Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-16 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-14/319-83
Karar Tarihi : 13.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Esin AYGÜN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.
- Kıbrıs İktisat Bankası Ltd.
20
D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.
Büyükdere Cd. Çamlık Sk. Yapı Kredi Plaza D Blok K:3
Levent/İstanbul
- Kıbrıs İktisat Bankası Ltd.
151 Bedrettin Demirel Cd. PK:770 Lefkoşa, KKTC
E. DOSYA KONUSU: Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (Yapı Kredi) ve Kıbrıs İktisat
Bankası Ltd. (İktisatbank) arasında imzalanan “World Kredi Kartı Programı
İşbirliği Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.1.2009 tarih ve 451 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 26.3.2009 tarih ve 2009-4-16/MM-09-SY sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 7.4.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-130/87 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 09-14 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da,
- Bildirimi yapılan Sözleşme’ye menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Sözleşme’ye taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu 40
Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesinde belirtilen
şartların bulunduğu göz önüne alınarak, bildirim konusu Sözleşme’ye, anılan kanun
maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza tarihi olan 21.7.2008 tarihinden itibaren
muafiyet tanınması gerektiği
09-14/319-83
2
görüşlerine yer verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
50
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “çok markalı kredi kartları ihracı
pazarı” (issuing) ve “üye işyeri edinme pazarı” (acquiring) olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Taksitli alışveriş ve ödül biriktirme imkânı sağlayan çok markalı kredi kartlarının
etkili olduğu coğrafi pazar, “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Bildirime Konu Sözleşme 60
Bildirim konusu Sözleşme’nin taraflarından birinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
(KKTC) merkezli bir banka olması nedeniyle, öncelikle işlemin 4054 sayılı Kanun
kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bilindiği üzere,
Kanun’un 2. maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet
piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün
aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve
kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki
her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit,
düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer.” ifadeleriyle 70
Kanun’un kapsamı belirlenmiştir. Dolayısıyla, işlemin Türkiye’deki mal ve hizmet
piyasalarını etkilemesi durumunda Kanun kapsamında değerlendirilmesi mümkün
olacaktır. Yapılan işbirliği, İktisatbank kartlarının Yapı Kredi World üye işyerlerinde
kullanılabilmesini, böylece Worldpuan kazanabilmelerini, taksit yapabilmelerini ve
World kampanyalarından yararlanabilmelerini sağlayacağından World üye
işyerlerinde yapılacak alışverişlerin artması gündeme gelebilecektir. Yapılan
işbirliğinin Türkiye’deki kart kullanımına dayalı işlem hacmi ile kart pazarındaki
rekabetin yanı sıra diğer mal ve hizmet piyasalarındaki ticaret düzeyini etkileyeceği
değerlendirildiğinden işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. 80
Bildirime konu Sözleşme, İktisatbank’ın kendisine ait “Kıbrıs İktisat Bankası
Smartcard Kredi Kartı”nın (Smartcard), üzerine bir kabul markası olarak Yapı
Kredi’ye ait World lisansı altında, “World” logosunun basılması ve bu sayede Kıbrıs
İktisat Bankası tarafından belirlenen ve World sistemine dahil edilen
Smartcard’ların World Üye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesine, Yapı Kredi
Worldcardlar gibi işlemlerden Worldpuan kazanıp World üye işyerlerinde bu
puanları kullanabilmesine ve World sistemi kapsamında yürütülen World üye
işyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan faydalanabilmesine olanak
tanıyacak düzenlemeleri içermektedir.
Bildirim Formu’nda Smartcard’ların Yapı Kredi sistemine dahil üye işyerlerinde 90
sözleşme konusu işlemleri yapabilmesi için her iki tarafın da bilişim sistemlerinde
geliştirme yapacağı ifade edilmektedir. World üye işyerlerinde geçerli olacak
09-14/319-83
3
kampanyalara İktisatbank katılıp katılmamakta serbest olacaktır. İşlemlerin iki
banka arasındaki takasının bağımsız ve tarafsız bir kurum olan Bankalar arası Kart
Merkezi (BKM) üzerinden gerçekleştirileceği de Bildirim Formu’nda kaydedilen
hususlar arasındadır.
Form’da yapılan işbirliğinin, İktisatbank kartlarının Türkiye’de World üye
işyerlerinde yapılacak alışverişlerde Worldpuan kazanabilmeyi, taksit yapabilmeyi
ve World kampanyalarından yararlanabilmeyi sağlayacağı belirtilmiştir. İşbirliği,
KKTC’de bulunan İktisatbank üye işyerlerinde geçerli olmayıp, sadece Türkiye 100
Cumhuriyeti sınırları içerisindeki Yapı Kredi World üye işyerlerinde geçerli
olacaktır. İşyerleri için her iki kartın kabul koşulları aynı olacaktır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi
Bildirime konu Sözleşme’nin “Amaç ve Konu” başlıklı 2. maddesinde, Sözleşme’nin
amacının; Smartcard’ın, üzerine bir kabul markası olarak Yapı Kredi’ye ait World
lisansı altında “World” logosunun basılması, böylece Smartcard’ların tamamının
World üye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesi, Yapı Kredi Worldcard’lar gibi 110
işlemlerden Worldpuan kazanıp World üye işyerlerinde bu puanları kullanabilmesi
ve World sistemi kapsamında yürütülen World üye İşyerlerine yönelik kampanya ve
uygulamalardan faydalanabilmesi için World sistemine dahil edilmeleri olduğu
belirtilmektedir.
Sözleşme’nin 4. maddesi uyarınca İktisatbank kredi kartlarının mülkiyeti
İktisatbank’a aittir. Kartın tasarımı, ismi ve ürün özelliklerine İktisatbank karar
verecek, World logosunun kart üzerindeki yeri ve tasarımı ise Yapı Kredi tarafından
belirlenecektir. İktisatbank, gerek kartın basımında gerekse yapmak istediği
değişikliklerde Yapı Kredi’nin önceden yazılı görüş ve onayını alacaktır.
Sözleşme’nin “Kapsam ve uygulama esasları” başlıklı 5. maddesinde; 120
“5.1. İkisatbank Kredi Kartları’nın verileceği müşterilerin başvurularının alınması,
değerlendirilmesi, kart basımı ve teslimatı, ekstre basım ve gönderimi, tahsilat
yapılması, risk yönetimi, alacak takibi süreçleri, kredi kartı operasyon işlemleri ve
müşteri hizmetlerinin tümü münhasıran İktisatbank tarafından yerine
getirilecektir…”
“5.2. İktisatbank Kredi Kartı”nın yıllık üyelik ücreti ve uygulanacak faiz oranları
İktisatbank tarafından belirlenecek ve tümünde kart hamiline karşı sorumluluk
münhasıran İktisatbank’a ait olacaktır. İktisatbank, T.C. Merkez Bankası’nın
belirleyerek ilan ettiği azami faiz oranlarının %100’ünden aşağısına tekabül eden
bir faiz oranı belirleyemeyecektir. Sözleşme imza tarihinde Yapı Kredi’nin 130
yürürlükte olan Akti faiz ve Gecikme Faizi oranları ile İktisatbank’ın yürürlükte olan
Akti faiz ve Gecikme faizi oranları arasındaki rasyo, Yapı Kredi’nin mutabakatı
alınmadan İktisatbank tarafından aşağı yönde değiştirilemeyecektir. İktisatbank Ek-
3’te belirtilen oranları muhafaza edebilecektir… Taraflar, diğer Taraf ve/veya Yapı
Kredi’nin yetkilendirdiği/yetkilendireceği üçüncü kişiler tarafından çıkartılan
Worldcard Kredi Kartları’nı doğrudan hedef alarak Worldcard Kart sahibi kart
hamillerini kendisine çekecek şekilde bu ücretleri ilan ederek reklam ve kampanya
09-14/319-83
4
yapmayacaktır. Yapı Kredi, üçüncü kişilerle yapılacak benzer çalışmalarda bu
hususu gözetecektir.
Taraflar reklam ve ilanlarında, kendileri tarafından verilen Worldcard Kredi 140
Kartlarının diğer tarafça ve/veya Yapı Kredi’nin yetkilendirdiği/yetkilendireceği
üçüncü kişiler tarafından verilen Worldcard Kredi Kartlarından daha avantajlı
olduğunu belirtmek suretiyle, diğer Worldcard Kredi Kartları’nı doğrudan hedef
alarak reklam, tanıtım vb. uygulama yapamazlar.
İktisatbank, Yapı Kredi’nin yürürlükteki kredi kartı yıllık üyelik ücretlerinin altında bir
ücret de belirleyemeyecektir. Sözleşme tarihinde geçerli olan ve Ek-3’te belirtilen
kart ücretleri İktisatbank tarafından muhafaza edilebilir … ”
hükümleri yer almaktadır.
Sözleşme’nin yine 5.2 maddesine göre İktisatbank, Yapı Kredi’nin yürürlükteki
kredi kartı yıllık üyelik ücretlerinin altında bir ücret de belirleyemeyecektir. 150
Sözleşme tarihinde geçerli olan kart ücretleri İktisatbank tarafından muhafaza
edilebilir.
Sözleşme’nin 5.3. maddesi uyarınca, “İktisatbank Kredi Kartları”nın, Türkiye
sınırları içerisinde World sistemi içindeki kullanımında Yapı Kredi World üye işyeri
ağı kullanılacak, Türkiye sınırları içerisinde yerleşik ve faaliyet gösteren üye işyeri
ilişkileri Yapı Kredi’den geçecek ve Yapı Kredi tarafından yürütülecektir. “
Sözleşmenin 5.4. maddesine göre, “Tarafların, ilgili kampanya ve özel fiyatlama
maliyetlerinde mutabık kalmaları şartıyla, sözleşme hükümleri çerçevesinde World
lisansı ile World logosunu taşıyan “İktisatbank Kredi Kartları” ile Yapı Kredi’nin tüm
World Üye İşyerlerinde, Yapı Kredi’nin ürünü olan Worldcard’la aynı koşullarda 160
taksitli işlem yapılabilecek, bu kartlar ile yine tüm World Üye İşyerlerinde,
Worldcard’la aynı kural ve koşullarda Worldpuan sisteminden ve imkanlarından
faydalanılabilecektir. Yapı Kredi, ilgili kampanya ve/ya özel fiyatlama konusunda
İktisatbank’a önceden yazılı veya elektronik ortamda bilgi verecek ve İktisatbank,
24 saat içerisinde ilgili kampanya ve/ya özel fiyatlamaya katılmayacağına dair Yapı
Kredi’ye cevap vermediği takdirde, ilgili kampanya/özel fiyatlamaya İktisatbank
Kredi Kartlarının Türkiye’deki kullanım oranlarına göre dahil edilecektir.” Ayrıca,
İktisatbank’ın katılacağı Worldcard kampanyalarında, İktisatbank kredi kart
hamillerine verilecek fırsatlar için üst sınır Yapı Kredi’nin Worldcard kredi kartlarına
uyguladığıdır. 170
Sözleşme’nin 5.7. maddesine göre İktisatbank kredi kartları, World üye işyerleri
tarafından Yapı Kredi Worldcard için düzenlenen özel taksit, özel puan, hediye vb.
kampanyalarından, bu kartlar ile yapılacak işlemlerin kampanyadan doğacak
finansal maliyetleri İktisatbank kredi kartlarının kullanım oranları ölçüsünde
İktisatbank tarafından üstlenilmek kaydıyla faydalanabilecektir.
Sözleşme’nin 5.8. maddesine göre; İktisatbank tarafından, World üye işyerlerinde
World sistemi’nin sunduğu kampanyalara ilave başka kampanyalar ve uygulamalar
ya da işyerinin fiziki satış noktalarında İktisatbank müşterilerine özel uygulamalar,
Yapı Kredi’nin mutabakatı olmadan yapılamayacaktır.
Sözleşme’nin 5.9. maddesine göre İktisatbank, Yapı Kredi’nin Worldcard Kredi 180
Kartı Programı kapsamında yer alan markaları ve özelliklerini, Worldcard kredi
kartına yönelik mevcutta sunduğu veya ileride sunacağı ürün ve hizmetlerini ve
09-14/319-83
5
ayrıca Yapı Kredi’nin başkaca isimler ile sunduğu veya ileride sunacağı programlar
ile ürünlerini Yapı Kredi’nin kullandığı isimle lanse edemez. Yapı Kredi de benzer
şekilde İktisatbank’ın mevcutta sunduğu veya ileride sunacağı ürün ve hizmetlerini
İktisatbank’ın kullandığı isimle lanse edemeyecektir.
Sözleşme’nin 5.10. maddesinde İktisatbank’ın, Worldcard logosu taşıyan ve farklı
müşteri kitlelerine yönelik yeni bir kredi kartı ürünü çıkarmak istemesi durumunda,
ürünü çıkarmadan en az 1 (bir) ay önce ürünün tasarım aşamasında Yapı Kredi’yi
bilgilendireceği düzenlenmiştir. İktisatbank, çıkaracağı yeni üründe yer alacak 190
Worldcard logosu ve isminin kullanımı konusunda Yapı Kredi’den yazılı onay
alacaktır. Yapı Kredi bilgilendirme tarihinden en geç bir ay içerisinde olumlu veya
olumsuz yanıt vermekle yükümlüdür. İktisatbank tarafından çıkarılacak ürünün
özelliklerinin Yapı Kredi’ye ek maliyet getirmesi, Worldcard Kredi Kartı
Programı’nın bütünlüğünü bozacak olması ve/veya bu programa aykırı olması ve
bu konuda taraflar arasında mutabakat sağlanamaması halinde, Yapı Kredi’nin
ürünün bu özellikleri ile çıkarılmamasını talep etme hakkı saklıdır.
Sözleşme’nin 8.9. maddesine göre, Yapı Kredi Worldcard’lar kullanılarak kazanılan
Worldpuan’lar ile World lisanslı İktisatbank kredi kartları kullanılarak kazanılan
Worldpuan’ların birim YTL değeri aynı olacaktır. Bu değer Yapı Kredi tarafından 200
belirlenecektir.
Sözleşme’nin 11. maddesine göre İktisatbank, İktisatbank kredi kartına ilişkin
olarak, Türkiye sınırları içerisinde bir üye işyeri ile World sistemini oluşturan taksit,
puan kazanma, puan kullanım seçenekleri ve diğer imkanların aynısı ya da benzeri
faydaları ve/veya uygulamaları içeren bir anlaşma yapmayacaktır. Aksi yönde
uygulamalar, Yapı Kredi tarafından tek taraflı fesih sebebi sayılacaktır. 12.6.
maddede ise, İktisatbank’ın Sözleşme’nin yürürlükte olduğu süre içerisinde, diğer
bir banka veya kuruluş ile aynı veya buna benzer bir mahiyette
protokol/sözleşmeyi, ancak protokolün sona erme tarihinden sonra uygulamaya
alınacak şekilde yapabileceği düzenlenmiştir. 210
Sözleşme’nin 17. maddesinde gizlilik koşulları, 18. maddesinde ise süresi ve feshi
düzenlenmiştir. Buna göre, sözleşme süresi 5 yıl olup sona erme tarihinden önce
karşılıklı mutabakat ile Sözleşme’nin süresi uzatılabilecektir. Ayrıca taraflar
Sözleşme’yi neden göstermek zorunda olmaksızın ve Sözleşme süresi sonunu
beklemeksizin dilediği zaman, karşı tarafa 180 gün önceden yazılı bildirimde
bulunmak suretiyle tek yanlı olarak feshedebileceklerdir.
Sözleşme’nin ekinde sunulan “World Lisanslı Kıbrıs İktisat Kredi Kartları İş
Süreçleri Dokümanı”nın “Üye İşyeri İşleyişi” bölümünde, mevcut bir Yapı Kredi üye
işyerinin, Yapı Kredi ile anlaşmasının sona ermesinden bir yıl sonra İktisatbank’la
üye iş yeri anlaşması yapabileceği düzenlenmiştir. 220
Raportörlerin, taraflardan faiz oranlarının nasıl belirleneceğine dair açıklama
istemesi üzerine Kuruma intikal eden bilgilerde, kredi kartı faiz ve ücretlerinde
uygulama esaslarının, İktisatbank ve Yapı Kredi kartını ortak kullanan veya ileride
ortak kullanacak kişileri kapsayacak şekilde taraflarca varılan mutabakat
çerçevesinde belirleneceği ifade edilmiştir. Bu amaçla İktisatbank’ın kredi kart
faizlerini sıfırlayamaması ve mevcut İktisatbank kredi kartı faiz oranlarının Yapı
Kredi’nin mutabakatı alınarak değiştirilmesinde mutabık kalındığı belirtilmiştir.
İktisatbank’ın kart ücret ve faiz oranlarını belirlerken 5.2. maddeye uygun hareket
09-14/319-83
6
edeceği, Yapı Kredi faiz oranlarını dikkate alarak yapılacak hesaplamalar için Yapı
Kredi’nin onayının alınacağı ifade edilmiştir. Taraflardan, ayrıca İktisatbank’ın Yapı 230
Kredi ile yapılan Sözleşme uyarınca T.C. Merkez Bankası (TCMB) azami faiz
oranının altında bir faiz oranı belirleyememesinin amacına ilişkin açıklama
istenmiş, bu çerçevede gelen cevapta, TCMB’nin tavan faizi uygulaması getirdiği
tarihten bu yana Yapı Kredi’nin TCMB azami faiz oranını uyguladığı belirtilmiş ve
gerek KKTC’nin ekonomik şartları gereği uygulanan faiz oranlarının yüksek olması
gerekse İktisatbankının uygulayacağı faiz oranının Yapı Kredi’nin uyguladığı faiz
oranının altında kalmaması yönünde sağlanan mutabakat nedeniyle İktisatbank’ın
TCMB azami faiz oranı altında bir faiz oranı belirlememesinde tarafların mutabık
kaldığı açıklanmıştır.
H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi 240
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar… hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Yapı Kredi ile
İktisatbank, bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün pazarı
olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. Bu
çerçevede, aynı piyasada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün bir
kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri bir sözleşmenin rekabeti
kısıtlayıcı nitelikte olacağı ve bu nedenle 4. madde yasağına tabi olacağı; 250
dolayısıyla bildirime konu Sözleşme’ye Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi
tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, Sözleşme’nin kapsamı ve uygulama esaslarına düzenleyen kart üyelik
ücreti, faiz oranları ve reklam gibi konuların yer verildiği 5.2. maddesi ile World
logolu İktisatbank kredi kartlarının World üye işyerleri ile yürütülecek
kampanyalarda sahip olacağı ayrıcalıkların düzenlendiği 5.4. maddesi rekabeti
sınırlayıcı niteliktedir. Zira söz konusu maddelerde rakip konumundaki bankalar
sunulan hizmetin fiyat unsurları sayılabilecek faiz ve kart ücreti gibi konularda
birbirlerini bilgilendirecekler, bunun yanısıra kampanya maliyetlerinde mutabakat
esasına dayanarak hizmet vermeye başlayacaklardır. Bu maddeleriyle de, 260
teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan Sözleşme’ye,
4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığına dair bir menfi tespit
belgesi verilmesi mümkün değildir.
H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında
değerlendirilecek anlaşmalar üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli bir mal veya
hizmetin alımı, satımı yahut yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir
diğer ifade ile anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir
sözleşmenin öncelikle teşebbüsler arası dikey bir ilişkiyi düzenlemeye yönelik 270
olması gerekmektedir.
Yapı Kredi ve İktisatbank çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etmekte ve işyerleri ile
09-14/319-83
7
anlaşmaları bulunmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme’ye taraf teşebbüsler ilgili ürün
pazarı bölümünde yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar ve
taraflar arasında yapılan Sözleşme dikey bir ilişkiye yönelik olarak
düzenlenmemiştir. Bu hususlar dikkate alındığında, bildirime konu Sözleşme’yi
2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamında bir değerlendirmek mümkün değildir.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de 280
yararlanamadığı tespit edilen Sözleşme’ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulların sağlanması gerekmektedir.
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Sözleşme ile birlikte çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme
pazarında, kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işyeri ağı, İktisatbank kredi
kartı kullanıcılarının kullanımına açılmıştır. Bu şekilde İktisatbank mevcut üye işyeri
ağını büyütmeye gerek kalmaksızın mevcut ağda ihraç ettiği kartları kullandırma
imkânına sahip olacaktır. Böylelikle İktisatbank, Yapı Kredi’nin mevcut üye işyeri
ağından faydalanarak güçlü bir marka ile beraber çok markalı kredi kartları 290
piyasasındaki pazar payını artırma imkanına kavuşacaktır. Bunun yanında artan
üye işyeri ağı sayesinde İktisatbank daha kolay müşteri çekebilecek ve üye işyeri
pazarındaki cirosunun yanı sıra kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da
artırabilecektir.
Diğer yandan, sözleşmeye taraf bankaların program kullanımına yönelik söz
konusu Sözleşme dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin sunulmasında
gelişme ve iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir. İktisatbank altyapı
yatırımlarını artırmak yerine World’un mevcut geniş ağından faydalanabilecek; yeni
POS maliyeti üstlenmeyecek; mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri eklemek
suretiyle faaliyet gösterecektir. Bu anlamda Sözleşme ile birlikte birlikte, bir 300
bakıma, İktisatbank’ın ölçek ekonomisinden faydalanması söz konusu olacaktır.
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
4. madde anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet
alabilmesi için, yukarıda değinilen ve anlaşmanın tarafları açısından elde edilen
iyileşmenin tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Tüketicinin yarar sağlaması
açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış
sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay
ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin
elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir.
İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici yararı açısından ilk bakılması 310
gereken İktisatbank müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası
değişmelerdir. Bu bağlamda incelemeye konu anlaşma vasıtasıyla kredi kartları
pazarında hâlihazırdaki İktisatbank kredi kartı hamillerinin de çok markalı kredi
kartı hizmetinin sağladığı avantajlardan yararlanması yoluyla; tüketicilerin güvenli
hizmet almaları ve yaygın bir üye işyeri ağına sahip olan Worldcard’ın sağladığı
ödül/puan uygulamasından faydalanmaları sağlanmış olmaktadır. Bu açıdan,
İktisatbank müşterilerinin Türkiye’nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine dâhil
09-14/319-83
8
olarak alışveriş yapma imkanına sahip olmaları tüketici yararı açısından en dikkate
değer husustur.
Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu pazarlarda bir 320
arz edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep söz
konusudur. Bir diğer ifade ile sunulan bir mal veya hizmeti talep eden iki farklı
müşteri grubu söz konusudur. Bunlardan ilki kart kullanıcıları ikincisi ise üye
işyerleridir. Kart kullanıcıları bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine
sahipse karta olan talep o oranda artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı ne çok
tüketici tarafından kullanılmaktaysa üye işyerlerinin o kredi kartının POS’unu kabul
etmek konusundaki istekleri artacaktır. Kart kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki
bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici boyutundaki bir fayda artışının diğer bir
tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz konusudur. Dolayısıyla işbirliği ile
gelen pazar payı artışıyla daha fazla tüketicinin fayda görmesi muafiyetin ilgili 330
şartının karşılanması açısından önemlidir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
Muafiyet kararı verilmesinde aranan ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu
anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden
olmamalıdır. Bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile
tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde
ediliyor olmamalıdır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Aralık 2008 itibarıyla tarafların kredi kartları alışveriş
işlem ciroları ve üye işyeri ciroları bakımından pazar payları toplamı %25‘in
altındadır. Yapı Kredi’nin takipçisi olan Garanti Bankası T.A.Ş.’nin payları sırasıyla 340
%(…) ve %(…), Akbank T.A.Ş.’ni payları %(…) ve %(…) ve Türkiye İş Bankası
T.A.Ş.’nin payları ise %(…) ve %(…)’dir. Görüldüğü üzere Yapı Kredi’nin açık ara
üstünlüğü bulunmamakta, rakipleri tarafından yakından takip edilmektedir.
Netice itibarıyla, 33.000 kredi kartı bulunan İktisatbank’ın Türkiye’deki pazar
payının sınırlı olduğu da dikkate alındığında, bildirime konu anlaşma sonucunda
ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin
bu koşulunun sağlandığı anlaşılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık izlenen amacın elde 350
edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin
sınırlanmasının gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip
olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti
en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler.
“World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi” ile amaçlanan teşebbüslerin üye
işyeri ve kart kullanıcılarının sayısını artırmak ve bu yolla rakipler ile daha etkin
rekabet edebilmektedir. Anılan Sözleşme de bu doğrultuda hazırlanmış ve rekabeti
zorunlu olandan fazla kısıtlayıcı herhangi bir hükme yer verilmemiştir.
Bu çerçevede, Kanun’un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime konu
Sözleşme’ye bireysel muafiyet verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. 360
09-14/319-83
9
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ile Kıbrıs İktisatbank Ltd. arasında imzalanan “World
Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi”ne, çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi
nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Taraflarının ilgili ürün pazarında rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, 370
Sözleşme’nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden de yararlanamayacağına,
3. 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme
sonucunda; anılan maddede sayılan şartların tamamının karşılandığı göz önüne
alınarak, başvuru konusu Sözleşme’ye imza tarihi olan 21.7.2008 tarihinden
itibaren muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy