Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-11/212-63

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-4-251 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-11/212-63
Karar Tarihi : 11.3.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, M. Okan ALPAY, Canan kARAMANOĞLU

C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi vardır.

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş.
Tersane Cd. Abdülsellah Sk. No:5/1 Karaköy/İstanbul 20
- Poliport Kimya Sanayii ve Ticaret A.Ş.
Diliskelesi Mevkii Dilovası Gebze/Kocaeli
- Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş.
Valide Sultan Cd. No:10 Sarıyer/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: İzmit Körfezi'nde bulunan İstanbul Demir Çelik
Fabrikaları A.Ş. (Efesanport), Poliport Kimya Sanayii ve Ticaret A.Ş.
(Poliport) ve Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş. (Altınel)'nin üçüncü
şahıslara verilen liman hizmetleri için aralarında anlaşma yaparak ortak
fiyat belirledikleri iddiası. 30

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi, İzmit Diliskelesi’nde bulunan Efesanport,
Poliport ve Altınel liman işletmelerinin aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat
tarifesi uyguladıklarını, Efesanport, Poliport ve Altınel liman işletmelerinin,
ekonomik krize ve yetersiz talep koşullarına rağmen kuru yük yükleme/boşaltma
hizmetlerindeki fiyatlarda indirime gitmediklerini ve fiyat seviyesinin diğer
ülkelerdeki limanlara kıyasla yüksek olduğunu öne sürmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.11.2008 tarih ve 7233 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 5.12.2009 tarih ve 2009-4-251/İİ-08-CK sayılı İlk 40
İnceleme Raporu, 18.12.2009 tarih ve 08-73 sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6.
maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 08-73/1159-M sayı ile karar verilmiştir.
09-11/212-63
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 6.3.2009 tarih ve 2008-4-251/ÖA-09-KT sayılı
Önaraştırma Raporu aynı tarih, REK.0.08.00.00-110/72 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 09-11 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da Efesanport, Poliport ve Altınel’in 50
aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat belirlediklerine yönelik yeterli bilgi ve
belge tespit edilmediğinden, haklarında inceleme yürütülen teşebbüsler hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Taraflara İlişkin Bilgiler
I.1.1. Poliport Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Polisan Şirketler Grubu’nda yer alan Poliport, 1975 yılında Grup tesislerinin yer
aldığı Diliskelesin’deki terminalde depolama hizmetleri sağlayarak, Polisan'ın 60
mevcut faaliyetlerini desteklemek amacıyla kurulmuştur. Günümüzde Türkiye'nin
en büyük özel limanlarından biri olan Poliport, dökme sıvı depolama, antrepo ve
kuru yük ve genel kargo gemilerine yükleme ve boşaltma hizmetlerini
vermektedir. Necmettin BİTLİS yönetim kurulu başkanlığını, Ahmet Ertuğrul
BİTLİS başkan vekilliğini, Ahmet Faik BİTLİS, Mehmet Emin BİTLİS, Fatma
Nilgün KASRAT, Erol MİZRAHİ ve Ali Fırat YEMENCİLER ise şirketin yönetim
kurulu üyeliği görevini yürütmektedir.

I.1.2. Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş.
Altınel’in, İzmit Diliskelesi’nde daha çok kendi hammadde ihtiyacını karşılamak 70
üzere kurulmuş liman işletmesi bulunmaktadır. Aynı zamanda üçüncü şahıslara
da liman hizmeti sağlayan şirket, bu faaliyetlerini Emon A.Ş. adlı acentesi
vasıtasıyla yürütmektedir. Şirketin yönetim kurulu başkanı Levend KOKULUDAĞ,
başkan yardımcısı Sabahattin YAŞA, ve yönetim kurulu üyeleri ise Gazi ÖZKAN
ile Tezel KÖKDEMİR’dir.

I.1.3. İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş.
1989 yılında kurulan Efesanport, Türkiye'nin ilk özel liman işletmelerinden biri
olarak kuru ve dökme yük elleçleme alanında faaliyet göstermektedir. Ulaşım
açısından oldukça elverişli bir konumda bulunan Efesanport daha çok üçüncü 80
şahıslara yönelik kuru yük elleçleme hizmeti vermektedir. Şirketin aynı zamanda
Ro-Ro gemilerinin yanaşabileceği bir rıhtımı da bulunmaktadır.

I.2. Yapılan Görüşmeler
I.2.1. İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Şirket yetkilisi konuya ilişkin olarak; faaliyet gösterdikleri bölgede liman hizmetleri
yapan 7 teşebbüs bulunduğunu; bölgede limanlar arasında "elleçleme ücretleri"
açısından çok yoğun bir rekabet yaşandığını; hizmetlerde yük miktarı ve geminin
09-11/212-63
3
özelliklerinin fiyatı etkilediğini; mal sahiplerinin liman işletmelerini arayarak fiyat
almak suretiyle uygun gördüğü limanı tercih ettiğini; müşterilerle uzun dönemli 90
çalışılamadığını (örneğin, dün yükünü boşaltan müşteri aynı firmayı bugün arayıp
fiyat konusunda pazarlık yapmakta ve kolaylıkla firma değiştirebilmektedir.);
dolayısıyla fiyatların değişkenlik gösterdiğini, bu durumun faturalardan da tespit
edilebileceğini; ayrıca yüke ve gemiye sunulan hizmetin nevine göre (vinç, forklift
ve kepçe gibi), geminin vinçli veya vinçsiz olması gibi özelliklerine göre fiyat
değişiklikleri olduğunu belirtmiştir.

I.2.2. Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Yetkili konu hakkında, liman bölgesinde 7 adet teşebbüs bulunduğunu; bunlardan
Yılport, Çolakoğlu, Poliport, Efesan’ın büyük hacimli olduğunu; Altınel’in 100
bölgedeki en küçük işletme olduğunu; üçüncü şahıs yüklerinin boşaltılmasında
farklı fiyatlar uyguladıklarının faturalardan tespit edilebileceğini; faaliyet
gösterdikleri liman bölgesinde rakiplerinin kurumsal çalışma kültürü bulunmaması
nedeniyle, yük sahibi üçüncü şahısların işletmelerden fiyat alarak en az fiyat
veren iskeleyi tercih ettiklerini; Altınel’in bölgedeki küçük firmalardan biri olması
nedeniyle, rakiplerine göre daha düşük fiyatlandırma yapmak zorunda kaldıklarını
ifade etmiştir.

I.2.3. Polisan Holding A.Ş. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Raportörlerin görüştüğü yetkili, kuru yük elleçlemesinde sadece üçüncü 110
şahıslara hizmet verdiklerini; yük sahiplerinin hangi acente ile çalışacağına
karışmalarının mümkün olmadığını; bölgede üçüncü şahıslara yönelik kuru yük
elleçlemesinde Poliport'un Nuh Çimento, Kroman Demir Çelik, Efesanport, Altınel
gibi alternatiflerinin mevcut olduğunu; 2008 Eylül ayında kapasite arttırdıklarını;
halihazırda kapasitelerinin oldukça altında çalıştıklarını; son dönemde ihracata
yönelik sektörlerde yaşanan daralma nedeniyle elleçleme yapılan gemi ve yükün
önemli ölçüde düştüğünü; gerek kapasite artışı sonrası gerekse de talep
koşullarındaki daralma sebebiyle müşterinin elleçleme ücretlerinde indirim
yapılması için baskı yaptıklarını; bu baskının her geçen ay artması sonucu
fiyatlarını düşürmek zorunda kaldıklarını; bu durumun faturalardan 120
belirlenebileceğini belirtmiştir.

I.3. Değerlendirme
Limanlarda yüklere yönelik verilen hizmetler yükleme/boşaltma, elleçleme, kara
ulaştırmasına nakil, depolama, güvenlik ve ekipman kiralamasından
oluşmaktadır. Yükler genel olarak kuru yük, sıvı yük, genel kargo, konteyner gibi
sınıflandırılmakta; limanın alt ve üst yapıları değişik yük tiplerine göre farklılık arz
edebilmektedir. Örneğin, kuru yük için farklı depolama imkanları ve/veya
elleçleme ekipmanları gerekebilmekte, bu yüzden her liman/iskele kuru yük
gemilerine hizmet veremeyebilmektedir. İzmit Körfezi için baktığımızda, yaklaşık 130
on iki iskelenin kuru yük gemilerine hizmet verdiği görülmektedir. Dosya mevcudu
bilgilere göre, İzmit Körfezi’nde şikayet edilen, Altınel, Efesanport ve Poliport
iskeleleri dışında kuru yüklere yönelik hizmet veren dokuz adet daha iskele
09-11/212-63
4
bulunmakta olup, bunlardan Çolakoğlu, Kroman Çelik, Nuh Çimento ve Yarımca
Rota’nın liman kapasiteleri oldukça yüksektir.
Taraflar yerinde inceleme sırasında raportörlerle yaptıkları görüşmelerde,
Dilovası bölgesindeki limanlar arasında yoğun rekabetin olduğunu, şu an
ekonomik kriz sonrası azalan talep nedeniyle kapasitelerinin altında çalıştıklarını,
firmaların müşterilerle uzun dönemli ilişki kuramadıklarını, müşterilerin almak
istedikleri her bir hizmet için birçok firmadan fiyat teklifi alarak çalıştıklarını 140
belirtmişlerdir. Bunlara ek olarak, verilecek hizmetin fiyatının yükün miktarı,
yükün cinsi, limana yanaşan geminin özellikleri ve gemiye sunulan hizmetin
türüne göre (vinç, forklift, kepçe vb.) değiştiğini de ifade etmişlerdir. Tarafların
fiyatların değişkenlik gösterdiğine ilişkin ifade ettikleri hususlar, yerinde inceleme
sırasında elde edilen fatura örnekleriyle de teyit edilmiştir. Elde edilen fatura
örneklerinde kuru yük elleçleme hizmetlerindeki fiyatlar, tarafların belirttiğine
paralel olarak, yükün cinsine, verilen hizmetin çeşitliliğine bağlı olarak
teşebbüsler arasında ve her bir teşebbüsün kendi içinde dahi farklılık arz
etmektedir. Örneğin, Poliport’a ait 548347 sayılı faturada sunta&MDF ürünü için
yükleme hizmetinin 2,35 ABD Doları’na verildiği görülürken, 547232 sayılı 150
faturada yükleme hizmeti fiyatı kütük demir için 3,40 ABD Doları olarak
belirlenmiştir. Yine Altınel’in rulo sac için verdiği kuru yük elleçleme hizmetinin
birim fiyatı 39939 sayılı faturada 2,5 ABD Doları iken, 39949 sayılı faturada 3
ABD Doları olarak görülmektedir.
Benzer şekilde, aynı ürün cinsinden bakıldığında da firmalar arasında ortak fiyat
uygulamasının olmadığı görülmektedir. Örneğin, Altınel’in 12.6.2008 tarihli 39841
sayılı faturasına levha sac ürünü için verilen boşaltma hizmetinin birim fiyatı 3
ABD Doları olarak belirlenmişken, Efesanport’un 19.7.2008 tarih ve 712787 sayılı
faturasında aynı ürün için verilen boşaltma işleminin birim fiyatı 3,45 ABD Doları
olarak hesaplanmıştır. Yine, Efesanport’un 28.6.2008 tarih ve 712593 sayılı 160
faturasında rulo sac ürünü için verdiği liman hizmetinin birim fiyatı 2,55 ABD
Doları iken aynı ürün Altınel’in 7.8.2008 tarih ve 39949 sayılı faturasında 3 ABD
Doları olarak faturalandırılmıştır.
Fiyatlara ilişkin belirtilmesi gereken bir diğer husus ise birim başına fiyatların ABD
Doları olarak belirlenmesi ve dolayısıyla kurlardaki günlük dalgalanmalara bağlı
olarak, Türk Lirası cinsinden fiyatlarda yukarıda ifade edilenlerden daha fazla
farklılık oluşmasıdır.
Dosya mevcudu fatura örneklerinin incelenmesi sonucunda kömür, saç levha,
sunta gibi farklı yük cinsleri için farklı fiyatlar verildiği, fiyatların aynı dönemlerde
teşebbüslerin kendi içinde dahi değişkenlik gösterdiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla 170
fiyat birlikteliğinden söz edilmesi mümkün değildir. Diğer taraftan, yapılan yerinde
incelemelerde Poliport, Efesanport, Altınel’in üçüncü şahıslara verilen liman
hizmetleri için aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat belirledikleri yönünde yeterli
bilgi ve belge bulunamamıştır.
Yukarıda yer verilen veriler ışığında Poliport, Efesanport ve Altınel’in aralarında
anlaşma veya uyumlu eylem yoluyla fiyat tespiti yaparak 4054 sayılı Kanun’un 4.
09-11/212-63
5
maddesini ihlal ettikleri sonucuna varılmasının mümkün olmadığı kanaatine
varılmıştır.

J. SONUÇ 180
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; İzmit Körfezi'nde bulunan İstanbul
Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. Poliport Kimya San. ve Tic. A.Ş. ve Altınel Liman ve
Terminal İşletmeleri A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy