yonca Kurul Kararında 1000 m2 üstü alana sahip
marketlerin tüketiciye sağladığı ürün ve hizmet çeşitliliğinin orta ve küçük olarak
nitelendirilebilecek süpermarketlerden farklılaştığı belirtilerek ilgili ürün pazarı 1000 160
m2 ve üstü mağazaların faaliyet gösterdiği organize perakende pazarı olarak
belirlenmiştir. Bu çerçevede dosya kapsamında olası rekabetçi etkilerinin tespit
edilmesi bakımından 1000 m2 ve üzerinde alana sahip mağazaların değerlendirmeye
alınması uygun olacaktır.
Ancak bu noktada belirtmek gerekir ki, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin
Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi
açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler
yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz
konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” denilerek, alternatif pazar tanımları 170
çerçevesinde işlem rekabetçi endişe yaratmıyorsa Kurul’un ilgili pazar
tanımlamayabileceği ifade edilmektedir. Kurul’un benzer dosyalardaki farklı pazar
tanımlamalarının var olması ve bildirime konu işlemin etkilerinin incelendiği alternatif
pazar tanımlarında başvuruya konu devralmanın rekabetçi bir endişe yaratmayacak
olması sebebiyle bu pazar bakımından dosya konusu işlemde kesin bir ilgili ürün
pazarı tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.2.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Alım pazarına ilişkin olarak, çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılması 180
yerinde olacaktır. Bu bağlamda, alım pazarı et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta
ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler,
sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un,
şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri,
vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenmiştir.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Devralmaya konu olan mağaza Mersin ilindedir. Bu devralma sonucunda ortaya
çıkacak olan yoğunlaşmanın perakende pazarındaki etkileri mağazaların faaliyet 190
göstermekte olduğu bölgede hissedilecektir. Bu nedenle, yerel olarak tanımlanması
gereken coğrafi pazar “Mersin ili” olarak belirlenmiştir.
09-04/73-29
5
Alım pazarındaysa, zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel
ayrıma gidilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu bakımdan, alım pazarında ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Bildirime Konu İşlem 200
Dosya konusu işlem, Lider’in sahibi olduğu Mersin ilinde bulunan 1260 m2 alana
sahip Çağdaşkent mağazasının işletme hakkının demirbaş ve emtiaları ile birlikte
Makromarket’e satışıdır. Bu amaçla Makromarket ve Lider arasında 15.12.2008
tarihinde bir protokol imzalanmıştır.
Bu protokole göre Makromarket, Lider’in Çağdaşkent mağazasında bulunan
demirbaşlar ve yazar kasa ekipmanlarını protokolde kararlaştırılan tutar üzerinden
alacak, emtiaların fiyatlarında mutabakata varılması ve Makromarket’in satış
kriterlerine uyması halinde mutabakatla belirlenen fiyat üzerinden emtialar da 210
Makromarket tarafından satın alınacaktır.
H.3.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde birleşme veya devralma sayılan haller
belirtilmiş ve (b) bendinde malvarlığının devri de bu hallerden sayılmıştır.
Malvarlığının devri hususunda önemli olan devre konu malvarlığının ilgili pazarda
faaliyet gösterebilmek açısından ciro atfedilebilecek bir unsur olmasıdır. Organize
perakende sektörü bakımından mağazalar, alanları ve bulundukları yer gibi özellikleri
ile böyle bir ciro yaratma potansiyeline sahiplerdir. 220
Başvuru konusu işlem Lider’in ortaklık yapısında bir değişiklik meydana
getirmeyecek olsa da, işletme hakkına sahip olduğu mağaza Makromarket’in
kontrolüne geçecek, mağazanın müşteri portföyü ve pazar payı da Makromarket’e
geçmiş olacaktır. Ayrıca işlem kapsamında mağazadaki demirbaşlar ve tarafların
mutabakata varması halinde emtialar da Makromarket tarafından satın alınacaktır.
Lider tarafından Makromarket’e demirbaş ve emtiaları kapsayacak şekilde başvuru
konusu mağazanın kiralama hakkının devredildiğini söylemek mümkündür.
Dolayısıyla, Lider’in hali hazırda faaliyet gösterdiği mağazanın işletme ve kiralama 230
hakkının Makromarket’e devri işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir
devralmadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırını veya 25 milyon TL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmalar için Kurul’dan izin alınması zorunludur.
Devralan taraf konumundaki Makromarket’in 2007 yılı yurtiçi cirosu (…………….)
(…………………………………………) TL’dir. Lider’in 2007 yılı toplam cirosu ise
(…………..) (…………………………………..) TL’dir.1 Başvuru konusu işlemin
tarafları olan şirketlerin 2007 yılında elde ettikleri toplam ciro (…………..)
(…………………………………....) TL olup bildirime konu işlem açısından 25 milyon 240
TL eşiği aşılmaktadır. Dolayısıyla işlem izne tabidir.
1 Lider’in devredilen mağaza ciro rakamlarına ulaşılamadığından değerlendirmede toplam cirosu dikkate
alınmıştır.
09-04/73-29
6
H.3.3. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)”
yasaklanmaktadır. Bu nedenle işlemin tüketim malları organize perakende ve alım
(tedarik) pazarında hakim durum yaratılmasına veya hakim durumun güçlenmesine 250
yol açıp açmadığı incelenmelidir.
H.3.3.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Bu pazar bakımından kesin bir ilgili ürün pazarı tespit edilmediğinden, Mersin ili
coğrafi pazarında işlemin 1000 m2 üstü satış alanına sahip tüketim malları organize
perakende pazarında etkileri incelenecektir. Mersin ilinde belirtilen pazarda faaliyet
gösteren teşebbüslerin pazar paylarına ilişkin sağlıklı bir veriye ulaşılamamıştır.
Mersin organize perakende pazarında, Carrefour 3’ü ekspres olmak üzere 4, Migros 260
ise 10 mağazayla faaliyet göstermektedir. Ayrıca ulusal firmalar dışında pazarda
yerel birçok firma da bulunmaktadır. Başvuru sahibi tarafından yerel zincirlerden biri
olan Lider Güven’in 3 mağazasının toplam pazar payının %(…) civarında olduğu
tahmin edilmiştir. Bu nedenle, başvuru konusu işlem sonrasında Makromarket’in
pazar payında ve pazar gücünde önemsiz bir artış olacaktır. Makromarket’in işlem
sonrası ortaya çıkacak pazar payı ve pazarın mevcut yapısı dikkate alındığında
işlemin, hakim durum yaratılması sonucunu ortaya çıkaracak bir nitelik taşımaktan
uzak olduğu kanaatine varılmıştır.
H.3.3.2. Alım (Tedarik) Pazarı 270
Gıda ağırlıklı organize perakende sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin Türkiye
genelindeki pazar paylarına Tablo 2’de yer verilmektedir.
Tablo 2. Organize Perakende Sektöründe Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Migros (…)
Carrefour (…)
BIM (…)
Metro (…)
Tesco (…)
Diğer (…)
Bu pazarda ulusal zincir olmayan Lider’in devre konu mağazasına atfedilebilecek
pazar payının %(…)’den düşük olduğu tahmin edilmektedir. Bu bakımdan işlem
sonrası Makromarket belirlenen alım pazarlarında ihmal edilebilir bir pazar payı artışı
elde edecektir. Ancak bu pazarda alım hacmi ve alım gücü Makromarket’ten büyük 280
pek çok teşebbüs bulunmaktadır. Mevcut pazar yapısı dikkate alındığında, devralma
sonucunda Makromarket’in alım gücünde meydana gelecek artışın ilgili ürün
09-04/73-29
7
pazarlarının herhangi birinde hakim durum yaratılması sonucunu doğurmayacağı
kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye 290
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy