Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-103 (İlk inceleme)
Karar Sayısı : 09-26/536-126
Karar Tarihi : 3.6.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Adnan AKGÜN, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Özgür Can ÖZBEK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Superonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme
Telekomünikasyon ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi: Av. Hakan ŞİMŞEK, Av. Uğur ÇAVUŞOĞLU 20
Unalan Mah. Ayazma Cad. Şahlan Sok. No: 12/A Üsküdar/ İstanbul
D. HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN:
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler /Ankara
E. DOSYA KONUSU: Perakende internet erişim hizmetleri pazarında, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’den (Türk Telekom) talep edilen Veri Akış Erişimi
teknolojisi ile erişim hizmetlerinin Superonline Uluslararası Elektronik
Bilgilendirme Telekomünikasyon ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş.’ye 30
(Superonline) sunulmasının reddedildiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde öncelikle, Türk Telekom’un,
Telekomünikasyon Kurumu’nun1 21.2.2006 tarih ve 2006/DK-10/142 sayılı kararı ile
“etkin piyasa gücüne sahip işletmeci” olarak belirlendiği ve arabağlantı ve erişim
sağlama yükümlüsü sıfatı ile diğer işletmecilere karşı eşit davranma ve ayrım
yapmama yükümlülükleri altında olduğu ifade edilmektedir.2 Bu kapsamda
halihazırda “Al-Sat Modeli” ile çalışan ancak daha hızlı ve ucuz bir model olan “Veri
Akış Erişimi” (VAE) teknolojisine geçmek isteyen Superonline tarafından Türk
Telekom’un referans VAE sözleşmesinin imzalanarak geçişin yapılmasını talep etmiş 40
olduğu ve Tellcom İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin (Tellcom) altyapı cihazları üzerinden
hizmet alınmasının planlandığı bildirilmiştir. Söz konusu talebe cevaben Türk
Telekom tarafından gönderilen yazıda, henüz Türk Telekom’dan devre kiralaması
yapılmadığı ve başka bir işletmeciden altyapı temin edilmesi planlanıyor ise Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan (BTK) onay alınması gerektiği bildirilmiştir.
1 5809 sayılı Kanun ile Kurum’un adı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu olarak değiştirilmiştir.
2 Türkiye’de yerleşik tüm İnternet Servis Sağlayıcıların (İSS) bu hizmeti sunabilmeleri için abonelerinin
bulunduğu noktalar ile santral, arabağlantı noktalarına erişim için Türk Telekom’dan erişim hizmeti
almak mecburiyeti ile karşı karşıyadır.
09-26/536-126
2
Superonline 30.10.2008 tarihli yazısı ile BTK’ya başvurmuş ve VAE modeline
geçmesinin hukuka uygun olduğu yönünde görüş ve onay talep etmiş, BTK’nın
25.11.2008 tarih ve 95035-61854 sayılı yazısında Tellcom ya da başka bir
işletmeciden altyapı temin etmek suretiyle perakende pazarda internet erişim hizmeti 50
sunabilecekleri belirtilmiştir. Bu cevabın alınması ve kendisine iletilmesi üzerine Türk
Telekom 28.11.2008 tarih ve 2784 sayılı yazısı ile Superonline’ın kendi altyapısını
kurmaması ve/veya gerekli erişim devrelerini kiralamaması gerekçelerini sunarak
talebi reddetmiştir.
Talebinin reddedilmesi sonucunda Superonline, Telekomünikasyon Hizmet ve
Altyapılarına İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği çerçevesinde doğrudan yatırım
yapmak yönünde bir yasal yükümlülüğü olmaması ve Türk Telekom’un referans VAE
sözleşmesinin 2.3 maddesinde de “…öte yandan, Servis Sağlayıcı teslim aldığı trafiği
yetkili alternatif işletmecilerden hizmet alarak kendi seçeceği bir yöntemle de
taşıyabilecektir…” hükmünün yer alması sebepleriyle 4054 sayılı Kanun’un 6. 60
maddesinin ihlal edildiği iddiasıyla Rekabet Kurumu’na başvurmuştur.
Yapılan başvuruda talep edilen geçiş işlemine izin verilmeyerek Superonline
üzerinden haksız kazanç sağlandığı ve hizmetin reddedilmesiyle Türk Telekom’dan
kiralık devreler kullanılması mecbur tutularak 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde
belirtilen “bir mal veya hizmet ile birlikte diğer mal ve hizmetin satın alınmasının
zorunlu kılınması” yasağına aykırılık teşkil edildiği de iddia edilmektedir. Şikayette
ayrıca Superonline’ın talebinin reddedilmesi suretiyle perakende internet erişim
piyasasında diğer İSS’lere VAE hizmeti sunulmasına karşın bahse konu firmaya bu
hizmetin sunulmamasıyla perakende internet erişimi piyasasında rekabetin erişim
hizmetleri piyasasındaki hakim durumun kötüye kullanılması sonucunda bozulduğu 70
iddiasına da yer verilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.3.2009 tarih ve 2113 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 25.5.2009 tarih ve 2009-2-
103/İİ-09-AA sayılı İlk İnceleme Raporu 28.5.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/167
sayılı Başkanlık önergesi ile 09-26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 31.3.2009 tarih ve 151 sayı ile 5809 sayılı Elektronik Haberleşme
Kanunu’nun 7. maddesi kapsamında şikâyete ilişkin olarak BTK görüşü talep edilmiş,
anılan görüş 27.4.2009 tarih ve 2963 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikâyete ilişkin olarak herhangi bir 80
işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvurunun Yetki ve Kapsam Bakımından Değerlendirilmesi
Yukarıda özetine yer verilen erişimin reddedilmesine yönelik şikayetin Kanun’un 6.
maddesinin tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik
gelişmenin kısıtlanması şeklindeki (e) bendi kapsamında değerlendirilebilmesi
mümkündür3.
Rekabet kuralları ve özelde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi altında teşebbüslerin
sorumluluğundan bahsedilebilmesi, inceleme konusu davranış nedeniyle oluşan veya
3 Erişim sağlamayı, mal vermeyi, sözleşme yapmayı reddetme eylemleri, “tüketicinin aleyhine üretimin,
teknik gelişmenin kısıtlanması” bağlamında düşünülebileceği gibi, bu eylemlerden bağımsız olarak da
düşünülebilir. Önemli olan eylemin hangi şekilde ortaya çıktığı değil, rekabet üzerindeki etkisinin ne
olduğudur.
09-26/536-126
3
oluşması muhtemel zararın ortaya konulmasını zorunlu kılmaktadır. Buna karşın 90
yoğun olarak düzenlemeye tabi piyasalarda alınan önemler çoğu durumda rekabet
kurallarının uygulanması için gösterilmesi zorunlu olan bu “zarar”ın doğması riskini
engelleyici nitelik arz edebilmektedir.
Söz konusu şikâyet incelendiğinde başvuru konusu talebin Türk Telekom’un 5809
sayılı Kanun’un 16. maddesi ile Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 7 vd.
maddeleri kapsamındaki yükümlülüklerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. 5809
sayılı Kanun’un 16. maddesinde;
“(1) Erişim yükümlüleri ve yükümlülüğün kapsamı Kurum tarafından belirlenir. Kurum;
bir işletmecinin diğer bir işletmecinin bu Kanunun 15 inci maddesinde belirtilen
hususlarda erişimine izin vermemesinin veya aynı sonucu doğuracak şekilde erişim 100
için makul olmayan süre ve şartlar ileri sürmesinin, rekabet ortamının oluşumunu
engelleyeceğine veya ortaya çıkacak durumun, son kullanıcıların aleyhine olacağına
karar vermesi halinde, söz konusu işletmeciye diğer işletmecilerin erişim taleplerini
kabul etme yükümlülüğü getirebilir.
(2) Bu Kanun uyarınca, tüm işletmeciler, talep gelmesi halinde birbirleriyle
arabağlantı müzakerelerinde bulunmakla yükümlüdürler. Tarafların anlaşamamaları
halinde Kurum, işletmecilere arabağlantı sağlama yükümlülüğü getirebilir.
(3) Kurum, erişim ve arabağlantı yükümlülüklerini, bu Kanunun 4 üncü maddesinde
belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak kamu menfaati açısından gerekli gördüğü
hallerde, yapacağı düzenlemelerle sınırlandırabilir. 110
(4) Kurum, tüm erişim anlaşmalarının bu Kanunun amaç ve kapsamına, rekabetin ve
tüketici haklarının korunmasına ve şebekelerin bütünlüğü ve birlikte çalışılabilirliği ile
hizmetlerin karşılıklı işletilebilirliğine uygun olarak tesis edilmesine ve uygulanmasına
yönelik düzenlemeleri yapar.
(5) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere, diğer işletmecilerin makul erişim
taleplerini, bu Kanun hükümleri çerçevesinde karşılamalarına yönelik olarak eşitlik,
ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kâra dayalı olma yükümlülükleri
ile erişim hizmetlerini kendi ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına sağladıkları ile
aynı koşul ve kalitede sunma yükümlülüğü getirebilir.
(6) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.” 120
ifadelerine yer verilmekte ve maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların BTK
tarafından belirleneceği hüküm altına alınmaktadır.
Anılan Kanun’a dayanılarak yayımlanan Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 7.
maddesinde;
“1) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip bir işletmecinin diğer
işletmecilerin erişimine izin vermemesinin veya aynı sonucu doğuracak şekilde erişim
için makul olmayan süre ve şartlar ileri sürmesinin rekabet ortamının oluşumunu
engelleyeceğine veya ortaya çıkacak durumun kullanıcıların aleyhine olacağına karar
vermesi hâlinde, etkin piyasa gücüne sahip söz konusu işletmeciye erişim sağlama
yükümlülüğü getirebilir. 130
(2) Bir işletmeci, erişimi ancak şebeke işletim güvenliğinin veya şebeke bütünlüğünün
veya veri güvenliğinin temin edilemeyeceğini ya da şebekelerin karşılıklı
işletilebilirliğinin mümkün olmadığını objektif kriterlerle kanıtlamak ve Kurumun
onayını almak kaydıyla sınırlandırabilir. Bu hâllerin mevcudiyeti, işletmecilerin erişim
09-26/536-126
4
yükümlüsü olarak belirlenmesine halel getirmeyeceği gibi erişim koşullarını müzakere
etmeyi reddetmeleri için de geçerli bir neden teşkil etmez.
(3) Erişim sağlama yükümlüsü işletmeciler, taşıma, anahtarlama ve işletim arayüzleri
de dâhil olmak üzere kendilerinden talep edilen erişimi sağlayacak şekilde ayrıştırma
yapmakla yükümlüdürler. Kurum, yerel ağ da dâhil olmak üzere bütün şebeke
bileşenlerine ayrıştırılmış erişim sağlama yükümlülüğünün kapsamını belirler. Bir 140
işletmecinin, içinde bulunduğu koşulların ayrıştırma yükümlülüğünü yerine getirmesini
engellediğini kanıtlaması hâlinde Kurum, söz konusu işletmeciyi bu yükümlülükten
muaf tutar. Kurum, bu maddenin uygulama esaslarını yapacağı düzenlemelerle
belirler.” ifadeleri ile erişim yükümlülüğü düzenlenmekte, 21. maddesinde ise bu
yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde uygulanacak müeyyidelere4 yer
verilmektedir. Bu bağlamda, şikâyetin BTK tarafından değerlendirilmesinin uygun
olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
I.2. BTK Görüşü
Görüşte, 15.4.2009 tarihli 2009/DK-07/181 sayılı BTK kararına atıfta bulunulmakta ve
bu karar ile Superonline’ın talebinin gerek kendileri ile Türk Telekom arasında 150
imzalanmış VAE Sözleşmesi gerekse 25.9.2008 tarih ve 2008/DK-07/558 sayılı BTK
kararı ile onaylanmış Türk Telekom Referans VAE teklifinde öngörülen veri akış
erişimi modeline karşılık gelmediğinin ve Türk Telekom’un 25.9.2008 tarih ve
2008/DK-07/558 sayılı karar ile onaylanan kampanya kapsamında
değerlendirilemeyeceğinin hükme bağlandığı ifade edilmektedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir. 160
4 …c) Yükümlü işletmecinin ayrım gözetmeme yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda, işletmeciye bir
önceki takvim yılındaki cirosunun yüzde birine kadar, … ihlalin niteliğine göre Kurum tarafından
belirlenecek oranlarda idarî para cezası uygulanır.
Full & Egal Universal Law Academy