Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-59 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-15/372-86
Karar Tarihi : 15.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Erdem AKTEKİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Coca-Cola İçecek A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Metin KANMAZ
Barbaros Mah. Dereboyu Cad. Fesleğen Sok. Uphill Court 20
Sitesi A1-B Blok Kat:6 Daire:36 34746 Ataşehir/İstanbul
D. TARAFLAR : Coca-Cola İçecek A.Ş.
Esenşehir Mah. Erzincan Cad. No:36 Yukarı Dudullu/İstanbul
Sandras Su Gıda Turizm Taşımacılık İnşaat A.Ş.
Altunizade Mah. Ord. Prof. Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:33
Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Sandras Su Gıda Turizm Taşımacılık İnşaat A.Ş.nin; Muğla 30
ili, Köyceğiz ilçesi, Zeytinalanı Köyü’nde yer alan ve kendi mülkiyetinde
bulunan ambalajlı su üretim tesisine ilişkili gayrimenkullerin, menkullerin, su
kaynakları üzerindeki hakların ve bu kaynaklara ilişkin ruhsatların Coca-Cola
İçecek A.Ş. tarafından satın alınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.3.2009 tarih ve 1921 sayı ile giren ve
en son 6.4.2009 tarih ve 2413 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 10.4.2009 tarih ve 2009-3-40
59/Öİ-09-TE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 14.4.2009 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/89 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-15 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Sandras Su Gıda Turizm
Taşımacılık İnşaat A.Ş.nin; Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, Zeytinalanı köyünde yer alan
ambalajlı su üretim tesisinin Coca-Cola İçecek A.Ş. tarafından satın alınması
işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi
ile 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde ilgili pazarlarda yeni bir hakim 50
09-15/372-86
2
durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek, rekabetin
önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Coca-Cola İçecek A.Ş. (CCİ)
Dosya konusu işlemde devralan taraf olan CCİ halka açık bir anonim şirkettir. CCİ’nin
faaliyetlerinin amaç ve konusunu; her türlü alkolsüz içeceğin üretimi, paketlenmesi ve 60
doldurulması ile ilgili tesislerin kurulması, işletilmesi ve üretilen içeceklerin depolama,
satış ve dağıtım faaliyetleri oluşturmaktadır. CCİ ambalajlı su pazarında; işlenmiş
içme suyu kategorisinde Turkuaz ve doğal kaynak suyu kategorisinde Damla
markaları ile faaliyetlerini sürdürmektedir. CCİ’nin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmektedir.
Tablo 1 - CCİ’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Sermaye Miktarı (TL) Pay Oranı (%)
Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. (…………) (…)
The Coca-Cola Export Corporation (…………) (…)
Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. (…………) (…)
Halka Açık (…………) (…)
Cemal Ahmet Bozer (…………) (…)
Diğer (…………) (…)
TOPLAM 254.370.782,00 100,00
CCİ’nin yönetim kurulu üyeleri;Tuncay Özilhan (Yön. Kurulu Başk.), Mehmet Cem
Kozlu, Mehmet Hurşit Zorlu, Michael A. O’Neill, Ahmet Boyacıoğlu, Recep Yılmaz
Argüden, John Mitchell Guarıno, Gerard Anthony Reıdy, armağan Özgörkey ve john 70
P. Sechı’den oluşmaktadır.
H.1.2. Sandras Su Gıda Turizm Taşımacılık İnşaat A.Ş. (Sandras)
Sandras, Muğla ili, Köyceğiz İlçesindeki Sandras dağından çıkan doğal kaynak suları
üzerinde kurulu üretim tesisleri aracılığıyla, pet şişe ve damacana su ürünlerinin
üretimini, paketlemesini ve satışını yapmak üzere kurulmuştur. Şirket 1.4.2003
tarihinden itibaren Ege ve Akdeniz Bölgelerinde ambalajlı su pazarında Sandras
markası ile faaliyet göstermektedir. Sandras’ın anılan bölgede biri faal iki üretim tesisi
bulunmaktadır. CCİ tarafından Sandras’dan devralınacak gayrimenkuller, menkuller, 80
haklar ve ruhsatlar Sandras’ın hali hazırda faaliyette bulunmayan üretim tesisine
aittir. Sandras’ın ortaklık yapısı Tablo 2’de sunulmaktadır.
Tablo 2- Sandras’ın Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Sermaye Miktarı (TL) Pay Oranı (%)
Kaşif Denizcilik A.Ş. (……….) (….)
Cemal Kavakoğlu (……….) (….)
Nevzat Kalkavan (……….) (….)
Mehmet Salih Kalkavan (……….) (….)
Metin Kalkavan (……….) (….)
Keşif Kalkavan (……….) (….)
Devrim Orkun Kalkavan (……….) (….)
Onur Alkın Kalkavan (……….) (….)
TOPLAM 12.900.000,00 100,00
09-15/372-86
3
Sandras’ın yönetim kurulu üyeleri Mehmet Salih Kalkavan (Başkan), Metin Kalkavan,
Devrim Orkun Kalkavan, Onur Aklın Kalkavan ve Cemal Kavakoğlu’dur.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
Ambalajlı su sektörü, kullanılan ambalajın hacmine göre iki alt kategoriye ayrılabilir. 90
Bunlar 10 litreden büyük ambalajlarda pazarlanan suların oluşturduğu ve satış
hacminin büyük bir kısmının polykarbonat damacanalardan oluştuğu damacana su
kategorisi ve genellikle 0,5Lt, 1Lt ve 5Ltlik gibi daha küçük hacimli ambalajlarda
sunulan şişelenmiş su kategorisidir.
Ambalajlı su sektöründe üretim geri dönüşümsüz ve 0,5Lt, 1Lt gibi küçük
ambalajlarla başlamış, ilerleyen dönemlerde ise geri dönüşümlü 19 litrelik
ambalajlarda pazarlanan damacana su üretimi sektörde ağırlık kazanmıştır. Özellikle
son dönemde büyük şehirlerde yaşanan içme suyu sıkıntısı, tüketicilerin ambalajlı
suya ve özellikle damacana sulara yönelik talebini artırmıştır. Damacana suların 100
satışı, tüketicilerin evlerine ve ofislerine teslim yöntemiyle gerçekleştiğinden, ürün
bizzat tüketiciyle buluşturulmaktadır. Bu durum hem pazarın toplam büyüklüğünde
genişletici bir etki yaratmış hem de firmalara belirli bir tüketici portföyü oluşturma
imkanı sağlamıştır. Geniş dağıtım ve satış ağına ihtiyaç duyan damacana su satışı
öncelikle büyük firmalar tarafından başlatılmış, damacana suya olan talepteki artışın
devam etmesiyle birlikte bölgesel olarak faaliyet gösteren firmalar tarafından da
damacana su pazarına girişler gözlemlenmiştir.
Türkiye Kalkınma Bankası’nın 2005 yılında yayınladığı İçme ve Maden Suyu Sektör
Araştırması raporunda Türkiye’de 2009 yılında kişi başına ortalama 88 litre ambalajlı 110
su tüketimi gerçekleşeceği öngörülmektedir. 2005 rakamlarına göre Türkiye’de
bulunan ambalajlı su üreticisi sayısı 250’nin üzerindedir. Ambalajlı su sektörünün
önde gelen firmaları DanoneSa, Pınar Su, Erikli, Nestle ve CCİ olarak sıralanabilir.
Bu 5 firmanın pazardaki toplam payı yaklaşık %45 civarındadır. Pazar bölgesel ve
ulusal boyutta yeni firmaların pazara girişlerinin devam ettiği bir dönemde
bulunmaktadır.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Bu çerçevede, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı şişelenmiş su ve damacana su alt
pazarlarından oluşmak üzere “ambalajlı su pazarı” olarak belirlenmiştir. 120
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Devreden konumundaki Sandras faaliyetlerini Ege ve Akdeniz bölgelerinde
sürdürmektedir. Devralan CCİ ise ülke çapındaki geniş dağıtım ve satış ağı
vasıtasıyla tüm Türkiye genelinde faaliyet göstermektedir. CCİ’nin belirtilen özelliği
dikkate alınarak dosya konusu işlem kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği 130
İşlemin konusu, Sandras’ın; Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, Zeytinalanı köyünde yer alan
ambalajlı su üretim tesisine ilişkili gayrimenkullerin, menkullerin, su kaynakları
üzerindeki hakların ve su kaynaklarına ilişkin ruhsatların CCİ tarafından satın
alınmasıdır. İşlem Sandras ve CCİ arasında 17.12.2008 tarihinde imzalanan Niyet
09-15/372-86
4
Mektubu ve 6.3.2009 tarihinde imzalanan Satış Sözleşmesi çerçevesinde
gerçekleşecektir. Rekabet Kurulu tarafından işleme izin verilmesi ve Satış
Sözleşmesi’nin 7. maddesindeki tüm şartların sağlanmasından sonra yukarıda
sıralanan değerler Sandras tarafından CCİ’ye devredilecektir.
Satış Sözleşmesi ile, sözleşmede ‘Ana Parsel’ ve ‘Hisse Parseller’ olarak adlandırılan 140
gayrimenkuller, sözleşmenin ekinde listelenen üretim tesisi ve üretim tesisine ilişkili
menkuller, Sandras’ın kontrolündeki ve ekte yer alan su kaynaklarına ilişkin haklar ve
bu kaynakları işletmek için CCİ’nin ihtiyaç duyacağı ruhsatlar Sandras tarafından
CCİ’ye devredilmektedir. Sözleşmede belirtilen ek koşulların yerine gelmesi halinde
Sandras tarafından kurulacak bir Damacana Dolum Tesisi ve iki ek gayrimenkul de
ilk satıştan bağımsız olarak ileri bir tarihte CCİ’ye satılacaktır. Özetle CCİ
Sandras’tan, Sandras’a ait doğal su kaynağını ve üzerinde kurulu tesisi satın almış
olacaktır. CCİ bu satın alımla, Akdeniz ve Ege pazarlarına bu pazarlara yakın bir
konumdan su sağlayarak taşıma maliyetlerini düşürmeyi hedeflemektedir.
150
1997/1 sayılı Tebliğ malvarlığının ve mülkiyetinin devrini de devralma işlemi olarak
kabul etmektedir. Bu husus 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde“… kontrol, ayrı ayrı
ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama
olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir
teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya isletilmeye
müsait bir kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya
kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana
getirilebilir…” şeklinde yer almaktadır. Dolayısıyla, bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ bakımından bir devralmadır.
160
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, bir birleşme veya devralmayı
gerçekleştiren teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25’i
aşması veya belirtilen teşebbüslerin ciro toplamlarının 25 milyon YTL’yi aşması
hallerinde, söz konusu birleşme/devralmanın Kurula bildirilmesi zorunludur.
CCİ’nin ilgili ürün pazarında 2008 yılında elde ettiği ciro (………….)
(…………………………………………….) TL’dir. 2008 yılında Sandras ise toplam
(…………..) (……………………………………………) TL ciro elde etmiştir. İki
teşebbüsün 2008 yılı ciro toplamları 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen 25 milyon TL’lik
eşiği aştığından, işlem Kurulun iznine tabidir. 170
H.3.2. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)”
yasaklanmaktadır. Bu nedenle işlemin, belirlenen ilgili pazarlarda hakim duruma veya
hakim durumun güçlenmesine yol açıp açmadığı incelenmelidir.
180
Aşağıdaki tablolarda CCİ ve Sandras’ın ambalajlı su pazarında sahip oldukları pazar
payları Ege, Akdeniz ve Türkiye coğrafi pazarları ayrımında sunulmaktadır.
09-15/372-86
5
Tablo 3- Ambalajlı Su Pazarı Pazar Payları (%) - 2008
Firma Türkiye Ege Bölgesi Akdeniz Bölgesi
Damla (CCİ) (…) (…) (…)
Sandras (…) (…) (…)
Erikli (…) (…) (…)
Danone (…) (…) (…)
Pınar (…) (…) (…)
Nestle (…) (…) (…)
Diğer (…) (…) (…)
*Bu coğrafi pazarda Sandras’a ait pazar payı sağlıklı bir şekilde hesaplanamadığından Sandras’ın
pazar payı tablonun ‘Diğer’ kategorisinin içinde yer almaktadır.
Bu noktada belirtmek gerekir ki, CCİ tarafından devralınacak tesis mevcut durumda
faaliyet göstermemektedir. Dolayısıyla Sandras’ın, bu tesise atfedilebilecek bir ciro
veya pazar payı bulunmamaktadır. Bu nedenle, işlem sonrasında tarafların ilgili ürün 190
ve coğrafi pazarlardaki pazar payları değişmeyecektir.
Her ne kadar CCİ bu devralma ile rakibine ait bir üretim tesisini satın alıyor olsa da;
CCİ’nin ambalajlı su pazarındaki mevcut pazar payı, ambalajlı su pazarının rekabetçi
özellikler sergileyen yapısı, pazara girişi zorlaştıran engellerin bulunmaması,
Sandras’ın işlemden sonra üretimine ve pazarda CCİ’ye rakip olma konumunu
devam ettirecek olması ve devralma sonrası tarafların pazardaki konumlarının
değişmeyecek olması, işlem sonucunda pazarda bir yoğunlaşma yaşanmayacağına
işaret etmektedir.
200
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 210
Full & Egal Universal Law Academy