Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-09/179-51

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2003-3-46 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 09-09/179-51
Karar Tarihi : 5.3.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER: 10

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE.

B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Kürşat ÜNLÜSOY, Ali Fuat KOÇ, Osman
Tan ÇATALCALI

C. ŞİKAYET EDEN: T.C. Ankara Valiliği Emniyet Müdürlüğü,
İskitler/Ankara 20

D. KARŞI TARAFLAR
: Pazar Ekmek Fabrikası
Demetevler 10. Cad. 30. Sok. 18/6 Yenimahalle/Ankara

E. DOSYA KONUSU: Ankara İli Yenimahalle, Sincan, Etimesgut bölgelerinde
faaliyet gösteren 85 ekmek üreticisi ile anılan bölgelerdeki ekmek üreticisi
teşebbüsler tarafından ilgili ürün pazarında koordinasyon sağlamak üzere
yetkilendirilen Naci KUTANİS ve Diren Organizasyon Danışmanlık Müş. ve Tic.
Ltd. Şti. ve 21 market ile Keçiören ve Altındağ ilçelerindeki ekmek pazarında 30
faaliyet gösteren 62 ekmek üreticisi teşebbüsün 4054 sayılı Kanunu ihlal edip
etmediklerinin tespiti amacıyla yürütülen soruşturma sonucunda alınan
18.1.2005 tarih ve 05-06/52-21 sayılı Rekabet Kurulu kararın Danıştay tarafından
iptal edilmesi üzerine dosyanın Pazar Ekmek Fabrikası yönünden yeniden
değerlendirilmesi

F. İDDİALARIN ÖZETİ:

16.4.2003 tarih ve 1608 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden, T.C. Ankara Valiliği
Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen, Ankara Vali Yardımcısı Ramazan 40
Urgancıoğlu imzalı yazıda Ankara Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlar
Şube Müdürlüğü’nce yapılan bir soruşturma neticesinde;

Naci Kutanis, Mehmet Sami Akkerman, Orhan Yaralı, Metin Muratoğlu, Ali Kale,
Salim Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık isimli şahıs ve çalışanların, Ankara ili Sincan,
Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve Keçiören ilçelerinde kendilerinin denetiminde
rekabeti önlemek amacıyla fırıncılar birliği adı altında kartel oluşturdukları ve üye fırın
işletmecilerinden herhangi bir makbuz veya fatura düzenlemeden, her bir ekmek
başına 2000 yılında 2000 TL, 2001 yılında 4000 TL, 2002 yılından bugüne kadar ise
4000 TL olmak üzere çek, senet ve nakit karşılığı kayıt dışı para toplayıp vergi 50
09-09/179-51

2
kaçırdıkları, rekabet ortamı yaratmak amacıyla daha fazla üretim yapıp ucuz ekmek
satmak isteyen fırın sahiplerini, ekmek verdikleri bayileri azaltmaları, fazla üretim
yapmamaları, ucuz ekmek satmamaları ve birden fazla fırın işletiyor ise diğerlerini
kapatmaları yönünde; ekmek verdikleri bayileri ise ucuz ekmek satan fırınlardan
ekmek almamaları için tehdit ettikleri, yapılan tehdit ve baskılara aldırmayıp ucuz
ekmek satmak isteyen fırınların ekmek dağıtım araçlarının önünü keserek çalışanları
darp edip yaraladıkları, araçlarına zarar verdikleri, fırın işletmecilerini, çalışanlarını ve
ekmek verdikleri bayi sahiplerini tehdit baskı ve korkutmak suretiyle sindirip rekabet
ortamını ortadan kaldırarak, kendilerine haksız çıkar sağladıkları yönünde elde edilen
belge, doküman ve soruşturma evrakının şüpheliler ile birlikte hazırlık 2001/589 sayı 60
ile Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı’na intikal ettirildiği belirtilmiş ve gereğinin
yapılması istenmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ

Kurum kayıtlarına 16.4.2003 tarih ve 1608 sayı ile giren şikayet üzerine hazırlanan
3.6.2003 tarih ve 2003-3-46/BN-03-HS sayılı Bilgi Notu Kurul’un 12.6.2003 tarih ve
03-42/467-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Ankara ili Yenimahalle, Sincan,
Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren 85 ekmek üreticisi ile anılan bölgelerdeki
ekmek üreticisi teşebbüsler tarafından ilgili ürün pazarında koordinasyon sağlamak 70
üzere yetkilendirilen Naci Kutanis ve Diren Org. Dan. Müş. ve Tic. Ltd. Şti ve 21
market ile Keçiören ve Altındağ ilçelerindeki ekmek pazarında faaliyet gösteren 62
ekmek üreticisi teşebbüsün rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek nitelikte
faaliyetlerde bulunduklarına ilişkin iddialar ciddi ve yeterli bulunarak, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 40. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına karar verilmiştir. Kurul’un 12.6.2003 tarih ve 03-42/467-M sayılı
soruşturma kararı taraflara tebliğ edilmiştir.

Bu karar üzerine hazırlanan 4.5.2004 tarih ve S.R. /04-7 sayılı Soruşturma Raporu,
Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ olunmuş 80
ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı
savunmalarını göndermeleri istenmiştir. Taraflardan gelen 2. Yazılı savunmaya karşı
Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan “Ek Yazılı Görüş” Kanun’un 45/2. maddesi
uyarınca 19.10.2004 tarihinde tüm Kurul üyeleri ve taraflara tebliğ edilmiştir.
Tarafların sözlü savunma talebi üzerine Kurul 25.11.2004 tarih ve 04-73/1081-M
sayılı toplantısında sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar vermiştir. 12.1.2005
tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılarak tarafların sözlü açıklamaları
dinlenilmiştir. Rekabet Kurulu 18.1.2005 tarihinde 05-06/52-21 sayı ile nihai kararını
vermiştir.
90
İlgili taraflardan Pazar Ekmek Fabrikası gerekçeli kararın tebellüğ edilmesinin
ardından kararın iptali için Danıştay’a başvurmuştur. Söz konusu Kurul kararı
soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına katılarak oy
kullanmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 14.1.2009
tarih ve 2006/4339 E., 2009/163 K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

Kurul ilk inceleme ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan
bilgi ve belgeleri inceleyerek; 5.3.2009 tarih ve 09-09 sayılı toplantısında 09-09/179-
51 sayı ile nihai kararını vermiştir. 100
09-09/179-51

3

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞLERİ:

İlgili yönetici özetinde; soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler ışığında,
hakkında karar alınması gereken taraf açısından Soruşturma Raporu’nda verilen
sonuçlarda herhangi bir değişikliğe gidilmesine gerek olmadığı ifade edilmektedir.

I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar 110

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının tespitinde; satın alanların gözünde fiyatı, kullanım amaçları,
fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından aynı sayılan ya da yüksek ikame
edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınması gerekmektedir.
Bunun yanında başkaca unsurlar da dikkate alınabilmektedir.

Ekmek temel gıda maddesi olma özelliği nedeniyle diğer gıda maddeleri ile ikame
edilememektedir. Her ne kadar tüketicinin poğaça, simit gibi ürünleri ekmekle ikame 120
edilebilir olarak değerlendirdiği ve genel olarak unlu mamuller ile ekmeğin aynı
pazarda yer aldığı iddia edilebilirse de Türk tüketicisi bakımından ekmeğin günlük
beslenmede oynadığı büyük rol göz önünde bulundurulduğunda ekmeğin ayrı bir
pazar teşkil ettiği anlaşılacaktır. Buna ek olarak, daha ziyade açlığı gidermek
amacıyla tüketilen poğaça, simit gibi unlu mamullerin aksine ekmek, yemekle birlikte
tüketilen bir ürün niteliği taşımakta ve unlu mamullere kıyasla düşük fiyatla satışa
sunulmaktadır. Bu bakımdan unlu mamullerin nitelik, kullanım amacı ve fiyat
bakımından ekmekle ikame edilmesi mümkün görülmemektedir.

Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, dosya konusu anlaşmaların hem 130
ekmek üretimi hem de satışını kapsadığı hususu dikkate alınarak ilgili ürün pazarı
“ekmek pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Ekmek tüketimine bakıldığında, söz konusu ürünün çabuk bayatlaması nedeniyle
tüketicinin genel olarak çevre bakkal, market ya da fırınlardan ekmeği günlük olarak
temin ettiği görülmektedir. Benzer bir şekilde ekmek, fırınlar tarafından bakkal ve
marketlere günlük ya da günde bir defadan fazla gerçekleştirilen teslimatlarla
sağlanmaktadır. Satış noktalarına günde en az bir kere teslimat yapma zorunluluğu 140
nedeniyle, mevcut durumda kar oranları oldukça düşük olan fırınların, taşıma
maliyetlerini en aza indirmek için yakın mesafelere dağıtım yapmayı tercih edeceği
açıktır. Bu nedenle, gerek ekmeğin raf ömrü gerekse taşıma maliyetleri dikkate
alındığında, ekmeğin öncelikle üretildiği fırının bulunduğu ilçe ve çevresinde satıldığı
ifade edilebilir. Ancak taşıma maliyetinin fırın için caydırıcı olmadığı ve satış noktası
ile fırın arasındaki mesafenin, ekmeğin noktaya taze ulaştırılmasını engellemediği
durumlarda, fırınlar kendi bölgeleri dışına da teslimat yapmaktadırlar. Söz konusu
mesafenin, kar oranının daha da düşmesine bağlı olarak, hangi aşamadan sonra
caydırıcı olacağı fırından fırına değişmekle birlikte, ortalama olarak il dışına teslimat
yapmanın her fırın açısından ciddi bir maliyet yaratacağı ortadadır. Bu nedenle, 150
09-09/179-51

4
ekmek ürünü bakımından fırınların genel olarak bulundukları ilçe ve çevresinde
faaliyet gösterdikleri ancak koşulların uygun olması halinde aynı il içerisinde bulunan
diğer fırınlarla da rekabet ettikleri söylenebilir.

Bu bağlamda, ilgili coğrafi pazarın, her bir fırının ağırlıklı olarak kendi bölgesi içinde
faaliyette bulunması ve dosya konusu anlaşmaların kapsamı göz önünde
bulundurularak Ankara İli Sincan, Yenikent, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve
Keçiören ilçeleri şeklinde birden fazla alt ilgili ürün pazarından oluşan, bununla
birlikte aynı il içerisinde bulunan fırınların sınırlı da olsa birbirleri ile rekabet halinde
olduğu hususu da dikkate alınarak Ankara İli sınırları olarak belirlenmiştir. 160

I.2. Taraflar

I.2.1. Pazar Ekmek Fabrikası

Demetevler 10. Cad. 30. Sok. 18/6 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Hasan Yıldırım’dır.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
170
Yapılan soruşturma çerçevesinde 22.10.2003–24.10.2003 tarihleri arasında hakkında
soruşturma yürütülen fırınlarda eşzamanlı olarak yerinde inceleme yapılmış ve ilgili
teşebbüslerin yetkilileri ile görüşülmüştür. Ayrıca aynı kapsamda 18.11.2003–
19.11.2003 tarihleri arasında haklarında soruşturma yürütülen marketlerde de
yerinde inceleme yapılmış ve şirket yetkilileri ile görüşülmüştür. Anılan görüşmelerin
önemli bölümleri ve diğer bilgiler söz konusu teşebbüsler temelinde aşağıda
sunulmuştur.

I.3.1. Naci KUTANİS-Diren Organizasyon Ltd. Şti.
180
18.11.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nda kendisi ile yapılan görüşmede aşağıdaki
bilgileri vermiştir:
“...
1. Ekmek fiyatını meslek odası belirler. Valilik onaylar. Ekmek halkın temel
tüketim maddesi. Bunun fiyat politikası serbest pazar politikasına dayanır.
Ancak bu belli değil. Her yerde olan ekmeğin üst fiyatı belliyken alt fiyatı belli
değil. Promosyonda damping yapılamayacak tek şey ekmek. Bir alana 2
ekmek bedava gibi. Gittim görüştük fırıncılarla. Bizim tek üretebildiğimiz şey
ekmek. Satış fiyatı maliyetini karşılamıyordu. Bizim sektördeki insanlar ya
fabrikaları kapatacaklardı. Hepsine gittim. Tek tek görüştüm. Üretenlerle de 190
görüştüm. Ekmeği normal, Odanın fiyatından satın dedim. Noterden ihtarname
çektim. Gereken yerlere başvuracağımı söyledim. İşlemlerin hepsini fırıncılar
adına yaptım. Türlü yerlere şikayet ettim. Hep hukuki yollara başvurdum.
Anlaşma zemini yarattık. Centilmenlik anlaşması yaptık. Kendi aralarında ve
fırıncıları kapsayan sözleşme yapılacak. Yapılan centilmenlik sözleşmesinde
bir müeyyide yoktur. Anlaşmayı bozan olursa 3 gün içinde Naci Bey tarafından
halledilecek. Halledilmezse bir yaptırım yok.
2. Niye bazılarının ismi yok?
Hepsiyle görüşemedim.
3. İsmi olup imzası olmayanlar var? Mesela GİMA? 200
09-09/179-51

5
Yanlış hatırlamıyorsam Selma Okumuş (zamanın koordinatörü) ile görüştüm.
Hepsi imzalasın dedim. Söz teatisinde bulundunuz dedim. Sorumlu insana
ulaşamadım. Hepsinin yetkilileri ile görüştüm. İstenen şey illegal değil. Sadece
resmi tarifeye uyulması istendi. Bir kere yapılmış bir anlaşma değil. Birçok
kereler yapılmıştır.
4. Uyum sağlanıyor muydu?
Fırıncılar arasında koordinasyon olmadığı için marketler ekmek üretmeye
başladı. Sokaktaki insan bile rahatsızdı. Dönem dönem uyum sağlanıyordu.
Ankara içindeki marketlerin çoğunun üst düzey yetkilileriyle görüştüm. Bu
firmalar üretim yapmamış olsa hiçbir sorun çıkmaz. 210
5. Üretim yapmayan marketlerin fiyatı arttırmıyorum deme şansı var mı?
Tabi ki diyebilir. İsterse maliyetin altına bile verebilir. Fırınlara bağımlı değiller.
Fırıncılarda da sabit bir fiyat yok. 28 fırıncı ile sözleşme imzalandı. Ama zor
durumda olan daha düşüğe satabilir.
6. Uygulama nasıl oldu?
Yasal şantaj denilebilir. Üretim yapmayacağımızı söyledim (f ırıncılar olarak)
ortak mutabakat çıktı. Ne isteniyor? Gıda tüzüklerine uyulması isteniyor,
Meslek odasının belirlediği fiyattan satılması isteniyor. Benim yaptığım bütün
işler Ankara Tic. Odası başkanı tarafından yapılması gereken işlerdir. En
büyük haksız rekabeti Ankara Belediyesi yapmaktadır. Ankara Halk Ekmek 220
yüzünden bu sektör kötü durumdadır. 400 iken fırın sayısı şimdi 150’dir. Bu işi
2003 Mart ayında kapattım. Aktif olarak tutuklanmam ile bitti.
Diren Organizasyon hala daha faaliyetini gösteren bir şirket. Yönetimde ben
varım. Tek imzaya yetkili kişi Naci Bey’dir.
7. Bütün fırınlarla anlaşma yaptınız mı? Hangileri sizinle anlaştı?
Ödeme almadıklarım da var. Sözlü olarak katılırız diyenler de var. Bu bilgileri
daha sonra getireceğiz.
8. Herhangi fırını sağlık koşullarına uymadığı için kapatılması yönünde şikayet
ettiniz mi?
1 tane fırının kapatılmasını sağladım. 230
9. Bazı fırınlara para verilip kapattırıldığı söyleniyor?
Ben iç barışı sağlarken hiçbirini sektör dışında bırakmak istemedim. Kirasını
fırıncılar karşıladı. Sırf kapatmasın diye.
10. Belli fırınlar ben üretmeyeceğim mi dedi?
Ekmek kavgası için bir fırıncı bir fırıncıyı öldürdü. Ben fırınların yaşamasını
istiyorum. Sorunları ortaya çıkaralım. Yaşam mücadelesi verelim. O yüzden o
insanları göz ardı edemeyiz. Sincan’da kapalı fabrika kalmadı. O insanları
bulduk. Ekonomik gücüm yetmez dediler. Üretmek isteyenlere ürettirdik. Bu
kararı fırıncılar verdi. Kendi bayilerimizi ona verelim. Fon verelim. Ayrıca kendi
aralarında bir tür dayanışma yaptılar. Ben sadece o işte aracılık yaptım. 240
Yetkiliydim. Ben kapatın veya açın deme yetkisine sahip değilim. Diren
Organizasyon çalışmaya başladıktan sonra 4 tane ekmek fabrikası açıldı.
Sadece insan sağlığına önem veren şekilde üretmesi kaydıyla.
11. Çek, senetler alınmış. Bunları teminat olarak mı aldınız?
Bu senetleri hizmet bedeli olarak para yerine aldım. Sektörde genellikle para
yerine senet geçer. 2002 yılında bırakmak için toplantıya çağırdım. 6 aylık
senetleri hazırlayıp verdiler. Bu illegal bir yapı değil. Bir ara bırakayım dedim.
Bırakmamam için 6 aylık evrak verdiler. Bir kısmını bıraktım. Bulunan evraklar
iade edilmesi için elemanlarıma verdiğim evraklardı.
12. Altındağ ve Keçiören’de böyle bir organizasyonu yapmanız önerildi mi? 250
09-09/179-51

6
Mamak’tan böyle bir teklif geldi. Yusuf Bey’de vardı. Ben kabul etmedim.
Altındağ’dan da öneri geldi. Ben kabul etmedim. Ben herkese bu işi resmi
yapması için suç duyurusunda bulundum. Hiçbir resmi işlem yapılmadı. Ben
ceza evine girdim.
13. Orhan Yaralı?
Bunun tek bir çıkış noktası vardır. Meslek odası kanalıyla bu işi yapalım
dedim. Şimdi benim sözüme geldiler. Orhan Yaralı bu yapılanmayı kabul
etmediği için Ankara Fırıncılar Odasının başına geçip yapmaya çalıştım.
14. Fırıncılar Odası ile bu işi yapsaydınız para alamayacaktınız? Bu sizin
aleyhinize değil mi? 260
Evet ama önemli olan ekmek yemek. Sektörü büyütmek istiyorum. Odanın
başına geçtiğimde her bölgede bir kişinin önderliğini bitiririm.
15. Sizin asıl şikayet noktanız diğer insanların bu işi resmi olarak yapmaması
mıydı?
Bu işin ahlaki ve hukuki alt yapısını oluşturmak istiyorum. Ben kanayan bir
yarayı onarmaya çalışıyorum.
16. Organizasyona giren ve girmeyen fırınları belirtir misiniz?
Giren ve girmeyen fırınları daha sonra bildireceğiz.
8 ayda bir, bir kaos oluşturuyor. Sonra küçük ekmek fırınlarını büyük fırınlar
alıyor. 270
Uygulamadaki sorunlar, Fırıncılar ekmek fiyatını tavsiye ediyor, il sağlık
müdürleri var hıfzısıhha var. Bunlar yetersiz kalıyor. Fırıncılar da kendi
aralarında anlaşmak zorunda kalıyorlar. Kendi içinde bir denetim mekanizması
kuruyorlar. Ekmeğin fiyat marjı olması gerekiyor. Minimum ve maksimum
fiyatın belirlenmesi. Fırıncılar birlik oluşturmuş ve vekaleten Diren
Organizasyon bu fırınlar adına şikayetleri yapıyor. Gereken resmi yerlere
başvuruyu Diren Org. yapıyor. İş takibi yapıyoruz. Sektörün özel işlerini
yapıyoruz. Yaptırımımız yok. En kötü ihtimalle savcılığa şikayet ediyoruz.
17. Fırınlardan çek senet alıp uymayanları mahkemeye verelim denildi mi?
Evet ama ben kabul etmedim. Hiç uymayan oldu. Ama ikna yeteneğimizi 280
kullandık. Sektörü çok iyi tanıyorum. En büyük tehdit ben bu işi bırakırımdı.
Nihayetinde de bıraktım. Yenimahalle’de 2001 aralık ayında bıraktım. 4 tanesi
iflas etti. İllegal yapılar hala daha devam etti.
İllegal yapı, sözleşme olmayan yapıdır.
18. Sizin bölgenizde sizin adınıza, bilginiz olmadan birileri gidip bir fırını sıkıştırmış
olabilir mi?
Zannetmiyorum. Bana sektörden çıkmam için para önerildi. 2001 Kasım
ayında 2 milyar lira önerildi. Diğer bölgedeki yöneticiler tarafından. Gürsel
Alnıaçık ile Mahmut Zemheri arasındaki kavganın Diren Org. ile hiçbir ilgisi
yok. Ben bıraktım bu işi. 1 ayda çok fazla kavga oldu. Bu kavga da bu sırada 290
oldu. Bu kavgayı sonuçlandırınca her iki taraf da bana tekrardan bu işi
yapmayı önerdi. Beni istemeyen diğer bölgenin fırıncıları bu işi bırakmam
yönünde baskı yaptılar. Her şeyi isteyen fırıncılardı. Anlaşmayı bozan da
fırıncılardı. Kendi aranızdaki sözleşmeye kendiniz uymuyorsunuz. Ben
bırakmak istiyordum. 2003’ün Mart ayına kadar bırakma dediler. Bıraktıktan
sonra bazılarının benim adımı kullanarak anlaşmalar imzaladığını gördüm.
Bunun için resmi yazımı yazdım Sincan’a.
Fiili olarak DGM soruşturmasından sonra bu işlerle uğraşmayı bıraktım. Gerek
temsilcisi olduğum Diren Org. Ltd. Şti. gerekse şahsım adına açılan
soruşturmaya karşı yazılı belgelerimi ve evraklarımı daha sonra sunacağım....” 300
09-09/179-51

7

5.12.2003 tarihinde Rekabet Kurumu toplantı salonunda Diren Organizasyon Ltd.
Şirketinin yöneticisi Naci Kutanis ve vekili ile yapılan görüşmede aşağıdaki bilgilere
ulaşılmıştır:
“...
19. Çankaya marketinde imza var ama isim yok. Kimin imzaladığını ya da kiminle
görüşme yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Çankaya marketin personeli ile görüşülmüştür. Bu anlaşma fırınlar ile marketler
arasında birbirine karşı bir taahhüt içermektedir. Dürüstçe bir söz vermedir.
Karşılıklı anlayış vardır. İmzası olan da olmayan da bunu kabul etti. Çeşitli 310
bölgelere gittik. Pursaklar ve Çankaya dahil. Aslında herkesi serbest bıraktık
bağlayıcılığı yoktu.
20. Tansaş adına Horon Gıda diye imza atılmış. Tansaş ile görüşmeniz veya
anlaşmanız oldu mu? Horon Gıda ile görüşme veya anlaşmanızdan Tansaş’ın
haberi var mıydı?
Horon Gıda, Tansaş’ın ekmek ve unlu mamullerini pazarlamaktadır. Tansaş’ın
genel merkeziyle görüştük. Yöneticilerle gittim görüştüm. Mutabık olduk. Horon
Gıda da kabul etti.
21. Gimsa ile görüşme yaptınız mı? Gimsa adına imza atan kişinin Köroğlu fırını
adına çalıştığını biliyor muydunuz? O dönemde Köroğlu’nun bulunmadığı diğer 320
Gimsa şubeleri ile görüşmeniz oldu mu?
Köroğlu’nun kendi ekmek fabrikası var. Anlaşmaların dışındadır. Tezgahta
satar. Sözleşme yapmadı. Ben Gimsa’nın yönetimiyle görüştüm. 6 ay ya da 1
yıl sonra Gimsa ile Köroğlu anlaşma yapıyor. Görüşmemizi Gimsa’yla yaptık.
Devamında Köroğlu’yla devam ettik. İlk anlaşmada Köroğlu yoktu. Sonradan
girdi. Gimsa’nın beni tanımadığını söylemelerinden başka bir çareleri yoktur.
Biz onlarla görüştük bilgi alışverişimiz oldu.
22. Yimpaş ile anlaşmanız nasıl gerçekleşti?
Yimpaş’a hukuki bir tehdidimiz oldu. Bu İl Sağlık Müdürlüğü’ne verilen yazı
gibidir. Ekmekte damping yapma haklarına sahip olmadıklarını söyledim. 330
Gereken neyse yapılacak dedim. Bunun adı tehditse evet tehdit ettim. Tepkileri
gelin burada toplantı yapın ve kararları kabul edeceğiz oldu. Uyum sağladılar.
Büyük marketler müşteri çekebilmek için o dönem yasal ekmek fiyatının
örneğin yarısına satmaya başladılar. Fırıncılar kendi aralarında bir anlaşmaya
varmışlar. Ancak marketler onları tehdit etmekteydi. Naci Bey de fırıncıların
vekili olarak onlara yasal yollara başvuracağını söyledi. Marketler de uzlaşalım
diyorlar. Bunlar mevzuata aykırı olarak düşük gramajla ekmek satıyorlardı. Bu
fırıncıları vuruyor. Biz nasıl yasal mevzuata uyuyorsak herkes uymalı. Yimpaş
mihenk taşını oluşturmaktadır. Hukuki olarak kazanacağımız belli olduktan
sonra hepsi de buna uydu. Bir kere Yimpaş onların salonuna toplanalım dedi 340
(diğer marketlerle beraber). Ama bir kere siz tamam diyorsanız diğerleri de
buna uyarlar. Yimpaş’ın isteği üzerine o sözleşmeler yapıldı.
23. Makromarket’te kiminle görüştünüz. Anlaşmayı kiminle yaptığınızı hatırlıyor
musunuz?
Bütün hipermarketlerin yöneticileri ile konuştum. Mağaza yöneticileri ile de
görüştüm.
24. Endi’de kiminle görüşme yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Endi’den Sema Okumuş (Fiba Holding’ten) ile telefonda konuştum. (Gima’yı da
temsil ediyor)
09-09/179-51

8
Çelikler, Şenkaya, Fiba, Soykan, Tempo, Contour ve Gima’nın yetkilileri ile 350
görüşülmüştür. Ancak imza aşamasında imzalar eksik kalmıştır. Zaten bizim
açımızdan imzalarının olup olmaması önemli değildi.
25. Ulusoy Kardeşler Ekmek fırını diye bir fırın hatırlıyor musunuz?
Böyle bir fırın var. Ama kapandı. Ödemesi ve sözleşmesi var.
26. Bazı fırınlar imzaladıkları sözleşmelerin başlangıçta boş olduğunu daha sonra
içinin doldurulduğunu söylüyorlar. Doğru mu? Boş kağıtlara mı imza attılar?
Hiç kimse boş bir şeyi imzalamaz. Böyle bir şey yok.
27. Bazı fırınlara ait sözleşme yok ama fon ödemesi veya senet var. Bir fırınla
yazılı veya sözlü herhangi bir anlaşma yapmadan fon ödemesi veya senet
aldınız mı? 360
Anlaşma olmayan, danışmanlık sözleşmesi olmayan hiçbir fatura kesmedim.
Faturasının bende olması anlaşmayı kabul ettiklerinin ispatıdır. Herhangi bir
belgede ismi olmayan fırınların faturası varsa anlaşmaya uymuştur. 52 tane
fırıncı vardı. Yenimahalle’yi fesh ettim. Geriye Sincan’daki 28 tanesi kaldı.
Gönderilen belgelerde ismi yer alan bütün fırınların kararlara uydukları
söylenebilir. Ekonomik olarak çıkarları oldukları için bu anlaşmalara uydular.
Bizimle sözleşmesi olmayan fırınlar Köroğlu Ekmek Fabrikası (Burada Gimsa
kendisi imzalamıştır. Köroğlu’nun imzası ben de atayım türünden bir imzadır.),
Kutsal Ekmek Fabrikası ve Paşaoğlu Ekmek Fabrikası (Bu fırın sözleşmeden
sonra açıldı ve dahil olmadı), Yepaş Ekmek Fabrikası 1 sene sonra açıldı ve 370
dahil oldu. Çölsan veya Çoloğlu daha sonra kuruldu. Huzur bize hiç katılmadı.
Yeşilçimen 10 senedir yok. Kaplanlar yok.
28. Belgelerde Özenler fırını diye bir fırının ismi var ama öyle bir fırın tespit
edilemedi. Bu konuda bilginiz var mı?
Büyük ihtimalle Özevler fırınıdır. Ancak bir sözleşmemiz yok.
29. Fırıncılarla yapılan toplantılar nerede oluyordu?
Yenimahalle bölge fırınlarıyla İvedik Caddesinde No:203/1 (Diren Org.
Merkezinde) toplandık.
30. Bazı fırınların imzalama amacı un satın alımı mıydı?
Benimle hiç kimse un almak için anlaşma yapmadı. Un ticareti ile alakam 380
yoktur.
31. Kardelen fırını tek taraflı olarak protokolü feshetti mi?
Doğru olabilir. Ben zaten feshetmiştim. 2001’de feshettim. Onun feshetmesine
gerek kalmadı.
32. Emkan’ın ayrılış nedeni nedir?
Birleşme yaptılar. Kendi fırınlarını kapattılar. Dolayısıyla otomatikman fesh
oldu.
33. Huzur fırını Sincan bölgesinde ekmek satabilmek için mi organizasyon içinde
yer aldı?
Hayır yer almadı 390
34. Kutsal fırını bu organizasyonda yer aldı mı?
Hayır katılmadı. Hipermarketler düzelecek dediğimiz zaman oraya imza attı.
35. Merkez fırını adına Rıza Avcı imzalamış. Yetkisi var mıydı? Niye bu kişi?
Benim bildiğim esas sahibi Rıza Avcı. Ama çocukları yönetiyor.
36. Gül fırını adına şirket ortağı Ali Demirel imzalamış. Uymamışlar doğru mu?
Ali Bey veya Cevdet Bey toplantılara gelirdi. Her ikisi de yetkili. Danışmanlık
sözleşmesini imzaladılar.
37. Güzel İspir fırını adına kim imzaladı?
Kesinlikle kendileri imzaladı.
09-09/179-51

9
38. Yedigöl adına kim imzaladı? 400
Yedigöl ile anlaşma yapılmadı. Kararlara uymadı. Ödemeye uymadı. Bazı
kararlarda imzası var. Esas sahibi toplantılara gelmedi. Temsilen toplantılara
adam gönderiyorlardı. Yeğeni veya ortağı geliyordu.
Toplantıyı 2001 Ocak’ta yaptık. 2 ay sonra belli bir seviyeye geldik. En büyük
problem Yimpaş’tı. Ne yapalım dedik. Bunlar hukuksuz olduklarından bunlara
yazı göndererek kendilerine karşı dava açacağımızı söyledik. Savcıya
müracaat etmeden kendilerini aradık. Onlara “Biz başvurmak zorundayız”
dedim. “biz de ticaretle uğraşıyoruz dedim”. “Siz yönetmeliklerin dışında
olduğunuz için ben bu başvuruyu yapacağım” dedim. Ertesi gün “tamam”
dediler. “Diğer hipermarketler de uyacaksa biz de uyacağız” dediler. 410
Yönetmeliklere uymalarını istedik. Bazılarının üretimlerini durduracak
başvuruları yaptık. Birkaç tanesinin fabrikaları kapandı.
Firmalar kendileri fiyatı belirler. Taşeron fiyatı belirleyemez. Horon Gıda
Tansaş’ın fiyatını belirleyemez. Önemli olan Köroğlu’nun değil Gimsa’nın
fiyatını aşağı çekmemesi. Ekmeği nereden alırsa alsın istediği fiyata satabilir.
Ama bu bizim fırıncıları zor durumda bırakıyor. Maliyetinin altına satıyorlar. Biz
de bu fiyatın odanın fiyatına çıkmasını sağlıyoruz. Bizim için kimin imzaladığı
önemli değil. Önemli olan satış fiyatı. Rakiplerine güvenmesi lazım. Satış fiyatı
açısından taşeronların hiçbir rolü yok. Firmalar uyum sağladılar hatta iyi de
sağladılar. Problemler olduğu zaman gittik ricalarda bulunduk. Genelde riayet 420
ettiler. Uymayanları daha sonra uyardık. Canerler defalarca düşündü ama
yükselttiler. Hipermarketlere de yazılar yazdık.
Pazar tek bir bölge değil. Fakat 28 tane fırıncı pazarı ele geçirme amacında
değildir. Naci Bey’e vekalet veriyorlar. Her türlü başvuruları vekaleten yapıyor.
Tek kaygımız fiyat değil. Bu fırınlar Sincan’daki ekmeğin sadece %15’ini
üretiyor. %50-60’ını halk ekmek üretiyor. Sincan’da üretilen sadece Sincan’da
satılmıyor. Ankara’nın başka yerlerinden Sincan’a da ekmek geliyor. Dışarıdan
getirip istediği fiyata satıyorlar. 28 fırın ayakta kalalım batmayalım diye
anlaşma yapmışlar. Sattığı zaman büyük fırınlar pazarı kapatıyorlar.
Kapanmaması için aylık bir para ödeniyor. Buhara’ya yardımcı olduk. Aylık 1 430
milyar verdik. Yavaş yavaş toparlanmaya başladı. Çölsan da bunu yaptı.
Bayiler verildi.
39. Niye tezgah dışında satmayın diyorsunuz?
Araç lazım tezgah dışında satmak için. Geçmiş dönemdeki haksız rekabetten
gelen bir sonuç var. Tezgah dışında çok ucuza satarsa hem bizi hem de
kendini batıracak. Bu yüzden istenmiyor.
40. Fırıncıları birleştirmeye çalıştınız mı?
Keşke yapabilseydik. Benim sektörden ayrılma sebebim bir araya
gelememeleridir. Sağlıklı bir yapılanma yoktu. Böyle olsaydı bu sorunlar
yaşanmazdı. Belediye fırınları satın aldılar ama bu fırınları alma nedenleri 440
belediye fırınlarını kendilerine rakip olarak görmeleriydi. Oda’nın sağlıklı
yapılanması yoktu. Bu yüzden illegal yapılanma ortaya çıkıyordu. Ben de bu
nedenle fırınımı kapattım. Bu illegal yapılanmalar başındakinin çıkarını
korumaya çalışıyordu. Ben bunu önlemek istiyordum. Naci Kutanis fırıncılar
arasındaki bu illegal yapılanmayı ortadan kaldırmak için aracı atandı. Bu
fırıncıları barıştırmak istedim. Sağlıklı çalıştığımız için Yenimahalle ve Altındağ
fırıncıları geldiler bize de yardımcı olun dediler. Oda zaten fiyat belirliyordu.
Ben fiyatları belirlemiyorum. Ben belirlenen fiyata uyulması yönünde
çalışıyordum. Devletin kaybı olan vergi vermeyen fırınları, kaçak işçi
09-09/179-51

10
çalıştıranları tespit ediyordum. Esnaf odasından tarife alınması yanlış. 450
Çankaya’da Mehmet Doğan, Keçiören Orhan Yaralı, Yenimahalle’de Şakir
Ulusoy, Sincan’da Alnıaçık (2000 yılına kadar) böyle beş altı bölge var. Burada
illegal bir düzen kurarlar. Sonra da kendileri bozarlar. Küçülen fırınları da satın
alıyorlar. Güçlenmeye başlayan fırınları görünce fiyatla tekrar oynayıp kaos
yaratıyorlar. Tek çözüm taban üretim maliyetinin sağlıklı bir oda tarafından
belirlenmesidir.
Belediye bedava ekmek dağıtıyor halbuki Anayasa’ya aykırıdır. Burada
anayasaya aykırılık var. Belediye başkanları ekmeği seçim için ücretsiz veya
düşük fiyatla dağıtıyor. Siyasilerin oy konusu oldu.
Mustafa Cesur (Çınar Ekmek Fabrikası) 460
Bayram Aktürk (Huzur Ekmek Fabrikası, Sincan’da olan)
Yunus Çürük Dostlar Gıda’nın sahibi
Doğu fırını Pehlivanoğlu fırınıdır.
Üretim yapmayanlara üretim yapıncaya kadar para kazanmaları için pazar
verildi. Buhara ve Çölsan ekmek üretimi yapacaklarını söylediler: Toplandık
herkese bir iki bayi verdik. Ben aracılık yaptım. Ekmeği yeterli üretemediği
zaman fırıncı arkadaşlara fon adı altında yardım yaptık. Küçük fırınların da
ayakta kalmasını istiyorlar. Bunlar dayanamıyor ve batıyor. Büyük ekmek
kapasitesi olan fırınlar gerektiğinde ekmek fiyatını %50 kadar düşürüp
satabiliyorlar. 470
41. Büyükler küçüklerin kapanmasını istemiyor. Diğer fırıncılar bunların
kapanmamasını neden istiyorlar?
Dayanışma ve birliktelik gereği kapanmamasını istiyorlar.”

Aynı görüşmede Avukat (…………….) müvekkili Diren Organizasyon Ltd. adına
aşağıdaki beyanlarda bulunmuştur:
“Herşeyden önce belirtmek gerekir ki, müvekkil şirket ekmek üretim ve pazarlama
sürecinin hiçbir aşamasında faaliyet göstermemektedir. Gerek ham madde (Un
vs.) gerekse mamul mal (ekmek) üretim ya da satışı mevcut değildir. Müvekkil
şirket Sincan ve Yenimahalle bölgesinde faaliyet gösteren bir takım fırıncıların 480
vermiş oldukları vekaletnameler ve dosyanıza sunulan sözleşmelerle ekmek
üreticileri arasında çıkabilecek sorunların çözümünde hakemlik, danışmanlık ve
vekaleten Kamu kurumlarına iş takibi işlemlerini yapabilmek için yetkilendirilmiştir.
Bu konu gerek şirket ana sözleşmesinde gerekse Ticaret Sicil Gazetesinde yer
alan şirketin faaliyetleri arasında yer almıştır. Bu konularda müvekkil şirket
temsilcisinin ifadeleri de değerlendirilerek ilerde daha detaylı yazılı savunmalarda
bulunacağız.”

I.3.2. Alnıaçık Ltd. Şti.
490
Şirket ortağı Salim Alnıaçık tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Alnıaçık Ltd. Şti. Diren Organizasyon ile fırıncılar arasındaki anlaşmazlıkların
çözülmesi amacıyla bir sözleşme imzalamıştır. Ekmek başına fon ödemesi
yapılmamış, Naci Kutanis’e verilmek üzere aylık bazda para toplanmasına
katılınmıştır. Alkanlar, Uğur ve Aykurt fırınlarının kapanmış olmasıyla Diren
Organizasyonun ilişkisi yoktur, adı geçen fırınlar iflas sonucu kapanmışlardır.”



09-09/179-51

11
I.3.3. Can Kardeşler Ltd. Şti. 500

Şirket ortakları Hüseyin Can, Ahmet Bayram ve Vedat Öztürk tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Naci Kutanis ile hakemlik sözleşmesi imzaladık. Burada amaç maya, un, tuz ve
özelleştirme konularında yardımcı olmaktı. 2-3 ay sürdü, sonrasında başarısız oldu.
Ekmek başına fon vs. ödemedim....”

I.3.4. Çağdaş Francala Ltd. Şti

Şirket ortağı Avni Özgür tarafından şunlar ifade edilmiştir: 510
“... Fırınlar arasında yaşanan gerilimleri ve ruhsatsız çalışan fırınları engellemek
amacıyla fırınlar arasında bir protokol imzalayarak Naci Kutanis’i hakem tayin ettik.
Sattığımız her ekmek için Naci Kutanis’in kurmuş olduğu şirkete (Diren’e) 1000 TL.
fon ödeniyordu. ...”

I.3.5. Çınar Ekmek Fabrikası

Sahibi Mustafa Cesur tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“4 aylık süre zarfında böyle bir oluşum içinde yer aldım. Ancak 4 ay sonra tek taraflı
fesh ettim. Bu oluşumun amacı unu ve mayayı toplu olarak daha ucuza almaktı. 520
...Naci Kutanis’in hakem tayin edilmesine ilişkin bilgim yok. ...”

I.3.6. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası

Murat Ünal (Aynı zamanda Örnek Francala Ltd. Şti.’nin sahibi), Hasan Paşa
Dervişoğlu ve Şakir Ulusoy tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Naci Kutanis’i eski fırıncı olarak tanırım. Ekmeğin bir dönem Halk Ekmeğin fiyatının
altına düşmesi sonucunda fırıncılara mesleki danışmanlık hizmeti vermesi amacıyla
Naci Kutanis danışmanlık hizmeti verdi. Biz de bir dönem bu hizmeti satın aldık.
Bizim imzaladığımız anlaşma metninin altında kapatılacak - açık kalacak fırınlara 530
ilişkin bir hüküm yoktu. Ekmek başına fon, senet, çek vs. ödemedim.... Naci Kutanis
ile yapılan anlaşmanın amacı piyasada maliyetinin altında fiyatla ekmek satan
fırıncıları tespit etmek amacıyla, kendisi anlaşma hazırlayarak bize ve diğer fırınlara
getirdi....”

I.3.7. Dostlar Ltd. Şti.

Şirket ortağı Mustafa Karaot tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Bu şirketi resmi olarak 22.05.2003 tarihinde Yunus Çürük, İzzettin Akşit, Salim
Doğan, Ahmet Demir adlı şahıslardan devraldım. Danışmanlık sözleşmesi protokol, 540
hakemlik sözleşmesi, centilmenlik anlaşması türü herhangi bir belge imzalamadım.
Şimdiye kadar fırıncılar arasında yapılan tek bir toplantıya katıldım. Bu toplantıda
Rekabet Kurumunun açtığı soruşturmaya yönelik savunmaya ve avukat tutulmasına
ilişkin konular konuşuldu. ...”

Ayrıca yerinde incelemede devre ilişkin belgeler ve 13.3.2003 tarihli Diren Org.’nun
fesih bildirimi konulu yazısı alınmıştır.


09-09/179-51

12
I.3.8. Emkan Ltd. Şti. 550

Şirket ortağı Ersin Sağsöz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Yeşilçimen Ekmek Fabrikası şirketleşme sonucu takriben 1995 yılında Emkan Gıda
San.’ye dönüştürülmüştür. Naci Kutanis tarafından bizim adresimize danışmanlık
sözleşmesi getirildi, biz imzaladık. Ancak fırını kapattığımızdan buna uymadık. ...”

I.3.9. Esengül Ltd. Şti.

Şirket ortağı Kenan Beştaş tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“... şirketi 1.6.2002 tarihinde devraldım. Bu sebeple benim bu süreçle hiçbir ilgim 560
yoktur. Şirketin benden önceki sahipleri bu türden bir oluşuma konu olmuştur.”

I.3.10. Gözde Ltd. Şti.

Şirket ortağı Mehmet Demir tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Naci Kutanis ve fırıncılar arasında bir centilmenlik anlaşması imzalandı. Bu
anlaşmanın amacı fırıncılar ve bayiler arasında alacak verecek meseleleri nedeniyle
çıkan anlaşmazlıkları önlemekti. Anlaşma çerçevesinde, önce Naci Kutanis’e senetler
verdik, daha sonra anlaşma süresi olan 1 yıl boyunca, kendisine aylık 100.000.000
TL. ödedik ve senetleri geri aldık. Biz istediğimiz her bayiyle çalıştık. Herhangi bir 570
engelle karşılaşmadık. Ankara fırıncılar odasının belirlediği fiyatları uyguladık.
Bakkallara verdiğimiz komisyon oranları ise bakkaldan bakkala değişiklik gösteriyor.”

I.3.11. Gül Ekmek Fabrikası

Şirket ortağı Cevdet Kılıç tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Bizim şirketimiz adi ortaklık niteliğindedir. Ali Demirel benim ortağımdır. Biz
anlaşmaya uymadık. Belirlenen fiyatın altına satmamıza rağmen herhangi bir
baskıyla karşılaşmadık. Herhangi bir anlaşmaya imza attığımı hatırlamıyorum. Ben
veya ortağım herhangi bir anlaşmaya imza atmış olsak dahi o anlaşmanın şartlarını 580
yerine getirmedik. Düşük fiyattan birçok bölgeye ekmek sattık. Ulus, Yenimahalle ve
Batıkent’e geçmiş yıllarda olduğu gibi ekmek satıyoruz. Kimseye herhangi bir fon
ödemesi yapmadık. Naci Kutanis’e çek veya senet vermedik. Zorla kapattırıldığı
söylenen fırınlara herhangi bir baskı yapılmadı. Ticari hayata tutunamadıkları için
kapandılar. İsterlerse şu anda tekrar açabilirler. Biz bazı kapanan fırınlara kendi
isteğimizle maddi yardımda bulunduk. Kimseye ürettiği ekmeği kısıtlaması
konusunda baskı yapılmadı. Biz düşük fiyattan ekmek sattığımız için şikayet edildik.”

I.3.12. Hacıhasanoğlu Ltd Şti.
590
Şirket ortağı Sıtkı Bilici tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2000 yılı içerisinde fırınlar arasındaki haksız rekabetin önlenmesi ve daha önce fırın
işletenler arasında meydana gelen bazı olayların tekrarlanmaması için Diren şirketi
ile hakemlik sözleşmesi imzaladık. Bu şirkete herhangi bir şekilde düzenli olarak bir
fon adı altında para ödemedik. Sadece aldığımız hizmetlerin karşılığı olarak, fatura
karşılığında para ödüyorduk. ...”



09-09/179-51

13
I.3.13. Hasat 2 Ekmek Fırını 600

Şirket ortağı Hüseyin Duygu tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Hakemlik anlaşmalarında imzam var. Amaç ruhsatsız fırınları engellemek için
organizasyon yaptık. Ekmek başına fon ödemedim. Niyet ucuz satan fırınlara para
vererek zararlarını tazmin ederek ekmeği piyasa fiyatında sattırmaktı amacına
ulaşmadı...”

I.3.14. Huzur Ekmek Fabrikası

24.10.2003 tarihinde Atatürk Mah. Cumhuriyet Bulvarı No:9/F Yenikent adresinde 610
yapılan yerinde incelemede şirket sahibi Bayram Aktürk ile görüşülememekle birlikte
kendisi ile 28.10.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nda bir görüşme yapılmış ve
aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Naci Kutanis’i tanırım kendisiyle hakemlik sözleşmesi imzaladım. Fatura karşılığında
para ödedim. Senet verdim. Senetlerin bir kısmını geri aldım. Naci Kutanis fırıncılar
arasında birliği sağlamak için gelmişti. Kendi isteğimle sözleşmeyi imzaladım. ... Eğer
Naci Kutanis’le sözleşme yapmasaydım Sincan’da ekmek satışı yapamazdım, çünkü
oradaki fırıncılar benimle rekabete girerdi. Sincan bölgesine ekmek verebilmek için
bu tür anlaşmalara girdim ...”
620
I.3.15. Kardelen Ltd. Şti.

Şirket ortağı Engin Sağsöz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Haksız rekabeti önlemek amacıyla, 15-20 kişilik bir grup olarak protokol yaptık.
Ancak bu protokole biz fiilen uymadık.Yukarıda bahsedilen protokolü imzaladık ancak
tek taraflı fesh ettik. Bu sözleşmeyi fırıncılarla yapılan toplantıda imzaladık. ...”

I.3.16. Karşıyaka Ltd. Şti.

Şirket Ortağı Vedat Öztürk tarafından şunlar ifade edilmiştir: 630
“Biz Can Kardeşler, Özevler ve Emkan olarak 2001 yılının nisan ayında birleştik.
Şikayet konusu olaylar başladığında henüz birleşmemiştik. Naci Kutanis arabuluculuk
ve hakemlik yapacaktı ancak başarısız oldu, bıraktı. Bu şahıs düşük fiyatla satana
müdahale etmedi. Biz anılan protokole mağdur durumda olduğumuz, sıkıntımıza bir
çare olabilir düşüncesiyle imza attık. Amacımız kendimizi ve karşı tarafı mağdur
etmemek düşüncesiyle bu organizasyona katılmaktı. ... Herhangi bir çek/senet
vermedik. Ödeme yapılıp yapılmadığını hatırlamıyoruz. Anlaşmaya uymadığı için
kapattırılan fırın yoktur. Fon ödemesi yoluyla da bir fırının kısa sürelerle
kapattırılması mümkün olmadı. Naci Kutanis kendi kendine ortaya çıktı. ... 24.1.2001
tarihli hakemlik sözleşmesini Karşıyaka Unlu Mam. adına Nazmi Öztürk’ün 640
imzaladığını öğrendim. Ancak bu kişinin şirketle herhangi bir ortaklığı olmadığı gibi
temsil yetkisi de yoktur. Biz Orhan Yaralı’ya Halk Ekmek’in özelleştirilmesi için senet
verdik. ... Bölge paylaşımı olmadı. Yenimahalle, Batıkent, Çankaya, Mamak,
Şentepe, Keçiören, Sincan’a 2001 yılında olduğu gibi şimdi de ekmek götürüyoruz.
Günümüzde ve 2001 yılında da ucuz ekmek satıldı.”




09-09/179-51

14
I.3.17. Ket-Zem Ltd. Şti. 650

Ali Ketenci (Müdür) ve Mehmet Ketenci (Şirket ortağı) tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Danışmanlık sözleşmesi Mehmet Ketenci tarafından imzalanmıştır. Bunun dışında
hatırladığımız kadarıyla herhangi bir protokola da sözleşmeye de imza atmadık.
Naci Kutanis’e herhangi bir vekalet vermedik. Ayrıca bu kişi ile ilişkilerimiz son
derece sınırlıdır. Kendisi bazen fırın sahiplerini toplantıya çağırırdı. Ancak kendisi
herhangi bir sorunumuzun çözümünde bize yardımcı olmadı. Bazı fırıncılar un
fiyatına ekmek satıyor ve zarar ettiklerini çok sonra anlıyorlar. Soruşturma konusu
yapılan toplantılar ekmeğin alınan tarife fiyatından daha düşük fiyata satılmasını 660
önlemek amacıyla yapılmıştır. Ancak herhangi bir baskı ya da zorlama söz konusu
olmadı. Naci Kutanis de söz konusu amaca yönelik çalıştı.Kendisine bu hizmetin
karşılığında senetler verilmiştir. Kapatılan fırınlar hakkında bilgimiz yoktur. Buna ek
olarak, Kooperatifin (Ankara Temin Tevzi Koop.) merkezinde zaman zaman Ankara
geneli için zaman zaman da bölgesel toplantılar yapılmaktadır. Bu toplantılarda
genellikle fiyat konuşulur ancak bir karara varılamaz. Sonra Oda’nın belirlediği fiyat
geçerli olur.”
Ayrıca yapılan yerinde incelemede fon ödemesine ilişkin belgeler tespit edilmiştir.

I.3.18. Kutsal Ltd. Şti. 670

Şirket ortağı Uran Yazıcı tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Sincan bölgesinde bir dönem çok yoğun rekabet yaşandı. Bunun sonunda haksız
rekabeti engellemek amacıyla Şaşmaz’da fırını olan Naci Kutanis bölgede
koordinasyonu sağlamak için bir organizasyon kurdu. Bu oluşumun içerisinde yer
almamız için bize de teklifte bulundular. Ancak ben kabul etmedim ve protokoller
veya hakemlik anlaşması adı altında bir anlaşma imzalamadım. ... Naci Kutanis
fırınlardan bazısından fon adı altına para, çek veya senet toplamakta idi. Bildiğim
kadarıyla bu toplanan fondan, Karadeniz Unlu Mamullerin kapatılması karşılığında
fırın sahibine para ödenmiştir...” 680

I.3.19. Yeni Kuzu Ltd. Şti.

Şirket ortağı Hasan Ege tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2001 yılında Diren Organizasyon ile ekmek üreticileri arasında kızışan rekabet
sonucu ortaya çıkan olayların etkisiyle dayanışmayı oluşturmak amacıyla 1 senelik
sözleşme imzalanmıştır. ...Naci Kutanis’in bayilerin paylaşılmasında herhangi bir söz
sahibi olduğu söylenemez. Bu kişiyle yapılan sözleşmedeki fiyata ilişkin düzenleme,
nihai tüketiciye ekmeğin odanın belirlediği seviyeden satılmasını sağlamak
amacındadır. Bununla birlikte üreticinin bayilere ekmek veriş fiyatı değişebilmektedir.” 690

I.3.20. Mehmetler Ltd. Şti.

Şirket ortağı Şakir Ulusoy (Aynı zamanda Dervişoğlu Fırını’na ait tutanağın altında
imzası bulunmakta) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. ve Ulusoy Kardeşler Ekmek Fabrikası aynı şirket olup
1998 yılında Ulusoy Ekmek Fabrikası, Mehmetler Gıda olarak değiştirilmiştir. Eski
ismi nedeniyle fırıncılar arasında hala Ulusoy Ekmek fabrikası olarak
nitelendirilmektedir.”
09-09/179-51

15
700
I.3.21. Merkez Ltd. Şti.

Şirket ortağı Rıza Avcı tarafından şunlar ifade edilmiştir :
“ Şirket ortağı olan fakat temsil yetkisi bulunmayan Rıfat Avcı tarafından hakemlik
sözleşmeleri imzalanmıştır. Kendisi bunu niye imzaladığını bilmiyor. Benim bu olay
hakkında polise intikal ettiğinde haberim oldu. Bize düşük fiyatla satılıyor veya başka
bölgelere gidiliyor diye herhangi bir baskıda bulunulmadı. Naci Kutanis’e herhangi bir
ödeme yapmadık. Çek senet vermedik. Ekmek başına da fon ödemedik. Çankaya,
Altındağ, Keçiören, Yenimahalle’ye ürün satıyoruz.”
710
I.3.22. Mis Ltd. Şti.

Şirket ortağı İbrahim Gündüz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
"... Bu şirketin Yepaş A.Ş.’de de hissesi bulunmaktadır.
Protokol danışmanlık sözleşmesi, hakem sözleşmesi türü herhangi bir belge
imzalamadık. Bu konuda bilgimiz de yok. Sincan’da ruhsatsız fırınlar vardı. Bunlar bir
ara kapandı. Sonra yeni ruhsat alıp açılma imkanları oldu. Bu durum fırıncılar
arasında rekabet yarattı. Kavgalar çıktı. Vurulan kişiler oldu. Bu olayların üzerine
herkes bir araya geldi. Bu süreçte Naci Kutanis bize danışmanlık yaptı. “fiyat rekabeti
yaparsanız benim gibi siz de batarsınız” dedi. Fırıncıların yaptıkları toplantılara 720
genelde Süleyman Sezer katılıyor. ...”

I.3.23. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti.

Şirket ortağı MustafaYalçın tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Nazar Ltd. Şti. Naci Kutanis’e ait Diren Organizasyon ile hakemlik sözleşmesi
imzalanmıştır. Bu sözleşmenin imzalanmasının sebebi Fırıncılar Odası tarafından
belirlenmiş olan azami fiyatın korunması ve bu fiyatın altına düşülmemesini
sağlamaktır....”
730
I.3.24. Oba Ltd. Şti.

Şirket ortağı Mehmet Malkoç tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Danışmanlık, hakemlik sözleşmesi, centilmenlik anlaşması türü bir anlaşma
imzaladık. Bu anlaşmanın amacı fırıncılar arasındaki kırgınlıkların giderilmesi,
fırıncıların barıştırılması idi. Tekel yaratmak ya da rekabet karşıtı bir amaçla bu
anlaşmayı imzalamadık. Tahminen 1999 yılında bu anlaşmayı imzaladık. Fırıncıların
üretim kapasitelerine göre fon ödemesi adı altında bir ödeme yapıldı. ... Bu ödemenin
amacı kodeksle ilgili sorunların giderilmesi, Halk Ekmek’e haksız rekabet davası
açılması gibi konularla ilgiliydi. Naci Kutanis’e ya da Diren Organizasyon’a hiçbir 740
ödemede bulunmadık....”

I.3.25. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akaryakıt Dayanıklı Tük. Mal. Ltd. Şti.

Şirket ortağı Sıddık Yeğin tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Sincan hariç her yere 2001 yılı dahil olmak üzere ekmek satıyoruz. Naci Kutanis
fırıncılar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için kendi kendine 2001 yılında bir
danışmanlık şirketi kurdu. Senetleri danışmanlık hizmeti için verdik. Bu senetler daha
sonra durumu kötü olan fırınlara verdik. Bu oluşum 3-4 ay devam etti, sonra işler
09-09/179-51

16
zorla yürümedi ve organizasyon dağıldı. O zaman bile farklı fiyatlarla her yere mal 750
satabiliyorduk. Senetler durumu kötü olanlara yardım amacıyla da kullanıldı. ...
Orhan Yaralı’ya Halk Ekmek’in özelleştirilmesi sürecinde senet verdik. Centilmenlik
sözleşmesi kısa süre devam etti. Komisyon oranlarının belirlendiği ve anlaşmaya
uymayan fırınların kapattırıldığına dair iddialar gerçeği yansıtmamaktadır.”

H.3.26. Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic. Ltd. Şti.

Şirket ortağı Murat Ünal aynı zamanda Dervişoğlu fırınının ortağı olduğundan orada
ifadeleri alınmıştır. Murat Ünal tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Örnek Francala ve Şifa Francala aynı firmadır. Şu anki ismi Örnek Francala Ltd. 760
Şti.’dir. Karşıyaka 3. cad. No:69 adresindedir ve hali hazırda kapalıdır. Bu şirketin
diğer şubesi Aydınlıkevler’de olup üretime devam etmektedir.”

I.3.27. Özkayalar Ltd. Şti.

Şirket ortağı Zinnur Kaya tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Naci Kutanis herhangi bir öneride bulunmadı. Diğer fırıncı arkadaşlar bize gelip
resmi bir organizasyon olduğunu, buna katılmamızı istediler. Ben de protokolü
imzaladım ve yurtdışına gittim. 2-3 ay sonra döndüğümde bu organizasyonun sona
erdiğini belirttiler. O süre zarfında da gelişmelerden haberim yoktu. Protokolü tam 770
olarak incelemedim ama amaç fırıncılar arasındaki kıran kırana rekabeti önlemekti.
Bölge paylaşımı yoktu. O zaman hangi bölgelere gidiyorsak şimdi de aynı bölgelere
gidiyoruz (Yahyalar, Şentepe, Batıkent, Demetevler, Yuva Yolu, Organize Sanayi,
Yakacık Köyü). Başka yerlere aracımız olmadığı için gidemiyoruz. Naci Kutanis’e
verilmiş çek/senedimiz yok. Ancak kendi adıma da bir ödeme yapmadım. ... Zorla
kapattırılan veya üretimi kısıtlanan fırın yoktur. Üretilen ekmek başına fon
ödemedim.”

I.3.28. Pehlivanoğlu Ltd. Şti.
780
Şirket ortağı Aslan Pehlivan tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“....Naci Kutanis’e centilmenlik anlaşması türü bir belge imzalayarak yetki verdik. Bu
imzayı kardeşim Emre Pehlivan atmış. ...verilen bu yetkinin amacı bizim ruhsat
yenileme işlemlerimizi takip etmesi ve fiyatlarda haksız rekabet olmasını
engellemesiydi. Bunun karşılığında Naci Kutanis’e herhangi bir ücret
ödemedik....Hakemlik sözleşmesi, protokol gibi bir belge imzalamadık...”

I.3.29. Petekler Ltd. Şti.

Şirket Yetkilisi Hasan Ulutaş tarafından şunlar ifade edilmiştir: 790
“2001-2002 yılları arasında yaşanan yoğun rekabetten tüm firmalar zarar görmüştür.
Bu nedenle Diren Organizasyon’un çatısı altında, Naci Kutanis’in öncülüğünde
biraraya geliniyor. Organizasyonun temel amacı fırıncılar arasında yaşanan rekabeti
engellemek ve işbirliğini sağlamaktadır. Bu amaca uygun olarak Hakemlik
Sözleşmesi akdedilmiştir. Alınan danışmanlık hizmeti karşılığında belirli bir aidat
ödenmiştir. Anılan oluşum yalnızca 3-4 ay kadar sürmüştür ...”



09-09/179-51

17
I.3.30. Reyhanoğlu Ltd. Şti. 800

Şirket ortağı İslam Reyhan tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Diren Organizasyon ile Naci Kutanis’in danışmanlık hizmetine ilişkin bir sözleşme
imzalanmıştır. Bunun amacı Naci Kutanis’in bir takım işlemlerin (devlet daireleri ile
ilgili) takibatını yürütmesidir... Ekmek fiyatlarının belirlenmesine ilişkin herhangi bir
kararda Reyhanoğlu Gıda olarak bulunulmamıştır.”

I.3.31. Samanyolu Ltd. Şti.

7. Cad. 46/1 Bahçelievler Ankara adresinde görüşülen İbrahim Nayir (İşletme 810
müdürü) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Samanyolu fırını 3 yıl önceye kadar merkezi Demetevler’de olmak üzere şimdiki
ortaklarından farklı ortaklarla faaliyetini yürütmekteydi. O zaman da babam şirketin
ortağıydı ancak yönetimde herhangi bir yetkisi bulunmamaktaydı. Diğer ortaklar
Hasan Çelik, Ahmet Ekşi, İbrahim Ekşi şirketten ayrılıp Yepaş şirketine ortak
oldular....Demetteki merkezde üretim yapılmamaya başladı ve daha sonra merkez
kapatılıp şu an faaliyet sadece Bahçelievlerde yürütülmektedir. Dolayısıyla Naci
Kutanis ile yapılan sözleşmelerle yeni ortakların bir ilişkisi bulunmamaktadır. ...”

I.3.32. Yağmur Ltd. Şti. 820

İlhan Atalay (Şirket yetkilisi) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Son dönemde fırın sayısı Halk Ekmek ile rekabet edebilmek amacıyla mevcut
fırıncıların bir araya gelerek daha büyük ölçekli işletmeler kurulması nedeniyle
azalıyor. Naci Kutanis bir dönem fırıncılar arası rekabeti önlemek ve işbirliğini
sağlamak amacıyla bir danışmanlık şirketi kurmuş, Demetevler mevkiindeki çok
sayıda fırın anılan şahıstan ücret mukabili hizmet satın almıştır. Danışmanlık
hizmetinin çerçevesi taraflar arasında imzalanan Hakemlik Sözleşmesi ile çiziliyor.
Anılan faaliyet yalnızca 2-3 ay sürüyor.”
830
I.3.33. Yeniçınar Ltd. Şti.

Şirket yetkilisi Ali Cesur tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Satış fiyatları Fırıncılar Federasyonu’nun direktifleri doğrultusunda tespit ediliyor.
Ürünün dağıtıldığı bölgeler taşıma maliyetlerine göre belirleniyor. Her bir fırın kendi
bölgesinin dışına ürün satabiliyor. Yaklaşık bir buçuk yıl önce Naci Kutanis’in
hakemliğinde bu bölgede mukim fırıncılar bir araya geliyor. Amaç fiyatların belli bir
düzeyin altına düşmesini önlemek ve ortak alım yaparak un maliyetini düşürmektir.
Herhangi bir amaçla ürün başına fon ödenmesi söz konusu değildir. Yukarıda
bahsedilen oluşumun faaliyette bulunduğu dönemde dahi böyle bir uygulama 840
olmamıştır.”

I.3.34. Yepaş A.Ş

Gürsel Alnıaçık (Yönetim Kurulu Başkanı) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Yepaş’ın herhangi bir centilmenlik ya da benzeri anlaşması bulunmamaktadır. Bu
tür sözleşmeler yapıldığında biz faaliyete geçmemiştik. 15.4.2001 tarihinde faaliyete
geçtik...Naci Kutanis centilmenlik anlaşmalarını 7-8 ay önce feshetti. Bu anlaşmalarla
Naci Kutanis ekmeğin oda fiyatından satılmasını sağladı… Naci Kutanis’e bir bayiyle
09-09/179-51

18
bağlantı kurması karşılığı 500-600 milyon TL civarında fatura karşılığı danışmanlık 850
ücreti adı altında bir ödememiz oldu. Bu olay kuruluşumuzdan 3-4 ay sonra oldu....”

I.3.35. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)

Şirket ortağı Mahmut Zemheri tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Yeşilyurt Ekmek Fab. bu fırının eski adıdır ve 1996 yılında kapanmıştır. ... . Buna
ilişkin belgeler kurumunuza gönderilmiştir. Naci Kutanis bu gibi organizasyonlara
girmiş ve başarısız olmuş. Ankara’da yılın 5-6 ayı fırınlar son derece sert bir rekabete
girerler. O tarihlerde buralarda çok sert bir rekabet vardı. Yenimahalle’de bu
organizasyon 3 ay sürdü ancak başarısız olarak sona erdi.Amaç fırınlar arasındaki 860
gerginliği sona erdirmekti. Bu eğer başarılı olsa idi fiyat kırılmaması, başkasının
bayisine gidilmemesi konularında da çalışmalar yapılabilirdi ancak gerginlikler sona
erdirilmediği için bunlara ilişkin bir şey yapılamadı. Hakemlik sözleşmesini imzaladım,
senet verdim. Bu organizasyona aynı zamanda teknolojik yatırımlar yapmak,
gelişmeleri takip etmek amacıyla ortak olduk. Fon havuzu oluşturmak koşuluyla fırın
kapattırılması söz konusu olmadı. Hiçbir fırın zorla kapattırılmadı. Kapananlar
tamamen ticari hayatın gerekleri yüzünden kapandı. Orhan Yaralı bizim bir işimize
kefil olduğu için 15 milyar tutarında senet verdik. Naci Kutanis’e verilen hizmet bedeli
fon usulü, üretilen ekmek başına değil, pazarlık usulüydü. Biz işe başladığımızda
1997’den beri Yenimahalle, Karşıyaka, Demetevler, Batıkent, Eryaman, Sincan, 100. 870
Yıl, Balgat, Keçiören, Altındağ, Çankaya’ya ekmek veriyoruz. ...”

I.3.36. Ankara Fırıncılar Odası

Ankara Fırıncılar Odası Başkanı Yusuf Ekşi aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“ Naci Kutanis’in Sincan Bölgesinde ombudsman adı altında fırıncılar ile çeşitli
danışmanlık sözleşmeleri imzalattığı duyumlarını aldım. Bunun üzerine bu konuda
Ankara genelinde bütün fırıncıyı bu tür sözleşmelere itibar etmemeleri ve
imzalamamaları konusunda uyardım. Bu konuyla ilgili zaman içerisinde Sincan
bölgesindeki fırıncılarla Naci Kutanis arasında bir takım polisiye olaylar oldu. Konuyla 880
ilgili emniyete Federasyon Başkanı sıfatıyla ifade verdim. Bu şahsın fırıncılar ile böyle
bir sözleşme yapmaya yasal yetkili olmadığını, hukuki bir dayanağının olmayacağını
fırıncının danışacağı tek yerin bağlı bulunduğu Oda olduğunu yazılı olarak bildirdim.
Bilgime göre bu kişi hakkında adli yargılama devam etmektedir. Orhan Yaralı
Keçiören bölgesinde faaliyet gösteren fırınlar ile birlikte Kepaş şirketi adı altında bir
un alımı amaçlı kuruluş oluşturduklarını ve aralarında para toplayarak şirket merkezi
olarak kullanmak amacıyla bir daire satın aldıklarını, bu dairede şirket ortaklarına
ucuz un almak maksadıyla vadeli satın aldığı risk karşılığında fırıncılar risk bedeli
mukabil çeşitli çek/senet düzenleyerek şirkete verdiklerini duydum. Bu çek veya
senetten dolayı bu güne kadar kimsenin mağdur edildiğini duymadım. Düzenli bir fon 890
ödemesi konusunda bir bilgim yok. Ancak mağdur olan icralık olan bazı fırıncı
arkadaşlarımıza destek amaçlı desteklerinin olduğunu, icra takiplerinin ödendiğini,
zor durumdakilere çeşitli yardımlar yapıldığını duydum. Diğer yandan fırıncılar
odasının belirlediği fiyatların altında satış yapılmasına Ankara Fırıncılar Odası olarak
herhangi bir müdahalemiz söz konusu değildir. Aynı şekilde Orhan Yaralı veya başka
birisinin de müdahale ettiğini duymadım. “



09-09/179-51

19
I.3.37. Canerler A.Ş. 900

Çamlıca Mah. 12. Sok. No: 8 adresinde bulunan Canerler A.Ş. Mali İşler Müdürü
Muharrem Yiğit aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Tempo Şirketi’nin kontrolü Nisan 2003’te Canerler A.Ş. tarafından alınmıştır. Naci
Kutanis’i tanımıyorum. Diren Organizasyon’dan haberim yok. Tempo’daki ekmek
üretimi başka fırınlarca karşılanmakta. Biz sadece satışını yapmaktayız. Fırınlarla
yapılmış olan yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. ...Şubeler her türlü fiyat belirleme
konusunda merkez onayına tabidir.”

Mareşal F. Çakmak Mah. Hürriyet Cad. No:72 Elvankent/Ankara” adresinde bulunan 910
Canerler/Elvankent mağazasında yerinde inceleme yapılmış, mağaza müdürü İsmail
Allaz’dan aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Elvankent mağazasında 30.8.2003 tarihinden itibaren mağaza müdürü olarak görev
yapmaktayım. Soruşturma konusu olay hakkında bilgim yoktur. Mağaza müdürü
olarak genel müdürlükten habersiz fiyat belirleme veya değiştirme yetkimiz yoktur.
Normalde, genel müdürlük bilgisayar ortamında fiyatları değiştirir. Biz de mağazada
yeni barkodların uygulamasını yaparız. Ancak istisnai durumlarda da olsa fiyatımızı
değiştirmek için yine Genel Müdürlüğün talimatı gerekmektedir. Canerler’in satış
politikası gereği fiyat araştırması yaparak diğer rakiplerden ucuz fiyata mal satmaya
çalışıyoruz. Mağaza müdürü olarak bir görevimiz de budur.” 920

Canerler Genel Müdürlüğü’nde Ulus Şubesi Mağaza Müdürü ile görüşülmüş ve
kendisinden aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Diren Organizasyonun gönderdiği yazıyı ben yurt dışındayken kasa şefim Burcu
Yavuz (yurt dışında olduğum için yetkiliydi) diğer fırınlar ve marketlerin de imza attığı
bir belgeye imza atmış. Benim daha sonra haberim oldu. O zamanlarda fırınlar
aralarında anlaşmışlar. Biz de onlar yetkilidir diye düşünerek o zaman o fiyatlara
uymuş idik. Biz bu fiyatta Fırıncılar Derneği tarafından belirlendiği için mahsur
görmedik. Bu fiyat seviyesi belediye tarafından da onaylanmıştı.
930
Çamlıca Mah. 12. Sok. No: 8 Macunköy/Ankara” adresinde bulunan Canerler A.Ş.’de
yerinde inceleme yapılmış ve Genel Müdür Kanat Başar’dan aşağıdaki bilgiler
alınmıştır:
“Soruşturma konusu belgelerde imzası bulunan şahıs şu anda şirketimiz bünyesinde
çalışmamaktadır. Söz konusu dönemde ben şirkette görevli değildim. Bu yüzden bu
olaya ilişkin bilgim bulunmamaktadır. Diğer yandan evraklara tam olarak
ulaşılamadığı için Burcu Yavuz hakkında tam bilgi verilememiş olmakla birlikte şu an
itibariyle 8.10.2001 tarihinde Elvankent şubesinde kasiyer olarak görevli iken söz
konusu belgeyi imzaladığı 3.11.2001 tarihinde de şirketimizden ayrıldığı evraklara
bakılarak görülmüştür. Söz konusu şahıs yetkisiz olup daha sonra da bu belgeyi 940
gerek şube müdürüne gerekse de genel merkeze bildirmemiştir. Zaten satış
politikamız gereği bu tip rekabete aykırı anlaşmalara taraf olmamız mümkün değildir.

Elvankent şubesinde mağaza müdürü olarak görevli bulunan Doğan Varlı daha önce
bu belgeyi bilmediğini, kendisine Burcu Yavuz’un bu belgeyi iletmediğini, dolayısıyla
Genel Müdürlükte herhangi bir yetkili ya da birime de iletmediğini belirtmişti.
Öte yandan, şirket yönetim kurulunun 15.8.2001 tarih ve 065 numaralı kararı da
mağaza müdürü olarak Doğan Varlı’nın fiyat belirlemede ya da benzeri amaçlı
sözleşmeleri imzalamaya yetkisi olmadığını göstermektedir. Doğan Varlı’nın önceki
09-09/179-51

20
ifadesi kabul edilemez olup, yetkilerini aşan, şirketin bu konudaki yaklaşımlarıyla 950
çelişen, şahsını bağlayan bir tutumdur.”

I.3.38. Çağdaş Ltd. Şti.

Yeni Çağdaş Ltd. Şti. Satınalma Müdürü Mürsel Güven aşağıdaki hususları
belirtmiştir:
“2001 yılında Yeni Çağdaş’ın satın alma müdürüydüm. 2003 şubat itibariyle şirketten
ayrıldım. Naci Kutanis’i tanımıyorum. Ek:1/15’te yer alan imza benim imzama
benziyor. Olsa olsa ekmek aldığım fırınlar tarafından fiyatla ilgili telkinler yapılmış
olabilir. Mağaza müdürlerinin kendiliğinden fiyat yükseltmesi mümkün değildir. Çünkü 960
ciro üzerinden prim aldıkları için ucuza satmak her zaman onların çıkarınadır. Naci
Kutanis veya başka birisinin isteğiyle mağaza müdürlerinin ekmek fiyatını arttırması
mümkün değildir. “

I.3.39. Endi A.Ş.

17.11.2003 tarihinde Ergazi Mah. İstanbul Yolu No: 144 Ankara adresinde bulunan
Endi A.Ş. Mağaza Müdürü Sabri Alp aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Yaklaşık 1,5 aydır burada çalışmaktayım. Yürütülen soruşturma hakkında bu
nedenle herhangi bir bilgim yoktur. Konuyla ilgili olarak bu adrese herhangi bir 970
tebligat yapılmamıştır. Mağaza yönetimi değiştiğinden dolayı şu anki mağaza
yönetiminin de konu hakkında bilgisi yoktur. Şu an imza sirküleri bulunmamaktadır
yeni başladığımdan dolayı. Endi ile ilgili her türlü hukuki işlem İstanbul Merkez
tarafından yürütülmektedir. Bilfa unlu mamuller ekmek satışı ile ilgileniyor, bizden yer
kiralıyorlar, Bilfa ile yapılan sözleşme merkezde bulunmaktadır. Sincan, Yenimahalle,
Etimesgut bölgelerinde başka şubemiz yoktur. Biz burada kesinlikle mal alımı ve fiyat
belirleme konusunda inisiyatif kullanamıyoruz, merkez onayına tabiiyiz. (Her türlü
satış politikası merkez onayına tabiidir.) Geçmişe dönük olarak ekmek fiyatlarını şu
anki sistemde görebilmemiz mümkün değildir. Merkezde bu konuya ilişkin bilgiler
mevcuttur.” 980

I.3.40. Makromarket A.Ş.

Gimat 17. Blok No:520 adresinde Makromarket A.Ş.’nin Yönetim Kurulu Başkanı
Şeref Songör aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis veya Diren Organizasyon’la herhangi bir bağımız bulunmamaktadır.
Herhangi bir ekonomik faaliyetimiz de bulunmamıştır. Anlaşmada imzası bulunan
şahıs şirketimizden ayrılmış bulunmaktadır. Zamanında Sincan’daki şubemizde
çalışmaktaydı. Yetkisini aşarak böyle bir tasarrufta bulunmuştur. Herhangi bir yetkili
pozisyonda çalışmamaktaydı. Ekmeği 2001 yılında Sincan’daki mağazamızda 990
kendimiz üretmekteydik. Şu anda dışarıdan alıyoruz. Ekmek fiyatları merkezden
belirlenmektedir. Ancak rekabet olursa, mağaza müdürünün tavsiyesi üzerine
merkezin kontrolünde fiyatlar ayarlanmaktadır. Şirket politikamız rekabet etmek
üstüne olduğundan böyle bir anlaşmaya taraf olamayız.”

Rekabet Kurumu Bilkent Plaza B3 Blok 49/4 adresinde Makromarket A.Ş. Bölge
Koordinatörü Yalçın Taş ile aşağıdaki hususlar görüşülmüştür:
“2001 yılında Sincan mağazasında mağaza müdürü olarak görev yapıyordum. 2001
yılında Sincan mağazamızda ekmek üretimini yapan fırınımız vardı. Dolayısıyla bizim
09-09/179-51

21
fırınlardan ekmek satın almamız söz konusu değildi. Ekmek fiyatlarımız merkezden 1000
belirlenmektedir. Naci Kutanis Sincan mağazamızda 2001 yılında bir kez geldi;
ekmek fiyatlarını yüksek tutmamızı istedi. Bu talebini geri çevirdik ve bir daha
kendisini görmedim. Söz konusu anlaşmalardaki imzalar bana ait değil, imzalayan
şahıs –Tayfun Kantar- Sincan mağazasında vasıfsız reyoncuydu, imza yetkisi yoktu.
Protokolün üzerindeki imza Uğur Songör adına atılmıştır, koordinatördür, imza yetkisi
vardır, ancak bahse konu imza Uğur Songör’e ait değildir. Diğer belgedeki imzayı ise
tanımıyorum. Bu anlaşmaların üçünden de haberdar değilim.”

8 Aralık 2003 Pazartesi günü Rekabet Kurumu Bilkent Plaza B3 Blok 49/4 adresinde
Makromarket şirket ortağı Uğur Songör ile aşağıdaki hususlar görüşülmüştür: 1010
“Protokol ve Centilmenlik anlaşmasındaki imza benim ancak benim imza yetkim yok.
Sincan Mağazasında bir huzursuzluk oldu; ekmek fiyatları ile ilgili. Zararına ekmek
satmayı engellemek amacında olduğunu söylediler. Ben de anlaşmayı imzaladım;
imza yetkimin olmadığını söyledim. Anlaşmaya 1 gün bağlı kalmak zorunda kaldık,
mağazada huzursuzluk çıkarmasınlar diye. 15.1.2001 tarihli belgedeki imza ise bana
ait değildir.”

Yapılan bu görüşmelere ilave olarak, anlaşmalarda ismi yer alan Tayfun Kanber
kendi imzasıyla aşağıdaki bilgileri Kurumumuza göndermiştir:
“İlgili makamın bilgisine. 1020
Ben Tayfun Kanber 22.12.2000 ile 10.6.2002 tarihleri arasında Şeref Gıda Ltd.
Şti.’nde çalıştım. Bu sürenin bir bölümünde Sincan şubesinde içinde ekmek
reyonunun da bulunduğu reyonlardan sorumlu reyon görevlisi olarak görev yaptım.
Çok net hatırlamamakla beraber birgün fırıncıların derneğinden geldiğini söyleyen
birkaç kişi ellerinde diğer zincir marketlerin imzaları bulunan bir kaydı bizim de
imzalamamızı istediler. Ben de ekmeği kendimiz ürettiğimiz için böyle bir durumun
bizi ilgilendirmeyeceğini söyledim. Onlar da çok önemli birşey olmadığını formaliteler
gereği bizim de imzamızın bulunmasının iyi olacağını söylediler. Ben de mağaza
müdürüm Yalçın Taş’ın o anda mağazada bulunmadığını söyledim. Sen de
imzalasan olur dediler. Çok önemli bir belge olmadığı şeklindeki ısrarlar üzerine biraz 1030
da başımdan savmak için imza attım. Zaten ekmeği kendimiz ürettiğimiz için bizi
bağlayan bir durum yoktu. Fiyat yapımızı da onların istedikleri doğrultusunda
ayarlamadık. Konuyla alakalı olarak (önemsemediğim için) amirlerime herhangi bir
bilgi vermeyi (gerekli) duymadım. Konuyla ilgili olarak sorulacak sorulara
hatırlayabildiğim kadarıyla cevap vermeye hazır olduğumu bildiririm.”

I.3.41. Nazar A.Ş.

Nazar A.Ş.’nin Genel Müdürü Nevzat Gündoğdu aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon hakkında herhangi bir bilgimiz 1040
bulunmamaktadır. Ekmeği bölgesel olarak fırıncılardan almak suretiyle satışını
gerçekleştiriyoruz. Sincan, Yenimahalle ve Etimesgut’ta olmak üzere 3 mağazamız
soruşturma konusu bölgede faaliyet göstermektedir. O dönemde muhtelif fırınlardan
ekmek aldık. Bu konuda herhangi bir sözleşme yapmamaktayız. Mal alımı ve fiyat
belirleme konusunda tamamıyla merkez yetkilidir. Şubeler bu tür konularda merkezi
bilgilendirmekle yükümlüdür. Sözü geçen Rasim Akın hal satın alma müdürü idi.
Ekmekle herhangi bir ilişkisi bulunmamaktadır. Son olarak ekmeğin fiyatında
genellikle –son zamanlarda- çok fazla bir oynama olmaz. Bu nedenle fiyatlar bu yıl
çok sık değişmedi.”
09-09/179-51

22
1050
I.3.42. Öğütler Ltd. Şti.

Öz Ankara Toptancılar Sitesi 6. Blok No:213 Macunköy/Ankara adresinde bulunan
Öğütler Ltd. Şti. Müdürü Hamza Öğüt aşağıda yer alan bilgileri vermiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon adında bir firmayı tanımıyorum. Sincan
bölgesindeki tek şubemiz Eryaman’da bulunmaktadır. Bu şubemiz 1991 yılında
faaliyete geçmiştir. Tahminen 1997 ya da 1998 yılında bu adreste bulunan
marketimizin içinde ekmek üretimini gerçekleştirmeye başladık. Halen market içinde
ekmek üretimini gerçekleştirmek suretiyle satış yapıyoruz. Kapasite az olduğu ve
ticari anlam taşımadığı için dışarıya satış hiçbir zaman yapmadık. Şubeler merkezin 1060
inisiyatifi dışında herhangi bir alım yapamaz ya da fiyat belirleyemez. Ekmek fiyatı ile
çok fazla oynamamayı prensip haline getirdik. Ancak rekabet koşulları çerçevesinde
zaman zaman düşük fiyat uygulamamız ve fazla gramajla ekmek satışımız
olmaktadır. Söz konusu belgede imzası bulunan Hakkı Öğüt Eryaman şubemizde
Orta Reyon Sorumlusu olarak görev yapmaktaydı. “

Öğütler Ltd. Şti.’nin merkez adresinde mağaza koordinatörü Hakkı Öğüt ile yapılan
görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir:
“8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması altında bulunan imzamı
firmamızı bağlamayacağını düşünerek attım. Zaten imza yetkim bulunmamaktadır.O 1070
dönemde orta reyon sorumlusu olarak mağazada görev yapıyordum. Eryaman
şubemize o zaman iki kişi gelmişti. O anda mağaza müdürü yoktu. Benimle
görüştüler. Piyasada düşük gramajlı ekmek çıkartılıp, düşük fiyat gösterildiğini
söylediler. Ben de bizim ekmek gramajımız 220 gr. olup ekmeği 200.000 TL’den
satıyoruz dedim. Gelen kişiler bizimle problemleri olmadığını söyleyerek söz konusu
belgeyi imzalamamı istediler. Ben de diğer marketlerin de imzaladığını görerek
önemsemeden imza attım. Hiçbir şekilde fiyat anlaşması olduğunu düşünerek
imzalamadım. Gelen kişiler fırıncıları temsilen geliyoruz dediler. Yoksa bu kişileri ve
Naci Kutanis’i ya da Diren Org. Diye bir firmayı tanımıyorum. Ayrıca bizim o tarihlerde
150.000 TL’den ekmek sattığımız firma da bulunmamaktadır. Bunlara ek olarak, 1080
mağazamızın fiyatları merkezden ayarlanarak maliyet hesabı yapılmak suretiyle bize
bildirilmektedir. “

Öğütler Ltd. Şti.’nin merkez adresinde Muhasebe Müdürü Vedat Uzanlık ile
görüşülmüştür. Söz konusu görüşmeye ilişkin tutanakta aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Vedat Uzanlık 19.11.2003 tarihli Belge Tutanağı ile Rekabet Kurumu Raportörlerince
istenilen “Sincan, Yenimahalle, Etimesgut bölgelerinde bulunan şubelere ait
1.1.2001-15.1.2001 ve 1.10.2001-19.10.2001 tarihleri arasındaki günlük olarak
ekmek satış fiyatını gösteren fiş/fatura veya ilgili diğer doküman örnekleri”ni bu 1090
tarihler arasında örnek olarak bir fiş olarak anladığını ve iki fiş ve iki faturadan ibaret
belgeleri Rekabet Kurumu’na gönderdiğini ifade etmiştir. Bu tarihler arasında her gün
için fiş örneği çıkarılmasının zaman alacağını, kısa sürede hazırlamayacaklarını,
hazırladıklarında Rekabet Kurumu’na göndereceklerini belirtmişlerdir. “

I.3.43. Soykan Ltd. Şti .

1. Cad. No:46 Demetevler/Ankara adresinde Mehmet Ali Soykan (Şirket Ortağı)
aşağıdaki hususları belirtmiştir:
09-09/179-51

23
“Naci Kutanis veya Diren Organizasyon ile herhangi bir ekonomik faaliyetimiz olmadı. 1100
Tanımıyoruz. Mağazalarımızda satılan ekmeğin fiyatını mağaza müdürlerinin
tavsiyesi üzerine merkez belirliyor. Buralara Ankara’daki 3 fırın ekmek sağlamaktadır.
Ekmek fiyatı, Oda’nın belirlediği fiyat baz alınarak yöredeki rekabet doğrultusunda
ayarlanmaktadır. Böyle bir organizasyonun içinde yer almadık. Satış faturalarını daha
sonra göndereceğiz.”

I.3.44. Yimpaş A.Ş.

Yimpaş A.Ş. Ulus Mağazası Gıda Şefi Yusuf Açıl aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Ekmeği Kurtuluş’ta bulunan Kurtuluş Ekmek’ten alıyorduk. Ekmek bizde ucuz olsa 1110
da olmasa da sorun değil. Çeşitli yerlerdeki ilgili rakipler anlaşılan fiyata uymadıkları
için biz de bozduk. Ekmek marketler açısından önemlidir. Doğal olarak müşterinin ilk
dikkat ettiği üründür. Tüketici için ekmeğin ucuza olması dikkat çekicidir. Ekmek ucuz
olunca tüketici diğer ürünleri de aynı yerden alacağı için ekmek promosyon amaçlı
kullanılır. Naci Bey ve diğer fırıncılar bize gelerek baskı yaptılar. Biz de bu anlaşmaya
uymak zorunda kaldık. Herhangi bir şekilde Naci Bey’e marketlerle birlikte toplanalım
demedik.”

I.3.45. Yunus Ltd. Şti.
1120
Gimat 4. Blok 96 adreste mukim Yunus Ltd. Şti.’de Satınalma Müdürü (eski
Elvankent Şube Müdürü) Cemil İnci aşağıdaki bilgileri vermiştir:
“Naci Kutanis ben şube müdürüyken geldi, marketlerin ekmek fiyatı konusunda
anlaştığını, bir nevi centilmenlik anlaşması yaptığını söyledi. Diğer marketlerin
imzasını gördüğüm için ben de imzaladım. Bunun üzerine de ekmek fiyatını normal
fiyat seviyesi olan Fırıncılar Odası ve belediyenin açıkladığı 200 bin TL seviyesine
yükselttik ve uyguladık. O tarihte ekmeği normal fiyatına yükselttiğimiz için Genel
Merkezden izin almama gerek yoktu. Fırıncılar Odası’nda olan olaylardan haberim
yok.”
1130
I.4. Savunmalar

I.4.1. Pazar Ekmek Fabrikası

Yazılı savunmada özetle; Pazar Ekmek Fabrikası sahibi olan Hasan Yıldırım’ın
haksız rekabete neden olabilecek bir organizasyon veya tertibin içinde bulunmadığı
ve gönderilen belgelerde imzasının bulunmadığı ifade edilmektedir.

I.5. Değerlendirme
1140
Ankara Valiliği tarafından gönderilen yazıda, Naci Kutanis, Mehmet Sami Akkerman,
Orhan Yaralı, Metin Muratoğlu, Ali Kale, Salim Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık isimli
şahıs ve çalışanlarının Ankara İli Sincan, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve
Keçiören ilçelerinde faaliyet gösteren fırınlarla birlikte çeşitli uygulamalar yoluyla
rekabeti sınırladıkları ve bazı fırınları bu yönde davranmaya zorladıklarına ilişkin
belge, doküman ve soruşturma evrakının Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı’na
intikal ettirildiği belirtilmiştir.

09-09/179-51

24
Ancak, mevcut bilgi ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda ilgili pazarda
iki farklı oluşumun söz konusu olduğu görülmüştür. Bu bakımdan konuyla ilgili 1150
değerlendirmenin Pazar Ekmek Fabrikası’nın içinde bulunduğu Sincan, Yenikent,
Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerindeki oluşum temelinde yapılması yerinde
olacaktır.

I.5.1. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerindeki Oluşum

Söz konusu oluşuma kaynaklık eden temel belgelerin Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması başlığını
taşıdığı görülmektedir. Anılan belgelere taraf olan teşebbüslere ilerleyen bölümlerde
ayrıca yer verileceğinden öncelikle belgelerin kapsam ve niteliği hakkında bilgi 1160
verilerek değerlendirmede bulunulacaktır.

Ankara ili sınırları içindeki Sincan, Yenikent, Etimesgut, Yenimahalle Belediye
sınırları içinde faaliyet gösteren fırınların bir araya gelme ve karar alma yönündeki
girişimleri ilk aşamada danışmanlık sözleşmesi ve hakem belirlenmesi daha sonra
ise protokol oluşturulması şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Danışmanlık sözleşmesi matbu bir sözleşme olup, Diren Organizasyon ve ilgili fırın
arasında söz konusu fırın için ayrılan boşlukların doldurulması suretiyle
imzalanmaktadır. Bu sözleşme uyarınca, Diren Organizasyon; ilgili fırının ticari ve 1170
sosyal organizasyonlara katılımını, başka firmalar ve diğer ekmek üreticisi firmalarla
ilişkilerini ve koordinasyonunu sağlamayı, başka firmalarla ve diğer ekmek
üreticileriyle doğabilecek sorunlarını çözmeyi, diğer firmalarla mesleki dayanışma ve
etiğe uygun hareket etme konularında uygulayıcı olmayı, açıklanan çerçevede
danışmanlık ve müşavirlik hizmetlerini üstlenmeyi kabul ve taahhüt etmektedir.

Ayrıca, Diren Organizasyon tarafından danışmanlık hizmeti karşılığında adına fatura
düzenlenen fırınları içeren belgeler ve anılan şirkete noter kanalıyla verilen
vekaletnamelerden, danışmanlık hizmeti verilen fırınların yalnızca mevcut
danışmanlık sözleşmelerine taraf olanlarla sınırlı olmadığı anlaşılmaktadır. Bu 1180
bakımdan yukarıda belirtilen türdeki ilişki, kendilerine fatura verilen ve vekaletnamesi
bulunan fırınlar için de söz konusudur.

Bu noktada, Diren Organizasyon öncülüğünde Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-
Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması gibi belgelerin söz konusu danışmanlık
ilişkisi temelinde oluşturulduğu dikkate alınırsa, bu ilişkiye taraf olan teşebbüslerin
diğer belgelerden de sorumlu oldukları anlaşılmaktadır. Çünkü Diren Organizasyon
ya da bu şirketin ortağı konumunda bulunan Naci Kutanis’e verilen vekaletin ne
amaçla kullanılmak istendiği diğer belgelerle birlikte anlam kazanmaktadır.
1190
İkinci aşamada; Hakemlik Sözleşmesi ya da Protokol-Hakem Sözleşmesi başlıklı
anlaşmalarla Diren Organizasyon’un ortağı Naci Kutanis’in ekmek üreticileri arasında
çıkacak her türlü anlaşmazlıkları gidermek üzere hakem tayin edilmesi söz
konusudur. Bu anlaşmaların her bölge için ayrı belgeler şeklinde düzenlendiği
görülmektedir. Bu belgelerde, hakemin görevleri arasında; ilgili bölgede faaliyet
gösteren ekmek üreticileri arasında ekmek üretim, dağıtım ve pazarlaması
konularında ortaya çıkabilecek “haksız rekabetin” önlenmesi, üretimin arttırılması ve
09-09/179-51

25
azaltılması konularında alınacak ilke kararlarının uygulanmasında eşgüdüm
sağlanması sayılmaktadır.
1200
Bir sonraki aşamada ise, yine farklı bölgeler temelinde Protokol, Anlaşma, İlke kararı
vb. adı altında anlaşmalar yapılmaktadır. Bu anlaşmalarda temel olarak ekmek
fiyatının artırılması, ekmek başına verilen ondalıkların tespiti, bazı fırınların
üretimlerini durdurmaları ya da sınırlamaları gibi konularda mutabık kalınarak hakem
ve taraf olan fırınlarca imzalandığı görülmektedir.

Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere Pazar Ekmek Fabrikası’nın
da aralarında bulunduğu anılan bölgelerde faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından
fiyat rekabetinin önlenmesini amaçlayan bir dizi anlaşma söz konusudur. Nitekim,
şirket yetkilileri yapılan görüşmeler de ihlale konu olan anlaşmaların yapıldığı ve 1210
uygulandığına yönelik tespitleri destekleyici niteliktedir. Bu anlaşmaların ortak bir
amaca hizmet ettiği dikkate alınırsa tek bir anlaşma olarak ele alınması yerinde
olacaktır. Söz konusu anlaşma mevcut bilgi ve belgelere göre 2000 yılının Kasım
ayında başlamış olup Diren Organizasyon’un Danışmanlık Sözleşmesi, Hakemlik
Sözleşmesi, Protokol ve Centilmenlik Anlaşması’na yönelik fesih kararını fırın
işletmecilerine ve hipermarket yöneticilerine gönderdiği 13.8.2003 tarihine kadar
devam etmiştir.

Diğer yandan, Naci Kutanis’in ekmek fiyatının tespit edilmesine yönelik olarak
marketlerle anlaşmaları söz konusudur. Yukarıda sıralanan anlaşmalardan farklı 1220
olarak marketlerle yapılan anlaşmalar, temelde ekmek fiyatını düşürebilecek
marketlerin de desteğini almak amacıyla yapılmaktadır. Çünkü, marketlerin ekmeği
promosyon olarak düşük fiyattan tüketiciye sunması, fiyat seviyesinin düşmesine yol
açması nedeniyle fırıncılar tarafından olumsuz bir durum olarak
değerlendirilmektedir. Bu noktada marketlerle yapılan anlaşmaların asıl anlaşmanın
uygulanmasının aksamaması için yapıldığı ve bu yönüyle tamamlayıcı olduğu
anlaşılmaktadır. Ancak marketlerin diğer anlaşmalarda taraf olmamaları ve Naci
Kutanis öncülüğünde oluşturulan gruptan danışmanlık ilişkisi yönüyle ayrılmaları
nedeniyle bu anlaşmaların ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Nitekim, Naci
Kutanis’le yapılan görüşmede elde edilen bilgiler de bu durumu teyit etmektedir. 1230

Özetle; dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Sincan, Yenikent, Etimesgut ve
Yenimahalle bölgelerine ilişkin olarak aralarında Pazar Ekmek Fabrikası’nın da
bulunduğu haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin bir takım oluşumlar içinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”

şeklindeki 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin a bendinde yer alan; 1240
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi
unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,” ve

(b) bendinde yer alan;
“Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya
unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü”

09-09/179-51

26
hükümleriyle uyumlu bir şekilde “ekmek pazarı”nda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
anlaşma yaptıkları anlaşılmaktadır.
1250
Bu noktada, söz konusu bölgelerde 4054 sayılı Kanun açısından ihlal olarak
değerlendirilen hususların taraflar arasında akdedilen; Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması adıyla
anılan belgeler üzerinde odaklanılarak ele alınması gerekmektedir.

I.5.2. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerine Yönelik Anlaşma
Belgeleri

Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerinde faaliyet gösteren bazı
fırınların Diren Organizasyon (Naci Kutanis) koordinatörlüğünde; 4054 sayılı 1260
Kanun’un 4. maddesinin yukarıda yer verilen (a) ve (b) bendlerinde yer alan
hükümleriyle uyumlu bir şekilde “ekmek pazarı”nda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
anlaşma yaptıkları tespit edilmiştir. Bu tespite dayanak oluşturan belgelere aşağıda
yer verilmiştir:

1. Soruşturma Raporu (SR) Ek:1/547-553’te yer alan Danışmanlık Sözleşmeleri ve
Fırıncılar tarafından Diren Organizasyon’a verilen vekaletnameler
2. SR Ek:1/439-492’de yer alan Danışmanlık Hizmet Belgeleri
3. SR Ek:1/3-4’de yer alan 24.01.2001 tarihli Hakemlik Sözleşmesi
4. SR Ek:1/5’de yer alan 24.11.2000 Tarihli Protokol-Hakem Sözleşmesi 1270
5. SR Ek:1/8’de yer alan 31.01.2001 Tarihli Protokol
6. SR Ek:1/13’te yer alan 15.01.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
7. SR Ek:1/14-15’te yer alan 02.02.2001 Tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
8. SR Ek:1/16-17’de yer alan Anlaşma
9. SR Ek: 1/18-19’da yer alan Anlaşma ve İlke Kararı
10. SR Ek:1/20’de yer alan Anlaşma İlke Kararı (1 No.lu İlke Kararı)
11. SR Ek:1/24-25’te yer alan 23.01.2001 tarihli Anlaşma İlke Kararı
12. SR Ek:1/37-45’te yer alan 20.11.2001 tarihli Sözleşme
13. SR Ek:1/414’de yer alan 08.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
14. SR Ek:1/414-a’da yer alan 27.03.2002 tarihli Toplantı Kararı 1280
15. SR Ek:1/415’te yer alan Toplantı Kararı
16. SR Ek: 1/6’da yer alan 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
(Tarafları Ek:1/427, 427-a, 428’de yer almaktadır)
17. SR Ek: 1/426-a’da yer alan 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
(Ek Sözleşme)
18. SR Ek:1/524,528’de yer alan Oluşuma Üye Fırın ile Hakem Arasında gerçekleşen
Yazışma ve Fırınlar arasında Yaşanan Sorunun Hakem Marifetiyle Çözülmesi
(Yepaş Yazısı ve Yepaş–Zemheri A.Ş. Şeker Fabrikaları ekmek ihalesine dair
anlaşma)
19. SR Ek:1/554-557’de yer alan şikayet formları 1290

I.5.2.1. Danışmanlık Sözleşmesi

Anılan Danışmanlık Sözleşmeleri matbu bir sözleşme olup, ekmek üreticisi olan
teşebbüs; diğer ekmek üreticisi firmalarla ilişkilerini düzenlemek ve koordinasyonu
sağlamak, bunun yanı sıra diğer üreticilerle doğabilecek sorunları çözmek amacıyla
Diren Organizasyon’a (dolayısıyla Naci Kutanis’e) vekalet vermektedir.
09-09/179-51

27

Rakiplerle koordinasyonun sağlanması amaçlı bir girişim olan bu tür sözleşmelerin
varlığı ilgili teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında 1300
değerlendirilmelerine neden olmaktadır. Nitekim anılan madde ile rakip teşebbüslerin
birbirleriyle uyumlu davranış kalıpları içinde hareket etme amaçlı anlaşmalar
yapmaları yasak fiiller arasında yer almaktadır. Aynı şekilde anılan matbu
sözleşmelerin içeriği ile aynı kapsamda olan diğer sözleşmeler ve protokollerin varlığı
neticesinde yapılacak bir değerlendirmede koordineli davranma iradesi gösteren
ekmek üreticisi firmaların sayısının sadece danışmanlık sözleşmelerinin sayısı ile
sınırlı kalmadığı görülmektedir. Dolayısıyla Soruşturma Raporu ekinde yer alan
Danışmanlık Hizmet Belgeleri’nin verildiği firmaların varlığı da bu tespiti
güçlendirmektedir. Ayrıca diğer anlaşma, protokol vb. isimler altında düzenlenen
belgeler Danışmanlık Sözleşmesi’nde yer alan koordinasyonun ve taraflar arasında 1310
kurulan ilişkinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal etme amaçlı kullanıldığını göstermektedir.

Ayrıca 5.12.2003 tarihinde Kurum kayıtlarına giren Diren Organizasyon vekili
Av.Hasan Erdoğan tarafından gönderilen belgeler arasında yer alan Fırıncılar
tarafından Diren Organizasyon’a verilen noter onaylı vekaletnameler incelendiğinde;
söz konusu vekaletnamelerin (metinleri birbirinden farklı olmakla birlikte) Danışmanlık
sözleşmeleri ile benzerlikleri ve aynı amaç doğrultusunda düzenlenmiş olmaları
dikkat çekmektedir. Örneğin, Çağdaş Francala Gıda İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti’ni
temsilen Avni Özgür tarafından verilen vekaletnamede yer alan şu ifadeler bu tespiti
güçlendirmektedir: 1320

“Temsilen yetkili bulunduğum Çağdaş francala Gıda İnşaat Sa. Ve Tic. Ltd. Şti’nin
ticari ve sosyal organizasyonlara katılımını başka firmalarla ve diğer ekmek üreticisi
firmalarla ilişkilerini ve koordinasyonunu sağlamayı, başka firmalarla ve diğer ekmek
üreticileriyle doğabilecek sorunlarını çözmeye, diğer firmalarla mesleki dayanışma ve
etiğe uygun hareket etme konularında uygulayıcı olmayı, açıklanan çerçevede
danışmanlık ve müşavirlik hizmetlerini yapmaya veya yaptırmaya, şirketimin adına
dava açmaya ,...yasal işlemlerimi takip ve neticelendirmeye, kurulmuş ve kurulacak
organizasyonlarda beni temsile uzlaşma talebinde bulunmaya, başkalarını da tevkil
teşrik ve azle mezun ve yetkili olmak üzere birlikte veya ayrı ayrı olmak üzere Diren 1330
Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti.’ni vekil tayin ettim”

I.5.2.2. Danışmanlık Hizmet Belgeleri

Danışmanlık hizmeti karşılığında kesilen faturaların yer aldığı bu belgeler, belgede
yer alan ekmek üreticisinin Diren Organizasyon’dan danışmanlık hizmeti aldığını
göstermektedir. Dolayısıyla bu firmaların Diren Organizasyon ile 1. sırada yer alan
Danışmanlık Sözleşmesi akdettikleri söylenebilecektir. Yazılı böyle bir belgeye
ulaşılamasa dahi Danışmanlık Hizmet Belgeleri uygulamada bu ilişkinin varlığını
göstermektedir. Bu belgelerin verildiği (Diren Organizasyon tarafından adına fatura 1340
düzenlenen) teşebbüsler arasında Pazar Ekmek Fabrikası ile birlikte çok sayıda fırın
bulunmaktadır.

I.5.2.3. 24.1.2001 tarihli Hakem Sözleşmesi

Anılan sözleşme; Yenimahalle’de faaliyet gösteren otuz ekmek üreticisi ve ekmek
üreticileri tarafından seçilen hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Söz konusu
09-09/179-51

28
sözleşmede alınan kararlara bakıldığında ilk olarak hakeme verilen yetki dikkati
çekmektedir. Ancak verilen yetkilerle birlikte yetki veren teşebbüs niteliğindeki
fırınların amaçlarının ortaya konulmasına büyük önem verildiği görülmektedir. 1350
Nitekim anılan fırınlar anlaşabilmek amacıyla bir hakem tayin etmişlerdir. Dolayısıyla
hakem bu ilişkilerden menfaat sağlamakla birlikte gerçekte rakip teşebbüslerin
istedikleri anlaşma zeminini oluşturmaktadır. Buna göre anılan Sözleşme’de hakem;

“..Yenimahalle ilçe metropolitan sınırları içinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
arasında ekmek üretmede, üretilen ekmeklerin dağıtımında, üretilen ekmeğin
dağıtım ve pazarlanmasında ve aralarında bu konularda doğabilecek haksız
rekabetin önlenmesinde... üretim artırma ve azaltmada... halkın temel gıda
maddesi olan ekmeğin gereksinimleri karşılayacak miktarda üretilmesinin
sağlanmasında ve tüm bu konularda alınacak ilke kararlarının uygulanmasında 1360
eşgüdüm ve koordine sağlamak üzere tam bir tarafsızlık içinde ve her üreticiye
karşı eşit davranarak onların gerek kendi aralarında gerekse üçüncü kişi ve
kuruluşlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına karşı hukuklarını öncelikle ve önemle
savunmak ve gerçekleştirmektir...”

şeklinde belirtilen yetkilerle donatılmıştır. Ayrıca söz konusu ifadelerin devamında;

“Tüm bu konularda ekmek üreticileri arasında kabul ve üzerinde anlaşılan kararları
uygulamak üzere yetkilendirilmiştir...”
1370
denilerek kararların uygulanmasında hakemin görevlendirildiği belirtilmektedir.

I.5.2.4. 24.11.2000 tarihli Protokol-Hakem Sözleşmesi

Protokol Hakem Sözleşmesi Naci Kutanis ile belge altında ismi geçen, Sincan ve
Etimesgut Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri arasında
düzenlenmiştir. Buna göre;

“..Protokol- Hakem Sözleşmesi gereğince; Sincan ve Etimesgut Bölgesi Hudutları
dahilinde taraf ekmek fabrikaları işleticileri arasındaki üretime ve dağıtıma yönelik 1380
faaliyetler ile yine bu kapsamdaki tüm faaliyetlerinin düzenlenmesi,
koordinasyonunun sağlanması, aralarındaki haksız rekabetin önlenmesi, bu
faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi, meslek kuralları dahilinde
çalışmalarının temini, üreticilerin teknik kapasitelerinin artırılmasına,....yönelik
alınacak prensip kararlarının uygulanması amacıyla ve dahi bu konular ile ilgili
oluşabilecek ihtilaflarda hakemlik etmek üzere adı geçen üreticiler ile Naci Kutanis
anlaşma sağlamışlardır. Bu yetki neticesinde üreticiler protokol hükümlerince Naci
Kutanis’i belirtilen konularda önderlik yapmak, tavsiye kararları almak ve mutabık
kalınan kararların uygulanmasını ve uygulanıp uygulanmadığının takibini yapmak
konusunda yetkili kılmışlardır.” 1390

şeklindeki hüküm ile hakeme söz konusu bölgede koordinasyonun teminine yönelik
geniş yetkiler tanınmıştır.




09-09/179-51

29
I.5.2.5. 31.1.2001 Tarihli Protokol

31.1.2001 tarihli Protokol; Yenimahalle ekmek üreticileri ve ekmek üreticileri 1400
tarafından seçilen hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Protokol’de;

“31.01.2001 itibarıyla Yenimahalle Mahallinde faaliyet gösteren Ekmek fabrikaları
ekmek fiyatını 100.000 TL’ye çıkarıp, ekmek başına verilen ondalıklar kesinlikle
%20 olarak uygulanacaktır. %20’nin dışına çıkan (fazla) meslektaşlar tespit
edildiğinde 10.000.000.000TL cezai müeyyide uygulanacaktır. Altında imzaları
bulunan firmalar ile Naci Kutanis arasında bu sözleşme yapılmıştır.”

şeklindeki karar alınarak ekmek fiyatının rakip teşebbüslerin katılımıyla belirlenmesi,
bakkal ve marketlerde satılan her bir ekmek için bakkal ve markete verilen satış 1410
komisyon oranının (ondalık) anlaşılan seviyenin üstüne çıkarılmaması ve aksi
durumda ilgili teşebbüse ceza uygulanması karara bağlanmıştır.

I.5.2.6. 15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması

Anılan anlaşma; Sincan, Etimesgut ve Yenikent Belediye hudutları dahilinde faaliyet
gösteren ekmek üreticileri ve aynı hudutlar dahilinde faaliyet gösteren hipermarketler
ile hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Anlaşmada Esnaf ve Sanatkarlar
Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatların uygulanması, içlerinde ekmek üreten firmalar da
dahil olmak üzere aynı sınırlar içinde faaliyet gösteren hipermarketlerin ne kendi 1420
aralarında ne de ekmek üreticileriyle anlaşma yoluyla fiyatlarda oynama
yapmayacakları karara bağlanmıştır.

507 sayılı Kanun’un 125. maddesinde odaların belirlediği fiyatların Esnaf Birlikleri
tarafından onaylanması halinde geçerli olabileceği ve ilgili “Esnaf ve Sanatkarlarca
Üretilen Mal ve Hizmetlere Ait Ücret Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında
Yönetmelik”in 4. maddesinde ise belirlenecek fiyatların azami fiyatlar olduğuna
hükmedilmiştir. Ancak söz konusu Protokol’de anılan mevzuatta belirtilen durumun
aksine Oda tarafından belirlenen fiyatların tek satış fiyatı şeklinde kabulü söz
konusudur. Dolayısıyla kaynağını Kanun ve ilgili yönetmeliklerden almayan hatta 1430
mevcut hukuki düzenlemelerin yadsınması suretiyle bilinçli olarak aksi yönünde
kararlar alınmıştır. Nitekim ekmek fiyatlarını düzenleyen mevzuat, standardı
belirlenmiş bir adet ekmeğin satılabilecek maksimum fiyatını tespit etmekte; anılan
seviyelerin altındaki satış fiyatını ise doğal olarak talep ve arz miktarı gibi ilgili
teşebbüslerin pazarda karşı karşıya kaldıkları rekabet koşulları doğrultusunda her bir
bağımsız teşebbüs tarafından belirlenmesine bırakmaktadır. Ancak görüldüğü üzere
beklenen bu durum alınan kararlarla önlenerek rekabetin sağlıklı bir biçimde devam
ettirilmesine tarafların iradeleriyle son verilmiştir.

I.5.2.7. 2.2.2001 Tarihli Protokol 1440

2.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması adı altında gerçekleştirilen
anlaşma, Yenimahalle Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren otuzyedi ekmek
üreticisi ve ekmek reyonu bulunduran ondört süper/hiper market yetkilileri ile hakem
Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Anlaşmanın 3. ve 4. maddesi 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi açısından dikkat çekicidir. Buna göre 3. madde;

09-09/179-51

30
“..Haksız rekabet yaratılmayacaktır. Üretilen ekmeğin lezzetli olması; giderek ISO
kalite belgesi alınacak şekilde bir standarda kavuşturulması amaçlanacak, odanın
belirlediği gramaj ve fiyat üzerinde üretim ve dağıtımı yapılacaktır.” 1450
şeklinde karara bağlanmıştır.

4. madde ise;

“..Süper/hiper marketler kendi aralarında ya da başka yer fırın ve ekmek fabrikaları
ile anlaşarak odanın belirlediği gramaj ve fiyat dışında bir belirlemeleri ve buna
göre ekmek pazarlamaları olmayacaktır. Daha fazla müşteri çekmek
düşüncesinde ekmeğin promosyon gibi kabulü ile ekmeğin belirlenen fiyatının
altında satışı yapılmayacaktır.”
1460
şeklindedir. Anlaşmanın diğer tarafı olan Yenimahalle Belediyesi sınırlarında faaliyet
gösteren market ve süpermarketler de yukarıdaki madde hükmüne taraf olmaları
sebebiyle ilgili ürün pazarındaki ekmek fiyatındaki rekabete son vermek üzere
anlaşma sağlamışlardır. Alınan kararda diğer fırıncılarla veya kendi aralarında
Oda’nın belirlediği gramaj ve fiyat dışında belirleme yapmayacakları (bazı süper
marketlerin kendi ekmek üretim tesislerinin olduğu göz önüne alınmalıdır) ve bu
yönde bir pazarlama yoluna gitmeyecekleri karara bağlanarak ekmeğin belirlenen
fiyatının altında satışının yapılmayacağı karara bağlanmıştır. Anlaşıldığı üzere
ekmeğin sadece üretim seviyesinde değil, aynı zamanda dağıtım ve satış
seviyesindeki rekabetin de önüne geçilerek gerek miktar gerekse fiyat hareketlilikleri 1470
tarafların kendi iradeleriyle yasaklanmaktadır.

I.5.2.8. Anlaşma

Söz konusu Anlaşma’da Uğur Ekmek Fabrikası’nın bir yıllığına kapatılması ve
karşılığında belli tutardaki senetler işleticisine teslim edilmesi ve işleticisinin bir yıl
boyunca hiçbir şekilde ekmek üretmemesi ve üretmesi halinde cezai yaptırıma tabi
kalacağı karara bağlanmaktadır.

I.5.2.9. Anlaşma ve İlke Kararı 1480

Söz konusu anlaşma ile yine 1 yıl süre ile üretim yapmayacak fırınlar
belirlenmektedir. Anlaşma hakem ve kapatılan fırınların yanı sıra bölgede faaliyet
gösteren 32 ekmek üreticisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Anılan anlaşmada
Alkanlar, Aykurt ve Uğur Ekmek fabrikalarının bir yıl süre ile kapatılması ve kapatılan
fırınların mağdur olmamaları için üretime devam eden fırınların dayanışma adı
altında tazminat nitelikli ödemeleri konu edilmektedir. Ayrıca 8. sırada yer verilen
Anlaşma’da Uğur Ekmek Fabrikası için öngörülen bu yardımın ne şekilde
gerçekleştirildiğini ortaya koymaktadır. Ancak dikkat çeken nokta adı her ne kadar
dayanışma da olsa bir üreticinin üretiminin durması halinde karşı karşıya kaldığı kar 1490
mahrumiyetinin üretime devam eden diğer firmalarca karşılanmasıdır. Bu durum,
bölgesel paylaşımlar içinde hareket eden fırınların, üretimine son verilen fırının
yarattığı arz boşluğunu dolduran fırınlarca yapılan ek üretim tazminatı olarak
değerlendirilmektedir. Nitekim alınan kararlar doğrultusunda ne başka bir fırının ne
de üçüncü kişilerin kapatılan tesisleri çalıştıramaması durumunda talep sabit iken arz
miktarı azalmakta ve arz açığının telafisi bölgedeki diğer üreticiler tarafından
sağlanmaktadır. Ayrıca ilgili anlaşmada Demircioğlu Ekmek Fabrikası’nın tezgahı
09-09/179-51

31
dışında üretim ve dağıtım yapmayacağı kararlaştırılmaktadır. İlgili firmanın pazardaki
rekabet yeteneğinin bu hükümle kısıtlandığı açıktır.
1500
I.5.2.10. Anlaşma İlke Kararı (1 Nolu İlke Kararı)

“28/02/2001 tarihli Protokol-Centilmenlik anlaşması ve buna ek olarak
düzenlenen Ek Sözleşme 1 muvacehesinde işbu sözleşme tarafları Alkanlar
Ekmek, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu Ekmek Fabrikaları
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.) bir
yıl süre ile işletme ve üretimi durdurulan Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek
Fabrikası, Uğur Ekmek Fabrikası ve Demircioğlu Ekmek Fabrikasına
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.)
tazminat niteliğinde yardımda bulunacaklardır. Bu yardım çerçevesinde Alkanlar 1510
Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu Ekmek Fabrikası
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.) bu
bir yıl içerisinde hiçbir şekilde üretimde bulunmayacaklardır, aksi takdirde alınan
tazminatın on (10) katı cezai şart olarak yek diğerlerine ödenecektir.
Kapatılan Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu
Ekmek Fabrikasında (Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama
yapmayacaktır.) başka işletmeciler, üçüncü kişiler de üretim yapamazlar.
Alınmış olan bu kararın uygulanmasını Diren Org. Dan. Müş. Tic. Ltd. Şti. (Naci
KUTANİS) yapacaktır. Niza halinde Protokol-Centilmenlik Anlaşmasıyla ek
sözleşme 1 esasları uygulanacaktır.” 1520

Söz konusu İlke Kararı’nda 16 ve 17. sırada bulunan anlaşmalarda yer alan kararlara
uyulmaması halinde anlaşmaya taraf teşebbüslerce alınan “üretici firmanın üretiminin
durdurulması, askıya alınması ve hatta üretim tesisinin kapatılması” yönündeki
kararın uygulandığı görülmektedir.

Anlaşıldığı üzere tarafların (üretimine ara verilen üreticiler ve hakem) ortak iradesi
doğrultusunda Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek Fabrikası ve Uğur Ekmek
Fabrikası bir yıl süreyle üretimine son verecek; Demircioğlu Ekmek Fabrikası ise
sadece tezgah üzerinde satış yapacaktır. Ancak alınan karar neticesinde diğer 1530
taraflar söz konusu üreticilere mağduriyetlerini gidermek adına tazminat niteliğinde
ödemede bulunacaklar; üretimine son verilen firmalar ise üretime geçmeleri halinde
tazminatın on katı tutarında ceza ödeyeceklerdir. Ayrıca kapatılan üretim tesislerinde
diğer fırınlar ya da üçüncü kişiler üretim yapamayacaklardır. Bu durumu bölgede
faaliyet gösteren diğer üreticilerin de onayladığı anlaşmaya ise aşağıda yer
verilmiştir.

I.5.2.11. 23. 1.2001 tarihli Anlaşma İlke Kararı

Anılan İlke Kararı Sincan-Etimesgut ilçe sınırlarında faaliyet gösteren ekmek 1540
üreticileri arasında oluşturulmuştur. Buna göre;

“..aşağıdaki koşullarda Dadaş Ekmek Fabrikası ile Karadeniz Unlu Mamulleri
Ekmek Fabrikası üretime ara vereceklerinden diğer ekmek üreticileri kendilerine
ekmek üretmeyecekleri bir yıl boyunca tazminat niteliğinde aylık bir milyar
beşyüzmilyon tutarında ödemede bulunacaklar üretime ara verecek Dadaş ve
09-09/179-51

32
Karadeniz ekmek Fabrikaları da bir yıl boyunca herhangi bir şekilde üretimde
bulunmayacaklardır. Bu amaçla;

 Alınmış bulunan ilke kararı uygulamasını Hakem Naci Kutanis sağlayacak, 1550
kararın uygulanmasını gözetecektir.
 Ekmek Fabrikalarında bir yıl süresince üretim yapılmayacaktır. Üçüncü kişiler
dahi bu fabrikalarda hiçbir şekilde üretim yapmayacaklardır.
 Bir yılın sonunda taraflar yeniden anlaşmayı değerlendireceklerdir.
 Üretim yapamayacak fabrika sahiplerine mağduriyetlerini önlemek ve mesleki
dayanışma bağlamında ayda bir buçuk milyar tutarında tazminat nitelikli ödeme
diğer üretimde bulunan fabrika sahiplerinde gerçekleştirilecektir.. Tahsili ve bunun
ödenmesi hakem eli ile yapılacaktır.
 Taraflar alınmış olan bu ilke kararlarına uymamaları halinde yek diğerlerine
Yirmi milyar TL cezai koşul ödeyeceklerdir. 1560
 Üretimde bulunmayacak fabrika sahiplerine ödenecek meblağ ile ilgili ödeme
ve tutanak hakem tarafından yapılacaktır.
 Taraflar bu ilke kararının uygulanmasında anlaşmazlığa düşmesi halinde önce
hakeme başvuracaklar; anlaşmazlığın bitmemesi halinde Sincan Mahkemeleri ile
İcra dairelerini yetkili ve görevli kılmışlardır.”

Alınan kararlar ile üretime ara verecek firmalara ödenecek tazminat ve miktarı karara
bağlanarak, gerekli görülen tedbirler sıralanmaktadır. Nitekim “Tutanak” başlıklı
metinde de yukarıda yer verilen ve üretimine ara verecek olan Karadeniz Unlu
Mamulleri Ekmek Fabrikası’na teslim edilen senetlere yer verilmektedir. 1570

I.5.2.12. 14.11.2001 tarihli duyuru ve 20.11.2001 tarihli Sözleşme

Anılan 14.11.2001 tarihli duyuru ile fırın işletmelerince hakem tayin edilen Naci
Kutanis tarafından daha önce akdedilen sözleşme ve protokollerin iptal edilerek
mevcut anlaşmaların anılan sözleşmelerde belirlenen ilke ve kurallara uyulmaması
sebebiyle feshedildiği, ekmek üreticilerine bildirilmektedir. İlke ve kurallara
uyulmaması gerekçesine ilişkin açıklamalar incelendiğinde ise temel sebebin
fırınların fon vermemesi ya da verilecek fonlara temel teşkil eden kapasitelerin
gizlenmesi olduğu anlaşılmaktadır. 1580

20.11.2001 tarihli Sözleşme ile yukarıda değinilen fesih duyurusu iptal edilerek,
Yenimahalle ilçesi belediye sınırları ve mücavir alanı içinde faaliyet gösteren ekmek
üreticileri ile hakem arasındaki anlaşma zemininin tekrar sağlandığı
gözlemlenmektedir. Buna göre;

“...İş bu sözleşmenin tarafları aşağıda döküm halinde sayılan maddeleri ve daha
önce imzalanan Hakem Sözleşmesi (24.01.2001), Protokol ve Centilmenlik Ana
Sözleşmesi (28.02.2001) ve bu sözleşmeye ilaveten çıkarılan Ek Sözleşme 1
(28.02.2001) ile Danışmanlık Sözleşmelerindeki (01.03.2001) maddeleri açıkça ve 1590
gayri kabili rücu olmak üzere kabul ve taahhüt ederler.”

ifadesi ile daha önce akdedilen sözleşmelerin geçerliliğinin devam ettiği
belirtilmektedir. Anılan Sözleşme’nin 4. maddesinde;

09-09/179-51

33
“..yasaların emredici buyrukları doğrultusunda hareket edilecek ve halkın temel
gıda maddesi olan ekmek üstünde manipülasyon kesinlikle yapılmayacaktır.
Damping uygulamasının kesinlikle yasak olduğu tek gıda maddesi olan ekmek
üzerinde –yasa gereği- kesinlikle damping yapılmayacaktır..”
1600
yer alan hüküm ile ekmek üzerinde kesinlikle damping yapılmayacağı
kararlaştırılmıştır. 5. maddede;

“..her ne olursa olsun ekmek, Meslek Odasının belirlediği fiyattan satılacaktır...”

şeklindeki hüküm ile aslında azami fiyat olan Fırıncılar Odası tarafından belirlenen
fiyatın tek satış fiyatı olduğu kararlaştırılmıştır. 8. maddede;

“..Ekmekte bayi kar marjı %20 oranında sabitlenecek ve kesinlikle bu oranın
dışına çıkılmayacaktır...” 1610

şeklindeki hüküm ile ekmek bayilerine verilecek kar marjı sabitlenmiştir. 10.
maddede;

“..ortak bayiler zaman içerisinde tek firmaya indirilecek ve bu süreçte bayilerde kati
surette aynı fiyat uygulanacaktır...”

şeklindeki hüküm ile aynı bayiye ekmek veren fırınların bu duruma son vererek tek
bayiye tek fırın uygulamasına geçileceği ve bu süreçte de fırınların aynı bayiye farklı
fiyat üzerinden ekmek vererek rekabet etmeleri yasaklanmaktadır. 11. maddede; 1620

“..hiçbir koşulda pazar yerleri ve halka açık yerlerde arabayla veya başka
yöntemlerle düşük fiyattan veya aynı fiyattan ekmek satılamayacaktır...”

şeklindeki hüküm ile ekmek bayileri dışında pazar yerlerinde ve halka açık yerlerde
araç veya başka usullerle düşük veya geçerli fiyattan ekmek satılmayacağı
kararlaştırılmıştır. 15. maddede;

“..Mevcut serbest piyasa ekonomisinin gereklerine uygun hareket edilecek, kartel
oluşturulmayacak ve haksız rekabet kesinlikle yapılmayacaktır. Bu doğrultuda 1630
yukarıdaki maddeler de göz önünde bulundurularak Esnaf ve Sanatkarlar
Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatlar doğrultusunda satış yapılacak, bu fiyatların
altına düşülmeyecek, fiyatlarda oynama ve dalgalanmalara gidilmeyecektir. Fiyat
tespiti konusunda görev ve yetkinin Esnaf ve sanatkarlar Birliği’nde olduğu hiçbir
zaman unutulmayacaktır..”

şeklindeki hüküm ile ekmek üreticileri arasında oluşturulan yapı içerisinde ikinci bir
oluşum olarak nitelendirilebilecek “kartel” oluşturulamayacağı ve Esnaf ve
Sanatkarlar Birliği’nin belirlediği ve aslında azami fiyatlar olarak mevzuatta yerini
bulan ekmek fiyatının tek fiyat olarak kabul edilerek, bu fiyatın altında satışların 1640
yapılamayacağı ve fiyatlarda oynama gerçekleştirilemeyeceği karara bağlanmıştır.
16. maddede;

09-09/179-51

34
“..bölgeler arası ihlaller yapılmayacak olup, bölge dışından gelebilecek ihlallerin
hiçbir tartışmaya meydan vermeksizin tarafımıza doğru ve samimi bir şekilde
zamanında iletilecektir...”

şeklindeki hüküm ile belirlenmiş bölgelerde faaliyet gösteren üreticilerin bölgeleri
dışındaki satış uygulamalarına yer verilerek, durumun hakeme bildirilmesi
kararlaştırılmıştır. 17. maddede; 1650

“..bölgeler arası oluşturulacak koordinasyona alınan kararlar çerçevesinde aynen
riayet edilecektir...”

şeklindeki hüküm ile bölgeler arasında koordinasyon oluşturulacağı ve bu yönde
alınan kararlara aynı şekilde uyum gösterileceği karara bağlanmıştır. 18 . maddede;

“..en kısa sürede –ivedilikle- geriye dönük 10 günlük üretim kapasitesi ve tüm bayi
listesi hazırlanarak Diren Organizasyona sunulacaktır. Bayi listesinde bayi bazında
verilen günlük ekmek miktarı da yazılacaktır...” 1660

şeklindeki hüküm ile hakeme verilecek fonların tespit edilmesi amacıyla fırınların
geriye dönük olarak 10 günlük kapasite raporlarının ve günlük üretilen ekmek
miktarlarının hakeme teslim edileceği karara bağlanmıştır. 25. maddede;

“..sözleşmeye taraf olan bütün gerçek ve tüzel kişiler organizasyon ve danışmanlık
hizmetlerini sürdüren Diren Organizasyon Ltd. Şti.’ye ürettikleri ekmek başına
2000 TL hizmet karşılığı ücret ödeyecekler, bu ücretler ödendiğinde, Diren
Organizasyon fatura kesecek ve ilgili kişiye teslim edecektir. Ayrıca sözleşmeye
taraf kişiler kiralanacak veya kapatılacak fırınların sahiplerine kira ve tazminat 1670
niteliğinde ödemelerin yapılabilmesi amacıyla oluşturulan fon için Diren
Organizasyon’a ürettikleri ekmek başına 1000TL’sı ödeyecekler, Diren
Organizasyon sözleşmeye taraf firma ve kişiler adına vekaleten bu ödemeleri
yapacaktır...”

şeklindeki hüküm ile ekmek üreticilerinin hakem tarafından kendilerine verilen
hizmetler karşılığında hakeme ekmek başına 2000 TL karşılığı ücret verileceği ayrıca
kiralanacak veya kapatılacak fırınların sahiplerine kira ve tazminat niteliğinde ödeme
yapılabilmesi amacıyla bir fon oluşturulması ve bu fona üretilen her bir ekmek başına
1000 TL ödenmesi kararlaştırılmıştır. 27. maddede; 1680

“..Her ne kadar 14.11.2001 tarihli fesih bildirimi ile sözleşmenin tek taraflı olarak
feshedildiği Diren Organizasyon Ltd. Şti. tarafından bildirildiyse de 1.3.2001 tarihli
Danışmanlık, 24.1.2001 tarihli Hakem, 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik
Anlaşması ile aynı tarihte buna ilaveten çıkartılan Ek Sözleşme ve 7.10.2001
tarihli Sözleşmelerin tamamı iş bu sözleşme ile Diren Organizasyon fesihten rücu
etmiş, böylece yeniden geçerlilik kazanmış ve bütün taraflar bu sözleşmelerin
geçerliliği ile bağlayıcılığını kabul etmişlerdir. Bu nedenle bu sözleşmelerin tamamı
iş bu sözleşmelerin ekidirler...”
1690
şeklindeki hüküm ile taraflar arasında daha önce akdedilen sözleşmelerin
geçerliliklerinin devam ettiği kararlaştırılmıştır.

09-09/179-51

35
I.5.2. 13. 8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması

Sincan, Etimesgut Belediyeleri mücavir alanı içinde faaliyet gösteren Hipermarketlere
yönelik hazırlanan Anlaşma’da;

“..Geçen hafta (6.10.2001) resmi yazımızla ve sizleri ziyaretlerimizle ekmeğin yeni
satış fiyatının Bölgede 200.000 TL’dan olacağı tarafınıza bildirilmiş ve yeni fiyata 1700
tüm marketlerin uyacağı mutabakatı alınmıştır.
Fırıncıların yaşadığı kriz de göz önünde bulundurularak ekmek konusunda
marketler arasında yaşanan rekabetin ortadan kaldırılması, fırın işletmecileri
açısından yaşamsal bir durumdur. Yeni fiyata tüm marketler aynı anda geçecektir.
Bu konuda yardımcı olacağınızı bekler, çalışmalarınızda başarılar dileriz...
Not: tüm marketlerle görüşülmüş ve yeni fiyat uygulamasına aynı anda, yani
09.10.2001 tarihi itibarıyla geçilecek olup, tüm market yetkililerinin imzaları
aşağıdadır...”

şeklindeki kararla ekmeğin belirlenen satış fiyatı konusunda marketler arasında 1710
yaşanan rekabetin ortadan kaldırılması ve yeni fiyatlara tüm marketlerin aynı anda
geçmeleri karara bağlanmıştır.

I.5.2.14. 27.3.2002 tarihli Toplantı Kararı

Sincan, Etimesgut ve Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
ile hakem Naci Kutanis arasında gerçekleştirilen toplantıda; ekmek satış fiyatının
belirlenmesi, bayi dışındaki satış noktalarına ekmek verilemeyeceği gibi sokak
aralarında, araçlarda ve pazar yerlerinde ekmek satılmayacağı aksi durumda
hakeme bilgi verilmesi ve kararlara uymayan ekmek üreticilerinin 5.000.000.000 TL 1720
ceza ödeyeceği karara bağlanmıştır.

I.5.2.15. Toplantı Kararı

Hakem tarafından Sincan bölgesindeki faaliyetler rapor edilerek durum tespiti
yapılmıştır. Verilen hizmetler karşılığında üretilen ekmek başına alınan 3.000 TL fon
bedelinin 3.889.830 adet ekmek üretim miktarında 11.670.000.000 TL toplam bedele
ulaştığı ancak kapasitelerin 15.000-20.000 arasında eksik gösterildiği rapor edilmiştir.
Buna ek olarak ekmek başına alınan 3.000 TL’lik fon bedelinin 5.000 TL’ye
çıkarılması, fon toplanması ve bu konuda sorun çıkaran üreticilerin durumu ele 1730
alınmaktadır. Ayrıca ekmek fiyatının Belediye tarafından üretilen Halk Ekmek fiyatı ile
mukayesesi yapılıp, Halk Ekmek fiyatının artırılması yönünde çalışılması da öneri
halinde belirtilmiştir.

I.5.2.16. 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması

Anılan anlaşma; Sincan, Etimesgut ve Yenikent İlçesi Belediye mücavir alanı
içerisinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri ile hakem Naci Kutanis arasında
imzalanmıştır. Anılan anlaşmada ekmek fiyatlarında indirim yapılamayacağı, kartel
oluşturulmayacağı, kesinlikle Esnaf ve Sanatkarlar Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatlar 1740
doğrultusunda satışların yapılacağı ve aykırılık halinde 500.000.000 TL cezai şart
ödeneceği karara bağlanmıştır.

09-09/179-51

36
I.5.2.17. 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması (Ek Sözleşme 1)

Aşağıda yer verilen sözleşme ile hakeme tanınan yetkiler ortaya konulmaktadır. Buna
göre;

“...aşağıda belirtilen görev ve yetkiler bir uyuşmazlık doğmamasını sağlamak
amacıyla hakeme tevdii edilmiştir. 1750
1. Tarafların Ana Protokol-Centilmenlik Sözleşmesinde kabul ve taahhüt ettikleri
yükümlülüklere uyup uymadıklarının denetimlerini hakem yapacaktır.
2. Önemli olanın uyuşmazlıkların doğmasını engellemek olduğunun bilinciyle
hakem, imza sahibi firmalarda gerekli gördüğü anda her türlü denetim ve
inceleme, üretimin sağlık koşullarına uygun olup olmadığını denetleme,
aykırılık görürse uyarma ve ilgili yasal mercilere derhal bildirip kanuni işlemleri
yaptırma, üretim, stok, maliyet, kapasite, fiyat, pazarlama konularında her türlü
defter ve belgeleri inceleme ve araştırma yetkisine sahiptir.
3. Hakem, gerekli gördüğünde sözleşme taraflarını toplantıya çağırma, anlaşma
ilke kararı alıp uygulama yetkisine sahiptir. Hakem gerekli gördüğünde hak ve 1760
nefaset kaideleriyle, hüsnüniyet kuralları çerçevesinde alınan ilke kararları
doğrultusunda üretici firmanın üretimini durdurmaya askıya almaya ve hatta
fabrikayı veya fırını süresiz kapatmaya yetkilidir. Ancak ilgili olabilecek
üreticinin tazminat alma hakkı saklıdır. Tazminatı yukarıdaki ilkeler
çerçevesinde hakem belirler.
4. Sözleşme tarafları, alınan kararlar doğrultusunda günlük olarak hakeme
kapasite raporu vereceklerdir.
Sözleşme taraflarının işbu sözleşmeyi onaylayıp kabul ettiklerini gösteren kaşe
ve imzalarını havi Ek-1, Ek-2, Ek-3 sayfalar (Ekler) bu sözleşmenin ayrılmaz bir
parçasıdır. Sözleşmenin imza bölümü bu sayfalardadır. 1770
İşbu sözleşme, tarafların kendi serbest iradeleri ile 20.02.2001 tarihli protokol
Centilmenlik Anlaşmasının 1. Eki olarak imzalanmış ve hüküm altına alınmıştır.
”

şeklinde alınan kararları taraflar kabul etmiştir. Görüldüğü üzere 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi genel hükmü ve yasaklanan haller içine giren rakipler arası
yapılan anlaşmalarla arz ve talep miktarının kontrol altına alınması amacıyla
kapasite, fiyat, üretim, stok, maliyet ve pazarlama konularında şeffaflık sağlanması,
kendilerince haksız rekabetin önlenmesi amacıyla bir takım ilke kararlarının alınması
ve alınan kararlara uyulmaması halinde söz konusu üretim tesisinin üretiminin 1780
durdurulması ya da askıya alınması hatta süresiz kapatılması konularında hüsnüniyet
kuralları çerçevesinde hakeme yetki verilmektedir. Dolayısıyla firmalar aldıkları
kararlarla ilgili olarak kendi aralarında cezalandırma mekanizmalarını da
oluşturmaktadırlar. Bu duruma örnek olarak anılan türdeki bir kararın uygulamasına
aşağıda yer verilmiştir.

I.5.2.18. Yepaş tarafından bildirilen yazı

Yepaş A.Ş. tarafından gönderilen yazı, fırıncıların bölge paylaşımı içinde olduklarının
ortaya konulmasında örnek bir belge olarak kabul görmektedir. Nitekim anılan yazıda 1790
Yepaş A.Ş. adına Gürsel Alnıaçık;

09-09/179-51

37
“Bu birlik bozulduğundan itibaren YEPAŞ AŞ olarak bir daha toplantılara
katılmayacağımızı kendi ekmek fiyatlarımızı belirleyeceğimizi, her fırının bakkalına
ekmek vereceğimizi GÜRSEL ALNIAÇIK olarak namusum ve şerefim üzerine
yemin ederim.
İmza
Gürsel ALNIAÇIK
15.12.2000
NOT: Fon vermeyen fırınların bayilerine ekmek vereceğimi de bilmenizi istiyorum” 1800

şeklinde belirtilen ifadesinde varolan birliği bozduğunu ve o andan itibaren
toplantılara katılmayacağını, kendi ekmek fiyatını belirleyeceğini, her fırının bakkalına
ekmek vereceğini belirterek ayrıca fon vermeyen fırınların bayilerine de ekmek
vereceğini ifade etmektedir. Dolayısıyla soruşturmaya konu olan ekmek üreticileri
arasındaki oluşum yukarıdaki ifadelerle çok açık bir biçimde ortaya konulmaktadır.
Yepaş A.Ş.’nin aldığı kararlar mevcut düzenin bir nevi resmini çizmekte ve
ifadelerden firmaların kendi aralarında fiyat tespiti ve bölge paylaşımı yaptıkları
anlaşılmaktadır. Ancak 28.9.2001 tarihli mutabakat metni incelendiğinde Zemheri
A.Ş. ile Yepaş ve Alnıaçıklar A.Ş.’nin hakem gözetiminde anlaşma sağladıkları tespit 1810
edilmiştir. Buna göre “Yepaş ile Zemheri A.Ş.’nin Centilmenlik Barış Anlaşması”
başlıklı mutabakat metninde;

“..Bulunulan son durumdan........................28.9.2001 tarihi itibarıyla karşılıklı saldırı
olmayacak. Geçmişte varolan kırgınlıklar tamamıyla son bulup, bundan sonra ne
özel ne ticari kin güdülmeyip ....ve barış için ortak özveri ve güven sağlanacak.
Bunun vesilesi olaraktan Alnıaçık, Şeker Fabrikalarının ekmek ihalesine Alnıaçık
ve Yepaş olarak girmeyeceği gibi Zemheri A.Ş.’ye destek verecek. Olası küçük
hatalarda ve sorunlarda karşılıklı görüşmelerle sorun büyütülmeden Naci Kutanis’e
Mehmet Zemheri ve Sami Alnıaçık durumu iletecekler...” 1820

alınan kararla Yepaş A.Ş. tekrar “sisteme” dahil olmuş ve hatta karşılıklı saldırılar
olarak metinde geçen fiyat rekabetine son verilmesine vesile olarak Şeker
Fabrikaları’nın ekmek ihalesine Alnıaçık ve Yepaş A.Ş. olarak girilmeyeceği buna
ilaveten Zemheri A.Ş.’ye destek verileceği kararlaştırılmıştır.

I.5.2.19. Fırıncı Şikayet Formları

Anılan formlarda ekmek üreticileri tarafından yaratılan oluşumda hakeme pazar
raporları verilmektedir. Söz konusu şikayetlerde gerek bölgesi dışında faaliyet 1830
gösteren fırınlar gerekse ucuz ekmek satan market ve bakkallara müdahale edilmesi
amacıyla fırıncılar tarafından hakem bilgilendirilmekte ve hakem ise “çözümlenen
şikayetler” başlıklı formlarda gelen şikayetlerin değerlendirmesini yapmaktadır.
Görüleceği üzere ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren firmaların kurdukları sisteme
bağlılıkları dikkat çekmektedir.

I.5.3. Pazar Ekmek Fabrikası’nın Yer Aldığı Belgeler

Pazar Ekmek Fabrikası I.5.2/2-3-7-9-12-19 sıra numaralı belgelerde yer almaktadır.
1840
Bu aşamaya kadar verilen açıklamalar çerçevesinde; Pazar Ekmek Fabrikası’nın
Sincan, Etimesgut, Yenikent ve Yenimahalle bölgelerine yönelik olarak rekabeti
09-09/179-51

38
sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği
görülmektedir.

J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile, belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar 1850
hukuka aykırı bulunarak yasaklanmıştır.

4054 sayılı Kanun’da, Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku mevzuatında kullanılan
“sözleşme” ya da “akit” terimleri yerine “anlaşma” terimi kullanılmıştır. Kanun’un 4.
maddesinin gerekçesi de dikkate alındığında, anlaşmada Medeni Hukuk’un geçerlilik
koşullarına uyma ölçütünün aranmadığı ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, taraflar
arasındaki danışıklı ilişki ya da irade uyuşmalarının anlaşma olarak
değerlendirilmesinde hukuki geçerlilik ve bağlayıcılık şartı aranmamalıdır.

Bu nedenle, soruşturma konusu anlaşma belgelerinin taraflar açısından herhangi bir 1860
hukuki bağlayıcılık içermemesi ve bazılarının imzasız olması gibi özellikler, söz
konusu belgelerin anlaşma olarak değerlendirilmesine engel oluşturmamaktadır.
Hatta teşebbüsleri ilzam ve temsil yetkisine sahip olmayan personelin rakip
teşebbüslerle ulaştığı yazılı veya sözlü mutabakatlar, eğer teşebbüslerin bilgileri
dahilinde veya yönlendirmeleri doğrultusunda olmuşsa ya da rekabeti sınırlayıcı
etkiler doğurmuşsa bunlar da anlaşma olarak değerlendirilmektedir. Nitekim Kurul
26.11.1998 tarih ve 93/750-159 sayılı Kararı ile; “Rekabet Hukuku açısından
anlaşmalarda şekil şartının aranmadığı, dolayısıyla Gaziantep Tilmen Oteli’nde
yapılan toplantıya katılan şahısların ilgili firmaları temsile yetkili olmadığı ve adı
geçen anlaşmada imzalarının bulunmadığı yönündeki savunmaların 4054 sayılı 1870
Kanun’a aykırı bir anlaşmanın varlığını ortadan kaldırmadığı” sonucuna ulaşmıştır.
Ayrıca, 4054 sayılı Kanun delil ve ispat araçları ile ilgili bir sınır öngörmemektedir.
Dolayısıyla hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delil ve ispat araçlarının
anlaşmaların varlığını kanıtlamak amacıyla kullanılmasında bir sakınca
bulunmamaktadır. Bu bakımdan, ilgili belgelerin bir anlaşma olarak değerlendirilmesi
açısından delil niteliğinde olduğu; yapılan yerinde incelemelerde elde edilen diğer
bilgilerin ise anılan anlaşma belgelerini destekleyici nitelikte olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.

Bu çerçevede daha önceki bölümlerde yapılan tespit ve değerlendirmelerde yer 1880
verildiği üzere, mevcut bilgi ve belgelerden, dosya konusu olayda Pazar Ekmek
Fabrikası’nın da içinde bulunduğu ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin
aralarındaki rekabeti sınırlama amacına yönelik olarak bir anlaşma yaptıkları
anlaşılmaktadır. Bu anlamda anılan bilgi ve belgelerin söz konusu anlaşmanın
varlığına yönelik bulgular olarak değerlendirilmesinde bir sakınca görülmemiştir.
Dolayısıyla; belgelerde imzanın bulunmaması, belgelerin yetkisiz kişilerce
imzalanması ve hukuki bağlayıcılığının olmaması yönünde yapılan savunmalar ihlalin
varlığını ortadan kaldırmamaktadır.

Kanun, bir anlaşmanın hukuka aykırı bulunması için rekabeti sınırlayıcı amaçlı 1890
olmasını tek başına yeterli saymaktadır. Başka bir deyişle; bir anlaşma, rekabeti
sınırlayıcı etkileri fiilen doğurmasa, uygulanmasa ya da uygulanamamış olsa dahi
09-09/179-51

39
hükümlerinden rekabeti sınırlayıcı amaçlı olduğu anlaşılıyorsa doğrudan
yasaklanmaktadır. Anlaşmanın amacının belirlenmesinde ise, tarafların subjektif
amaçlarından öte anlaşmanın genelinden ya da hükümlerinden çıkarılabilen objektif
amaç dikkate alınmaktadır.

Daha önceki bölümlerde yer verildiği üzere, soruşturma konusu anlaşmaların
rekabeti sınırlama amacı taşımasının ötesinde mevcut bir takım belgelerden anılan
anlaşmaların uygulandığı da anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, anlaşmaların Kanun’un 1900
4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkisinin de görüldüğünü söylemek
mümkündür. Nitekim, söz konusu anlaşmaların mevcut bilgi ve belgelere göre 2000
yılının Kasım ayında başlayıp Diren Organizasyon’un Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol ve Centilmenlik Anlaşması’na yönelik fesih kararını
fırın işletmecilerine ve hipermarket yöneticilerine gönderdiği 13.8.2003 tarihine kadar
devam ettiği anlaşılmaktadır. Soruşturma döneminde şirket yetkilileri ile yapılan
görüşmelerde anılan yetkililerin ihlale konu olan anlaşmaların yapıldığı ve
uygulandığına yönelik ifadeleri tespitleri destekleyici niteliktedir.

Özetle; ilgili teşebbüsler tarafından rekabetin sınırlanmasını amaçlayan bir dizi 1910
anlaşma söz konusudur. Bu anlaşmaların ortak bir amaca hizmet etmesi nedeniyle
tek bir anlaşma olarak ele alınması gerekmektedir. Marketlerle yapılan anlaşmaların
da söz konusu anlaşmanın uygulanmasının aksamaması için yapıldığı ve bu yönüyle
tamamlayıcı olduğu anlaşıldığından aynı yönde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır. Dolayısıyla, mevcut bilgi ve belgelerden 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
anlamında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma yapıldığı ve bu yönde anlaşma yapan
teşebbüslerden olan Pazar Ekmek Fabrikası’nın aynı Kanun’un 16. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca cezalandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, Kanun’un 16. maddesinde 23.1.2008 tarih, 5728 sayılı Kanun ile 1920
yapılan değişikle aynı maddenin 5. fıkrası şu şekilde düzenlenmiştir:

“Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar verirken, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında,
ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin
gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye
yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı
gibi hususları dikkate alır.”

Özetle, söz konusu anlaşmaya taraf olan Pazar Ekmek Fabrikasının Kanun’un 4. 1930
maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmakla birlikte, söz konusu teşebbüsün
piyasadaki gücünün oldukça sınırlı olması ve bununla bağlantılı olarak ihlalin
gerçekleşmesinde belirleyici bir etkisinin olmaması gibi yukarıda sıralanan hususlar
göz önünde bulundurularak idari para cezası ile cezalandırılması gerektiği kanaatine
varılmıştır.

K. SONUÇ

Soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü
savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danıştay’ın iptal kararı, 1940
tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgelerin okunup incelenmesi
sonucunda;
09-09/179-51

40

1- Pazar Ekmek Fabrikası unvanlı teşebbüsün rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak
suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiğine,

2- Bu eyleminden dolayı adı geçen teşebbüse aynı Kanun’un 16. maddesi
çerçevesinde takdiren 1000 TL idari para cezası verilmesine
1950
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy