Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-22 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-06/106-34
Karar Tarihi : 11.2.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail
Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ramazan TUNAHAN
İstanbul Yolu 26. Km. Saray Kazan/Ankara 20
D. TARAFLAR : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
İstanbul Yolu 26. Km. Saray Kazan/Ankara
Eras Mağazacılık İşletmeleri San. Tic. A.Ş.
Gültepe Mah. Şehit Üsteğmen Mustafa Şimşek Cad. No:6
Melikgazi / Kayseri
E. DOSYA KONUSU: Kayseri’de faaliyet gösteren Eras Mağazacılık İşletmeleri
San. ve Tic. A.Ş.’nin bir adet mağazasının işletme hakkını demirbaş ve 30
emtialarıyla birlikte Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye devretmesi
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.1.2009 tarih ve 734 sayı ile giren ve en
son 2.2.2009 tarih ve 840 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 3.2.2009 tarih ve 2009-3-
22/Öİ-09-PE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 5.2.2009 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/37 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-06 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Eras Mağazacılık İşletmeleri San.
Tic. A.Ş.’ye ait bir adet mağazanın işletme hakkının mağazanın demirbaş ve emtiaları
ile birlikte Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye satışı işleminin, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi ile belirlenen ilgili
pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hakim durumun
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek, rekabetin önemli
ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği 50
09-06/106-34
2
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Makromarket )
İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Makromarket,
organize perakende sektöründe faaliyet gösteren Ankara merkezli bir şirkettir. 60
Yönetim kurulu üyeleri; Şeref Songör (Başkan), Osman Songör, Mehmet Songör,
Mustafa Songör ve Uğur Songör’den oluşan, Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmektedir.
Tablo 1 - Makromarket'in Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Sermaye Miktarı Hisse Adedi Pay Oranı(%)
Şeref Songör (…………) (,,,,) (,,,,)
Osman Songör (…………) (,,,,) (,,,,)
Uğur Songör (…………) (,,,,) (,,,,)
Mehmet Songör (…………) (,,,,) (,,,,)
Mustafa Songör (…………) (,,,,) (,,,,)
Aysun Türkmen (…………) (,,,,) (,,,,)
TOPLAM (…………) (,,,,) 100
Makromarket’in 2008 yılı cirosu (…………….) TL (…………………………...-
………………………. TL) dir. Makromarket’in Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. hisselerini
ve Kombassan Giyim Gıda Turizm San İç ve Dış Ticaret A.Ş.’ye ait olan Afra
mağazalarının işletme hakkını devralmasına sırasıyla; 5.4.2007 tarih, 07-30/293-110 70
sayılı ve 15.11.2008 tarih, 07-86/1083-419 sayılı Kurul Kararlarıyla izin verilmiştir.
2008 yılında ise 6.3.2008 tarih ve 08-22/223-73 sayılı Kurul Kararıyla Makromarket
ile Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.’nin üçüncü bir şirkete katılması
suretiyle birleşmesi işlemine ve 11.9.2008 tarih 08-52/800-327 sayılı Kurul Kararı ile
de Makromarket’in Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi
altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi
altında bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkını, demirbaş ve emtialarla birlikte
satın alması işlemine izin verilmiştir.
H.1.2. Eras Mağazacılık İşletmeleri San. Tic. A.Ş. (Eras A.Ş.) 80
Kayseri’de bulunan Eras A.Ş., ilgili pazarda “Wellmar” isimli 3000 m2 alana sahip
marketi ile faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün 2008 yılı cirosu (……………..) TL
(…………………………… TL, ………. Kr.) olup, ortaklık yapısına Tablo 2’de yer
verilmiştir.
Tablo 2 – Eras A.Ş. Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Sermaye Miktarı (TL) Hisse Adedi Pay Oranı(%)
Mustafa ERASLAN (…..) (…..) (…..)
Abdurrahman ERASLAN (…..) (…..) (…..)
Göksal ERASLAN (…..) (…..) (…..)
Erol ERASLAN (…..) (…..) (…..)
Birlor ERASLAN (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) 100
09-06/106-34
3
Şirketin yönetim kurulu üyeleri; Mustafa Eraslan (Başkan), Abdurrahman Eraslan,
Göksal Eraslan ve Erol Eraslan’dan oluşmaktadır.
90
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
Türk perakende sektörünün temel aktörlerini hipermarketler, süpermarketler, orta
ölçekli marketler, marketler, bakkallar, büfeler, ihtisas mağazaları olarak sıralamak
mümkündür.
Türk perakende sektörünün 2006 yılı cirosu toplam (…………….) ABD doları olarak
gerçekleşmiş, bu cironun %(…)’i geleneksel perakende sektörü tarafından %(…)’i ise 100
modern perakende sektörü tarafından yaratılmıştır. Sektörün cirosunun 2010 yılında
(………….) ABD dolarına ulaşması beklenmektedir. Her ne kadar, Türk perakende
sektörünün toplam satışlarının %(…)’den fazlası gıda perakendeciliğine ait olsa da,
son yıllarda gerçekleşen ekonomik büyüme sonucu tüketicilerin alım gücündeki artış
ve buna bağlı olarak tüketicilerde ortaya çıkan gıda dışı kalemlere harcama yapma
eğilimi, gıda dışı perakende sektöründe büyüme beklentilerini artırmaktadır.
Son yıllarda sektörde yer alan aktörlerin sektör içindeki konumları değişmeye
başlamış ve sektör geleneksel perakendecilikten modern perakendeciliğe doğru hızlı
bir geçiş döneminin içine girmiştir. Modern perakende sektörünün geleneksel 110
perakende sektöründen pazar payı kazanmaya başlaması, modern perakende
sektöründeki istihdam verimliliğinin seviyesi, ölçek ekonomisi ve tedarik
yönetimlerinin daha verimli gerçekleştirilmesiyle açıklanabilir.
Hızlı büyüme ve gelecek vaat eden ekonomik görünüm, perakendeciliği, yatırım
yapılacak en çekici sektörlerden birisi haline getirmiştir. Türkiye’nin geçen beş yılda
çok büyük ekonomik, politik ve toplumsal değişimler geçirdiği dikkate alındığında,
perakende sektöründe ciddi bir potansiyelin mevcut olduğunu söylemek yanlış
olmayacaktır. Giderek artan genç ve orta gelir grubundaki nüfustan kaynaklanan
büyüme potansiyeli ve gelişmeye açık pazar koşulları yatırımcıları perakende 120
sektörüne yatırım yapmaya çeken ana etkendir. Ülkenin üretim faktörleri, demografik
özellikleri, yaşam ve tüketim alışkanlıklarının bileşimindeki olumlu değişikliklerin yanı
sıra, harcanabilir gelirdeki artış da perakende sektörü ile ilgili beklentileri
artırmaktadır.
2007 yılında Amerika’daki emlak sektöründe başlayan ve tüm ekonomileri etkileyen
küresel kriz, organize perakende pazarında faaliyet gösteren firmaları da önemli
ölçüde etkilemiştir. Dünya genelinde yaşanan likidite daralması ve artan gıda ve
enerji fiyatları nedeniyle bu kalemler dışındaki harcamalarında ihtiyatlı davranmaya
başlayan tüketicilerin tüketim davranışlarındaki bu değişim organize perakende 130
sektöründe yer alan firmaların faaliyetlerini güçleşmiştir. Bu nedenle bu dönemde
sektördeki birleşme ve satın alma işlemlerinin sayısında belirgin bir artış olduğunu
söylemek mümkündür. Bu sürecin önümüzdeki dönemde de devam edeceği
beklenmektedir.
09-06/106-34
4
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve 140
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir.
Tüketim malları organize perakendesi açısından alım ve satım pazarları dosya
konusu devirde etkilenecek pazarları oluşturmaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı
esas olarak “alım pazarı” ve “tüketim malları organize perakende pazarı” başlıkları
altında değerlendirilmiştir.
H.2.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı 150
Bu sektöre ilişkin geçmiş tarihli kararlarda tüketim malları organize perakende pazarı
bakımından farklı pazar tanımları yapılmıştır. Satış sözleşmesine konu marketin satış
alanı 1000 m2’nin üzerindedir. Alıcı konumundaki Makromarket’in Kayseri ilinde
bulunan 14 mağazasından 7’si 1000 m2’nin üzerinde alana sahiptir. 18.12.2008 tarih
08-73/1158-452 sayılı Migros/Yonca Kurul Kararında 1000 m2 üstü alana sahip
marketlerin tüketiciye sağladığı ürün ve hizmet çeşitliliğinin orta ve küçük olarak
nitelendirilebilecek süpermarketlerden farklılaştığı belirtilerek ilgili ürün pazarı 1000
m2 ve üstü mağazaların faaliyet gösterdiği organize perakende pazarı olarak
belirlenmiştir. Bu çerçevede dosya kapsamında olası rekabetçi etkilerinin tespit 160
edilmesi bakımından 1000 m2 ve üzerinde alana sahip mağazaların değerlendirmeye
alınması uygun olacaktır.
Dolayısla, mevcut dosya bağlamında ilgi ürün pazarı 1000 m2 üzerinde satış alanına
sahip mağazaların faaliyet gösterdiği organize perakende pazarı olarak belirlenmiştir.
H.2.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Alım pazarına ilişkin olarak, çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılması
yerinde olacaktır. Bu bağlamda, alım pazarı et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta 170
ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak
içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, şeker,
pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut
bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenmiştir.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Devralmaya konu olan mağazalar Kayseri ilindedir. Bu devralma sonucunda ortaya
çıkacak olan yoğunlaşmanın perakende pazarındaki etkileri mağazaların faaliyet
göstermekte olduğu bölgede hissedilecektir. Bu nedenle, yerel olarak tanımlanması 180
gereken coğrafi pazar “Kayseri ili” olarak belirlenmiştir.
Alım pazarındaysa, zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel
ayrıma gidilmesine gerek yoktur. Bu bakımdan, alım pazarında ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
09-06/106-34
5
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Bildirime Konu İşlem 190
Bildirimde bulunulan işlem, Eras A.Ş.’nin sahibi olduğu Kayseri ilinde bulunan 3000
m2 alana sahip Wellmar isimli marketin işletme hakkının demirbaş ve emtiaları ile
birlikte Makromarket’e satışıdır. Bu amaçla Makromarket ve Eras A.Ş. arasında
20.1.2009 tarihinde bir protokol imzalanmıştır.
Protokol maddelerinden anlaşıldığı üzere devre konu mağazanın mülkiyeti Eras
A.Ş.’ye ait olmayıp Eras A.Ş. mağazanın işletme hakkını elinde bulundurmaktadır.
Makromarket tarafından, bu mağazanın işletme hakkı ile birlikte demirbaş ve
emtiaları da devralınacaktır. Karar içerisinde işletme hakkının devri tabiri bundan 200
böyle mağazanın işletme hakkıyla birlikte demirbaş ve emtialarının da devralınmasını
içerecek şekilde kullanılacaktır.
H.3.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde birleşme veya devralma sayılan haller
belirtilmiş ve (b) bendinde malvarlığının devri de bu hallerden sayılmıştır.
Malvarlığının devri hususunda önemli olan devre konu malvarlığının ilgili pazarda
faaliyet gösterebilmek açısından ciro atfedilebilecek bir unsur olmasıdır. Organize
perakende sektörü bakımından mağazalar, alanları ve bulundukları yer gibi özellikleri 210
ile böyle bir ciro yaratma potansiyeline sahiplerdir.
Başvuru konusu işlem sonucunda Eras A.Ş.’nin işletme hakkına sahip olduğu
mağaza Makromarket’in kontrolüne geçecek ve işletme hakkı ile birlikte bu
mağazalarda bulunan demirbaş ve emtialara da Makromarket sahip olacaktır.
Makromarket, Eras A.Ş.’ye ait olan mağazayı devralarak bu mağazanın müşteri
portföyünü ve pazar payını da devralmış olacaktır.
Dolayısıyla, Eras A.Ş.’nin hali hazırda faaliyet gösterdiği mağazanın işletme ve
kiralama hakkının Makromarket’e devri işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir 220
devralmadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırını veya 25 milyon TL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmalar için Kurul’dan izin alınması zorunludur.
Devralan taraf konumundaki Makromarket’in 2008 yılı yurtiçi cirosu (…………….) TL
(………………………………………. TL)’dir. Eras A.Ş.’nin 2008 yılında elde ettiği
toplam ciro ise (…………..) TL ( ………………………….. TL, ……….. Kr.) ’dir.
Başvuru konusu işlemin tarafları olan şirketlerin 2008 yılında elde ettikleri ciroların
toplamı (………….) TL (…………………………………. TL, …………. Kr.) olup,
bildirime konu işlem açısından 25 milyon TL eşiği aşılmaktadır. Dolayısıyla işlem izne 230
tabidir.
H.3.3. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
09-06/106-34
6
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)”
yasaklanmaktadır. Bu nedenle işlemin tüketim malları organize perakende ve alım
(tedarik) pazarında hakim durum yaratılmasına veya hakim durumun güçlenmesine 240
yol açıp açmadığı aşağıda incelenmiştir.
H.3.3.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
İşlemin Kayseri ilinde 1000 m2 üstü satış alanına sahip mağazaların yer aldığı
tüketim malları organize perakende pazarına etkilerinin incelenmesi gerekmektedir.
Makromarket’in Kayseri ilinde hızlı tüketim malları organize pazarındaki faaliyeti,
11.9.2008 tarihli Kurul Kararı ile izin verilen Makromarket’in Ofis Gıda ve İhtiyaç
Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç
Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi altında bulunan 3 adet mağazanın işletme 250
hakkının devralınması ile başlamıştır. Makromarket devraldığı toplam 14 mağazayı 4
ayı aşkın süredir Makromarket uncanıyla işletmektedir. Tarafların belirttiği tahmini
pazar paylarına göre Makromarket bu süreç içerisinde 1000 m2 üstü satış alanına
sahip marketler pazarında % (…) ‘luk bir pazar payına ulaşmıştır. Ancak tarafların
sağladığı pazar paylarının sağlıklı olmadığı ve pazarın yapısı dikkate alındığında
Makromarket’in gerçek pazar payının % (…)’dan düşük olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Makromarket ve rakiplerinin tahmini pazar paylarına Tablo 3’te yer verilmiştir.
Tablo 3. Kayseri’de 1000 m2 üstü satış alanına sahip marketlerin pazar payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Makromarket (….)
Migros (….)
Beğendik (….)
Kiler (….)
Portakal (….)
Şehzade (….)
Wellmar (Eras) (….)
Carrefour (….)
Diğer (….)
260
Dosya konusu işlem sonrasında Makromarket’in tahmini %(…) olan pazar payında
%(…)’lik bir artış yaşanacaktır. Elde edilen veriler ışığında, Makromarket’in işlem
sonrası pazar payı %(….)’e ulaşacaktır. Pazar yapısı incelendiğinde, Migros,
Carrefour gibi ulusal pazarda önemli perakendecilerin dahi marka ve finansal
güçlerine rağmen pazarda önemli bir yer edinemediği dikkat çekmektedir. Bu durum
önümüzdeki dönemde ulusal perakendecilerin yerel rakiplerinden pazar payı edinmek
için yoğun çaba içerisinde olacaklarına ve pazarda potansiyel rekabetin varlığına
dikkat çekmektedir. Makromarket’in işlem sonrası pazar payı ve pazarın mevcut
yapısı göz önüne alındığında işlemin, hakim durum yaratılması sonucunu doğuracak
bir nitelik taşımadığı kanaatine varılmıştır. 270
H.3.3.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Gıda ağırlıklı organize perakende sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin Türkiye
genelindeki pazar paylarına Tablo 4’de yer verilmektedir.
09-06/106-34
7
Tablo 4. Organize Perakende Sektöründe Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Migros (…)
Carrefour (…)
BIM (…)
Metro (…)
Tesco (…)
Diğer (…)
Bu pazarda ulusal zincir olmayan Eras A.Ş.’nin pazar payının %(…)’den düşük 280
olduğu tahmin edilmektedir. Bu bakımdan işlem sonrası Makromarket belirlenen alım
pazarlarında ihmal edilebilir bir pazar payı artışı elde edecektir. Ancak bu pazarda
alım hacmi ve alım gücü Makromarket’ten büyük pek çok teşebbüs bulunmaktadır.
Mevcut pazar yapısı dikkate alındığında, devralma sonucunda Makromarket’in alım
gücünde meydana gelecek artışın ilgili ürün pazarlarının herhangi birinde hakim
durum yaratılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 290
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy