Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-26 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-20/406-100
Karar Tarihi : 29.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Kerem TOMUR, Canan KARAMANOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.
- Kıbrıs Kooperatif Merkez Bankası Ltd.
D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. 20
Büyükdere Cd. Çamlık Sk. Yapı Kredi Plaza D Blok K:3
Levent/İstanbul
- Kıbrıs Kooperatif Merkez Bankası Ltd.
49, Mahmut Paşa Sk. Lefkoşa, KKTC
E. DOSYA KONUSU: Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (Yapı Kredi) ve Kıbrıs
Kooperatif Merkez Bankası Ltd. (Kıbrıs Kooperatif) arasında 24.10.2008
tarihinde imzalanan “Yapı Kredi-Kıbrıs Kooperatif World Kredi Kartı Programı
İşbirliği Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 20.4.2009 tarih ve 2863 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 22.4.2009 tarih ve 2009-4-26/MM-09-MY sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 24.4.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-130/124 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 09-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da,
- Bildirimi yapılan Sözleşme’ye, çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, 40
menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Sözleşme’ye taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu
Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
- 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirtilen şartların karşılandığı göz önüne
alınarak, bildirim konusu Sözleşme’ye, anılan kanun maddesinin ikinci fıkrası
09-20/406-100
2
çerçevesinde imza tarihi olan 24.10.2008 tarihinden itibaren muafiyet tanınması
gerektiği
görüşlerine yer verilmiştir.
50
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “çok markalı kredi kartları ihracı
pazarı” (issuing) ve “üye işyeri edinme pazarı” (acquiring) olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Taksitli alışveriş ve ödül biriktirme imkânı sağlayan çok markalı kredi kartlarının 60
etkili olduğu coğrafi pazar, “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Bildirime Konu Sözleşme
Bildirim konusu Sözleşme’nin taraflarından birinin Türkiye dışında faaliyet gösteren
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) merkezli bir banka olması nedeniyle,
öncelikle işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi
gerekmektedir. Kanun’un 2. maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal
ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü
teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini
kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma 70
niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik
tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına
girer.” ifadeleriyle Kanun’un kapsamı belirlenmiştir. Dolayısıyla, işlemin
Türkiye’deki mal ve hizmet piyasalarını etkilemesi durumunda Kanun kapsamında
değerlendirilmesi mümkün olacaktır.
Bildirime konu Sözleşme, Kıbrıs Kooperatif’in kendisine ait “Kıbrıs Kooperatif
Merkez Bankası Optimum Kredi Kartı (Optimum)”nın, üzerine bir kabul markası
olarak Yapı Kredi’ye ait World lisansı altında, “World” logosunun basılmasına; bu
sayede Kıbrıs Kooperatif tarafından belirlenen ve World sistemine dahil edilen
Kıbrıs Kooperatif kredi kartlarının World üye işyerlerinde taksitli işlem 80
yapabilmesine ve Yapı Kredi Worldcardlar gibi işlemlerden Worldpuan kazanıp
World üye işyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan faydalanabilmesine
olanak tanıyacak düzenlemeleri içermektedir.
Yapılan işbirliği sonucunda KKTC merkezli Kıbrıs Kooperatif’in Türkiye’de üye
işyeri edinme faaliyetlerini tek başına değil, kendisine rakip olacak bir bankayla
işbirliği yaparak yürütmeye çalışması ve bunun için Yapı Kredi ile münhasırlık
ilişkisi kurması nedeniyle, işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi
yerinde olacaktır. Nitekim Kanun’un “Kapsam” başlıklı maddesi dikkate alındığında,
bir bankanın rakibiyle anlaşma yoluna giderek Türkiye’deki üye işyeri edinme
pazarına giriş yapması Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet 90
piyasalarını etkilemesi söz konusu olabilecek bir işlemdir.
09-20/406-100
3
Bildirim formunda, Kıbrıs Kooperatif kredi kartlarının Yapı Kredi sistemine dahil üye
işyerlerinde taksitli işlem, puan kazanımı/kullanımı kampanyadan yararlanma gibi
işlemleri yapabilmesi için her iki tarafın da IT sistemlerinde geliştirme yapacağı,
World üye işyerlerinde geçerli olacak kampanyalara Kıbrıs Kooperatif’in katılıp
katılmamakta serbest olacağı ve işlemlerin bu iki banka arasındaki takasının
Bankalararası Kart Merkezi (BKM) üzerinden gerçekleştirileceği belirtilmektedir.
Ayrıca, bu işbirliğinin Türkiye’de hâlihazırda sayısı 180.000 olan World üye
işyerlerinde geçerli olacağı, işbirliği sayesinde 25.000 Kıbrıs Kooperatif kredi
kartının bu üye işyerlerinde yapacağı alışverişlerde puan kazanacağı, kazandığı 100
puanları harcayabileceği ve taksit yapabileceği ve Kıbrıs Kooperatif’in katılması
halinde yapılan kampanyalardan da faydalanabileceği beyan edilmiş, tüm bu
imkânlardan yararlanılması için Kıbrıs Kooperatif kredi kartları kullanıcılarının ek bir
ücret ödemesine gerek olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, üye işyerleri için her iki
kartın kabul koşulları ve üye işyeri fiyatlamasının aynı olacağı bildirilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi
Bildirime konu Sözleşme’nin “Amaç ve Konu” başlıklı 2. maddesinde, Sözleşme’nin 110
amacının; Kıbrıs Kooperatif kredi kartlarının üzerine bir kabul markası olarak Yapı
Kredi’ye ait World lisansı altında “World” logosunun basılması, böylece bu kartların
tamamının World üye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesi, Yapı Kredi
Worldcard’lar gibi işlemlerden Worldpuan kazanıp World üye işyerlerinde bu
puanları kullanabilmesi ve World sistemi kapsamında yürütülen World üye
işyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan faydalanabilmesini teminen World
sistemine dahil edilmesi ve Türkiye sınırları içinde, bu sistemde kredi kartı üye
işyeri ilişkisinin Yapı Kredi tarafından yürütülmesi olduğu belirtilmektedir.
Sözleşme’nin 4. maddesi uyarınca Kıbrıs Kooperatif kredi kartlarının mülkiyeti
Kıbrıs Kooperatif’e aittir. Kartın tasarımı, ismi ve ürün özelliklerine Kıbrıs Kooperatif 120
karar verecek, World logosunun kart üzerindeki yeri ve tasarımı ise Yapı Kredi
tarafından belirlenecektir. Kıbrıs Kooperatif, gerek kartın basımında gerekse
yapmak istediği değişikliklerde Yapı Kredi’nin önceden yazılı görüş ve onayını
alacaktır.
Sözleşme’nin “Kapsam ve uygulama esasları” başlıklı 5. maddesinde;
“5.1. Kıbrıs Kooperatif Kredi Kartları’nın verileceği müşterilerin başvurularının
alınması, değerlendirilmesi, kart basımı ve teslimatı, ekstre basım ve gönderimi,
tahsilat yapılması, risk yönetimi, alacak takibi süreçleri, kredi kartı operasyon
işlemleri ve müşteri hizmetlerinin tümü münhasıran Kıbrıs Kooperatif tarafından
yerine getirilecektir…” 130
“5.2. Kıbrıs Kooperatif Kredi Kartı”nın yıllık üyelik ücreti ve uygulanacak faiz
oranları Kıbrıs Kooperatif tarafından belirlenecek ve tümünde kart hamiline karşı
sorumluluk münhasıran Kıbrıs Kooperatif’e ait olacaktır. Kıbrıs Kooperatif, T.C.
Merkez Bankası’nın belirleyerek ilan ettiği azami faiz oranlarının %100’ünden
aşağısına tekabül eden bir faiz oranı belirleyemeyecektir. Sözleşme imza tarihinde
Yapı Kredi’nin yürürlükte olan Akti faiz ve Gecikme Faizi oranları ile Kıbrıs
Kooperatif’in yürürlükte olan Akti faiz ve Gecikme faizi oranları arasındaki rasyo,
Yapı Kredi’nin mutabakatı alınmadan Kıbrıs Kooperatif tarafından aşağı yönde
09-20/406-100
4
değiştirilemeyecektir. Kıbrıs Kooperatif Ek-3’te belirtilen oranları muhafaza
edebilecektir… Taraflar, diğer Taraf ve/veya Yapı Kredi’nin 140
yetkilendirdiği/yetkilendireceği üçüncü kişiler tarafından çıkartılan Worldcard Kredi
Kartları’nı doğrudan hedef alarak Worldcard Kart sahibi kart hamillerini kendisine
çekecek şekilde bu ücretleri ilan ederek reklam ve kampanya yapmayacaktır. Yapı
Kredi, üçüncü kişilerle yapılacak benzer çalışmalarda bu hususu gözetecektir.
Taraflar reklam ve ilanlarında, kendileri tarafından verilen Worldcard Kredi
Kartlarının diğer tarafça ve/veya Yapı Kredi’nin yetkilendirdiği/yetkilendireceği
üçüncü kişiler tarafından verilen Worldcard Kredi Kartlarından daha avantajlı
olduğunu belirtmek suretiyle, diğer Worldcard Kredi Kartları’nı doğrudan hedef
alarak reklam, tanıtım vb. uygulama yapamazlar. Bu hüküm tahtında olmak üzere
Taraflar, diğer Taraf’ın ve/veya Yapı Kredi’nin yetkilendirdiği/yetkilendireceği 150
üçüncü kişilerin mevcut kart portföylerini kendilerine çekmek için kampanya
yapmama konusunda mutabık kalmışlardır.
Kıbrıs Kooperatif, Yapı Kredi’nin yürürlükteki kredi kartı yıllık üyelik ücretlerinin
%70’inden daha az bir ücret de belirleyemeyecektir. Sözleşme tarihinde geçerli
olan ve Ek-3’te belirtilen kart ücretleri Kıbrıs Kooperatif tarafından muhafaza
edilebilir. Bu yükümlülüklerin aksine hareket edilmesi, işbu sözleşmenin
tazminatsız fesih nedenidir. ”
hükümleri yer almaktadır.
Sözleşme’nin 5.2 maddesine bakıldığında, Kıbrıs Kooperatif’in kredi kartlarına
uygulayacağı faiz ve yıllık kart ücreti gibi hususlarda serbestçe karar 160
veremeyeceği, bu oranların belirlenmesinin tarafların karşılıklı anlaşmasıyla
şekilleneceği ya da sınırlı bir esneklikte belirleneceği anlaşılmaktadır. Maddenin
başında her ne kadar Kıbrıs Kooperatif’in yıllık üyelik ücreti ve uygulanacak faiz
oranlarını kendisinin belirleyeceği ifade edilmişse de maddenin devamında, faiz
oranlarının TCMB’nin belirlediği oranların %100’ünden aşağı olmayacağının ve
Yapı Kredi ile Kıbrıs Kooperatif’in uyguladıkları faiz oranları arasındaki rasyonun
taraflar arasında mutabakat sağlanmadan aşağı yönlü değiştirilmeyeceğinin hükme
bağlandığı görülmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre Yapı Kredi konuya ilişkin
olarak, taraflar arasında kredi kartı faiz oranlarına ilişkin öngörülen bu uygulamanın
Kıbrıs Kooperatif’in faiz oranlarını sıfırlamasının engellenmesi amacıyla yapıldığı, 170
KKTC’deki bankaların kredi kartı faiz oranları konusunda TCMB’nin belirlediği
azami faiz oranlarına uymaları gibi yükümlülüklerinin olmadığı, söz konusu
sözleşme hükmüyle Kıbrıs Kooperatif’in TCMB’nin açıkladığı azami faiz oranının
üstünde bir faiz oranı belirlemekte serbest olduğu açıklamalarını yapmıştır. Ayrıca
mevcut durumda Kıbrıs Kooperatif’in uyguladığı alışveriş, nakit avans ve gecikme
faiz oranlarının Yapı Kredi’ninkinden yüksek olduğu bilgisi de eklenmiştir.
Dolayısıyla, söz konusu hükümle sözleşme süresi boyunca Kıbrıs Kooperatif’in
Yapı Kredi’den daha düşük oranda kredi kartı faiz oranı belirlemesinin önüne
geçilmektedir. Diğer taraftan kredi kartı yıllık ücretlerinin oluşturulmasında da Kıbrıs
Kooperatif’e bir kısıtlama getirilmekte ve bankanın belirleyeceği kredi kart yıllık 180
ücretinin Yapı Kredi’nin kredi kartı yıllık ücretinin %70’inden daha az olamayacağı
hükme bağlanmaktadır. Tüm bunların yanı sıra tarafların Kıbrıs Kooperatif’in Yapı
Kredi müşterilerini kendine çekecek şekilde pazarlama çalışması yapmaması
konusunda anlaşması da rekabeti sınırlayan bir diğer husus olarak göze
çarpmaktadır.
09-20/406-100
5
Sözleşme’nin 5.4. maddesine göre, “… Kıbrıs Kooperatif’in Türkiye sınırları
içerisinde katılacağı Worldcard kampanyalarında, Kıbrıs Kooperatif Kredi Kartı
Hamillerine verilecek fırsatlar için üst sınır Yapı Kredi’nin Worldcard Kredi
Kartlarına uyguladığıdır. Bu sınırlama Kıbrıs Kooperatif’in KKTC sınırları dahilinde
uyguladığı kampanyalarda geçerli olmayacaktır.” 190
5.8. madde ise şu şekildedir: “Türkiye sınırları içerisinde faaliyet gösteren World
üye İşyerlerinde, World sisteminin sunduğu kampanyalara ilave başka kampanya
ve uygulamalara ya da işyerinin fiziki satış noktalarında Kıbrıs Kooperatif
müşterilerine özel uygulamalar Yapı Kredi’nin mutabakatı olmadan Kıbrıs
Kooperatif tarafından yapılamayacaktır.”
Sözleşme’nin 5.4. ve 5.8. maddelerinde Kıbrıs Kooperatif’in Türkiye sınırları
içerisinde müşterilerine sunacağı satış koşularına bir sınırlama getirilmekte ve
banka tarafından düzenlenecek kampanya ve özel uygulamaların Yapı Kredi’nin
sunacaklarından daha avantajlı olmaması şartı getirilmektedir. Bu iki maddedeki
düzenlemeleri de alım ve satım şartlarının belirlenmesi kapsamında 200
değerlendirmek mümkündür.
“Worldpuan Kazanım/Kullanma İşlemleri” başlıklı 8. maddede;
“8.1. Kampanya ve özel fiyatlama maliyetlerinde tarafların mutabık kalması şartıyla,
Kıbrıs Kooperatif Kredi Kartları” tüm World Üye İşyerlerinde, Worldcardla aynı kural
ve koşullarda Worldpuan sisteminden ve imkanlarından faydalanabilecektir.”
…
“8.7. Kıbrıs Kooperatif Kredi Kartları’na World üye işyeri tarafından, Yapı Kredi
Worldcard ile aynı oranda puan katkısı sağlanacaktır…”
hükümleri bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan maddelerden, tarafların World üye işyerlerinin her iki bankanın 210
kredi kartlarının müşterilerine aynı oranda puan sağlayacağı konusunda mutabık
kaldıkları anlaşılmaktadır.
Sözleşme’nin 11. maddesine göre Kıbrıs Kooperatif, Kıbrıs Kooperatif kredi
kartlarına ilişkin olarak, Türkiye sınırları içerisinde bir üye işyeri ile World sistemini
oluşturan taksit, puan kazanma, puan kullanım seçenekleri ve diğer imkanların
aynısı ya da benzeri faydaları ve/veya uygulamaları içeren bir anlaşma
yapmayacaktır. Aksi yönde uygulamalar, Yapı Kredi tarafından tek taraflı fesih
sebebi sayılacaktır. 12.6. maddede ise, Kıbrıs Kooperatif’in Sözleşme’nin
yürürlükte olduğu süre içerisinde, diğer bir banka veya kuruluş ile aynı veya buna
benzer mahiyette protokol/sözleşmeyi, ancak Sözleşme’nin sona erme tarihinden 220
sonra uygulamaya alınacak şekilde yapabileceği düzenlenmiş, diğer bir ifadeyle
Sözleşme süresince Kıbrıs Kooperatif’e rekabet yasağı getirilmiştir.
18. maddede Sözleşme’nin süresi ve feshi düzenlenmiştir. Buna göre, sözleşme
süresi 5 yıl olup sona erme tarihinden önce karşılıklı mutabakat ile Sözleşme’nin
süresi uzatılabilecektir. Ayrıca taraflar Sözleşme’yi neden göstermek zorunda
olmaksızın ve Sözleşme süresi sonunu beklemeksizin dilediği zaman, karşı tarafa
180 gün önceden yazılı bildirimde bulunmak suretiyle tek yanlı olarak
feshedebileceklerdir.
09-20/406-100
6
H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi 230
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar… hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Yapı Kredi ile Kıbrıs
Kooperatif, bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün pazarı
olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. Bu
çerçevede, aynı piyasada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün bir
kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri bir sözleşmenin rekabeti
kısıtlayıcı nitelikte olacağı ve bu nedenle 4. madde yasağına tabi olacağı; 240
dolayısıyla bildirime konu Sözleşme’ye Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi
tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, Sözleşme’nin kapsamı ve uygulama esaslarını düzenleyen kart üyelik
ücreti, faiz oranları ve reklam gibi konuların yer verildiği 5.2. maddesi ile World
logolu Kıbrıs Kooperatif kredi kartlarının World üye işyerleri ile yürütülecek
kampanyalarda sahip olacağı ayrıcalıkların düzenlendiği 5.4. maddesi ve Kıbrıs
Kooperatif’in müşterilerine sunacağı imkanlara kısıtlama getiren 5.8. maddesi ile
rekabet yasaklarını içeren 11. ve 12. maddeleri rekabeti sınırlayıcı niteliktedir. Bu
maddeleriyle de, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan
Sözleşme’ye, 4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığına dair 250
bir menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında
değerlendirilecek anlaşmalar üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli bir mal veya
hizmetin alımı, satımı yahut yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir
diğer ifade ile anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir
sözleşmenin öncelikle teşebbüsler arası dikey bir ilişkiyi düzenlemeye yönelik
olması gerekmektedir.
Yapı Kredi ve Kıbrıs Kooperatif çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet 260
gösteren teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etmekte ve işyerleri ile
anlaşmalar yapmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme’ye taraf teşebbüsler ilgili ürün
pazarı bölümünde yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar ve
taraflar arasında yapılan Sözleşme dikey bir ilişkiye yönelik olarak
düzenlenmemiştir. Bu hususlar dikkate alındığında, bildirime konu Sözleşme’yi
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirmek mümkün değildir.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de
yararlanamadığı tespit edilen Sözleşme’ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulların sağlanması gerekmektedir. 270
09-20/406-100
7
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Sözleşme ile birlikte çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme
pazarında kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işyeri ağı, Kıbrıs Kooperatif
kredi kartı kullanıcılarına açılmıştır. Bu şekilde Kıbrıs Kooperatif mevcut üye işyeri
ağını büyütmeye gerek kalmaksızın mevcut ağda ihraç ettiği kartları kullandırma
imkânına sahip olacaktır. Böylelikle Kıbrıs Kooperatif, Yapı Kredi’nin mevcut üye
işyeri ağından faydalanarak güçlü bir marka ile beraber çok markalı kredi kartları
piyasasındaki pazar payını artırma imkânına kavuşacaktır. Bunun yanında artan 280
üye işyeri ağı sayesinde Kıbrıs Kooperatif daha kolay müşteri çekebilecek ve üye
işyeri pazarındaki cirosunun yanı sıra kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da
artırabilecektir.
Sözleşmenin Kanun’un 5. maddesinin (a) bendini karşılaması için gereken asıl
ekonomik gelişme ve iyileşme, Kıbrıs Kooperatif’in çok markalı kredi kartları
hizmetinin sunulması için gerekli altyapı maliyetlerine katlanmaksızın Yapı
Kredi’nin mevcut yapısından faydalanmasıyla sağlanacaktır. Böylece Kıbrıs
Kooperatif POS maliyeti üstlenmeyecek; mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri
eklemek suretiyle faaliyet gösterecektir. Bu anlamda Sözleşme ile birlikte, Kıbrıs
Kooperatif’in ölçek ekonomisinden faydalanması söz konusu olacaktır. 290
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
4. madde anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet
alabilmesi için, yukarıda değinilen ve anlaşmanın tarafları açısından elde edilen
iyileşmenin tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Tüketicinin yarar sağlaması
açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış
sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay
ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin
elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir.
İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici yararı açısından ilk bakılması
gereken Kıbrıs Kooperatif müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası 300
değişmelerdir. Bu bağlamda incelemeye konu Sözleşme vasıtasıyla Kıbrıs
Kooperatif kredi kartı hamillerinin de çok markalı kredi kartı hizmetinin sağladığı
avantajlardan yararlanması yoluyla, tüketicilerin güvenli hizmet almaları ve yaygın
bir üye işyeri ağına sahip olan Worldcard’ın sağladığı ödül/puan uygulamasından
faydalanmaları sağlanmış olmaktadır. Bu açıdan, Kıbrıs Kooperatif müşterilerinin
Türkiye’nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine dâhil olarak alışveriş yapma
imkânına sahip olmaları tüketici yararı açısından en dikkate değer husustur.
Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu pazarlarda bir
arz edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep söz
konusudur. Bir diğer ifade ile sunulan bir mal veya hizmeti talep eden iki farklı 310
müşteri grubu söz konusudur. Bunlardan ilki kart kullanıcıları ikincisi ise üye
işyerleridir. Kart kullanıcıları bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine
sahipse karta olan talep o oranda artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı çok
sayıda tüketici tarafından kullanılıyorsa üye işyerlerinin o kredi kartının POS’unu
kabul etmek konusundaki istekleri artacaktır. Kart kullanıcıları ve üye işyerleri
arasındaki bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici boyutundaki bir fayda artışının
diğer bir tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz konusudur. Dolayısıyla
09-20/406-100
8
işbirliği ile gelen pazar payı artışıyla daha fazla tüketicinin fayda görmesi muafiyetin
ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması 320
Muafiyet kararı verilmesinde aranan ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu
anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden
olmamalıdır. Bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile
tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin önemli ölçüde ortadan kaldırılması
sonucunda elde ediliyor olmamalıdır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Aralık 2008 itibarıyla tarafların kredi kartları alışveriş
işlem ciroları ve üye işyeri ciroları bakımından pazar payları toplamı %25’in
altındadır. Yapı Kredi’nin takipçisi olan Garanti Bankası T.A.Ş.’nin payları sırasıyla
%(…) ve %(:..), Akbank T.A.Ş.’nin payları %(…) ve %(…) ve Türkiye İş Bankası
T.A.Ş.’nin payları ise %(…) ve %(…)’dir. Görüldüğü üzere Yapı Kredi’nin açık ara 330
üstünlüğü bulunmamakta, rakipleri tarafından yakından takip edilmektedir.
Netice itibarıyla, 25.000 kredi kartı bulunan Kıbrıs Kooperatif’in Türkiye’deki pazar
payının sınırlı olduğu da dikkate alındığında, bildirime konu anlaşma sonucunda
ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin
bu koşulunun sağlandığı anlaşılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık izlenen amacın elde
edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin
sınırlanmasının gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip 340
olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti
en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler.
“Yapı Kredi- Kıbrıs Kooperatif World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi” ile
amaçlanan, teşebbüslerin üye işyeri ve kart kullanıcılarının sayısını artırmak ve bu
yolla rakipler ile daha etkin rekabet edebilmektir. Anılan Sözleşme de bu
doğrultuda hazırlanmış ve rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayıcı herhangi bir
hükme yer verilmemiştir.
Bu çerçevede, Kanun’un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime konu
Sözleşme’ye bireysel muafiyet verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
350
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ile Kıbrıs Kooperatif Merkez Bankası Ltd. arasında
24.10.2008 tarihinde imzalanan “World Kredi Kartı Programı İşbirliği
Sözleşmesi”ne, çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine,
2. Taraflarının ilgili ürün pazarında rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle,
Sözleşme’nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden de yararlanamayacağına, 360
09-20/406-100
9
3. 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme
sonucunda; anılan maddede sayılan şartların tamamının karşılandığı göz önüne
alınarak, başvuru konusu Sözleşme’ye imza tarihi olan 24.10.2008 tarihinden
itibaren 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy