Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-156 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-04/92-32
Karar Tarihi : 4.2.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU, Seda Nurtaç FİRENGİZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Shin-Etsu International Europe B.V.
Temsilcisi: Av. Neşe TAŞDEMİR
Esentepe Mah. Koreşehitleri Cd. No:17 Şişli 34394 İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Shin-Etsu International Europe B.V.
Strawinskylaan 827 Toren B 8 ET, 1077XX
Amsterdam, HOLLANDA
- Ineos Chlor Vinlys Holdings B.V.
E. DOSYA KONUSU: Ineos Chlor Vinlys Holdings B.V.’nin Companhia Industrial
de Resinas Sinteticas’da sahip olduğu %(…) oranındaki hissenin Shin-Etsu
International Europe B.V. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.12.2008 tarih ve 8384 sayı ile giren ve 30
eksiklikleri 14.1.2009 tarih ve 387 sayılı, 23.01.2009 tarih ve 639 sayılı yazı ile
tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 28.1.2009 tarih ve 2008-1-156/Öİ-09-MÖ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu, 30.01.2009 tarih, REK.0.05.00.00-120/12 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-04
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Bildirim konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi 40
olduğu,
- Ancak söz konusu devralmanın 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda
ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte
bulunmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı,
ifade edilmektedir.
09-04/92-32
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralan: Shin-Etsu International
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre Shin-Etsu International, büyük ölçüde Avrupa
pazarında kimyasal ürünler, elektronik materyaller vb. ürünlerin satışını yapmakta olan
bir şirket olup; teşebbüsün hisselerinin tamamı Shin-Etsu grubu bünyesinde faaliyet
göstermekte olan Shin-Etsu Chemical Co., Ltd. (SEC)’ye ait bulunmaktadır. Shin-Etsu
International’ın bünyesinde yer aldığı Shin-Etsu Grubu, kendi büyük ölçekli
polimerizasyon ve ölçek etkisinden arındırılmış teknolojiyi (non-scale technology)
barındıran bir üretim süreci geliştirmek suretiyle Polivinil Klorid (PVC) endüstrisinde
önemli bir konum elde etmiştir. Grubun faaliyetleri genel olarak 3 ana kategoriye 60
ayrılmaktadır:
1) Organik ve inorganik kimyasallar işletme grubu
- PVC
- Silikon
- Selüloz
2) Elektronik materyal işleme grubu
- Yarı iletken silikon
- Güçlü mıknatıslar
- Fotoresists vs.
3) Fonksiyonel maddeler ve diğer ürünler işleme grubu 70
- Nadir toprak elementleri
- Sentetik kuartz vs.
Shin-Etsu Grubu’nun Türkiye’de herhangi bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır.
Türkiye’de iştiraki veya herhangi bir irtibat bürosu da bulunmayan Grup; Türkiye
pazarına ithalatçı ve yerli distribütörleri aracılığıyla PVC satışı gerçekleştirmektedir.
Shin-Etsu International’ın yanı sıra, SEC ve SEC’in 100 hissesine sahip olduğu
Shintech Inc. de Shin-Etsu Grubu bünyesinde Türkiye PVC pazarında faaliyet gösteren
şirketlerdir. Ayrıca Shin-Etsu grubu, mevcut işlem çerçevesinde devre konu teşebbüs
olan CIRES’de de, devralan taraf olan grup şirketi Shin-Etsu International vasıtasıyla
%(…) oranında hisseye sahip bulunmakta ve CIRES’e Mitsui Benelux adlı şirket 80
aracılığı ile PVC’nin hammaddesi olan monomer haldeki vinil kloridi (VCM) tedarik
etmektedir.
H.1.2. Devreden: Ineos Chlor
Bildirim konusu işlem çerçevesinde, CIRES’de sahibi bulunduğu %(…) oranındaki
hisseyi, diğer bir hissedar olan Shin-Etsu International’a devretmesi planlanan Ineos
Chlor, Avrupa’daki ana klor-alkali ve PVC üreticilerinden biri ve klor türevlerinde dünya
çapında bir oyuncu konumundadır. Ineos Chlor, dünya çapında faaliyet gösteren Ineos
Grubu bünyesinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Petrokimyasallar, ara kimyasallar,
uzmanlık kimyasalları ve petrol ürünlerinin üretimi, kimyasal ürünlerin dağıtım ve satışı
ile iştigal eden Ineos Grubu, 18 ayrı şirketten oluşmaktadır. 90
Halihazırda, Inoes Chlor’ın icra başkanı olan Christopher Edward Tane CIRES’in
icrada görev almayan yöneticisi konumundadır.
H.1.3. Devredilen: CIRES
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre CIRES, 1960 yılında aralarında Shin-Etsu
International’ın tam kontrolüne sahip olan SEC’in de aralarında bulunduğu bir kısım
09-04/92-32
3
şirket tarafından bir ortak girişim olarak kurulmuş ve teşebbüsün ortaklık yapısı zaman
içerisinde bazı değişikliklere uğramıştır.
Süspansiyon polivinil klorid (S-PVC) ve emülsiyon polivinil klorid (E-PVC) satışı alanda
faaliyet gösteren CIRES, S-PVC maddesi satışını Türkiye, Fransa, İsviçre, Almanya,
Tunus, Fas, Mozambik, Tahiti ülkelerine, E-PVC maddesi satışını ise İspanya ve 100
Portekiz dışında İtalya, İngiltere, Hollanda, İsviçre, Almanya, Norveç, Polonya,
Bulgaristan, Fas, Tunus, Brezilya, Fildişi Sahili, Mısır ve ABD’ye gerçekleştirmektedir.
Türkiye’de üretim faaliyeti bulunmayan CIRES, Türkiye pazarına ithalatçı şirketler ve
distribütörler aracılığı ile satış yapmaktadır. Bunun yanı sıra CIRES, iştiraklerinden
Previnil-Empresa Preparadora de Compostos Vinilicos SA (PREVINIL) ve Cygsa-
Compuestos Y Granzas SA (CYGSA) aracılığı ile PVC bileşikleri alanında da faaliyet
göstermektedir. Söz konusu teşebbüslerden PREVINIL, paketleme sektöründe ve
genel amaçlı olarak kullanılan bileşiklerde yıllık onbin tonluk üretim kapasitesine sahip
bir PVC reçine birleştiricisi olup CIRES’in kontrolünde Türkiye’de PVC bileşikleri
pazarında faaliyet göstermektedir. 110
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlem kapsamında devre konu olan CIRES, Türkiye’de, distribütörlere
ve ithalatçılara yaptığı satışlar yoluyla PVC ve hem doğrudan, hem de iştiraki
PREVINIL’in yaptığı satışlar vasıtasıyla da, dolaylı olarak PVC bileşikleri alanında
faaliyet göstermektedir. Diğer taraftan, anılan işlemin devralan tarafı olan Shin-Etsu
Grubu’nun Türkiye’deki faaliyetleri PVC pazarı ile sınırlıdır. Dolayısıyla ilgili işlem, PVC
bileşikleri pazarı bakımından herhangi bir yoğunlaşmaya yol açmayacaktır. Bu
bağlamda, ilgili ürün pazarı tanımına CIRES ile Shin-Etsu Grubu’nun faaliyetlerinin
örtüştüğü ve dolayısıyla yoğunlaşma artışının meydana geleceği PVC pazarı esas 120
alınmıştır.
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, PVC, VCM hammaddesinin zincir
reaksiyonu sonucu, etilenden üretilmektedir. Bu sürecin başlangıç noktası doğalgaz
likitlerinin veya ham petrolün etilen veya diğer ürünlerle parçalanmasıdır. Etilen, etilen
diklorid üretimi için klorlanmakta ve parçalanma işlemi sonrasında polimerize olarak
PVC’ye dönüşecek olan VCM’e dönüşmektedir.
Sanayi ve inşaata yönelik birçok alt pazar ürünleri ve tüketici ürünlerinin üretiminde
kullanılan PVC, süspansiyon PVC (S-PVC) ve emülsiyon PVC (E-PVC) olmak üzere iki
ayrı türe ayrılmaktadır.
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, S-PVC’nin üretim süreci VCM’in su 130
içerisinde katalizör ile süspansiyonundan oluşmaktadır. Polimerizasyon süreci ve diğer
işlemlerin akabinde, S-PVC gözenekli beyaz toz haline gelmektedir. S-PVC genellikle
PVC boru, çerçeve ve PVC filmler gibi plastik ürünlerde kullanılmaktadır. E-PVC de S-
PVC gibi polimerize edilmekle beraber, S-PVC’nin kalıp veya sıkıştırılmış şeklinden
farklı olarak, püskürtülebilen temiz ve pürüzsüz toz halini almakta ve zemin kaplama,
kaplamalı kumaş ve otomotiv izolasyon maddelerinde kullanılmaktadır. Farklı üretim
süreçlerine bağlı olarak, S-PVC ve E-PVC farklı teçhizat kullanılarak üretilmektedir.
Bildirim Formu’nda yukarıda yer verilmekte olan hususların Avrupa Komisyonu
kararında da teyit edildiği ve Komisyon’un Vinnolit v Ineos CV Specialty PVC Business
09-04/92-32
4
ve Ineos/Kerling kararlarında1 S-PVC ve E-PVC’nin aşağıdaki alt pazarlara ayrılan iki 140
ayrı ilgili ürün pazarı olarak tanımlandığı belirtilmektedir:
- S-PVC:
i) Plastisol uygulamaları için elastik PVC
ii) Termoplastik uygulamaları için özel süspansiyon PVC
iii) Termoplastik uygulamaları için PVC hammaddesi.
- E-PVC:
i) Plastisol uygulamaları için macun PVC
ii) Termoplastik uygulamaları için emülsiyon PVC
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerden, devre konu CIRES’in sadece plastisol
uygulamaları için macun PVC (macun E-PVC) ve termoplastik uygulamaları için PVC 150
hammaddesi (hammadde TA S-PVC) pazarlarında faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır.
Devralan konumundaki Shin-Etsu Grubu ise, Türkiye’de söz konusu pazarlardan
sadece hammadde TA S-PVC pazarında faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, İlgili ürün
pazarı tanımına yoğunlaşma artışının meydana geleceği pazarın esas alınabileceği
noktasından hareketle ve Bildirim Formu’nda yer alan bilgiler çerçevesinde, mevcut
dosya bakımından ilgili ürün pazarı “hammadde TA S-PVC pazarı” olarak
tanımlanmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudunda yer alan bilgiler çerçevesinde, işlemin değerlendirilmesinde ilgili
ürünler bakımından bölgesel pazar tanımı yapılmasını gerektirecek koşulların var 160
olmadığı ve dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olarak belirlenebileceği sonucuna
ulaşılmıştır.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlemin hukuki dayanağını, Shin-Etsu International ile Ineos Chlor arasında
9.12.2008 tarihinde imzalanmış olan hisse devir sözleşmesi oluşturmaktadır. İşlem
neticesinde hali hazırda CIRES’in hissedarlarından olan Shin-Etsu International’ın, Inoes
Chlor’un CIRES’de sahip olduğu %(…) oranındaki hisseyi devralması planlanmaktadır.
CIRES’in işlem öncesi hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1- CIRES’in İşlem Öncesi Hissedarlık Yapısı 170
Hissedar Hisse Oranı (%)
Ineos Chlor Vinlys Holding B.V. (…)
Shin-Etsu International Europe B.V. (…)
Mitsui Group (…)
Fundo de Pensões do Banco Comercial Português(…)
Halka açık hisseler2 (…)
Toplam 100,00
CIRES’in kontrol yapısına ilişkin olarak taraflarca yapılan açıklamalara göre ise, söz konusu
hissedarlardan Ineos Chlor %(…), Shin-Etsu International %(…), Mitsui Group %(…), Fundo
de Pensões do Banco Comercial Português ise %(…) oranında oy hakkına sahip
bulunmaktadır.
Dosyada mevcudunda yer alan bilgilere göre, CIRES Yönetim Kurulu, 3’ü CIRES’in ana
hissedarlarından olan Ineos Chlor, Shin-Etsu International ve Mitsui Group tarafından
1 Karar No. COMP/M.4572- Vinnolit/ INEOS CV Specialty PVC business, 26.06.2007
2 Halka açık olan CIRES’in %11,97’lik kısmını oluşturan hisseleri, küçük pay sahiplerinin olup; bu hisseler Euronext
Lisbon sermaye piyasasında işlem görmektedir.
09-04/92-32
5
atanan 6 kişiden oluşmakta olup; Yönetim Kurulu’nda görev alan diğer 3 kişi ise herhangi bir
hissedar tarafından atanmamaktadır. Halihazırda, hissedar olmayan bu 3 Yönetim Kurulu
üyesinin icrai sorumluluğu bulunmakta ve bu üyeler şirketin yönetimi ile ilgilenmektedir.
Yönetim Kurulu kararları CIRES ana sözleşmesi uyarınca alınmaktadır. Yönetim Kurulu en 180
az her çeyrek dönemde toplanmakta ve toplantı ve karar alma nisabını mevcut üyelerin
çoğunluğu oluşturmaktadır. Kurul kararları ise toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu
tarafından onaylanarak geçerlilik kazanmaktadır. Yönetim Kurulu’nun seçilmesi için alınacak
Genel Kurul kararları da salt çoğunlukla geçerlilik kazanmaktadır. Bunların yanı sıra, şirketin
ana sözleşmesinde veto veya tercihli oy hakkına ilişkin herhangi bir düzenlemenin de yer
almadığı anlaşılmaktadır.
Tarafların Kurum kayıtlarına 14.1.2009 tarih ve 387 sayı ile giren yazısında, kanunen özel
bir çoğunluk aranmadığı müddetçe, tüm ortaklık kararlarının basit çoğunlukla alındığı, veto
ya da tercihli oy hakkına ilişkin herhangi bir düzenlemenin söz konusu olmadığı hususlarına
atıf yapılarak, bu yapı içerisinde hissedarlarının tümünün bağımsız olduğu, farklı 190
hissedarların koalisyon oluşturmak suretiyle belirli konularda karar alınması yönünde
kontrollerinin söz konusu olabildiği ve bu tür değişken koalisyonlar sebebiyle CIRES
üzerinde belirli hissedar veya hissedarların tek veya ortak kontrolünün bulunmadığı
belirtilmektedir. Söz konusu bilgiler dikkate alındığında, anılan işlemin devralan tarafı olan
Shin-Etsu International’ın mevcut durumda CIRES üzerinde ortak veya tek kontrole sahip
olmadığı anlaşılmaktadır3.
Diğer taraftan ilgili işlem sonrasında, halihazırda CIRES hisselerinin %(…)’sine sahip olan
Shin-Etsu International, diğer bir hissedar olan Ineos Chlor’un %(…) hissesini alacak ve
CIRES’in hissedarlık yapısı aşağıdaki şekli alacaktır:
Tablo 2- CIRES’in İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı 200
Hissedar Hisse Oranı (%)
Shin-Etsu International Europe B.V. (…)
Mitsui Group (…)
Fundo de Pensões do Banco Comercial Português(…)
Halka açık hisseler (…)
Toplam 100,00
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, işlem sonrasında CIRES hisselerinin %(…)’üne
sahip olacak olan Shin-Etsu International, oy hakkının da %(…)’ini eline geçirecektir.
Böylece teşebbüs, işlem sonrasında da azınlık hissedarlarının hiçbirinin stratejik kararları
veto hakkının da bulunmayacak olması sebebiyle, tek başına CIRES üzerinde kontrole
sahip olacaktır. Dolayısıyla; anılan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2/b maddesi kapsamında
kontrol değişikliğine yol açan bir devralmadır.
H.3.2. Pazar Payları ve Cirolar
Bilindiği üzere, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde
“birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar 210
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”
düzenlemesine yer verilmektedir. Bu bağlamda, Shin-Etsu Grubu’nun ve CIRES’in 2007 yılı
3 Avrupa Birliği Komisyonu’nun Yoğunlaşma Kavramı Üzerine Duyuru’suna göre, azınlık hissedarları arasında
değişen ittifakların varlığı, normalde, ortak kontrol ihtimalini dışlamaktadır. Bununla birlikte, hissedarlar arasında söz
konusu hissedarların aynı yönde hareket etmelerini sağlayacak türde bir takım ortak çıkarların bulunduğu haller bu
durumun istisnasını oluşturmaktadır. Bununla birlikte, yukarıda da değinildiği üzere, taraflar, bütün hissedarların
bağımsız olduğunu ve Yönetim Kurulu kararları alınırken, her bir karar için farklı farklı ittifakların oluştuğunu ifade
etmişlerdir. Dolayısıyla, CIRES bakımından, hissedarların aynı yönde hareket etmelerini sağlayacak türde herhangi
bir hususun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
09-04/92-32
6
itibarıyla Türkiye’de ilgili pazarda elde ettikleri pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer
verilmektedir:
Tablo 3- Tarafların 2007 yılı itibarıyla hammadde TA S-PVC pazarındaki payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
CIRES (…)
Shin-Etsu Grubu (…)
Toplam (…)
Aynı yıl itibarıyla Shin-Etsu Grubu’nun Türkiye’de ilgili ürün pazarındaki cirosu (………….)
Euro (yaklaşık ……………. TL) olarak gerçekleşirken, CIRES’in Türkiye’deki bütün
faaliyetleri neticesinde elde ettiği ciro (…………...) Euro (yaklaşık …………….. TL) olmuştur.
Dolayısıyla, tarafların ilgili pazardaki payları toplamı %25’lik ciro eşiğini aşmamasına 220
rağmen, ciroları toplamının anılan Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan ciro eşiğini aşması
sebebiyle bildirim konusu işlem, Rekabet Kurulu iznine tabi bir devralma işlemidir.
Diğer taraftan, devre konu teşebbüs olan CIRES’in halihazırda ilgili pazardaki payının
sadece %(…) seviyesinde olması nedeniyle, anılan işlem ilgili pazarda önemli bir
yoğunlaşma artışına yol açmayacaktır. Bu bilgiler çerçevesinde anılan devralma işleminin,
hakim durum yaratan veya hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarda
etkin rekabeti önemli ölçüde engelleyen bir nitelik taşımadığı anlaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı 230
Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan “1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy