Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-16/373-87

Rekabet Kurumu Başkanlığından,


REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2007-2-233 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 09-16/373-87
Karar Tarihi : 20.4.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail
Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA


B. RAPORTÖRLER: Ali DEMİRÖZ, Ayşe Özlem UZUN, Özgür Can ÖZBEK

C. BAŞVURUDA 20
BULUNAN : - Aymed Medikal Teknoloji San. Tic. Ltd. Şti
Zümrütevler Mah. Nil Cad.Koç. S.No:11 34852 Maltepe/İstanbul

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YÜRÜTÜLENLER:
- MMS Medical Measurement Systems B.V.
P.O. Box 580 7500 AN Enschede/ HOLLANDA

- ADS Elektronik Tıbbi Cihazlar İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd.
Şti.
Kıbrıs Sok. No: 19/1 A.Ayrancı/Ankara 30

E. DOSYA KONUSU: Medical Measurement Systems B.V. (MMS) ve ADS
Elektronik Tıbbi Cihazlar İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (ADS)
ürodinami cihaz ve sarf malzemeleri pazarında 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 13.12.2007 tarih ve 8223 sayı ile giren ve
Aymed Medikal Teknoloji San. Tic. Ltd. Şti (Aymed) tarafından gönderilen şikayette,
- Türkiye‘de ürodinami cihazları ve sarf malzemeleri pazarında Hollanda kökenli bir
teşebbüs olan MMS’nin ve temsilcisi ADS’nin on yıldan fazla süre boyunca Türkiye 40
pazarında bulunmaları ve kamu ihalelerini en fazla kazanan firmalar olmaları
dolayısıyla ilgili piyasada hakim durumda oldukları,
- 2004 yılına kadar Türkiye’de satılan ürodinami sistemi sayısı bakımından
MMS/ADS’nin payının %(…), 2004 sonrasında %(…) olduğu,
- ADS’nin bu cihazları 2004 yılı öncesinde 45-50 bin YTL’ye ve hasta başına sarf
malzemesini 150-200 YTL’ye satar iken, bu ürünlerin fiyatlarını sırasıyla 15-20 bin
YTL ve 75-100 YTL seviyesine indirdiği, ADS’nin bu indirimi MMS’nin desteği ile
yaptığı,
09-16/373-87
2
- Söz konusu teşebbüslerin potansiyel alıcılara ücretsiz ürünler vererek ve ihalelerde
maliyetin çok altında fiyat teklif ederek rakiplerini pazarın dışına itmeye ve pazarı 50
rekabete kapatmaya çalıştıkları,
- MMS ve ADS’nin hakim durumlarını kötüye kullanmaya yönelik olarak uyguladıkları
davranışlardan ilkinin karşılıksız cihaz dağıtımı olduğu, söz konusu uygulamaların
sadece Türkiye’de gerçekleştirildiği, Avrupa’da yapılmadığı, ihalenin rakip bir firmada
kalmasını engellemek amacıyla MMS/ADS’nin ihaleyi iptal ettirip kendi cihazını
hastaneye hibe ettiği,
- Uygulanan davranışlardan ikincisinin ihalelerde maliyetin altında fiyatlama politikası
olduğu, MMS firmasının 2004 yılında 45 bin YTL olan fiyatını 2007 yılında 4900
YTL’ye düşürdüğü ve maliyetin altında satış yaptığı,
- Uygulanan davranışlardan üçüncüsünün daha önceden hastanelere satılan 60
cihazlarda yapılan değişikliklerle bu cihazlarda sadece MMS sarf malzemelerinin
kullanılmasının zorunlu tutulduğu iddia edilmektedir.

Şikayetçi tarafından gönderilen ek belgelerde,
- MMS/ADS’nin ürodinami cihazını hastanelere hibe etmiş olduğu ve ayrıca bu
cihazlara ait sarf malzemelerinin ücretsiz verildiği,
- ADS’nin 2004 yılı öncesinde 45-50 bin YTL’den sattığı ve 12-17.000 Euro
bedelle ithal ettiği ürodinami cihazını 2004 sonrasında bedava verdiği veya
5.000-6.000 YTL’ye sattığı,
- MMS/ADS’nin ürodinami cihazlarında sarf malzemesi olarak kullanılan 70
kateterlerin sadece kendisinden alınmasını sağlamak için cihazlarında
değişiklikler yaptığı
iddia edilerek çeşitli örnekler sunulmuştur.

Şikayette bulunan Aymed, 1989 yılında kurulan, 1997 yılından beri yürüttüğü tıbbi
teknoloji araştırma ve geliştirme çalışmaları sonucunda işeme bozukluğu teşhis ve
tedavi sistemleri alanında ürünler geliştiren, TTGV, TİDEP ve KOSGEB’ten aldığı
proje kredileriyle 2004 yılında üretime geçen bir şirkettir. Aymed, ürünlerinin birçok
seçkin üniversite hastanesi, devlet hastaneleri ve özel hastanelerde de kullanıldığını
ve ayrıca dünyada bu alanda üretim yapan 8. firma olarak kalite ve fiyat açısından bu 80
alandaki rakiplerine karşı önemli bir avantaj sağladığını belirtmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.12.2007 tarih ve 8223 sayı ile intikal
eden şikayet üzerine hazırlanan 01.02.2008 tarih ve 2007-2-233/İİ-08-AD sayılı İlk
İnceleme Raporu, 07.02.2008 tarih ve 08-12 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek,
MMS ve Türkiye’deki temsilcisi ADS hakkında önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Yapılan önaraştırma neticesinde hazırlanan 23.05.2008 tarih ve 2007-2-
33/ÖA-08-IS sayılı Önaraştırma Raporu ise 02.06.2008 tarih, REK.0.06.00.00-10/168
sayılı Başkanlık önergesi ile 05.06.2008 tarih ve 08-37 sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlal edilip 90
edilmediğinin tespiti amacıyla MMS ve ADS hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
MMS ve ADS’ye haklarında soruşturma açıldığına ve 4054 sayılı Kanun’un 43/2.
maddesi uyarınca ilk yazılı savunmalarını göndermelerine dair bildirim, 20.06.2008
tarih ve 2092 sayı ile (MMS temsilcisi sıfatıyla) ADS’ye ve 20.06.2008 tarih ve 2094
sayı ile ADS’ye yapılmıştır. ADS tarafından yapılan ilk yazılı savunma 25.07.2008
tarih ve 4794 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
09-16/373-87
3
Rekabet Kurulu’nun 20.11.2008 tarih ve 08-66/1065-M sayılı kararıyla, 4054 sayılı
Kanun’un 43/1. maddesi uyarınca soruşturmanın süresi, bitiminden itibaren iki ay
uzatılmıştır. 100
Rekabet Kurulu 20.04.2009 tarih ve 09-16/373-87 sayı ile nihai kararını vermiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda yer verilen tespit ve değerlendirmeler
ışığında; haklarında soruşturma yürütülen ADS Elektronik Tıbbi Cihazlar İthalat
İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Medical Measurement Systems B.V.’nin ilgili
pazarlarda hakim durumda bulunmadıkları, bu nedenle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal etmedikleri, dolayısıyla soruşturma
konusu şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. Medical Measurement Systems B.V. (MMS) 110
MMS, ürodinami, gastroentroloji ve nöroloji alanlarında teşhis ve tedavi cihazları
üreten Hollanda merkezli uluslararası bir şirkettir. Dünyada 50 civarında ülkede
şirketin distribütörleri bulunmaktadır. MMS Türkiye’de doğrudan faaliyet
göstermemekte olup aşağıda ayrıntılarına yer verileceği üzere ürünlerini ADS
aracılığıyla satmaktadır.
I.1.2. ADS Elektronik Tıbbi Cihazlar İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.(ADS)
ADS, ürodinami cihazları konusunda MMS’nin Türkiye’deki distribütörüdür. ADS
tarafından verilen bilgilere göre, Şirket, 1997 yılından beri MMS’nin ürodinami
cihazlarını satmaktadır. Bununla birlikte, ADS’nin ürodinami cihazlarının bazı
parçaları ile sarf malzemelerini MMS dışındaki şirketlerden ithal ederek faaliyet 120
gösterdiği tespit edilmiştir. Bu çerçevede ADS, MMS dışında PB Medikal (İngiltere)
ve Tdoc LLC (Amerika) şirketlerinin ürünlerini satmaktadır.
Geniş olarak medikal sektöründe ise ADS, dolgu enjeksiyon materyalleri, inkontinans
ve reflü, plastik cerrahi dolgu materyalleri, anestezi için laringoskop sistemleri,
manometre kateterleri, EMDA, ambulatuvar pH probları alanlarında çeşitli firmalarla
çalışmakta ve bunların temsilciliğini yapmaktadır.
ADS tarafından verilen bilgilere göre, ADS ile MMS arasında standart tek yetkili
distribütörlük sözleşmesi 1999 tarihlidir. Bu tarihten sonra söz konusu sözleşmede
değişiklik yapılmadığı ve MMS’nin Türkiye’de başka temsilcisi ya da distribütörü
olmadığı bilgisi verilmiştir. 130
ADS 250.000 YTL sermayeli bir şirket olup, sermayesinin %(…)’ine (.................) ve
%(…)’ine ise (...................) sahip bulunmaktadır.
ADS’nin 2007 yılındaki toplam net satışları (………) YTL’dir. ADS’nin 2007 yılındaki
soruşturma konusu ürodinami cihaz ve sarf malzemesi satışları toplamı ise (………)
YTL’dir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Ürodinami Cihazları/Sarf Malzemeleri ve Türkiye’de İlgili Pazarın Gelişimi
Hakkında Genel Bilgi
Soruşturmanın konusunu, MMS ve distribütörü ADS’nin işeme bozuklukları teşhis ve
tedavi sistemleri (ürodinami) alanında kullanılan cihazlar ve sarf malzemeleri 140
09-16/373-87
4
piyasasındaki hakim durumlarını kötüye kullandıkları yönündeki iddialar
oluşturmaktadır.
Ürodinami sistemi, idrar kesesinin dolumu ve boşaltımı sırasında gelişen idrar
kaçırma, sık idrara çıkma, tuvalete yetişememe gibi durumların analizini yaparak
tedavinin şeklini ve yönünü belirlemektedir. Ürodinami testinde mesane, sisteme
bağlı bir peristaltik (kasların ardarda hareketlerle bir maddeyi ilerletme hareketleri)
pompa yardımıyla sıvıyla doldurulurken, mesane içinde ve karın içinde oluşan
basınçlar sisteme bağlı basınç sensörleri yardımı ile ölçülmektedir. Aynı anda
mesane kasılmalarının ölçümü EMG (elektromiyografik) ile yapılmaktadır. Ortaya
çıkan sonuçlar özel hazırlanmış bir bilgisayar programında değerlendirilmekte ve 150
sonuçlar kullanıcıya bildirilmektedir.
Ürodinami testinde amaç, mesane (idrar torbası) dolarken mesane ve karın içindeki
basınçların ölçülmesidir. Bu ölçümlerin yapılabilmesi için hastanın idrar torbasının
içine iki kanallı ürodinami kateteri1 sokulmakta, karın içi basıncın ölçülmesi için de
rektal balon kullanılmaktadır. Bu sayede hastanın hem idrar torbasındaki, hem de
karın içindeki basınçların ölçümü yapılmaktadır.
Ürodinami sistemleri aslında işeme bozukluklarının teşhisinin ilk aşaması olan
üroflow testini de içinde barındırmaktadır. Bununla birlikte, daha çok ilk aşama testi
olarak kullanılan üroflow testleri tek başlarına ayrı cihazlar olarak da satılmaktadır.
Dolayısıyla, ürodinami cihazlarıyla üroflow testleri yapmak mümkündür ancak üroflow 160
cihazları ile ürodinami testleri yapılamamaktadır.
Ürodinami cihazları, temel olarak üroflow, sistometri ve basınç ölçümü yapmakla
birlikte, özellikle yurtdışı üreticiler birden fazla model üreterek söz konusu
fonksiyonlara yeni fonksiyonların (veri arşivleme, video gibi) eklendiği ürünleri
piyasaya sunabilmektedir.
Ürodinami cihazlarında en çok2 kullanılan sarf malzemeleri esas olarak sulu ve havalı
sistem olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Basınçların ölçülebilmesi için mesane ve
karın içinden elde edilen basınçların sensörlere iletilmesi gereklidir. Bu işlemi
yapabilmek için kateterin ölçüm portuna su veya hava doldurulmaktadır. Sulu
kateterde, karın içinde oluşan basınç artışı ile katetere doldurulmuş su, basınç 170
sensörlerine doğru yol alarak sensörün üzerinde bir basınç oluşturmaktadır.
Böylece, sensör üzerindeki sinyal cihaza gönderilerek dijital sinyale dönüştürülmekte
ve okunabilir hale gelmektedir. Aymed’den alınan bilgilere göre dünyada ve
Türkiye’de yapılan ürodinami testlerinin %99’unda bu yöntem kullanılmaktadır.
Bununla birlikte gelişen teknoloji ile bu kateterin üretici sayısı arttığı için oluşan
rekabetle firmaların kar marjları azalmış, azalan kar marjlarını telafi etmek için farklı
arayışlara girişilmiştir. Bu arayışın neticesinde ortaya çıkan havalı kateterde ölçüm
portuna su yerine hava enjekte edilerek basınç iletiminin hava ile yapılması
sağlanmaktadır.
Havalı kateterler dünyada Tdoc firmasınca üretilmekte olup, elde edilen bilgilere göre 180
ADS söz konusu firmanın Türkiye’deki münhasır olmayan dağıtıcısıdır.
Aymed tarafından havalı kateterin iki dezavantajı olduğu ifade edilmiştir :

1 Kateter: Vücut boşluklarına teşhis ve tedavi gayesiyle özellikle damarlar içine ilaç ve sıvı vermek ve
bunlardan, mesela mesaneden, sıvı almak için özel hazırlanmış tüpler (borular).
2 Havalı ya da sulu sarf malzemelerinin yanında elektronik (mikrotip ) sensörle ve fiberoptik teknolojili
basınç ölçüm teknikleri de kullanılabilmektedir.
09-16/373-87
5
a) Havanın iletkenliği suya göre düşük olduğu için havalı kateterler özellikle
rektal (karın içi) basınçların ölçülmesinde yavaş kalmaktadır.
b) Havalı kateterler dünyada sadece bir firma tarafından üretilmektedir. Bu
sebeple bu alanda rekabet olmaması kateterlerin daha pahalıya satılmasına yol
açmaktadır. Sulu kateterlerin fiyatı 15-28 YTL arasında değişirken havalı
kateterler 17-280 YTL arasında satışa sunulmaktadır.
Bununla birlikte ADS, ilk yazılı savunmasında ek yaptığı bir belgeye atıfta bulunarak
havalı kateterlerin; 190
a) Hasta yüksekliğinden bağımsız ölçüm yapabilme,
b) 360 derece ölçüm yapabilme,
c) 3Fr kateter ile basınç akım ölçümü yapabilme,
d) Tüm sistemin hasta ile mobil olması,
e) Tekrarlanabilir sonuçlar elde edilmesi,
f) Basınç uzatma hattı gerektirmemesi,
g) Kalibrasyon gerektirmemesi,
gibi sebeplerle daha üstün bir teknoloji olduğunu iddia etmiştir.
ADS’nin ilk yazılı savunmasında verilen bilgilere göre, Türkiye’de ürodinami pazarına
ilk yatırım yapan firma Dantech’tir. Daha sonra bu piyasaya giren firmalar sırasıyla 200
Laborie, Life Tech, MMS, Albyn Medical, Aymed, Schippers Med ve Mediwatch
olmuştur. Soruşturmaya konu şikayetin sahibi Aymed ise, daha önce de yer verildiği
üzere, 1989 yılında kurulmuş olup 1997 yılında ilk projesini gerçekleştirmiş ve 2004
yılında kendi ürettiği ürodinami cihazlarını satmaya başlamıştır.
ADS tarafından yapılan ilk yazılı savunmada pazarın çok oyuncudan ikili yapıya
geçişi sürecinde Dantech’in fiyat olarak rekabet edememesi sebebiyle yeni cihaz
ihalelerine girmeyi bıraktığı, Life Tech firmasının temsilcisinin 5 ayrı ihalede eksik
cihaz teslim etmesi üzerine temsilciliğini iptal ettiği ve sonuç olarak (ADS’nin
temsilciliğini yaptığı) MMS ve Aymed’den ibaret bir pazar yapısının ortaya çıktığı
ifade edilmiştir. Halihazırda da çeşitli firmalar tarafından üretici firmaların3 210
temsilciliklerinin alındığı ancak oluşan şiddetli fiyat rekabeti ortamının yeni
oyuncuların var olmasına imkan tanımadığı hem şikayetçi hem de şikayet edilen
teşebbüsler tarafından aktarılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, tıbbi cihaz sektörünün niş alanlarından
birisi sayılabilecek olan işeme bozuklukları teşhis ürünlerinden olan ürodinami
cihazları, her ne kadar içerisinde üroflow cihazlarının yapabileceği testleri
kapsamaktaysa da, üroflow cihazlarının tek başlarına ve daha düşük fiyatlara
satılabilmeleri nedeniyle, üroflow cihazlarından ayrı bir ürün pazarını oluşturmaktadır.
Ürodinami cihazlarının modüler sistemde yapılar olmaları ve eklenen donanım ve
yazılımlarla yeni fonksiyonlar kazanabilmeleri, dolayısıyla farklı fiyatlardan 220
satılabilmeleri nedeniyle kendi içinde farklılaştığı görülmekle birlikte, soruşturma
konusu iddiaların değerlendirilmesi bakımından söz konusu cihazların tek bir ürün
pazarı olarak ele alınmasında bir sakınca olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3 Aymed’den alınan bilgiye göre dünyada ürodinami ve üroflowmetry sistemlerinin üreticileri şunlardır:
1- Lifetech (ABD) 2- Laborie (Kanada) 3- MMS (Hollanda) 4- Wiest (Almanya) 5- Dantech (Danimarka)
6-Menfis (İtalya) 7- Albyn Medikal (İngiltere) 8- Aymed (Türkiye)
09-16/373-87
6
Ürodinami cihazlarında kullanılan sarf malzemelerinin (kateterler) ise hem farklı
üreticiler tarafından da üretilebilmeleri, hem de cihazlardan bağımsız olarak
pazarlamasının yapılabilmesi nedenleriyle farklı bir ürün pazarı oluşturduğu
görülmektedir.
Bu çerçevede, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “ürodinami cihazları” ve
“ürodinami sarf malzemeleri pazarı” olarak tespit edilmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 230
Ürodinami cihazlarının ve sarf malzemelerinin Türkiye’ye ithalatı, Türkiye’de faaliyet
gösteren hastanelere satışı ve pazarlanması açısından herhangi bir bölgesel veya
yerel farklılık bulunmaması sebebiyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir
I.3. Soruşturma Konusu İddialara Yönelik Tespitler
I.3.1. Pazar Paylarına İlişkin Tespitler
Mevcut soruşturma kapsamında iddia edilen davranışların hakim durumun kötüye
kullanılması sonucunu doğurup doğurmadıklarının tespiti noktasında şikayet eden ve
şikayet edilen tarafların pazar paylarının belirlenmesi önemli bir husus teşkil
etmektedir.
Ürodinami cihazları bakımından pazarın gelişimi yukarıda açıklandığı üzere 2004 240
öncesi ve sonrası olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Zira 2004 yılından itibaren
ürodinami cihazı satışı yapan firma sayısı ikiye inmiştir.4 Dolayısıyla bu yılı takiben
yapılan pazar payı analizlerinde Aymed ve ADS firmalarının toplam sattıkları cihaz
miktarları pazarın neredeyse tamamını ifade etmektedir. 2004 öncesi dönemde ise
Dantech, Laborie ve Life Tech gibi firmaların ürodinami cihazı satışı yaptıkları
bilinmektedir.
Aymed şikayet dilekçesinde 2004 yılına kadar satılan toplam sistem sayısına göre
firma bazında pazar paylarının ADS/MMS için %(…), Life Tech için %(…) ve Laborie
için %(…) olduğunu iddia etmiştir. Bu pazar paylarını oluşturan cihaz satış adetleri
firmalar bazında yukarıdaki sırayla (…), (…) ve (…) şeklinde gerçekleşmiştir. 250
Buna karşılık ADS ilk yazılı savunmasında ilgili firmaların referans listelerine
dayanarak farklı pazar paylarını gösteren bir tablo ortaya koymuştur. ADS’nin
savunmasında yer alan bilgilere göre, 1.1.2004 öncesi ADS/MMS (…),
Dantech/Synetics/Medtronic (…), Life Tech (…), Laborie (…) adet cihaz satmış ve bu
satışlara göre pazar payları ADS/MMS için %(…), Dantech için %(…), Life Tech ve
Laborie için ise %(…) olmuştur. Tarafların kendi tahminlerine göre hazırlanan pazar
payı grafikleri aşağıdadır.


260




4 Bununla birlikte, 2004-2008 döneminde Aymed’e göre diğer firmalar (Laborie …, Lifetech … olmak
üzere sadece …) , ADS’ye göre ise diğer firmalar (Albyn Med ve Schippers) sadece … cihaz satmıştır.
Dolayısıyla Aymed ve ADS dışındaki satışlar, bu döneme ilişkin pazar payı hesaplamalarında dikkate
alınmamıştır.
09-16/373-87
7
Şekil 1: Tarafların tahminlerine göre 2004 yılı öncesi ürodinami cihazları pazar payları

(……………TİCARİ SIR……………)



270



2004 sonrası dönem için de tarafların verdikleri pazar payı tahminleri birbirinden
farklılık göstermektedir. Şikayet dilekçesinde Aymed, 2004-2007 yılları arasında
ADS/MMS’nin (…), Aymed’in (…), Life-Tech’in (…) ve Laborie’nin (…) adet cihaz
satmak suretiyle sırayla %(…), %(…) ve %(…)’lük pazar paylarına sahip olduklarını
belirtmiştir. Buna karşılık ADS, 2004-2008 arası dönemde kendilerinin ve Aymed’in
(…)’er adet ürodinami cihazı sattıklarını ayrıca Albyn Med ve Schippers firmalarının
da birer cihaz sattıklarını ifade etmiştir. Buna göre ortaya çıkan tabloda ADS ve 280
Aymed’in %(…)’lik pazar payına sahip oldukları ve piyasanın kalan %(…)’ünün 2008
yılı itibariyle aktif olmayan oyunculara ait olduğu görülmektedir. 2004-2008 yılları için
tarafların tahminlerine göre hazırlanan pazar payı grafikleri aşağıdadır.
Şekil 2: Tarafların tahminlerine göre 2004 yılı sonrası ürodinami cihazları pazar payları


(……………TİCARİ SIR……………)


290



Taraflardan gelen pazar payı tahminlerindeki farklılık üzerine, raportörlerce bilgi
isteme yazısı hazırlanarak 2003 yılından başlayarak Aymed ve ADS’nin ilgili
dönemde sattıkları cihaz rakamları adet ve tutar olarak istenmiştir.
Bu bilgilere göre ilk olarak ADS ve Aymed’in 2003-2008 yılları arasında yıl bazında
yapmış oldukları satışları gösteren bir tablo hazırlanmıştır. Bu noktada, ilk aşamada,
ADS tarafından satışı yapılan kompleks ürodinami cihazları, kiralama, kit karşılığı,
hibe, terfi satışları ve dış alım5 rakamları hesaba katılmamıştır. Buna göre ADS ve 300
Aymed’in satış rakamlarına aşağıdaki tablo ve grafikte yer verilmektedir.

Tablo 1: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin adet bazında satışları

5 Belirli vergi ya da gümrük avantajları sayesinde yurtdışından cihaz getirilmesi yöntemidir. Kreditör
firmaların talepleri doğrultusunda gelişir.
Ürodinami Cihazı 2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
AYMED (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
09-16/373-87
8




Şekil 3: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin adet bazında satışları

310



(……………TİCARİ SIR……………)





320

Bu satış miktarları iki firmadan oluştuğu kabul edilen bir piyasada aşağıdaki pazar
paylarına tekabül etmektedir:
Tablo 2: ADS ve Aymed’in 2003-2008 yılları arasındaki cihaz satışlarına göre pazar payları (%)
Pazar Payları 2003 2004 2005 2006 2007 2008
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…)
AYMED (…) (…) (…) (…) (…) (…)

Yukarıdaki tablo ve grafiklerde, ADS’nin kit karşılığı, terfi, MMS tarafından yapılan dış
satım ve kompleks ürodinami cihazları gibi satışları hesaplamalara dahil edilmemiştir.
Bu nedenle aşağıda, tüm bu satışlar ilave edilerek yeni bir tablo hazırlanmıştır. Bu
noktada, Aymed’in ADS’ye benzer bir şekilde kit karşılığı ya da ücretsiz olarak cihaz
satışı yaptığı bilinmekle birlikte6, cihaz adeti bakımından ADS için olabilecek en fazla 330
satış adetinin dikkate alındığı belirtilmelidir.



Tablo 3: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin adet bazında satışları (ADS’nin tüm satışları dahil)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aymed (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)

Bu tablodaki rakamlara göre hesaplanan pazar payı rakamları ise aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.

340


6 Aymed kit karşılığı cihaz sattığını kabul etmezken, kliniklere ücretsiz cihaz bıraktığını kabul etmekte
ancak bunların rakamları hakkında bilgi vermemektedir. ADS ise Aymed’in en az (…) cihazı kit
karşılığı satış için kliniklere bıraktığını iddia etmektedir.
09-16/373-87
9
Tablo 4: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin adet bazında pazar payları (ADS’nin tüm satışları
dahil) (%)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aymed (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)

Satış adedine göre yukarıda hesaplanan pazar paylarına ek olarak, satış tutarı
bazında da pazar paylarının nasıl oluştuğu aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir.
Tablo 5: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin ürodinami satış tutarları (YTL)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aymed (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Toplam (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)

Tablo 6: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin ürodinami satış tutarları bazında pazar payları (%)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aymed (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
350
Satış tutarlarına göre hesaplanan pazar payları da, satış adetlerinde olduğu gibi
ADS’nin tüm satış şekillerini kapsamakta (Örneğin ADS’nin katkısının çok az olduğu
ya da hiç olmadığı dış alımlar) ve ürodinami ile ilişkili kompleks diğer tüm cihaz
satışlarını (motilite ürodinami, neuro ürodinami, terfi edilen ürodinami sistemleri) içine
almaktadır. Dolayısıyla, yukarıda hesaplanan pazar payları, ADS için olabilecek en
yüksek pazar paylarını ifade etmektedir. Bu çerçevede, hem satılan cihaz adeti hem
de satış tutarları temel alınarak hesaplanan pazar payı rakamlarında, dalgalanmalar
yaşanmakla birlikte, Aymed’in pazar payını artırdığı, hatta 2007 yılında ADS’den
daha çok pazar payı elde ettiği, 2008 yılı satışlarına göre ise her iki şirketin pazardan
eşit pay aldıkları görülmektedir. 360
Haklarında soruşturma yürütülen ADS ve MMS aynı zamanda ürodinami sarf
malzemeleri satışı da yapmaktadır. Nitekim Aymed’in şikayet dilekçesinde yer alan
hususlardan biri de sarf malzemelerine yöneliktir. Ancak bu noktada dikkat edilmesi
gereken nokta ADS’nin sarf malzemeleri alanında ürodinami cihazlarının aksine
MMS’nin distribütörü olarak çalışmamasıdır. Ayrıca, cihaz satışlarından farklı olarak
hem üretici hem de dağıtıcı olarak sarf malzemeleri alanında faaliyet gösteren
şirketler bulunduğu ADS tarafından bildirilmiştir ve bunların ihalelerde ADS ve Aymed
ile birlikte teklifler verdikleri görülmektedir.
Bu çerçevede aşağıda sadece Aymed ve ADS’nin yıllık bazda sarf malzemesi
satışlarını gösteren tablo, sarf malzemeleri alanında ADS ve Aymed’in durumu 370
hakkında bilgi verilmesi amacıyla düzenlenmiştir.
Tablo 7: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin sarf malzemeleri satış adetleri
Adet 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Toplam
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
AYMED (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)

Sarf malzemesi satışlarına göre oluşan pazar payları aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir:

Tablo 8: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin sarf malzemeleri satış adetleri bazında pazar payları
(%)
09-16/373-87
10
2003 2004 2005 2006 2007 2008
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…)
AYMED (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Satış adetleri bazındaki hesaplamalara ek olarak, satış tutarları bazında da
hesaplamaların dikkate alınması gerekmektedir. Bu çerçevede ADS ve Aymed’in sarf 380
malzemesi satış tutarları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 9: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin sarf malzemeleri satış tutarları (YTL)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 Toplam
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aymed (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Toplam (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Bu rakamlara dayalı olarak hesaplanan pazar payları ise aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.
Tablo 10:2003-2008 yıllarında satış tutarları bazında sarf malzemeleri pazar payları (%)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aymed (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Görüldüğü üzere, ADS’nin sarf malzemeleri satışında Aymed’e göre üstünlüğü
bulunmaktadır. Ancak bu alanda faaliyet gösteren diğer firmaların satışları dahil
edilmediğinden, ADS ve Aymed’in pazar payları yukarıda verilen pazar paylarından
daha düşük seviyede olacaktır. Bu çerçevede, Aymed’in 2008 yılına kadar sarf
malzemesi satışlarını artırdığı, 2008 yılında ise satışlarının bir miktar düştüğü 390
gözlenmektedir.
I.3.2. Hakkında Soruşturma Yürütülenlerin Fiyatlamasına Yönelik Tespitler
Soruşturma kapsamında incelenen temel iddialardan birisi, hakkında soruşturma
yürütülenlerin ilgili ürün pazarında düşük fiyatlar uyguladığı hatta bazı durumlarda
ücretsiz cihaz sattığıdır. Bu nedenle MMS ve ADS’nin ilgili pazardaki fiyatlaması
aşağıda çeşitli yönleriyle ele alınmaktadır.

I.3.2.1. Ürodinami Cihazları/Sarf Malzemelerinin Satış Yöntemleri
ADS tarafından gönderilen ilk yazılı savunmaya göre Türkiye’de çoğu tıbbi cihazda
olduğu gibi ürodinami ürünlerinin temininde kullanılan yollar şunlardır: 400
1- İhale ile alım
2- Acil ara alım limitlerinde alım
3- Kit karşılığı alım
4- Cihaz kiralanması
5- Hibe/bağış yoluyla alım
09-16/373-87
11
Bu yöntemlerden kit karşılığı alım, cihaz kiralanması ve hibe seçenekleri soruşturma
kapsamında çeşitli iddialara konu oldukları için ana hatları ile açıklanacaktır.
Kit karşılığı alım sarf malzemesinin kullanılmasının karşılığı olarak hastaneye cihazın
bedelsiz olarak kurulmasını ifade etmektedir. Taraflar sağlık sektörünün birçok
alanında devamlılık arz eden sarf malzemelerinin satışının cihaz satışından daha 410
büyük ciro sağlayan bir pazar teşkil edebildiği hususunda mutabıktırlar. Kit karşılığı
alım, ihale veya ara alım ile yapılabilmektedir. İhalenin tercih edildiği durumlarda
şartlar idare ve klinik tarafından belirlenmektedir. Sarf malzemesi alımında yetkinin
klinik ve idarede olması bu alım türünün soruşturma kapsamında hassas noktasını
oluşturmaktadır. Zira kit karşılığı alım durumunda verilen cihazın sarf malzemesine
bağlı olup olmaması (diğer sarf malzemeleri ile uyumlu olup olmaması) daha sonra
yapılacak satışların garanti altına alınıp alınmaması sonucunu doğurmaktadır.
ADS, Kurum’a göndermiş olduğu bilgilerde bu şekilde ihaleye çıkan hastanelerin
şartname örneklerini sunmuştur. Ancak Aymed tarafından gönderilen bilgilerde
Sağlık Bakanlığı’nın 2006/46 sayılı Genelgesi uyarınca söz konusu uygulamanın 420
Sağlık Bakanlığı’nca uygulanmamasının istendiği ifade edilmektedir. Bununla birlikte,
ADS’nin son 5 yıl içerisinde sadece (…) cihaz bakımından söz konusu uygulamanın
gerçekleştirildiği şeklindeki beyanları dikkate alınarak, söz konusu uygulamanın ilgili
pazarda yaygın bir uygulama olduğundan bahsetmek mümkün değildir.
Yeni bir uygulama olan cihaz kiralanmasının ise ilgili firmalardan sadece ADS
tarafından Lokman Hekim Hastanesi’nde gerçekleştirildiği tespiti yapılmış ve cihaz
sarf alımı ya da herhangi bir şart olmaksızın 1 yıl için kullanım bedeli karşılığı ilgili
hastaneye kurulmuştur.
Cihazların hibe edilmesi ise firmalara hastane ve doktor referansı olarak geri
dönüşüm sağlamak amacıyla tercih edilmektedir. ADS son 5,5 yıl içinde (…) adet 430
hibe işlemi yapıldığını, Aymed ise sağlık kuruluşlarına, deneyimlerinden faydalanarak
sistemlerini geliştirmek amacı ile cihaz verildiğini, kullanıcı üniteye herhangi bir
dayatmanın söz konusu olmadığını ve teslim edilen cihazı kullanıp kullanmamakta
serbest olduğunu ancak hibe şeklinde teslim yapılmadığını ifade etmiş, ancak bu
şekilde kaç cihazı olduğu konusunda bilgi verilmemiştir.
İhale ile alım ise temel olarak kamu hastanelerinin alımlarında büyük çoğunluğu
oluşturmakta, özel hastaneler de cihaz ihtiyaçlarını teminde çoğunlukla bu yolu
izlemektedir.

I.3.2.2. ADS ve MMS’nin Fiyatlama Politikalarına İlişkin Tespitler 440
Daha önce de belirtildiği üzere, MMS Türkiye’de doğrudan7 faaliyette bulunmamakta,
ADS ile dağıtıcılık sözleşmesi çerçevesinde, ürünlerini ADS yoluyla Türkiye’de
pazarlamaktadır. Bu nedenle, ilk olarak, soruşturma sürecinde MMS ve ADS’nin
ortak bir fiyatlama politikası uyguladığına ilişkin bir tespit yapılamadığı belirtilmelidir.
İkinci olarak ise sarf malzemeleri bakımından, ADS’nin soruşturma konusu ihlal
iddiaları ortaya çıkmadan önce, 2002 yılı ikinci yarısından itibaren, yaşanan rekabet
nedeniyle, MMS’den kateter alımını bıraktığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, ürodinami
cihazlarında kullanılan kateterlerin fiyatlaması ya da diğer hususlara ilişkin olarak,

7 Daha önce de belirtildiği üzere, sağlık sektöründe geçmişte (2004-2007) ortaya çıkan uygulama
nedeniyle hastaneler doğrudan yurtdışından alım yapabilmişlerdir. Bu çerçevede doğrudan MMS’den
alınan cihazlar bu durumun istisnasıdır.
09-16/373-87
12
ADS’nin uygulamalarında MMS’nin etkisi olamayacağı görülmektedir. Üçüncü olarak
ise, MMS’nin, her ne kadar hakkında soruşturma yürütülen tüzel kişiliklerden biri 450
olarak kendisine temsilcisi vasıtasıyla soruşturma bildirimi yapılmışsa da, yurtdışında
yerleşik bir teşebbüs olması nedeniyle, ilgili pazara yönelik davranışlarına ilişkin
tespitlerin ADS’de yapılan yerinde inceleme ve ADS tarafından sunulan bilgilerle
sınırlı kaldığı belirtilmelidir.
Bu kapsamda, öncelikle MMS ve ADS arasındaki yazışmalarda fiyatlamaya yönelik
yapılan tespitlere yer verilecektir.
MMS ve ADS Arasında Fiyatlamaya İlişkin Yazışmalar
ADS Ortağı ve Genel Müdürü (.................)’den 31 Ağustos 2007 tarihinde MMS
yetkilisi Ivo de Jonge’e gönderilen e-postada, ADS tarafından MMS’ten “erteleme
değil destek” istenmekte ve aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir: 460
“…Solar MMS’in ürodinami cihazı markası fiyatlarını (…….) rekabetine göre
belirliyoruz. Şimdi fiyatlar ikinci defa arttı ve 4TMMS’in ürodinami cihazı
markasının bir versiyonu’nin fiyatları 3T’den ucuz hale geldi. Bu şekilde yapmak
yerine daha akılcı davranmalıyız. Benim 3T’de %(…), 4T’de ise %(…) indirimim
var. Lütfen bize rekabet etmemize yardımcı olacak bir yol bulun. MMS’i
bilgilendirmedim ama en son ihalede onlar 3T için onlar (…….) YTL (…… Euro)
teklif verdiler. İki defa fiyatları artırdığımız için 3T indirimlerinde değişiklik tercih
ediyorum. Uygulamaya geçmeden önce konuşalım…”
“Medikal Park ihalesine ilişkin olarak
Görebileceğiniz üzere ve Anne’in bildiği gibi, satışı Aymed’den MMS’e 3 Solar 2 470
Flow&Biofeedback (……) Euro fiyatla, çok zor çevirdik…Bu satış için ek bir indirim
talep etmedim…Bununla birlikte anlaştığımız fiyat seviyesi nedeniyle Aymed’le
yaptığımız diğer fiyat savaşlarını her zaman rapor etmiyoruz. Bu nedenle 4.
maddede yer verilenlere benzer karlı satışları artırmalısınız. ...Bununla birlikte
unutmamalısınız ki, sorunlu fiyatlarla satış ve bunun yanında yapılan karlı satışlar
ADS’nin MMS işinin varlığını koruyan başarısıdır. Bunun aksinin düşünülmemesi
gerekir. Kısaca, ADS 4T versiyonunun fiyatında %(…) indirim yapabilirsiniz (…..’in
%(…)= ……..) ve bu indirimin yarısını (….) sorunlu satışlardan düşebiliriz…”
ADS Ortağı ve Genel Müdürü (.................)’den 14 Eylül 2007 tarihinde
(………………)’e gönderilen e-postada; 480
“Sevgili Wilfried,
Bildiğiniz gibi Aymed ile olan rekabetimizin seviyesi arttı. Fiyatlar yatak ve
bilgisayar dahil yaklaşık olarak (……) Avro civarında.
Bizim başa baş/kırılma noktamızı zorlamak ve pazarı onlara bırakmamız için
çabaladıkları çok açık.
Bu fiyat savaşına karşı, geçen yıldan beri Tdoc’ı getirmekte ve fiyatları ICS’den
ürodinami alanında tıp kongresi sonra daha makul seviyelere çekebilmekteyim.
Şimdi bizim stratejimiz, (…………..TİCARİ SIR……………).
…
Sadece fiyatlar üzerinden savaşılamayacağı için Tdoc’lu kateter kullanımına karşı 490
(........) planlıyorum. Yaklaşan üç ihalede bu şekilde durdurmayı planlıyorum.
İhalelerde düşük fiyatlarımız belgeleniyor ve bize sorun çıkarıyor
09-16/373-87
13
…Teknik olarak MMS için düşük fiyatlı ürün satmamak iyi olabilir, ancak benim
açımdan bu pazarı kaybetmek anlamına gelir. Bu nedenle benim taleplerim
doğrultusunda ortaya çıkan %(…) indirim ve yeni stratejim çerçevesinde 8 ayda
yapmış olduğum satışları 4 ayda ikiye katlamak istiyorum.
Sizin için bu fiyatlardan satmanın mı yoksa satmamanın mı iyi olduğunu
bilmiyorum. (……………….TİCARİ SIR……………..) ”
18 Eylül 2007 tarihinde MMS yetkilisi (…………………….)’den (………………)’e
gönderilen elektronik postada; 500
“Sevgili (………),, bu sabah Arjen ile konuştum. Size özel olan Solar ADS
tasarımı (Solar Türkiye) için indirim oranı %(…)’dir. Bu indirim oranı, Solar
Blue’nun pazara girdiği zamana kadar geçerli olacaktır (tahmini olarak Mart
2008). …
Bu yeni indirim ile Türkiye’deki müşterilere 2007 yılında satılan ve teslim edilen
sistem sayısını 7’den 14’e çıkartarak mevcut satışları ikiye katlamayı
hedeflediğinizi bildirmişsiniz. Hem bu sebeple ve (……......TİCARİ SIR….……)
Satışlarınızda bol şanslar.”
Erciyes Üniversitesi Üroloji Bölümü’nce açılan ihaleye ilişkin olarak (.................) ile
MMS yetkilileri arasında aşağıdaki yazışmaların yapıldığı tespit edilmiştir. 510
(.................) tarafından 5 Eylül 2007 tarihinde gönderilen e postada; söz konusu
ihaleyi alabilmek için (…….) YTL fiyat teklif etmeyi düşündükleri, bunun da (……)
Avro’ya tekabül ettiği, söz konusu ürünün liste fiyatının (……) Avro olduğu ve söz
konusu ihale bakımından yapılabilecek indirim konusunda yardım istendiği
görülmektedir.
Buna karşılık olarak MMS yetkililerince 11 Eylül 2008 tarihinde (.................)’e
gönderilen e-postada ise, sadece bu ihaleye özel olarak %(…) indirim yapılacağı ve
söz konusu indirimin sorunlu satışlardan düşülebileceği belirtilmiştir.
(.................) tarafından söz konusu e-postaya verilen cevapta, ihaleye teklif verildiği,
ADS’nin (……) YTL (……) Avro) teklif verdiği, Aymed’in ise (……) YTL teklifi olduğu, 520
resmi sonuçların beklendiği, ihale sonucunda önemli bir üniversite referansının
sağlanacağı, ADS’nin bu ihalede para kaybettiği, ancak Solar TR modeli konusunda
öneriler getirileceği ifade edilmektedir.
Sorunlu Satışların Tazmini
İlgili pazarda MMS ve ADS’nin fiyatlamasına ilişkin olarak ele alınması gereken ikinci
husus, yukarıdaki yazışmalarda da geçtiği üzere, sorunlu satışlarda ADS tarafından
yaşanan kayıpların telafi edilmesine yönelik uygulamadır.
ADS’de yapılan yerinde incelemede Genel Müdür (.................)’in e-postalarında
MMS firması ile yürütülmekte olan “sorunlu satışların tazmini” şeklinde Türkçe’ye
çevrilebilecek bir uygulama tespit edilmiştir. Bu uygulamanın sebebi şirket yetkilileri 530
tarafından yaşanan fiyat rekabeti sonucunda distribütörleri oldukları MMS’den yardım
talep edilmesi olarak açıklanmaktadır. Söz konusu açıklamalarda, gelen talep
karşısında MMS’nin ADS’ye bedelsiz cihaz göndermediği ancak ihtiyaç duyulan
yazılım opsiyonlarını bedelsiz olarak vermek suretiyle destek olduğu ifade
edilmektedir. Bununla birlikte, yukarıdaki yazışmalardan anlaşılacağı üzere, söz
konusu uygulama kimi durumlarda doğrudan sorunlu ihalelerde ADS’ye yapılan
indirimin finansmanı için kullanılmıştır.
09-16/373-87
14
Yerinde inceleme sırasında elde edilen “ADS Compensate Pain Sales” başlıklı belge
(……) Avro’luk bir meblağın verilecek yazılımların fiyatlarından düşülerek ADS’ye
yardım etmek üzere ayrıldığını ve çeşitli hastanelere verilen yazılımlardan miktarın 540
peyderpey düşürüldüğünü göstermektedir. Söz konusu uygulamanın 2006 yılında
başladığı ve ADS’nin MMS’den aldığı diğer ürünleri de kapsadığı belirtilmelidir.
ADS’nin Maliyet Altında Fiyatlama ve Ücretsiz Ürün Verme İddialarına Yönelik
Açıklamaları
ADS tarafından gerek yapılan ilk yazılı savunmada gerekse tarafımızdan istenen bilgi
taleplerine yönelik olarak yapılan açıklamalarda, maliyetin altında fiyatlama ve
ücretsiz ürün verme iddiaları hakkında yer alan temel hususlar aşağıda özetlenmiştir.
ADS’nin ilk yazılı savunmasında;
 Bedava cihaz dağıtımı gibi bir uygulamasının bulunmadığı, son 5,5 yıl içinde (….)
cihazdan (….) tanesinin kit karşılığı kullanım için kurulmuş olduğu, bunun (….) 550
tanesinin kit karşılığı açık ihale usulü ile yapıldığı, kit alımlarının yasal prosedürler
aracılığıyla gerçekleştirildiği, son 5,5 yıl içinde satılan (….) cihazdan (….)
tanesinin hibe edildiği ve bunlardan ikisinin sarf malzemesi satışı beklentisiyle
yapıldığı, (……………….) Hastanesi’ne ise özel nedenlerle hibe edildiği, bunların
dışında iddia edildiğinin aksine bedava cihaz dağıtımının bulunmadığı,
 (…………………….) Kliniği’nde mevcut olan ADS’ye ait ürodinami sisteminde 3
kez arıza olması nedeniyle yeni cihaz alımının gündeme geldiği, 3 kere arıza ve 3
kere tamir ödemesinin klinikçe yapılmış olması, kliniğin önemli referanslardan
olması nedeniyle tüm parçaların ücretsiz olarak yenilendiği, bunun sonucunda
yeni cihaz alımından vazgeçildiği, açılmış veya iptal edilmiş bir ihalenin mevcut 560
olmadığı, buna karşılık (…) hastanede Aymed’in (….) adet cihazının kit karşılığı
kurulmuş olduğunun bilindiği söz konusu sayının daha da yüksek olabileceği,
 2004 yılı fiyatlarının 45-50 bin YTL olduğu iddiasının aksine 2003 ve 2004
yıllarında ortalama cihaz satış fiyatlarının sırasıyla 27-31 bin YTL olarak
faturalarda sabit olduğu, pazarda Aymed’in sebep olduğu gelişmeler ve fiyat
baskısı sebebiyle MMS ile yaptıkları görüşmelerde giderek daha basit özellikli
“cihazların talep edildiği, hatta Aymed firmasında olmayan özelliklerin çıkartılması
ve bunun fiyata yansıtılması gibi taleplerde bulunulduğu, ilerleyen yıllarda (2005-
2006) ortalama satış fiyatlarının 23-24 bin YTL’ye düştüğü, 2007-2008 yıllarında
ise 14-15 bin YTL’ye indiği, bu yıllarda Life Tech ve Laborie gibi firmaların yeni 570
temsilcilikler atadığı, düşen fiyatlarla rekabet edemedikleri, ADS olarak düşen
fiyatlara karşı MMS’den destek alındığı,
 Sarf malzemeleri konusunda ise 150-200 YTL’lerden 15-20 YTL’lere düşen ve
MMS tarafından desteklenen bir gelişmenin söz konusu olmadığı, ürodinami
cihazının MMS firmasının kendi ürünü olduğu ve MMS gibi seri üretim yapan bir
firma için donanım ve üretim maliyetlerinin çok düşük olduğu, Türkiye pazarı gibi
tüm yatırımları yapılmış hazır bir pazarda pazarlama-satış ve ar-ge gibi maliyet
kalemlerini indirmesinin ve halen karlı kalmasının mümkün olduğu, fakat kateter
gibi MMS’nin üretmediği satın aldığı malzemelerde bu esnekliğin bulunmadığı,
Türkiye pazarında MMS dışında Mediplus, Stericom, Seta gibi pek çok rakip firma 580
olduğu, 2002 yılı ikinci yarısından itibaren ADS’nin MMS’den kateter alımını
bıraktığı, 6 yılı aşkın bir süredir kateterlerini İngiliz bir firma olan PB Medical
tarafından OEM olarak ADS etiketiyle ürettikleri, dolayısıyla MMS için kateter
konusunda kar-zarar gibi bir durumun söz konusu olmadığı, fiyatların zaman
09-16/373-87
15
içinde artan rekabetle düştüğü, ancak iddia edildiğinin aksine 10 kat düşüşün söz
konusu olmadığı,
 Pazar koşulları sebebiyle ihale alımlarında ek özelliği olan cihaza sahip olmanın
ve bu üstünlükleri fiyata yansıtabilmenin imkansız olması sebebiyle MMS ile
yapılan görüşmelerin ertesinde Türkiye için standart konfigürasyonlarının dışında
daha esnek bir cihaz oluşturulduğu, sadece gereken özellikleri ve parçaları 590
vermeye dayalı bir yaklaşım ile Aymed’in fiyat rekabetine dayanmanın
hedeflenmiş olduğu,
 Normalde %(…) civarında uygulanan indirimin referans hastane, eğitim hastanesi
vb. önemli alımlarda %(…) civarında uygulandığı, tıbbi cihaz sektörünün referans,
servis vb. uzun soluklu hizmet ve satış politikası gerektirdiği ve bu nedenle
ihalelerde verilen fiyatların kliniğin önemine göre değişebildiği, ihalelerde verilen
fiyatların Aymed’in fiyatları ile paralel gittiği, her iki firmanın da ihalenin önemine
göre benzer fiyatlar verdiği, (…….) YTL’lik teklifin Ankara Yüksek İhtisas Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Üroloji Bölümü alımında verildiği, bu ihalede Aymed’in
teklifinin (…….) YTL olduğu, 600
 Bazı satışlarda sadece o an edinilecek kazanç değil uzun vadeli getirinin ve
referans gibi unsurların esas alındığı, ADS’nin 2007 yılı satış fatura ortalamasının
(…….) YTL olduğu, son 5.5 yıl içinde sadece iki alımda (…….) Avro’nun altına
düşüldüğü (…………..TİCARİ SIR…………), bunların rutin bir fiyat politikası
olmayıp uzun dönemli yatırım oldukları, tıbbi cihaz sektöründe kateter karşılığı
bedava cihaz ihalelerinin dahi yapıldığı ve bu nedenle sarfı olan bir cihaz olan
ürodinami cihazındaki fiyat düşüklüğünün iddia edildiği üzere pazarı rekabete
kapatma gibi bir amaç içermediği sürece normal karşılanması gerektiği,
 Medical Park Grubu ile yapılan anlaşmada (…….) Avro fiyat ile toplam (…) cihaz
alımının ilk parti siparişinin alındığı, bu sonuç üzerine Aymed firmasının kendi 610
fiyatını %(…) indirdiği ve siparişin yönünü değiştirdiği, benzer bir durumun Abbott
firmasıyla da yaşandığı
iddia edilmektedir.
ADS ve Aymed’in Fiyatlamalarına Yönelik Tespitler
Yukarıda yer verilen savunmalar karşısında, soruşturma konusu iddiaların
değerlendirilebilmesi bakımından ADS ve Aymed’in fiyatlamalarına yönelik bazı
tespitlerin yapılması gerekli görülmüştür.
Öncelikle belirtilmelidir ki, ADS 2003-2008 dönemine ilişkin tüm fatura örneklerini
savunmasında sunarak, her bir satışın nasıl gerçekleştirildiğini göstermiştir. Aşağıda
ADS’nin satışlarını hangi yıl hangi yolla gerçekleştirdiği görülmektedir. 620
Tablo 11: ADS’nin satış türlerine göre ürodinami cihazı satışları
Yıllar/Satış
Şekli 2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
Doğrudan Satış (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Kira (…) (…)
Terfi (…) (…) (…) (…)
Kit Karşılığı (…) (…) (…) (…) (…)
09-16/373-87
16
Ücretsiz/Hibe (…) (…) (…) (…)
Dış Alım (…) (…) (…) (…) (…)
TOPLAM (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Tablodan görüleceği üzere, ADS ürodinami cihazları satışlarının büyük çoğunluğunu
(yaklaşık %(...)’si) normal satış yoluyla gerçekleştirmiştir.
İkinci olarak ADS ve Aymed’in ürodinami cihazları satışlarında yıllık ortalama fiyatları
hesaplanarak aşağıda tablo ve grafik halinde gösterilmiştir.
Tablo 12: ADS ve Aymed’in ortalama8 ürodinami cihazı satış fiyatları (YTL)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 Ortalama
ADS (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
AYMED (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Aşağıdaki şekilde ise, söz konusu ortalama fiyatların zaman içindeki seyri
gösterilmektedir.

630








Şekil 4: ADS ve Aymed’in ortalama fiyatlarının seyri
640




(………………TİCARİ SIR…………)




650





İki firmanın 2003 yılından beri ürodinami cihazı ortalama satış fiyatları incelendiğinde,
tüm yıllar ortalamasında Aymed’in bir cihazının satış fiyatının ADS’nin bir cihazının
satış fiyatının %(…)’si olduğu görülmektedir. ADS’nin satış fiyatları ise 2006 yılının
sonundan itibaren Aymed fiyatlarına yaklaşmış, ancak sürekli olarak ortalamada
Aymed fiyatlarının üstünde seyretmiştir. 660

8 Doğrudan satışlar dikkate alınmıştır.
09-16/373-87
17
Üçüncü olarak, MMS bakımından bir fiyat maliyet analizi yapmanın fiili olarak
mümkün olamadığı belirtilmelidir. ADS’nin fiyatlarının maliyetlerin altında olup
olmadığına yönelik analiz ise yine benzeri zorlukları beraberinde getirmektedir. Bu
anlamda fiyat listelerinin de analiz bakımından sağlıklı sonuçlar vermeyeceği
görülmüştür. Bu çerçevede, ADS’nin özellikle son dönemdeki fiyatlaması bakımından
kıstas olacak şekilde, MMS’den aldığı fiyatlar ile satış yaptığı fiyatlar arasında bir
karşılaştırma yapılabileceği düşünülmektedir.
Tablo 13: ADS ve MMS’nin ortalama fiyatlamalarının karşılaştırılması (YTL)
Yıl/ADS-MMSfiyat 2008 2007 2006
MMS Fatura Ortalama9 (……) (……) (……)
ADS Fatura Ortalama (……) (……) (……)
Tablo’dan görüleceği üzere, 2006 ve 2008 yıllarında ADS’nin ortalama fiyatları MMS
tarafından kendisine satış yapılan ortalama fiyatların üzerindedir. Ancak 2007 yılında 670
ADS’nin fiyatları MMS’nin ortalama fiyatlarının altında kalmaktadır. Bu durum
ADS’nin ilgili yılda, başka maliyetleri dikkate alınmaksızın ürodinami cihazlarını
maliyetlerinin altında sattığını göstermektedir.
Son olarak, ortalama fiyatların karşılaştırılması dışında ADS’nin fiyatlamasının
değerlendirilmesi bakımından ele alınabilecek diğer bir karşılaştırma ise, Aymed ve
ADS’nin ihalelerde teklif ettikleri fiyatlardır. Aşağıdaki tabloda Aymed ve ADS
tarafından gönderilen bilgiler bir arada ele alınarak, ADS ve Aymed’in ihalelerde
verdikleri fiyatların seyri karşılaştırılmaktadır.
Tablo 14: ADS ve Aymed’in ürodinami cihazı ihalelerindeki teklifleri
İhaleyi yapan idare
En yüksek teklifi
veren firma
En düşük teklifi
veren firma Tercih İhale tarihi
Ankara Atatürk Hast (…………….) YTL 2004
Zonguldak Karaelmas
Üni.
(…………….) YTL
(………) 15.000 YTL ADS-MMS 2004
Fırat Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2005
İzmir Atatürk Ara. Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2005
Eskişehir Devlet
Hastanesi
(…………….) YTL
(………) 15.000 YTL AYMED 2005
Uludağ Üniversitesi (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2005
Manisa Celal Bayar Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2005
Uludağ Üniversitesi (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED
Kırıkkale Yük. İht. Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2006
Samatya Dev. Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2006
Göztepe (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2006
Ege Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2006
Akdeniz Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2006
Pamukkale Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS
Konya Meram Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2007
Kayseri Erciyes Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2007
Dicle Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2007
Ankara Yük. İht. Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2007
Yozgat Şifa Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2008
Ankara Keçiören Eğitim (…………….) YTL (………) 15.000 YTL ADS-MMS 2008

9 MMS tarafından ADS’ye kesilen faturalar Avro cinsinden düzenlenmiş olup, söz konusu rakamlar ilgili
yıl TCMB Avro ortalama alış kuru üzerinden YTL’ye çevrilmiştir.
09-16/373-87
18
Hast.
Erzurum Eği. Ara. Hast. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2008
Mustafa Kemal Üni. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2008
İstanbul Göztepe Eiği.
Ara. Hast.
(…………….) YTL
(………) 15.000 YTL ADS-MMS 2008
Kastamanu Reh. Mer. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2008
Bursa Yük. İht. (…………….) YTL (………) 15.000 YTL AYMED 2008
Çanakkale 19 Mart Üni.10 (…………….) YTL (………) 15.000 YTL iptal
680
Görüleceği üzere, 2007 yılına kadar ADS’nin fiyatları Aymed’in üzerinde kalmış ve bir
dizi ihale Aymed tarafından kazanılmıştır. 2007 yılı sonrasında ise, ADS de fiyatlarını
Aymed’e yaklaştırmış, hatta bazı ihalelerde çok düşük fiyatlarda teklif verilmiştir.
Genel itibariyle 2007 yılı ve sonrası Aymed ya da ADS’nin ihalelerde ciddi bir fiyat
rekabeti içine girdikleri görülmektedir.
I.3.3. Hakkında Soruşturma Yürütülenlerin Sarf Malzemelerine Yönelik
Uygulamalarına İlişkin Tespitler
Sarf malzemelerine yönelik olarak Aymed tarafından dile getirilen iddialarda ADS’nin
2004 yılı öncesinde 150-200 YTL olan sarf malzemesi fiyatlarını 2004 ertesinde
MMS’nin desteği ile 75-100 YTL’ye indirdiği, önceden hastanelere sattığı cihazlarda 690
değişiklikler yaparak bu cihazların MMS sarf malzemesine bağımlı olmasını
sağladığı, cihazlarının kateter sistemini dünyada sadece Tdoc LLC firması tarafından
üretilen havalı kateterlere uyumlu hale getirerek Aymed’in kateter satışlarını
engellediği belirtilmektedir.
ADS’nin ilk yazılı savunmasında ise bu konuya ilişkin olarak, sarf malzemeleri
konusunda 150-200 YTL’lerden 15-20 YTL’lere düşen ve MMS tarafından
desteklenen bir gelişmenin söz konusu olmadığı, Türkiye pazarında MMS dışında
Mediplus, Stericom, Seta gibi pek çok rakip firma olduğu, 2002 yılı ikinci yarısından
itibaren ADS’nin MMS’den kateter alımını bıraktığı, 6 yılı aşkın bir süredir kateterlerini
İngiliz bir firma olan PB Medical tarafından ADS etiketiyle ürettikleri, dolayısıyla MMS 700
için kateter konusunda kar-zarar gibi bir durumun söz konusu olmadığı, fiyatların
zaman içinde artan rekabetle düştüğü, ancak iddia edildiğinin aksine 10 kat düşüşün
söz konusu olmadığı, tüm cihazların ortak sarf malzemesi kullanabildiği ve pazarda
çeşitli tedarikçi firmaların bulunduğu, MMS ürodinami sistemlerinin havalı, sulu veya
elektronik transducer11 kullanabilen basınç modülüne sahip olduğu, bağlantı
konektörleri farklılık göstermekle birlikte tüm transducerların aynı voltaj ve prensiple
çalışması nedeniyle cihazda elektronik olarak bir şey değişmediği, bu teknik bilgilerin
Aymed firması tarafından da bilinmesine rağmen müşterilere yanıltıcı beyanlar
yapıldığı iddia edilmektedir.
Bu çerçevede, ilgili savunmada, MMS ürodinami sistemlerinin havalı, sulu veya 710
elektronik transducer kullanabilen basınç modülüne sahip olduğu, bağlantı
konektörleri farklılık göstermekle birlikte bu transducerların hepsinin aynı voltaj ve
prensiple çalıştığı, cihazda elektronik olarak bir şey değişmediği, Aymed’in havalı
kateteri kendi cihazında da kullanmak istediği, Tdoc firmasının havalı kateterini kendi
cihazında kullanmak isteyen Aymed’in Tdoc yetkilileriyle yaptığı yazışmaların mevcut
olduğu, Tdoc firması yetkililerinin Türkiye’ye gelip Aymed’in üretim kalitesini

10 İptal sonrası hastane yönetimi ADS’den cihazı temin etmiştir.
11 Fiziksel büyüklükleri algılayıp başka bir biçime (sayısal veriye) dönüştürmeye yarayan araç.
Transducer ürodinami cihazlarının bir parçasını oluşturmaktadır.
09-16/373-87
19
gördükten sonra Aymed’e ürünlerini satmaktan vazgeçtiği, Tdoc firmasının Laborie,
Medronic, Circon, MMS, Millar, ADS vb. gibi firmalara ürün sağlamakta olduğu, bu
durumun Tdoc katalogunda belirtildiği ve yine bu katalogda değişen tek şeyin kablo
bağlantıları olduğunun ve her cihaza uygun bağlantıda transducer kullanılarak tüm 720
sistemlerde bu malzemelerin kullanılmasının mümkün olduğunun da belirtildiği,
Aymed’in iddiasında MMS sarf malzemelerine bağımlı cihazlardan bahsedildiği fakat
ADS’nin kullandığı hiçbir kateterin MMS marka olmadığı, ADS’nin kateter alımlarını
MMS firmasından yapmadığı, kateter ithalatını PB Medical (İngiltere) ve Tdoc LLC
(ABD) firmalarından yaptığı, Aymed’in bütün kateter ihalelerinde asılsız suçlamalarla
itirazlarda bulunarak satın alma birimlerini sarf malzemesi almaktan vazgeçirmeye
çalıştığı iddia edilmektedir.
ADS tarafından Kurumumuza gönderilen ve 31.12.2008 tarih ve 8465 sayı ile
Kuruma intikal eden ek bilgi yazısında da havalı kateterin MMS ürünü olmadığı, ADS
olarak MMS firmasından değil Tdoc’tan kateter aldıkları, bu ürünün başka ürodinami 730
firmalarınca da temin edilebilen bir ürün olduğu ve cihazda hiçbir oynama
gerektirmeksizin kullanılabildiği, bu durumun raportörlerle yapılan görüşmede de
cihaz üzerinde gösterildiği, 14.08.2008 tarihinde Mustafa Kemal Üniversitesi’ne
verilen belgede Aymed’in cihazının da havalı kateter ile uyumlu olduğunu kendi
beyanları ile belgeledikleri, dolayısıyla havalı kateter sisteminin hiçbir oynama
gerektirmeksizin tüm cihazlara uyduğu ve istenildiği takdirde temin edilebildiği, sarf
malzemelerinin tamamen ayrı bir pazar olduğu, bu pazarda birçok marka ve firmanın
rekabet ettiği, ADS olarak Aymed’in cihazlarına sarf malzemesi satamadıkları,
şartnamelerin Aymed cihazına uyumlu olmalı / klinik onayı alınmalı vb. bağlayıcı
maddeler ile hazırlandığı, şartnameye uyan ürünlerin de “kullanım güçlüğü” gibi 740
esnek yorumlarla ihale dışı bırakıldığı, ADS olarak sattıkları cihazlarda farklı
markaların sarf malzemeleri de kullanılabildiğinden sarf malzemesi ihalelerinde
sadece en uygun fiyatı veren firmanın ihaleyi kazandığı ifadelerine yer verilmektedir.
ADS tarafından gönderilen savunma ve bilgilerden hareketle sarf malzemelerine
yönelik olarak Aymed tarafından soruşturma kapsamındaki iddiaların geçerli olmadığı
tespit edilmiştir.
İlk olarak, ADS’nin MMS’den 2002 yılından beri kateter almadığı sabit olduğundan
MMS tarafından cihazlarının sadece kendi ürettiği kateterlerle uyumlu olmasını
sağlayacak değişiklikler yapıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı belirtilmelidir. Söz
konusu iddia ancak ADS tarafından ilgili cihazların, yine ADS tarafından başka 750
firmalardan ithal edilen kateterlere uyumlu hale getirilmesi durumunda geçerli
olabilecekken, yapılan incelemelerde, bu yönde bir tespite ulaşılamamıştır.
Bu noktada, Aymed’in iddiasına konu olan hususun temel olarak yeni bir teknoloji
olan havalı kateter ürünlerinin Tdoc firmasından ithal edilmek suretiyle ADS
tarafından sunulmuş olmasından kaynaklandığı görülmektedir. Dosya kapsamındaki
bilgilerden, ADS’nin söz konusu ürünlerin Türkiye’de münhasır olmayan dağıtıcısı
olduğu, Aymed’in de üretici firmanın ürünlerini satmak için görüşmelerde bulunduğu
ancak bu görüşmelerden sonuç çıkmadığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, ADS’nin
yeni bir teknolojiyi Türkiye’ye getirerek sarf malzemesi satışlarını artırdığı
görülmektedir. “ADS ve MMS’nin Fiyatlama Politikalarına İlişkin Tespitler” 760
bölümündeki yazışmalarda görüleceği üzere, ADS’nin Aymed’in rekabetine karşılık
geliştirdiği stratejilerden birisi, havalı kateter kullanımını artırarak bu alanda satışı
artırmak ve havalı kateter satışı karşılığında ücretsiz cihazlar önermektir.
09-16/373-87
20
Bu kapsamda, hem ADS hem de Aymed’in kendi cihazlarında sarf malzemesi
kullanılması konusunda herhangi bir kısıtlama getirmediklerini, her türlü katetere
uyumlu olduklarını ancak rakiplerinin sarf malzemesi kullanımını kısıtladığını iddia
ettikleri görülmektedir. Aymed, soruşturma kapsamında incelendiği üzere, ADS
tarafından satılan cihazların sadece havalı kateter kullanılabilmesi nedeniyle kateter
satamadığını iddia etmektedir. Buna karşılık ADS ise, sattığı cihazların %30’dan
azında havalı kateterlerin kullanıldığını, istenirse diğer marka cihazlarda da söz 770
konusu kateterlerin kullanılabileceğini belirtmekte, Aymed’in cihazlarında sadece
kendi sarf malzemelerini kullandırmak amacıyla standart olmayan şekilde uç
bağlantısını değiştirdiğini, bu yolla ihalelerde şartnamelere Aymed uyumlu olma
şartını getirdiğini ve Aymed tarafından satılan cihazlara sarf malzemesi satamadığını
iddia ederek, ilgili şartnamelerden örnekler vermektedir. Ayrıca, ADS tarafından
gönderilen belgelerde, Aymed cihazlarının havalı katetere de uyumlu olduğunun
Aymed tarafından kabul edildiği görülmektedir. Buna ek olarak, ADS’nin ücretsiz
verdiği cihazlara bile Aymed tarafından sarf malzemesi verildiği ve bunların sorunsuz
kullanıldığı tespit edilmiştir.
İkinci olarak, soruşturma kapsamında doğrudan bir iddia olmamakla birlikte, ADS 780
tarafından uygulanan sarf malzemesi fiyatlarının düşük olup olmadığına yönelik
incelemeler yapılmıştır.
2006, 2007, 2008 yılları incelendiğinde, ADS’nin sarf malzemelerinde birim fiyat
olarak, sırasıyla ortalama (…), (…), (…), (…) ve (…) YTL fiyat uyguladığı, buna
karşılık, farklı kateter modellerinde ve farklı markalarda en yüksek (…) Sterlin ve
(..…) Dolar’dan ithalat yaptığı tespit edilmiştir. Ortalama fiyatlar alındığında söz
konusu ithalat rakamları daha düşük seviyelere gerilemektedir. Dolayısıyla, ADS
tarafından sarf malzemelerinde maliyetin altında bir satış yapılmasının mümkün
olmadığı görülmektedir. Karşılaştırma yapılması amacıyla, Aymed’in sarf malzemesi
ortalama fiyatlarının 2007 ve 2008 yıllları için sırasıyla (..…) ve (..…) YTL olduğu 790
belirtilmelidir.
I.4. ADS’nin İlk Yazılı Savunması
Soruşturma ADS ve MMS’ye açılmış olmakla birlikte Kuruma sadece ADS tarafından
ilk yazılı savunma gönderilmiştir. ADS tarafından yapılan savunmada soruşturmanın
usulüne ve esasına yönelik olarak dile getirilen itirazlara aşağıda yer verilmektedir.
I.4.1. Usule Yönelik İtirazlar
Önaraştırma sürecinde ADS’de yerinde inceleme yapılmamış, bilgi istenmemiş ve
şirket yetkililerinin görüşme ve bilgi verme taleplerinin reddedilmiş olduğu, bu
nedenlerle yanlış ve yanıltıcı bilgilerle hareket edilerek firmaya yönelik soruşturma
açılmış olduğu, soruşturma aşamasında ise şirkete verilen kısıtlı bilgilerle savunma 800
yapılmasının istendiği, Önaraştırma Raporu’nun tebliğ edilmemiş olduğu, savunma
haklarının kısıtlandığı iddia edilmektedir.
I.4.2. Esasa Yönelik İtirazlar
Hakim Duruma İlişkin Olarak
- Cihazların teknik özellikleri, kalitesi ve sunulan teknik servis hizmeti
açılarından Aymed’in ADS ile rekabet edemediği, bu sebeple yanlış ve
yanıltıcı iddialarla haksız rekabet fiilini gerçekleştirerek ADS’yi yıpratmaya
çalıştığı,
09-16/373-87
21
- Bizzat Aymed’in kendi vermiş olduğu pazar payı bilgilerinin bile kendisinin ne
kadar hızlı bir şekilde pazara girdiğini ve pazarda önemli bir pay ettiğini 810
gösterdiği, şayet ADS hakim durumda bulunsaydı ve/veya bu durumunu
kötüye kullanmış olsaydı pazara girişin ve kısa sürede pazarda önemli pay
elde edişin mümkün olmayacağı, ayrıca, Aymed’in vermiş olduğu pazar payı
bilgilerinin gerçeği yansıtmadığı, bu nedenlerle pazarın kapatıldığı, zararına
satış yapıldığı ve rekabetin bozulduğu iddialarının gerçeği yansıtmadığı,
- 2004 öncesinde MMS’nin Türkiye’deki pazar payının % (….), 2004-2008 arası
%(…) ve toplamda % (….) olduğu, bu değerlerin kendilerinin ulaşabildiği
kadarıyla rakip firmaların cihaz satış adetlerine dayandığı ve cihaz satış
adetlerinin daha fazla olmasının beklenmesi nedeniyle toplam pazar paylarının
%(…)’den daha düşük çıkacağı, 820
- 2004 öncesinde pazarda Dantech/Medtronic, Lifetech, Laborie ve MMS
firmalarının bulunduğu, Dantech’in fiyat olarak rekabet edemediği için yeni
cihaz ihalelerine girmeyi bırakıp sadece mevcut cihaz bakım ve sarf
malzemeleri satışıyla ilgilendiği, Lifetech firması temsilcisi Özkar Ltd.’nin ise 5
ayrı ihalede eksik cihaz teslim ettiğinin ortaya çıkması üzerine Özkar
firmasının temsilciliğinin iptal edilip yeni bir firmaya temsilcilik verildiği, bu
süreçte Laborie ile MMS firmalarının pazarda aktif olarak kaldıkları, daha
sonra Aymed’in kendi ürettiği cihazları pazarlamaya başladığı ve pazarda
MMS ile Aymed aktif olmak üzere ikili rekabetin oluştuğu iddia edilmektedir.
İhalelerin İptal Ettirildiği, Hastanelere Cihaz Hibe Edildiği ve Sarf Malzemelerini 830
Ücretsiz Verdiği İddialarına İtiraz
- İhalelerin rakip firmaya kalmasını engellemek için ihale iptal ettirmek ve bunun
yerine cihaz hibe etmek gibi bir uygulamanın asılsız olduğu, hibe edilen
cihazların listesinin mevcut olduğu, (……………………………..)’nde mevcut
olan ADS’ye ait ürodinami sisteminde 3 kez arıza olması nedeniyle yeni cihaz
alımının gündeme geldiği, 3 kere arıza ve 3 kere tamir ödemesinin klinikçe
yapılmış olması, kliniğin önemli referanslardan olması nedeniyle tüm
parçaların ücretsiz olarak yenilendiği, bunun sonucunda yeni cihaz alımından
vazgeçildiği, açılmış veya iptal edilmiş bir ihalenin mevcut olmadığı,
- Hibe etmenin yasal bir uygulama olduğu, cironun belli bir oranına kadar hak 840
kazanıldığı, ADS’nin son 5.5 yıl içinde (…) cihaz hibe ettiği, öte yandan
Aymed’in (….) cihaz hibe etmiş olduğu,
- ADS’nin İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği,
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Cerrahi
A.B.D. Çocuk Ürolojisi Bölümü, İzmir Buca Seyfi Demirsoy Devlet
Hastanesi’ne ürodinami cihazını hibe etmiş olduğu ve bu cihazlara ait sarf
malzemesinin ücretsiz verildiği iddialarının asılsız olduğu, İstanbul Bağcılar
Hastanesi’ne cihaz ve sarf malzemesi satışlarına ait faturaların mevcut
olduğu, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahi Bölümü’ne 2000 yılında ihale
ile ürodinami cihazı satılmış olduğu, hastane kayıtlarından bu durumun tespit 850
edilebileceği, ilgili bölümden sarf malzemelerinin ihale ile alınmış olduğu ve
faturalarının mevcut olduğu, söz konusu hastanede çocuk cerrahi ve üroloji
bölümlerinde alım yapılmadan konulmuş (…) adet Aymed marka cihazın
bulunduğu,
09-16/373-87
22
- (…………………………….)’ne 2008 yılında 1 adet ürodinami sisteminin hibe
edildiği, cihaz eğitimleri için verilen (...-…) sarf malzemesi dışında bedelsiz
sarf malzemesinin verilmemiş olduğu, Bakırköy Sadi Konuk Hastanesi üroloji
ve kadın doğum bölümlerinde sistemlerinin mevcut olduğu, üroloji bölümüne
2004 yılında İstanbul Valiliği tarafından yapılan ihalede satış yapılmış olduğu
ve ilgili faturanın mevcut olduğu, kadın doğum bölümüne kateter karşılığı 860
kurulmuş olan cihaz için ADS bayisinin kesmiş olduğu faturaların da mevcut
olduğu iddia edilmektedir.
ADS’nin Karşılıksız Cihaz Dağıtımı İddiasına Yönelik İtiraz
- ADS’nin bedava cihaz dağıtımı gibi bir uygulamasının bulunmadığı, son 5.5 yıl
içinde (…) cihazdan (…) tanesinin kit karşılığı kullanım için kurulmuş olduğu,
bunun 3 tanesinin kit karşılığı açık ihale usulü ile yapıldığı, kit alımlarının yasal
prosedürler aracılığıyla gerçekleştirildiği, son 5.5 yıl içinde (…) cihazdan (…)
tane hibe işlemi yapıldığı ve bunların kit karşılığı hibe edildiği, dolayısıyla iddia
edildiğinin aksine bedava cihaz dağıtımının bulunmadığı, Avrupa’da da sarf
malzemesi karşılığı cihaz uygulamasının mevcut olduğu fakat bedava cihaz 870
dağıtma işleminin ADS’de ya da Avrupa’da bulunmadığı iddia edilmektedir.
ADS Tarafından Cihaz ve Sarf Malzemesi Fiyatlarının İndirildiği İddiasına İlişkin
Olarak
- 2004 yılı fiyatlarının 45-50 bin YTL olduğu iddiasının aksine 2003 ve 2004
yıllarında ortalama cihaz satış fiyatlarının sırasıyla (…) bin YTL olarak
faturalarda sabit olduğu, pazarda Aymed’in sebep olduğu gelişmeler ve fiyat
baskısı sebebiyle MMS ile yapıkları görüşmelerde giderek daha basit özellikli
cihazların talep edildiği, hatta Aymed firmasında olmayan özelliklerin
çıkartılması ve bunun fiyata yansıtılması gibi taleplerde bulunulduğu, ilerleyen
yıllarda (2005-2006) ortalama satış fiyatlarının (…-…) bin YTL’ye düştüğü, 880
2007-2008 yıllarında ise (…-…) bin YTL’ye indiği, bu yıllarda Life Tech ve
Laborie gibi firmaların yeni temsilcilikler atadığı, düşen fiyatlarla rekabet
edemedikleri, ADS olarak düşen fiyatlara karşı MMS’den destek alındığı,
- Sarf malzemeleri konusunda ise 150-200 YTL’lerden 15-20 YTL’lere düşen ve
MMS tarafından desteklenen bir gelişmenin söz konusu olmadığı, ürodinami
cihazının MMS firmasının kendi ürünü olduğu ve MMS gibi seri üretim yapan
bir firma için donanım ve üretim maliyetlerinin çok düşük olduğu, Türkiye
pazarı gibi tüm yatırımları yapılmış hazır bir pazarda pazarlama-satış ve ar-ge
gibi maliyet kalemlerini indirmesinin ve halen karlı kalmasının mümkün olduğu
fakat kateter gibi MMS’nin üretmediği satın aldığı malzemelerde bu esnekliğin 890
bulunmadığı, Türkiye pazarında MMS dışında Mediplus, Stericom, Seta gibi
pek çok rakip firmanın olduğu, 2002 yılı ikinci yarısından itibaren ADS’nin
MMS’den kateter alımını bıraktığı, 6 yılı aşkın bir süredir kateterlerini İngiliz bir
firma olan PB Medical tarafından OEM olarak ADS etiketiyle ürettikleri,
dolayısıyla MMS için kateter konusunda kar-zarar gibi bir durumun söz konusu
olmadığı, fiyatların zaman içinde artan rekabetle düştüğü, ancak iddia
edildiğinin aksine 10 kat düşüşün söz konusu olmadığı, tüm cihazların ortak
sarf malzemesi kullanabildiği ve pazarda çeşitli tedarikçi firmaların bulunduğu
iddia edilmektedir.
900

09-16/373-87
23
ADS’nin Maliyetin Altında Ürün Sattığı İddiasına İlişkin Olarak
- Uluslararası firmaların farklı ihtiyaçlar için farklı ürodinami modelleri ürettiği,
buna karşın Aymed firmasında ise sadece Dyno modelinin üretilmiş olduğu ve
2002 yılından 2008 yılına kadar cihaza eklemeler yapıldığı, bu nedenle satılan
tüm cihazların birbirinden farklı özelliklerde piyasaya sunulduğu,
- Pazar koşulları sebebiyle ihale alımlarında ek özelliği olan cihaza sahip
olmanın ve bu üstünlükleri fiyata yansıtabilmenin imkansız olması sebebiyle
MMS ile yapılan görüşmelerin ertesinde Türkiye için standart
konfigürasyonlarının dışında daha esnek bir cihaz oluşturulduğu, sadece 910
gereken özellikleri ve parçaları vermeye dayalı bir yaklaşım ile Aymed’in fiyat
rekabetine dayanmanın hedeflenmiş olduğu,
- Normalde %(…) civarında uygulanan indirimin referans hastane, eğitim
hastanesi vb. önemli alımlarda %(…) civarında uygulandığı, tıbbi cihaz
sektörünün referans, servis vb. uzun soluklu hizmet ve satış politikası
gerektirdiği ve bu nedenle ihalelerde verilen fiyatların kliniğin önemine göre
değişebildiği, ihalelerde verilen fiyatların Aymed’in fiyatları ile paralel gittiği, her
iki firmanın da ihalenin önemine göre benzer fiyatlar verdiği, (…….) YTL’lik
teklifin Ankara Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Bölümü
alımında verildiği, bu ihalede Aymed’in teklifinin (…….) YTL olduğu, 920
- Bazı satışlarda sadece o an edinilecek kazanç değil uzun vadeli getirinin ve
referans gibi unsurların esas alındığı, ADS’nin 2007 yılı satış fatura
ortalamasının (…….) YTL olduğu, son 5.5 yıl içinde sadece iki alımda (……)
Avro’nun altına düşüldüğü (Ankara Yüksek İhtisas ve Kayseri Erciyes
Üniversitesi’nin 2007 yılı alımları), bunların rutin bir fiyat politikası olmayıp
uzun dönemli yatırım oldukları, tıbbi cihaz sektöründe kateter karşılığı bedava
cihaz ihalelerinin dahi yapıldığı ve bu nedenle sarfı olan bir cihaz olan
ürodinami cihazındaki fiyat düşüklüğünün iddia edildiği üzere pazarı rekabete
kapatma gibi bir amaç içermediği sürece normal karşılanması gerektiği,
- Medical Park Grubu ile yapılan anlaşmada (……..) Avro fiyat ile toplam 3 cihaz 930
alımının ilk parti siparişinin alındığı, bu sonuç üzerine Aymed firmasının kendi
fiyatını %(…) indirdiği ve siparişin yönünü değiştirdiği, benzer bir durumun
Abbott firmasıyla da yaşandığı iddia edilmektedir.
Önceden Satılan Cihazlarda Değişiklik Yapılarak MMS Sarf Malzemesinin
Kullanımının Zorunlu Tutulduğu İddiasına İlişkin Olarak
- Havalı kateterlere uygun basınç transducerı kullanıldığı ve bu şekilde
cihazlarda değişikliğe gidildiği iddiasına yönelik olarak; MMS ürodinami
sistemlerinin havalı, sulu veya elektronik transducer kullanabilen basınç
modülüne sahip olduğu, bağlantı konektörleri farklılık göstermekle birlikte tüm
transducerlar aynı voltaj ve prensiple çalıştığı için cihazda elektronik olarak bir 940
şey değişmediği, bu teknik bilgiler Aymed firması tarafından da bilinmesine
rağmen müşterilere yanıltıcı beyanlar yapıldığı,
- Aymed’in havalı kateteri kendi cihazında da kullanmak istediği, Tdoc
firmasının havalı kateterini kendi cihazında kullanmak isteyen Aymed’in Tdoc
yetkilileriyle yaptığı yazışmaların mevcut olduğu, Tdoc firması yetkililerinin
Türkiye’ye gelip Aymed’in üretim kalitesini gördükten sonra Aymed’e ürünlerini
satmaktan vazgeçtiği,
09-16/373-87
24
- Tdoc firmasının Laborie, Medronic, Circon, MMS, Millar, ADS vb. gibi firmalara
ürün sağlamakta olduğu, bu durumun Tdoc kataloğunda belirtildiği ve yine bu
katalogda değişen tek şeyin kablo bağlantıları olduğunun ve her cihaza uygun 950
bağlantıda transducer kullanılarak tüm sistemlerde bu malzemelerin
kullanılmasının mümkün olduğunun da belirtildiği,
- Aymed’in iddiasında MMS sarf malzemelerine bağımlı cihazlardan
bahsedildiği fakat ADS’nin kullandığı hiçbir kateterin MMS marka olmadığı,
ADS’nin kateter alımlarını MMS firmasından yapmadığı, kateter ithalatını PB
Medical (İngiltere) ve Tdoc LLC (ABD) firmalarından yaptığı, Aymed’in bütün
kateter ihalelerinde asılsız suçlamalarla itirazlarda bulunarak satın alma
birimlerini sarf malzemesi almaktan vazgeçirmeye çalıştığı,
- MMS cihazının donanım değiştirmeden her iki katetere de uyumlu olduğunu
teyit etmek için Kayseri Erciyes Üniversitesi üroloji ABD ile görüşülebileceği, 960
Aymed’in aynı itirazı ilgili bölüme de yapmış olduğu ve gereken teyidi almış
olduğu,
- Tdoc havalı kateterlerinin daha üstün olduğuna dair bilimsel yayının ve
Laborie firmasının sürekli yayını olan Incontinance dergisinde firma, CEO ve
başmühendisince verilen beyanın mevcut olduğu iddia edilmektedir.
ADS’nin Rakiplerini Pazarın Dışına İtmeye ve Pazarı Kapatmaya Çalıştığı
İddiasına İlişkin Olarak
- ADS ve MMS tarafından rakiplerin pazar dışına itilmesi ve/veya pazarın
kapatılmasının kesinlikle düşünülmediği, cihazların en basit özellikleri ile ihale
edilmelerinin ve alımların sadece fiyat kriterine kalmasının KİK mevzuatında 970
yapılan değişikleri Aymed’in kendi lehine kullanması ve hastanelerin zorlaması
sonucu olduğu, ADS/MMS oarak pazardan çekilmenin pazarda Aymed’in tek
kalması ve pazarın Aymed tarafından kapatılması demek olduğu,
- ADS olarak Laborie, Life Tech, Medronic/Mediwatch firmalarından
distribütörlük teklifleri alınmış olduğu ancak reddedildiği, MMS ile anlaşıp
pazarın rekabete kapatılması için bu firmalardan birinin temsilciliğini ADS alıp
MMS ile anlaşmalı bir firma ile devamını sağlamayı planlamanın gerektiği,
ihale kanunu gereğince en az 2 firmanın arandığı bir pazarda tek kalmaya
endekslenip pazarı kapatmanın mümkün olmadığı,
- Laborie firması ile yapılmış olan 06.12.2007 tarihli yazışmalar incelendiğinde 980
pazarda Aymed ile tek olmak yerine Laborie ile rekabet etmenin tercih
edildiğinin anlaşılacağı,
- ADS olarak, daha üst düzey cihazların pazara girmesi için yazışmalarda
bulunulduğu,
- Life Tech firması yetkilisi ile yapılan yazışmalarda da bu firmanın Türkiye
pazarında bulunması için yardım ve bilgi sağlandığının görüleceği, ürodinami
pazarının sürüklendiği yıkıcı rekabetin ancak kaliteli ürünlerin pazara girme
çabası ile olacağı,
- MMS ile yapılan yazışmada ADS/MMS olarak pazardan çekilmesi için Aymed
firmasının daimi fiyat düşürdüğünün ve ne zaman vazgeçileceğine dair planları 990
olduğunun belirtildiği, ilgili e-postada ADS’nin fiyat düşürerek ihale almak
yerine kit karşılığı cihaz kurmayı tercih ettiğinin ve düşen fiyatların Ulusal Bilgi
Bankası tarafından kayıt altına alınmasının pazarda sorun yaratacağının
09-16/373-87
25
yazıldığı, yazışmada daimi olarak direnme ve pazarda kalma konusunun
vurgulandığı, ADS’nin pazar payını yüksek oranda kaybettiği üroflow pazarı
örnek gösterilerek ürodinami için de aynı şekilde pazarı kaybetmek
istenmediğinin ortaya konduğu, pazarda tek kalma veya pazarı kapatma
yönünde çabalarının olmadığı,
- Ürodinami modelinin ön modeli olan ve muayenehanelerde dahi kullanılan
üroflow sisteminde Aymed’in pazara sonradan girmiş olmasına karşın yine 1000
fiyat politikası ile pazarda hakim konuma geldiği, 1994-2008 yılları arasında
MMS referanslarının bu cihazda (….) iken pazara 2002-2003 yıllarında giren
Aymed’in üroflow sisteminin (....) olarak tespit edildiği, muayenehanelerde
kullanılması ve tespitinin zor olması sebebiyle bu rakamın (…)’ün üzerinde
olabileceği, Aymed/Farmed firmasının yatırım teşvik desteğini aldığı ve teşvik
belgesinde belirtilen (....) adet/yıl ürodinami ve (....) adet/yıl ürotable (masa)
cihazı öngörüsünü hayata geçiremediği için karşısında tek rakip kalan
ADS/MMS firmasını hedef seçtiği iddia edilmektedir.
ADS, soruşturma kapsamındaki itirazlarına ek olarak, 2004 yılı sonrasında oluşan ikili
yapıda, Aymed’in aşağıda özetlenen davranışları nedeniyle piyasada rekabet 1010
şartlarının bozulduğunu ve ADS gibi yıllardır bu piyasada yer alan firmaların bile
rekabet etmekte zorlandığını iddia etmektedir.
Bitmemiş Ürünün Piyasaya Arz Edilmesi
- Aymed’in Dyno üretim modelini 2003 yılında pazarlamaya başladığı, 2003-
2008 döneminde zamanla cihaza eklemeler yaptığı, bu yüzden sattığı tüm
cihazları farklı özelliklerde piyasaya sunduğu, cihazların belli bir standardının
olmadığı,
- 17.10.2003 tarihinde Zonguldak Karaelmas Üniversitesi ihalesinde henüz
üretimi tamamlanmamış parçaların piyasaya arz edildiği,
- 16.12.2004 tarihinde Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü tarafından 1020
açılan ihale şartnamesindeki maddelere uymadığı halde, ihaleye, bu
özelliklerin var olduğu belirtilen özel basılmış bir katalog verildiği, ADS’nin
itirazı üzerine konunun incelenerek Aymed’in ihale dışı bırakıldığı iddia
edilmektedir.
5 Yıl Garanti, Servis, Terfi Dayatması
- İhalelerde henüz üretimi bitmemiş ve klinikleri tamamlanmamış cihazları satma
durumunda olmaları ve bu cihazların talep edilmemeleri sebebiyle
şartnamelere 5 yıl garanti, 5 yıl düzenli ücretsiz bakım ve 5 yıl bedelsiz yazılım
terfisi yazdırıldığı, bu yolla sorunların atlatılmaya çalışıldığı, bu maddeler ile
piyasaya arz edilecek durumda olmayan cihazları kliniklere kabul ettirmeye 1030
çalıştıkları, aynı zamanda, rakipleri için fiyata yansıması olacak bu şartlar ile
rekabeti zorlaştırmayı hedefledikleri, aksi takdirde “tek firmaya işaret eden
şartname” şeklinde itirazlar yaparak kliniklerin, Aymed cihazını kapsayan
şartnameler çıkarması için baskı yaptıkları iddia edilmektedir.
Bağımsız Ürünleri Ürodinami İle Birleştirerek Rekabeti Engelleme
- Sonesta marka ürodinami masasının Aymed tarafından taklit edilerek
“Urotable” olarak 2003-2004 yıllarında piyasaya sürüldüğü, orjinali bir
ürodinami cihazı fiyatının yaklaşık %60’ı oranında olan bu masanın giderek
ürodinami cihazı şartnamelerine standart aksesuar olarak eklenmeye
09-16/373-87
26
çalışıldığı ve iki ayrı cihaz eklenerek fiyat avantajı elde edilmeye çalışıldığı, bu 1040
politikanın Aymed tarafından daha yatırım teşviki alınırken belirlendiği ve
2007/UM.Z-2346 numaralı KİK kararları ile bu uygulamaya son verildiği iddia
edilmektedir.
CE Belgesi Olmadan Satış Yapma, Üst Model Cihaz Alımlarını Engelleme ve
Şartnameye Uyumsuz Cihazları Teslim Etme
- Cihazın üretimi bitmeden piyasaya arz edilmesi sebebiyle CE belgesi
alınmadan ihalelere girildiği, bu durumun Tıbbi Cihaz Yönetmeliği’ne aykırı
olduğu,
- Daha önce ihtiyaç sahibinin tercihine göre üst model cihazların ihale
edilebiliyor olmasına karşın pazarda sadece MMS ve Aymed’in kalması 1050
sonucu cihazın kısıtlı özellikleri nedeniyle tüm ihalelere şartname itirazında
bulunarak alımların en basit cihaz özellikleri ile ihale edilmesi konusunda baskı
yapıldığı,
- Kişisel ilişkiler ve teknik bilgilerin çarpıtılması ile şartnameye uyumsuz
cihazların teslim edildiği iddia edilmektedir.
Sarf Malzemesi ve Cihazda Oynama Yapılarak Alımlarda Rekabete Engel
Olunduğu
- Aymed’in Deltran (Utah) marka tek kullanımlık transducer temsilciliği aldığı,
basınç transducerlarını tek kullanımlık modele çevirdiği, fakat rekabete açık
alternatifleri olması sebebiyle ilgili malzemenin orijinal ambalajını açarak uç 1060
bağlantısını değiştirdiği, Deltran transducerın orijinal bağlantısının su temasına
karşı korumalı ve ürünün ise CE özellikleri kapsamında olduğu, bu bağlantıya
sahip alternatif ürünler olması nedeniyle bu bağlantı kesilerek yerine telefon
konektörünün takılmış olduğu ve ürünün sıradan bir poşet içinde Aymed etiketi
altında satışa sunulmuş olduğu, bu yolla sarf ihalelerinde rekabetin
engellenmeye çalışıldığı, su basınç transducerlerinin elektrik akımına ve sıvı
ortama uygun olmaları için water proof bağlantılara sahip olmaları gerektiği,
oysa değiştirilen ürünün CE gerekliliklerini kaybettiği ve insan sağlığını tehdit
ettiği, ayrıca tek tek alınabilecek ürünlerin set adı altında birleştirilerek
rekabetin engellendiği, 1070
- Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi ürodinami sarf ihalesinde basınç
transducerı ADS uhdesinde kalmış olmasına rağmen alım yapılmadan önce
Aymed tarafından ihtiyaca yönelik transducerın borç olarak verildiği ve
kullanıldığı için ihalenin ADS uhdesinde kalmasının engellendiği, bu ve
benzeri yollarla pazarın yapısının çoklu rekabet ortamından ikili rekabet
ortamına dönüştüğü, uzun yıllardır pazarda olan ve teknik alt yapısı yeterli
olan ADS’nin bile bu şekildeki rekabet ortamında zorlandığı, diğer firmaların
pazara girme şansı kalmadığı iddia edilmektedir.
İlk yazılı savunmada itiraz edilen hususlara ek olarak, ADS ile yapılan görüşmede ve
ADS’nin soruşturma sürecinde Kuruma gönderdiği bilgilerde Aymed tarafından 1080
önceden ADS’nin satttığı “Stille”12 marka masanın birebir kopya edilerek piyasaya
sürüldüğü, ürodinami masasında elde edilen gelir sayesinde ürodinami cihazında
indirim yapabilme imkanı kazanıldığı ve elde edilen ek kazanç ile cihaz ihalelerinde

12 İlk yazılı savunmada Sonesta olarak bahsi geçen firmanın Stille tarafından satın alındığı bilgisi
verilmiştir.
09-16/373-87
27
aşırı düşük teklifler yapıldığı ve son ihalelerde hakim duruma gelindiği iddia
edilmektedir.
I.5. Değerlendirme
Yukarıda yapılan tespitler ve ADS’nin ilk yazılı savunması ile elde edilen diğer bilgi ve
belgeler ışığında, soruşturmaya konu iddiaların geçerli olup olmadığı 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde ele alınmalıdır. Bu kapsamda, soruşturma konusu iddiaların
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle ilgili olması nedeniyle, öncelikle soruşturmaya 1090
muhatap ADS ve/veya MMS’nin ilgili pazarda hakim durumda olup olmadıkları
değerlendirilecektir.
I.5.1. Hakim Durum
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum şu şekilde tanımlanmaktadır:
“Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve
müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı
gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre, bir teşebbüsün söz konusu madde
hükmünde yasaklanan davranışlarda bulunması ancak ilgili teşebbüs ya da
teşebbüslerin hâkim durumda olmasıyla mümkündür. Rekabet hukuku 1100
uygulamalarında hakim durum bakımından dikkate alınan en önemli kriter pazar
payları olup, %40-50 oranında pazar payı hâkim durum eşiği olarak ele alınmakta ve
istisnai durumlar hariç olmak üzere, %50’nin üzerindeki pazar payları tek başına
hâkim durumun göstergesi olarak değerlendirilebilmektedir.
Bu çerçevede, soruşturma kapsamında ilgili pazar olarak belirlenen ürodinami
cihazları ve ürodinami sarf malzemeleri pazarlarında ADS ve/veya MMS’nin hakim
durumda olup olmadıkları ele alınmalıdır. Bu değerlendirmeye geçmeden önce,
MMS’nin doğrudan Türkiye’de faaliyet göstermediği, ürodinami ürünlerini ADS
yoluyla ilgili pazarda sattığı, 2002 yılından beri ise ürodinami sarf malzemeleri
pazarında ADS’nin farklı markalarla çalışmayı tercih etmesi nedeniyle bu alanda 1110
faaliyetinin olmadığı belirtilmelidir. Dolayısıyla, şikayetçi Aymed, MMS ile üretici
olarak, dağıtıcı olarak da ADS ile ürodinami cihazları pazarında rekabet etmektedir.
Bu nedenle ADS’nin pazardan aldığı pay büyük oranda13 aynı zamanda MMS’nin
pazar payıdır.
Daha önce yer verildiği üzere, ürodinami cihazları pazarının 2004 yılı sonrasında
MMS/ADS ve Aymed’den oluşan iki oyunculu bir hale geldiği, MMS ve Aymed
dışında Lifetech, Laborie, Menfis, Albyn Med gibi üreticilerin bulundukları, zaman
zaman distribütör atadıkları ve yaşanan rekabet ve düşük fiyatlar nedeniyle pazarda
kayda değer bir varlık gösteremedikleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ürodinami
cihazları pazarında sadece ADS/MMS ve Aymed’in fiilen aktif olduğunu söylemek 1120
mümkündür.
Soruşturma bildirimlerinde, Aymed’in şikayet dilekçesindeki iddiaları dikkate alınarak,
MMS/ADS’nin pazar payının hakim duruma işaret edebilecek seviyede yüksek
olduğu iddia edilmiştir. Ancak ADS ilk yazılı savunmasında söz konusu pazar payları
rakamlarına itiraz ederek hakim durumda bulunmadığını ve pazar payının daha
düşük seviyelerde olduğunu iddia etmiştir.

13 Dış alım yoluyla MMS’ten doğrudan alınan cihazlar ADS satışı olarak değerlendirilmeyebilecektir.
09-16/373-87
28
ADS ve Aymed’den talep edilen bilgiler ışığında; ADS/MMS’nin tüm satışları (kira,
doğrudan satış, ücretsiz satış, kit karşılığı satış, dış alım gibi) dikkate alınarak yapılan
ve ADS/MMS’nin olabilecek en yüksek pazar payları dikkate alındığında aşağıdaki
tabloda yer verilen sonuçların ortaya çıktığı görülmektedir: 1130
Tablo 4: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin adet bazında pazar payları (%)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Aymed (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)



Tablo 6: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin ürodinami satış tutarları bazında pazar payları (%)
2003 2004 2005 2006 2007 2008 TOPLAM
ADS (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Aymed (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

Tablolardan görüleceği üzere, ADS/MMS açısından olabilecek en yüksek pazar
payları dikkate alındığında bile, Aymed’in pazara girişinin ardından ciddi oranda pay
elde ettiği ve özellikle ihlalin gerçekleştiğinin iddia edildiği 2007 ve 2008 yıllarında
ADS/MMS’ye yakın pazar payı elde ettiği görülmektedir. Hatta 2007 yılında Aymed’in 1140
hem satış adedi hem de satış tutarı bazında ADS/MMS’den daha yüksek bir pazar
payı aldığı anlaşılmaktadır.
Söz konusu tespitler ışığında, birbirine yakın oranda pazar payları olan iki rakibin
bulunduğu bir pazarda, diğer rakibin (MMS/ADS) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi
çerçevesinde hakim durumda olduğunun iddia edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Dolayısıyla, ilgili pazarın diğer özelliklerinin değerlendirilmesine gerek olmaksızın
ürodinami cihazları pazarında ADS ve/veya MMS’nin hakim durumda bulunmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Soruşturma kapsamında ürodinami sarf malzemeleri pazarında hakim durumla ilişkili
doğrudan bir iddia bulunmadığından, söz konusu pazarda ürodinami cihazları 1150
pazarındaki analize benzer detaylı bir analize gerek görülmemiştir. Bununla birlikte
yine ilgili bölümde yer verilen tespitler dikkate alınarak, ürodinami sarf malzemeleri
pazarında ADS’nin MMS ile herhangi bir bağlantısı olmaksızın başka üretici
firmaların ürünlerini ithal ederek faaliyet gösterdiği, Türkiye’de Aymed ve ADS
dışında hem yerli üretici hem de ithalat yoluyla çalışan rakipler bulunduğu
anlaşılmaktadır. Sadece Aymed ve ADS dikkate alındığında dahi söz konusu
pazarda pazar paylarının aşağıdaki şekilde oluştuğu görülmektedir.

Tablo 8: 2003-2008 yıllarında Aymed ve ADS’nin sarf malzemeleri satış adetleri bazında pazar payları
(%) 1160
09-16/373-87
29
2003 2004 2005 2006 2007 2008
ADS (….) (….) (….) (….) (….) (….)
AYMED (….) (….) (….) (….) (….) (….)

Tablo 10:2003-2008 yıllarında satış tutarları bazında sarf malzemeleri pazar payları (%)
2003 2004 2005 2006 2007 2008
ADS (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Aymed (….) (….) (….) (….) (….) (….)


Görüleceği üzere, Aymed ilgili pazarda payını sürekli olarak artırmış, 2007 yılında
payını adet bazında %(…)’a, tutar bazında %(…)’e kadar çıkarmış, 2008 yılında ise
pazar payı %(…-…) seviyesine gerilemiştir. Pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların
satışları dahil edildiğinde, ADS’nin %(…-…) arasındaki pazar payının daha düşeceği
anlaşılmaktadır. Söz konusu pazara girişin önünde engel olmaması, ithalat ve üretim
yoluyla faaliyette bulunan rakiplerin varlığı ve ana cihaz pazarında hakim durumda 1170
bulunmaması nedeniyle, ADS’nin hakim durumda olmadığı anlaşılmıştır. Kaldı ki
gelecek bölümde ele alınacağı üzere, bu pazarda ADS’nin hakim durumda olduğu bir
an için varsayılsa bile, soruşturma kapsamında ilgili pazarla ilgili dolaylı bir iddia olan
ilgili ürünlerde maliyetin altında satışı olmadığı tespit edildiğinden 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi anlamında bir ihlalin ortaya çıkmayacağı sonucuna varılmıştır.
I.5.2. Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu
tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar yoluyla
kötüye kullanması”nı yasaklamaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında da örnek 1180
kötüye kullanma halleri sayılmaktadır.
Daha önce de belirtildiği gibi, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlalin
ortaya çıkabilmesi için öncelikle hakim durumda bulunan bir teşebbüsün varlığı
gereklidir. Yukarıda değinildiği üzere, soruşturma bildiriminde yer alan iddiaların
temelini oluşturan ürodinami cihazları pazarında hakkında soruşturma yürütülen ADS
ve/veya MMS’nin hakim durumda olmadığı sonucuna ulaşıldığından, söz konusu
teşebbüslerin soruşturma konusu davranışlarının da değerlendirilmesine gerek
bulunmamaktadır. Bununla birlikte, ADS ve/veya MMS’nin hakim durumda olduğu
kabul edilse bile, dosya kapsamında ihlal iddialarına yönelik olarak yapılan
değerlendirmelerde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. 1190
Soruşturma kapsamındaki ilk iddia ADS’nin MMS’nin desteğiyle maliyetinin altında
fiyatlama uyguladığıdır. İlgili bölümde yapılan tespitlerde yer verildiği üzere, ADS’nin
2007 yılında Aymed’in fiyatları karşısında zor duruma düştüğü anlaşılmaktadır.
ADS’nin bu çerçevede, MMS’den destek istediği, fiyat düşürülmezse pazarın
Aymed’e kaptırılacağını bildirdiği, bu çerçevede Türkiye için MMS tarafından özel bir
modelin tasarlandığı ve söz konusu modelin fiyatında önemli indirimler yapıldığı hatta
09-16/373-87
30
MMS’nin ADS’ye destek olmak amacıyla bir fon (sorunlu satışların tazmini)
oluşturduğu görülmektedir.
Ürodinami cihazlarının fiyatlamasına bakıldığında Aymed’in sürekli olarak ADS’nin
ortalama fiyatlarının altında fiyatlama yaptığı, özellikle 2007 ve 2008 yılı üniversite 1200
hastaneleri ihalelerinde ADS ve Aymed’in birbirlerine yakın düşük fiyatlar teklif
ettikleri, bu çerçevede ADS’nin 2007 yılı ortalama fiyatlarının, maliyetleri olarak
dikkate alınabilecek ortalama ithalat fiyatlarının altında kaldığı tespiti yapılmıştır.
Ancak yurtdışında yerleşik bir teşebbüs olması nedeniyle MMS açısından bir karlılık
analizi yapılması mümkün olmamıştır.
ADS tarafından gönderilen bilgilerde ve savunmalarda, 2007 yılında Aymed’in
fiyatlaması nedeniyle zor durumda kalmalarından dolayı geçici bir süre söz konusu
fiyatlamanın yapıldığı, aksi halde pazarın tamamının Aymed tarafından ele
geçirileceği, 2007 yılında MMS ile yapılan görüşmeler sonucunda Türkiye
konfigürasyonu özel fiyatıyla 2008 yılında maliyetin üstünde satış yapmaya devam 1210
ettikleri, uygulanan fiyatların MMS’nin dünya çapında faaliyet gösteren bir teşebbüs
olması nedeniyle MMS’nin maliyetlerinin altında olmadığı ifade edilmektedir.
ADS’nin söz konusu savunmaları ve 2007 yılında Aymed’in ADS’den hem tutar hem
de adet bazında daha yüksek satış yaptığı dikkate alınarak, ADS’nin fiyatlamasının
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal edecek bir niteliğinin olamayacağı, söz
konusu uygulamaların iki teşebbüs arasında yaşanan fiyat savaşı olarak
değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Sarf malzemeleri açısından ise, ADS’nin ithalat fiyatları ile ortalama satış rakamları
karşılaştırıldığında maliyetin altında satış olarak değerlendirilebilecek bir
uygulamanın ortaya çıkmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 1220
Soruşturma kapsamındaki ikinci iddia ücretsiz cihaz verildiğidir. Söz konusu iddianın
genel olarak düşük fiyatlama çerçevesinde ele alınması gerekmekle birlikte, ADS’nin
2004-2008 yıllarında sadece 3 cihazı çeşitli nedenlerle ücretsiz olarak verdiği,
benzeri uygulamanın Aymed tarafından da yapıldığı tespitleri karşısında, söz konusu
uygulamanın tek başına bir kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna
ulaşılmıştır.
Soruşturma kapsamındaki son iddia ise, MMS ve ADS’nin cihazlarında sadece MMS
uyumlu kateterler kullanılacak şekilde değişiklik yaptığıdır. Bu iddianın öncelikle
ADS’nin MMS’den 2002 yılından beri kateter almadığı tespiti karşısında geçerliliğini
yitirdiği düşünülmektedir. Bu noktada ADS’nin tek başına böyle bir uygulamayı 1230
gerçekleştirip gerçekleştirmediği hususu gündeme gelmektedir. Dosya kapsamında
yapılan tespitlerde, Aymed ve ADS’nin karşılıklı olarak birbirlerini cihazlarında
diğerinin kateterlerine uyumsuz hale getirmek için değişiklik yapmakla
suçlamaktadırlar. Ancak ilgili cihazların teknik bir müdahale olmaksızın değişik
türlerdeki kateterlerin kullanımına uygun olduğu, bu noktada alımı gerçekleştiren
hastane yönetimlerinin belirlediği şartnamelerin14 önem kazandığı ve ADS’nin
ücretsiz cihaz sağladığı hastanelere bile Aymed’in kateter sattığı tespit edilmiştir.
Buna karşılık ADS’nin yeni ithal ettiği cihazlarda, yine kendisi tarafından ithal edilen
ve yeni bir teknoloji olan havalı kateter kullanılmasını zorunlu hale getirdiğine ilişkin
bir uygulama tespiti yapılmamıştır. Dolayısıyla, ADS tarafından havalı kateterle 1240

14 ADS, sadece Aymed uyumlu kateter alınmasına yönelik şartnameler düzenlendiğine ilişkin örnekleri
soruşturma sürecinde Kuruma iletmiştir .
09-16/373-87
31
çalışabilen cihaz satılmasının kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği
sonucuna ulaşılmıştır.
Tüm bunlara ek olarak ADS’nin savunmasında Aymed’in ilgili pazarda bitmemiş ürün
arz ettiğine, 5 yıl garanti ve servis dayatması yaptığına, bağımsız ürünlerin
(ürodinami masası gibi) ürodinami ile birleştirilerek rekabetin engellediğine, CE
belgesi olmadan satış yaptığına, üst model cihaz alımlarını engellediğine ve
şartnameye uyumsuz cihaz teslim ettiğine, sarf malzemesi ve cihazda oynama
yaparak alımlarda rekabete engel olduğuna yönelik iddiaları bulunduğu belirtilmelidir.
J. SONUÇ
5.6.2008 tarih ve 08/37/489-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile 1250
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara
ve incelenen dosya kapsamına göre;
Medical Measurement Systems B.V. ve ADS Elektronik Tıbbi Cihazlar İthalat İhracat
San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ilgili pazarda hakim durumda bulunmadıklarına, bu nedenle
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal
etmediklerine, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile Danıştay yolu açık olmak üzere karar
verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy