Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-78 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-26/538-128
Karar Tarihi : 03.06.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA 10
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Ekrem SOLMAZ, Esma GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE :- Otis S.P.A.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Ahmet SAĞLI
Abbasağa Mah. Keşşaf Sok. Şatıroğlu İş Merkezi No:4/9
Yıldız, Beşiktaş/İstanbul
E. TARAFLAR : - Otis S.P.A.
Pechhi Via Roma 108 İTALYA
- Eduard MATSCHNIGG
Bebek Aşiyan Kayalar Sok. Başaran Apt. No:13 B Blok D.6
İstanbul 20
- Irene MATSCHNIGG
Bebek Aşiyan Kayalar Sok. Başaran Apt. No:13 B Blok D.6
İstanbul
- Gül ŞATIROĞLU
Beykoz Konakları Güvercin Sok. No:152 Beykoz/İstanbul
- Bora GÜLAN
Kabataş Meclisi Mebusan Cad. Tütün Han No:167 Kat 3
İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Buga Otis Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.(Buga Otis)’in
Eduard MATSCHNIGG, Irene MATSCHNIGG, Bora GÜLAN ve Gül 30
ŞATIROĞLU’na ait %7 oranındaki hissesinin Otis S.P.A.(Otis) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.04.2009 tarih ve 3012 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 05.05.2009 tarih ve 1738 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 26.05.2009
tarih ve 2009-2-78/Öİ-09-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 29.05.2009 tarih
ve REK.0.06.00.00-120/169 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-26 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu
doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
09-26/538-128
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralan Taraf: Otis
Otis, Otis Grubu şirketlerinden çoğunluk (%99,9) hissesi Fransa tabiiyetli United
Technologies Holding S.A.’ya ait; merkezi İtalya‘da olan ve asansör, yürüyen 50
merdiven, yürüyen yol imalat ve montajı, tamir ve bakımı alanlarında faaliyet
gösteren bir şirkettir. Otis Şirketler Grubu 200’den fazla ülkede ve bölgede ürün
sunan bir topluluk olup, ABD menşeli United Technologies Corporation (UTC)’nin bir
iştirakidir.
Türkiye’de UTC iştiraklerinden Buga Otis asansör, yürüyen merdiven, yürüyen yol
imalatı ve bakım ve servis hizmetleri alanlarında; Alp Havacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş
hava taşıtlarının dönen parçalarının üretimi alanında; Alarko Carrier Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ısı ve soğutma sistemleri imalatı alanında; Pratt&Whitney THY Teknik
Uçak Motoru Bakım Merkezi Ltd. Şti sabit kanatlı hava taşıtları bakım ve servis
hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. 60
Otis Şirketler Grubu’ndan Otis Elevator Company bildirim konusu işlem öncesinde
asansör, yürüyen merdiven ve yol imalat, montaj ve hizmet alanında faaliyet gösteren
Buga Otis’in %50 hissesine sahiptir. Otis’in 2008 yılı cirosu, (tüm bağlı şirketleri dahil)
yaklaşık olarak (……..) Avro’dur. Otis Grubu’nun 2007’deki toplam cirosu ise yaklaşık
olarak (………) ABD Doları’dır.
H.1.2. Devreden Taraflar: Eduard MATSCHNIGG, Irene MATSCHNIGG, Bora
GÜLAN, Gül ŞATIROĞLU
Mevcut durumda Eduard MATSCHNIGG Buga Otis’in %21,5 hissesine, Irene
MATSCHNIGG %3,5 hissesine, Bora GÜLAN %15,25 hissesine ve Gül ŞATIROĞLU
%3,75 hissesine sahip olan gerçek kişilerdir. 70
H.1.3. Devralınan Taraf: Buga Otis
Buga Otis, hali hazırda asansör, yürüyen merdiven ve yol imalat, montaj ve hizmet
sektöründe faaliyet gösteren bir firmadır. Burkhard Gattenbein ve Şeriki Kolektif
Şirketi ismiyle 1927 yılında İstanbul’da kurulmuş bir kolektif şirket iken, 1989 yılında
Burkhard Gattenbein Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye dönüşmüştür. Şirketin %50
oranındaki hissesinin 1990 yılında ABD merkezli Otis Elevator Company
(Farmington, ABD) tarafından satın alınmasının ardından şirket 1993 yılında tekrar
isim değiştirmiş; Buga Otis Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş. olmuştur. Buga Otis’in
2008 yılı cirosu yaklaşık (………) TL’dir.
H.2. İlgili Pazar 80
İlgili ürün pazarının belirlenmesinde devralma işlemine konu Buga Otis’in faaliyet
alanları göz önünde bulundurulmuştur.
İşlem kapsamında ilgili ürün pazarları “asansör imalat ve montaj pazarı”, “yürüyen
merdiven imalat ve montaj pazarı”, “asansör tamir ve bakım hizmetleri pazarı”,
“yürüyen merdiven tamir ve bakım hizmetleri” pazarı olarak ayrı ayrı veya “asansör
imalat ve montaj ile tamir ve bakım hizmetleri pazarı” ve “yürüyen merdiven imalat ve
montaj ile tamir ve bakım hizmetleri pazarı“ olarak belirlenebilir.
Rekabet Kurulu’nun 10.01.2008 tarih ve 08-04/56-M sayılı “İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Klavuz”un 20. paragrafında “Ancak inceleme konusu işlem,
09-26/538-128
3
gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet 90
açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” ifadeleri yer
almaktadır. Bildirime konu devralma işlemine ilişkin yapılan değerlendirme
bakımından da pazarı geniş ya da dar tanımlamanın gerek işlemin bildirime tabi olup
olmadığının belirlenmesi, gerek hakim durum yaratma ya da mevcut hakim durumu
güçlendirme değerlendirmesi açısından farklılık yaratmayacağından hareketle net bir
pazar tanımı yapılmamıştır. İlgili pazar ne şekilde tanımlanırsa tanımlansın, işlem ciro
ve pazar payları bakımından bildirim eşiğini aşmaktadır. Devir işleminin her
halükarda, pazardaki yoğunlaşma üzerinde de herhangi bir etkisi olmayacağından,
burada kesin bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir. 100
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Otis ve Eduard MATSCHNIGG, Irene MATSCHNIGG, Bora GÜLAN, Gül
ŞATIROĞLU arasında 28.04.2009 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca, Eduard
MATSCHNIGG‘e ait 122.450 adet, Irene MATSCHNIGG’e ait 50 adet, Bora GÜLAN’a
ait 50 adet ve Gül ŞATIROĞLU’na ait 122.450 adet olmak üzere toplam %7
oranındaki Buga Otis hissesi Otis tarafından devralınacak ve işlem sonrasında Otis,
Buga Otis’in hisselerinin %57’sine sahip olacaktır.
Buga Otis’in mevcut ortaklık yapısı ve işlem sonrasında oluşacak ortaklık yapısı
aşağıdaki gibidir: 110
Tablo 1: Buga Otis’in Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
(……………) (……………) (……………)
Toplam 3.500.000 100
Tablo 2: Buga Otis’in Devralma İşlemi Sonrası Oluşacak Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Hisse Grubu
(……………) (……………) (……………) A Grubu
(……………) (……………) (……………) B Grubu
(……………) (……………) (……………) C Grubu
(……………) (……………) (……………) C Grubu
(……………) (……………) (……………) B Grubu
(……………) (……………) (……………) D Grubu
(……………) (……………) (……………) D Grubu
(……………) (……………) (……………) D Grubu
Toplam 3.500.000 100
Devralma öncesinde Buga Otis’in Şirket Ana Sözleşmesi’nde yönetim kurulu
üyelerinin sayısı, aday gösterme ve seçilme şekliyle ilgili 11. madde hükmünde Türk
Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine atıf yapılmaktadır. Ancak, şirket ortaklarının 1990
yılında imzalamış oldukları Hisse Alım Satım Sözleşmesi’nin 8.6. maddesinde “Şirket
Yönetim Kurulu’nun 4 üyeden oluşacağı ve bunlardan 2’sinin Otis’in göstereceği
adaylar arasından kalan 2’sinin de diğer ortakların göstereceği adaylardan seçileceği”
09-26/538-128
4
ifade edilmiştir. Bu bağlamda Buga Otis’in Yönetim Kurulu Üyeliklerine uzun süreden 120
beri 4 kişi seçilmekte ve bunun 2’si Otis’in gösterdiği adaylar arasından, diğer 2’si de
şahıs ortakların göstereceği adaylar arasından seçilmektedir.
Şirketin hisse senetlerine bakıldığında ise bildirim konusu devralma işlemi öncesinde
hisse senedi sahiplerine ayrıcalıklı haklar sağlayan imtiyazlı grupların oluşturulmadığı
görülmektedir. Ayrıca Şirket Ana Sözleşmesi’nin 31. maddesinde ana sözleşmede
hüküm bulunmayan hallerde TTK’nın anonim şirketlere ilişkin hükümleri ve ticaret
şirketlerinin genel hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmektedir. Bu bağlamda
TTK’nın 388. maddesinde belirlenen Genel Kurul toplantı ve karar nisapları açısından
şirketin tabiiyetinin değiştirilmesi, pay sahiplerinin taahhütlerinin artırılması, şirketin
faaliyet konusu ve türünün değiştirilmesi dışındaki kararlarda şirket sermayesinin en 130
az yarısına sahip pay sahiplerinin toplanması ve toplantıdaki üyelerin çoğunluğunun
oyu yeterli olmaktadır. Bu nisaplar açısından %50 oranındaki hissesi ile Otis, Genel
Kurul’da Buga Otis’in olağan kararlarını tek başına aldırabilmektedir. Ancak karar
organlarından biri olan Yönetim Kurulu’nun oluşumu açısından diğer şahıs ortaklarla
eşit sayıda aday göstermek hakkına sahip olduğundan; Buga Otis, mevcut durumda
Otis ve diğer şahıs ortakların ortak kontrolü altında bulunmaktadır.
Bildirim konusu işlem sonrasında Otis, Buga Otis hisselerinin %57’sine sahip
olacaktır. Diğer taraftan ana sözleşmenin değiştirilecek ilgili hükümleriyle hisse
senetleri arasında ayrıcalıklı gruplar yaratılacaktır. Buna göre Otis’in sahip olacağı
%57’lik hisseler A Grubu, Eduard MATSCHNIGG, Irene MATSCHNIGG’e ait olanlar 140
B Grubu, Bora GÜLAN ve Gül ŞATIROĞLU’na ait olanlar C Grubu ve son olarak
Ayşe Hümay GÜLAN, Bora Hakan TEMUÇİN ve Rukiye Tülin TEMUÇİN’e ait olanlar
da D Grubu olarak belirlenmiştir.
Ana sözleşmenin 11. maddesinde yapılacak değişiklik sonrasında Şirket Yönetim
Kurulu 6 üyeden oluşacaktır. 4 üye A Grubu hissedarlar tarafından, 1 üye B Grubu
hissedarlar tarafından ve diğer 1 üye de C grubu hissedarlar tarafından önerilen
adaylar arasından seçilecektir. “Yönetim Kurulu Üyelerinin Yetkileri ve Görevleri”
başlıklı 14. maddeye eklenecek 3. fıkrada ise Yönetim Kurulu toplantılarında en az 4
üyenin hazır bulunmasının gerektiği, ancak kararların tüm üyelerin çoğunluk onayı ile
alınacağı ifade edilmiştir. Bu bağlamda 6 üyeden oluşan Yönetim Kurulu kararları 4 150
üyenin hazır bulunması ve 4 üyenin kabul oyu ile alınabilecektir. Dolayısıyla A Grubu
hissedar olan Otis tarafından önerilen 4 üye Yönetim Kurulunda karar alabilecektir.
Ancak anılan değişikliğin devamında değerleri tek bir veya toplu olarak bir mali yıl
boyunca, Şirketin toplam varlıklarının %25’ini aşan tutardaki bazı işlemlerde her
zaman, oybirliği ile karar alınması gerektiği ifade edilmiştir. Bu işlemler arasında “yeni
yatırımlara girişilmesi” de yer almaktadır.
Azınlık hisse sahiplerine tanınan veto hakları ancak söz konusu haklar teşebbüsün
stratejik ticari davranışlarına etki edebilme gücü sağladığı ölçüde ortak kontrolün
varlığına işaret etmektedir. Söz konusu hakların varlığının tespiti ise genel kurulda
veya yönetim kurulunda alınacak kararlar için getirilmiş olan, azınlık pay sahibinin 160
temsil edilmesini gerektiren özel toplantı nisabı ve özellikle azınlık hisse sahibinin
teşebbüsün yönetiminin atanması, bütçesinin ve iş planının oluşturulması ile yatırım
kararları üzerindeki yetkisinin değerlendirilmesiyle mümkündür.
Şirketin toplam varlıklarının %25’ini aşan tutardaki yeni yatırımlara girişilmesi
konusunda alınacak kararlarda Yönetim Kurulu Üyelerinin oybirliğinin gerekmesinin,
Otis dışındaki hissedarlardan B ve C Grubu hissedarların önereceği adayların da
oyunu gerektirmesinin, şirketin stratejik ticari kararları üzerinde veto hakkı olarak
09-26/538-128
5
ortak kontrole imkan veren bir araç şeklinde yorumlanma ihtimali bulunmaktadır.
Değerleri tek bir veya toplu olarak bir mali yıl boyunca şirketin toplam varlıklarının
%25’ini aştığı takdirde Yönetim Kurulu kararlarında oybirliğini gerektiren diğer 170
kararlar ise “taşınmaz alım satımı ve Şirketin taşınır ve taşınmaz mal varlıkları
üzerinde her türlü takyidat tesis edilmesi, diğer şirketlerde sahip olunan hisselerin
veya hakların iktisabı, satışı veya devri, olağan ticari faaliyetler dışındaki kredi
sözleşmelerinin imzalanması, tadil edilmesi veya yenilenmesi ve olağan ticari
faaliyetler dahilinde gerçekleşen işlemler haricinde taraflardan (hisse alım satım
sözleşmesinin tarafları) herhangi birisi ile veya bir bağlı şirketle veya bunlardan
herhangi biri ile bağlantılı başka kişilerle sözleşme yapmak, işlem veya
düzenlemeler” şeklinde belirlenmiştir. Bunlar, Rekabet Hukuku’nda bir teşebbüsün
stratejik ticari kararları olarak değerlendirilebilecek kararlardan değildirler ve “yeni
yatırımlara girişme” kararının da bunlarla birlikte zikredilmesinin bu karara ilişkin veto 180
hakkının stratejik bir veto hakkı olmadığını gösterdiği ve ortak kontrolü sağlamaya
yetmediği kanaatine ulaşılmıştır.
Son olarak devralma işlemi sonrasında Genel Kurul’da temsile de değinmek
gerekirse, bu konuda gerçekleşecek değişiklik neticesinde Genel Kurul, TTK’nın daha
yüksek bir karar ve toplantı nisabı öngörmediği hallerde gerek toplantı, gerekse karar
nisabı %51 olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda %57 hisseyi elinde bulunduracak olan
Otis olağan kararlarda yine tek başına kontrolü elinde bulunduracaktır. Bununla
birlikte yine ana sözleşmede yapılan bir değişiklik ile Şirket ana sözleşmesinin 8, 11,
12, 14, 17 ve 20. maddelerinin tadili, şirket sermayesinin artırılması, şirketin tüm
malvarlığının satışı, şirketin tasfiyesi ve iflası, şirketin başka bir şirketle birleşmesi gibi 190
kararlar için %90 çoğunluk oyunun gerekeceği görülmektedir. Bu kararlar açısından
%57 çoğunluk hissesine sahip olacak olan Otis’in tek başına hareket edemeyeceği
açık ise de bu kararlardaki veto haklarının azınlık pay sahibinin yapmış olduğu
yatırım karşılığında kendisine verilmiş olan “olağan hakları” olduğu ve bunların
kullanılmasının kural olarak teşebbüs üzerinde belirleyici etki yaratmayacağı ve
dolayısıyla kontrol imkanı vermeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu açıklamalar ışığında devralma işlemi sonrasında Buga Otis’in kontrol yapısında
değişiklik olacağı, Yönetim Kurulunun oluşumu ve Genel Kurul kararlarında aranan
nisaplar nedeniyle Otis’in Buga Otis üzerinde tek başına kontrole sahip olacağı
görülmektedir. Eduard MATSCHNIGG, Irene MATSCHNIGG, Bora GÜLAN ve Gül 200
ŞATIROĞLU’na ait bir kısım Buga Otis hisselerinin Otis tarafından devralınması
işlemi,bildirime konu şirketin kontrolünde değişiklik olması nedeniyle, işlem 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinin “Bu Tebliğ’in 2. maddesinin belirtilen bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının 25.000.000 TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları 210
zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp
aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Buga Otis’in 2008 yılı toplam cirosu yaklaşık olarak (…………) TL’dir. Buga Otis’in
2008 yılında asansör imalat ve montajı alanında elde ettiği ciro (…………) TL,
yürüyen merdiven imalat ve montajı alanında elde ettiği ciro (…………) TL, asansör
09-26/538-128
6
tamir ve bakım hizmetleri alanında elde ettiği ciro (…………) TL ve yürüyen merdiven
tamir ve bakım hizmetleri alanında elde ettiği ciro ise (…………..) TL’dir. Buga Otis’in
asansör imalat ve montaj ile tamir ve bakım hizmetleri alanında elde ettiği ciro
(…………..) TL, yürüyen merdiven imalat ve montaj ile tamir ve bakım hizmetleri
alanında elde ettiği ciro ise (…………..) TL’dir. 220
İşlem kapsamında ilgili ürün pazarlarının asansör imalat ve montaj pazarı, yürüyen
merdiven imalat ve montaj pazarı, asansör tamir ve bakım hizmetleri pazarı ile
yürüyen merdiven tamir ve bakım hizmetleri pazarı olarak ayrı ayrı belirlenmesi
durumunda asansör imalat ve montaj pazarı açısından; asansör imalat ve montaj ile
tamir ve bakım hizmetleri pazarı ve yürüyen merdiven imalat ve montaj ile tamir ve
bakım hizmetleri pazarı olarak belirlenmesi durumunda ise asansör imalat ve montaj
ile tamir ve bakım hizmetleri pazarı açısından hisseleri devre konu şirketin cirosunun
ciro eşiğini aşması nedeniyle bildirime konu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi 230
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca bir birleşme ve devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Asansör ve Yürüyen Merdiven Sanayicileri Derneği (AYSAD) verilerine göre
Türkiye’deki asansör ve yürüyen merdiven sektöründe 1.500’den fazla firma
faaliyettedir1. Şu anda ülke genelinde 250.000’den fazla asansör bulunmaktadır.
2006 yılında montajı yapılan asansör sayısı 15.000 iken, 2007 yılında ise bu sayı
16.000’e çıkmıştır.
Bildirim formunda ve ek bilgi yazılarında yer alan bilgilere göre, Buga Otis tarafından
2007 yılında satışı yapılan yürüyen merdiven ve asansör sayısı 743 olup, her bir 240
asansör için yıllık servis sözleşmesi sayısına göre hesaplanan bakım adedi sayısı
2007 sonu itibariyle 4.513’tür. AYSAD verilere göre Buga Otis’in ve diğer dört büyük
teşebbüsün (Schindler Türkeli Asansör San. A.Ş., Thyssenkrup Asansör San. ve Tic.
A.Ş., Kone Asansör San. ve Tic. A.Ş., Eta- Melco Dış Tic. Ltd. Şti.) toplam pazar
payları imalat ve montaj pazarında yaklaşık olarak %(….); bakım ve tamir hizmetleri
pazarında ise yaklaşık olarak %(….) civarındadır. Buga Otis’in 2008 yılındaki imalat
ve montajdaki tahmini pazar payı %(….); tamir ve bakım hizmetleri pazarındaki pazar
payı ise %(….)’dir. Buga Otis’in asansör imalat ve montajı pazarındaki pazar payı
%(….), yürüyen merdiven imalat ve montaj pazarındaki pazar payı %(….), asansör
tamir ve bakım hizmetleri pazarındaki pazar payı %(….) ve yürüyen merdiven tamir 250
veya bakım hizmetleri pazarındaki pazar payı ise %(…’dur.
Bildirim konusu işlem kapsamında devralan taraf olan Otis’in ve Otis Grubu ile UTC
Grubu’nun dosya kapsamında belirlenebilecek asansör imalat ve montajı pazarı,
yürüyen merdiven imalat ve montaj pazarı, asansör tamir ve bakım hizmetleri pazarı
veya yürüyen merdiven tamir veya bakım hizmetleri pazarında Buga Otis dışında
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Bu bilgiler ışığında işlem kapsamında belirlenebilecek herhangi bir ilgili ürün
pazarında işlem sonrasında yoğunlaşma seviyesinde herhangi bir artış meydana
gelmeyecektir. Dolayısıyla devralma işlemiyle birlikte ilgili pazarlarda 4054 sayılı
1 TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) sanayi veri tabanından edinilen 29.04.2009 tarihli verilere
göre Türkiye genelinde asansör sektöründe faaliyet gösteren 292 kayıtlı üretici bulunmaktadır.
09-26/538-128
7
Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum yaratılmasının ya da mevcut bir 260
hakim durumun güçlendirmesinin söz konusu olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.4. Rekabet Yasakları ve Gizlilik Yükümlülüğüne İlişkin Değerlendirme
H.3.4.1.Satıcılara Getirilen Rekabet Etmeme Yükümlülüğüne İlişkin
Değerlendirme
Hisse Satım Sözleşmesi’nin “Rekabet Etmeme” başlıklı 11.2. maddesinde:
“Satıcılar Şirketteki hissedarlıkları sürdükçe ve hissedarlıkları bittikten sonra üç (3) yıl
boyunca, Şirketle (Buga Otis) doğrudan veya dolaylı olarak, asansör ve yürüyen
merdiven satışı, üretimi, kurulumu ve servis sektöründe rekabet etmeyeceklerini ve
Şirket ile rekabet halinde olan bir kuruluşta doğrudan veya dolaylı olarak hisse sahibi
olmayacaklarını ve/veya böyle bir kuruluşu işletmeyeceklerini beyan ederler…” 270
hükmü yer almaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda Sözleşme ile satıcılara getirilen Buga Otis’in faaliyet
alanlarında rekabet etmeme yükümlülüğünün yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve
gerekli olduğu, sadece taraflar ve devre konu hizmetler bakımından bağlayıcı olduğu
ve süre açısından da makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan Sözleşme’nin 11.2. maddesi ile satıcılara Buga Otis ile rekabet halinde
olan bir kuruluşta doğrudan veya dolaylı olarak hisse sahibi olmama yükümlülüğü de
getirilmektedir.
Kurul’un 27.05.2003 tarih, 03-05/414-181 sayılı kararında da ifade edildiği gibi esas
itibarıyla, rekabet etmeme yükümlülüğü altına giren tarafın, yatırım amaçlı hisse alımı 280
hakkının korunması, ancak söz konusu kısıtlamanın rekabete aykırı sonuçlar
doğurması halinde anlamlı olacaktır. Bildirime konu işlemde, satıcılara getirilen
rekabet etmeme yükümlülükleri yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli
sınırlamalar olup gerek taraflar açısından gerekse yükümlülüğün süresi açısından
orantılılık kriterini sağlamaktadır. Rekabet etmemelerine dahi bu bağlamda izin
verilen satıcıların yatırım amaçlı hisse alımlarının korunması ile rekabetin korunması
amacı arasında ise doğrudan bir ilgi kurulamayacağı açıktır. Bu nedenle satıcılara
getirilen rakip firmalardan hisse satın almama yükümlülüğünün rekabeti sınırlandırıcı
etki doğurmayacağı ve dolayısıyla bu sınırlamanın sözleşmede yer almasında da
herhangi bir sakınca olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 290
H.3.4.2.Alıcıya Getirilen Rekabet Etmeme Yükümlülüğüne İlişkin Değerlendirme
Hisse Satım Sözleşmesi’nin “Rekabet Etmeme” başlıklı 11.2. maddesinde:
“… Otis ve Bağlı Kuruluşları, Otis’in Şirkette hissedar olduğu süre içerisinde,
doğrudan veya dolaylı olarak, Türkiye Cumhuriyeti dahilinde asansör ve yürüyen
merdiven satışı, üretimi, kurulumu ve servisi sektöründe Şirket (Buga Otis) ile rekabet
etmekten kaçınacaklardır…” hükmü yer almakta ve maddenin devamında da buna
bazı istisnalar getirilmektedir.
Alıcıya getirilen ters rekabet yasağı, satıcının devretmediği faaliyetleri ile devredilen
faaliyetleri arasında çok yakın ilişki ve arz ikamesinin varlığı halinde, devir işlemi ile
doğrudan ilgili ve zorunlu bir unsur olarak kabul edilmektedir2. 300
2 2.3.2006 tarih ve 06-16/188-48 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
09-26/538-128
8
Alıcıya (Otis ve bağlı kuruluşlarına) yönelik olarak Türkiye’de Buga Otis’in faaliyet
gösterdiği alanlarda rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesi satıcıların Buga Otis’in
ortağı oldukları süre boyunca Buga Otis’e ait tüm know-how bilgilerinin garanti altına
alınmasını amaçlamaktadır. Bu nedenle alıcılara getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğünün yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olan sınırlamalar olduğu,
süre ve taraflar açısından da orantılılık kriterini sağladığı kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.4.3.Gizlilik Yükümlülüğüne İlişkin Değerlendirme
Hisse Satış Sözleşmesi’nin 11.8. maddesinde taraflara, diğer tarafın ön yazılı izni
olmaksızın, Hisse Satış Sözleşmesinin süresi boyunca ve takip eden 2 yıl boyunca
Şirket ve faaliyeti ile ilgili edindikleri bilgileri gizli tutma ve bağlı kuruluşlarının, 310
müdürlerinin ve çalışanlarının söz konusu bilgileri gizli tutmalarını temin etme
yükümlülüğü getirilmiştir.
Gizlilik yükümlülüğünün, devralma işleminin yapılandırılması amacıyla tarafların
birbirinden aldıkları bilgilerin gizli tutulması anlamında, standart nitelikte olduğu
görülmektedir. Süresi, rekabet etmeme yasağının süresi ile uyumlu olarak getirilen bu
sınırlamanın, tarafları açısından da orantılı ve makul olduğu neticesine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 320
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy