Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-39 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 09-27/570-131
Karar Tarihi : 11.6.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Sinan ÇÖRÜŞ, Nur Seda KÖKTÜRK
C. İLGİLİ TARAFLAR : - SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Büyükdere Cad. Hürmet Keçeli İş Merkezi No:49 Kat:2
Mecidiyeköy/İstanbul
- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
Doğan TV Center 34204 Bağcılar/İstanbul
D. DOSYA KONUSU: DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. ve SATEL Sabah
Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin BİMAŞ Birleşik Basın Dağıtım A.Ş. (BİMAŞ)
aracılığıyla reklam yeri satış fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte
belirlemesi; BİMAŞ tarafından bütçenin %100’ünün kendi kanallarında
kullanılması karşılığında verilen %25 BİMAŞ indiriminin SHOW TV’ye reklam
verilmemesi koşuluyla uygulanması hususlarına yönelik olarak yürütülen
soruşturma sonucunda alınan 1.2.2000 tarih, 00-4/41-19 sayılı Kurur kararı ile
ilgili Danıştay kararları ertesi konunun davacılar yönünden yeniden
değerlendirilmesi.
E. İDDİALARIN ÖZETİ
AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AKS) vekilinin 3.2.1998
tarih ve 193 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal eden başvurusunda;
- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. (DTV) ve SATEL Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş.'nin (SATEL) BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. (BİMAŞ)
ünvanı ile yeni bir şirket kurdukları,
- BİMAŞ ünvanı ile kurulan bu şirketle her iki şirketin reklam hizmetlerinin bir arada
pazarlanmaya başlandığı,
- bu iki şirketin AKS'ı piyasa dışına çıkarmak maksadıyla tek tek müşterilere
“SHOW TV”ye reklam vermemeleri halinde, çok daha ucuz fiyat uygulayacaklarını
ilan ettikleri ve bunu uygulamaya başladıkları,
- bu eylemlerin sonucu olarak BİMAŞ'ın, reklam kaynaklarını kendi kontrolü altına
aldığı, reklamların ATV ve KANAL D arasında bölüşülmesini temin ettiği, SHOW
09-27/570-131
2
TV’ye reklam vermek isteyenlerin engellendiği ve SHOW TV’nin reklam hizmeti
sunma imkanlarının kısıtlandığı,
- SHOW TV’ye reklam vermemiş firmalara yapılan indirimler ile aynı kuşakta ATV
ve KANAL D'nin yanı sıra SHOW TV’ye de reklam veren firmalara yapılan
indirimler arasındaki farkın dolayısıyla fiyat farkının kolayca görülebileceği,
- BİMAŞ'ın bu girişimleri sonucunda, SHOW TV’nin 1997 yılında yaklaşık
20.000.000 ABD Doları reklam geliri kaybına uğradığı,
iddia edilmiştir.
F. DOSYA EVRELERİ
1. BİMAŞ ve AKS'ın şikayet başvuruları ayrı ayrı olmak üzere sırasıyla 27.2.1998 ve
3.2.1998 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
2. Söz konusu başvurular üzerine, Kurum raportörleri tarafından hazırlanan 6.3.1998
tarihli, 1-Ö.G.-98/7 sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurul'un 9.3.1998 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 56/408-49 sayı ile Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca
başvuruları itibarıyla ayrı ayrı önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
3. Kurum kayıtlarına 4.5.1998 tarihinde 1009 sayı ile intikal eden başvuru ile SATEL
ve DTV temsilcisi tarafından BİMAŞ adına BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesine ilişkin
menfi tespit/muafiyet talebinde bulunulmuştur.
4. Önaraştırma sonucunda Kurum raportörlerince düzenlenen 23.6.1998 tarihli D1/2-
M.B.-98/2 ve D1/2-M.B.-98/3 sayılı raporlar, Kurul'un 25.6.1998 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve Kurul'un 71/551-94 sayılı ve 71/552-95 sayılı
kararları ile yukarıda yer verilen iddialara ilişkin olarak soruşturma açılmıştır.
5. 10.7.1998 tarihinde, Kanun'un 43. maddesi ikinci fıkrası uyarınca taraflara
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak taraflardan 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir.
6. Haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları, yasal süreleri
içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
7. Soruşturma Heyetinin tespit ve görüşlerini içeren 25.6.1999 tarih, SR/99-5 ve
SR/99-6 sayılı Soruşturma Raporları, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca, Kurul
Üyeleri ile ilgili taraflara 28.6.1999 tarihinde tebliğ olunmuş ve aynı maddenin
ikinci fıkrası gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarını
göndermeleri istenilmiştir.
8. Soruşturma raporunun tebliğini takiben, MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş. (MEPAŞ)
dışında hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler, savunma sürelerinin
Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep
etmişlerdir. Teşebbüslerin talepleri Kurul kararları ile kabul edilmiş ve bu
teşebbüslere 30 gün ek süre tanınmıştır. Hakkında soruşturma yürütülen bütün
teşebbüslerin savunma yazıları yasal süreleri içinde Kurum kayıtlarına girmiştir.
9. Soruşturma Heyetinin hazırladığı ikinci yazılı savunmaya ilişkin "Ek Yazılı Görüş",
Kanun'un 45. maddesi ikinci fıkrası uyarınca, 20.9.1999 tarihinde Kurul Üyeleri ve
taraflara tebliğ edilmiştir.
10. Ek yazılı görüşün tebliğini takiben, BİMAŞ, DTV ve SATEL savunma sürelerinin
Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep
09-27/570-131
3
etmişlerdir. İlgili teşebbüslerin talepleri Kurul tarafından uygun görülmüş ve her
teşebbüs için 30 gün ek savunma süresi tanınmıştır.
11. İlgili teşebbüslerin ek yazılı görüşe karşı yazılı savunmaları yasal süreleri içinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
12. Kurul'un 30.11.1999 tarih ve 99-55 sayılı toplantısında, 71/551-94 ve 71/552-95
sayılı kararları ile ayrı ayrı yürütülmekte olan soruşturma dosyalarının
birleştirilmesine, 18.1.2000 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar
verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un 46. maddesi ikinci
fıkrası uyarınca ilgililere gönderilmiştir.
13. 18.1.2000 tarihinde taraflar sözlü savunmalarını yapmışlardır.
14. Kurul 1.2.2000 tarihinde nihai kararını vermiş ve 2.2.2000 tarihinde karar ilgili
teşebbüslere tefhim edilmiştir.
15. Taraflar Danıştay’da süresi içinde dava açmıştır. Danıştay 10. Dairesinde açılan
davalar, 09.11.2004 tarih ve 2002/4034 E., 2004/7309 K. sayılı, 9.11.2004 tarih
ve 2001/5315 E., 2004/7307 K. ve 09. 11.2004 tarih ve 2002/4035 E., 2004/7308
K. sayılı kararlar ile reddedilmiş, ancak davacı vekillerinin temyizi üzerine
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 18.12.2008 tarih ve 2005/2184 E.,
2008/2328 K., 18.12.2008 tarih ve 2005/2028 E., 2008/2327 K. sayılı ve
18.12.2008 tarih ve 2005/2027 E., 2008/2326 K. sayılı kararları ile 10. Dairenin
vermiş olduğu onama kararları bozulmuştur.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, soruşturma heyetinde görevli Kurul üyesinin
aynı zamanda Kurul’un nihai karar toplantısına katılarak oy kullanması nedeniyle,
anılan Rekabet Kurulu Kararı’nın hukuka uygun bulunmadığını belirterek,
Danıştay 10. Dairesi’nin ilgili kararlarını bozmuştur.
16. Mevcut dosya üzerinden SATEL ve DTV’ye ilişkin olarak yeniden karar verilmesini
teminen, anılan dosya üzerinde yapılan değerlendirmeler ışığında düzenlenen
19.3.2009 tarihli Bilgi Notu, 23.3.2009 tarihli ve REK.0.06.00.00-110/79 sayılı
Başkanlık Önergesi ile Kurul gündemine getirilmiş, Rekabet Kurulu inceleme ve
soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü
savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danıştay’ın
kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgeleri inceleyerek, nihai
kararını vermiştir.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
Dosyanın yeniden değerlendirilmesine ilişkin 19.3.2009 tarihli Bilgi Notu’nda
Raportörlerce: Danıştay İdari dava Daireleri Kurulu tarafından bozulan Kurul’un
1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 tarihli kararının 1, 2, 3 ve 6. maddelerine ilişkin olarak
herhangi bir karar alınmasına gerek olmadığı, ancak 4. ve 5. maddelerinde yer
verilen hususlara yönelik olarak tekrar karar alınmasının yerinde olacağı ifade
edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Şikayet konusunun; ulusal yayın yaptığı belirtilen televizyon kanalları tarafından
reklamverenlere arz edilen reklam yerlerinin satışı konusunda gerçekleştirilen
uygulamalar ve bu uygulamaları gerçekleştiren kanallar arası birliktelik olması
nedeniyle, aşağıda reklam yerlerini arz edenler, arz edilen reklam yerlerinin
09-27/570-131
4
özellikleri, reklam yerlerini talep edenler ve izleyici tercihleri açısından ilgili pazar
tanımına ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir.
H.1.1.Televizyon Kanalları
Aşağıda, Türkiye’de yayın yapan televizyon kanalları, “Yayın Alanı", "Yayın Türü",
"Ücret Politikası" ve "Yayın Şekli” kriterleri açısından sınıflandırılmıştır.
Yayın Alanlarının Genişliğine Göre1.
(a) Ulusal Kanal: Birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden
yapılan ve her coğrafi bölgede en az bir ili içermek üzere ülkemizdeki yerleşim
alanlarının en az % 70'ini kapsayan tek bir televizyon kanalıdır
Ulusal kanallar tüm ülke genelinde izlenebilen kanalları teşkil etmektedir.
Türkiye’de 5 ayrı kanaldan yayın yapan ve kamu kuruluşu niteliğinde olan
TRT'nin yanısıra ulusal düzeyde yayın yapan 16 televizyon kanalı2
bulunmaktadır. Ulusal düzeyde faaliyet gösteren kanallar ve ilgili şirketlerin
isimlerine aşağıda yer verilmiştir.
1- TRT (Türkiye Radyo Televizon Kurumu)
2- SHOW TV (AKS TV Reklamcılık, Filmcilik San ve Tic. A.Ş.)
3- CİNE 5 (CİNE 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.)
4- EKO TV (EKO TV Yayıncılık A.Ş.)
5- KANAL D (DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.)
6- GENÇ TV (ERYA Radyo ve TV Yayıncılık A.Ş.)
7- HBB TV (Has Bilgi Birikim TV Yayıncılık, Reklam San. ve Tic. A.Ş.)
8- TGRT (Huzur Radyo TV A.Ş.)
9- KANAL 6 (KANAL 6 Radyo ve TV Yayıncılığı A.Ş.)
10- STV (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.)
11- ATV (SATEL Sabah TV Prodüksiyon A.Ş.)
12- STAR TV (STAR TV Hizmetleri A.Ş.)
13- KRAL TV (Teleon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.)
14- KANAL 7 (Yeni Dünya İletişim A.Ş.)
15- FLASH TV (Göktuğ Elektronik Yay. San. İşlt. A.Ş.)
16- MELTEM TV (Meltem Radyo TV A.Ş.)
17-NTV (A Yapım Televizyon Programcılık A.Ş.)
RTÜK’ten elde edilen bilgiler, Türkiye’de teknik imkanların yeni bir ulusal
televizyon kanalının faaliyete geçmesine imkan vermediğini göstermektedir.
Dolayısıyla ulusal yayın yapan kanalların sayısının sınırlı olması, teknik bir
zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.
1 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve
Lisans Yönetmeliği
2 Adı geçen televizyon kanallarının ve kanal işleticisi teşebbüslerin tespitinde soruşturma döneminde
faaliyet gösteren kanal ve kuruluşlar dikkate alınmıştır.
09-27/570-131
5
(b) Bölgesel Kanal: Herhangi bir ulusal yayın şebekesinden bağımsız olarak, bir
veya kapsama alanları birbirine bitişik birden fazla verici istasyonu ile bir
program kanalı üzerinden yapılan ve en az üç komşu ili veya en fazla bir
coğrafi bölgeyi kapsayan tek bir televizyon program kanalıdır.3 Türkiye’de 15
adet bölgesel televizyon kanalı faaliyet göstermektedir.
(c) Yerel Kanal: Herhangi bir ulusal ya da bölgesel yayın şebekesinden bağımsız
olarak ve maksimum radyasyon yönünde en çok 30 dBW(erp) etkin yayın
gücü veren, en çok üç verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden
yapılan, stüdyo-verici veya vericiler arası program iletimi için uydu
kullanmayan ve esas olarak bir yerleşim birimini (kent, kasaba ve benzeri)
kısmen veya tamamen kapsayan tek bir televizyon program kanalıdır4.
Türkiye’de 225 adet yerel televizyon kanalı faaliyet göstermektedir.
Yayın Türlerinin Çeşitliliğine Göre
(a) Genel Yayın Yapan Kanallar: Bu kanallar; kültür, spor, magazin, din, eğlence,
haber, çocuk, kadın programları gibi çok farklı programları içermektedirler.
Ulusal yayın yapan televizyon kanallarının çoğu bu kategoridedir.
(b) Tematik Yayın Yapan Kanallar: Bu kanallar ise, genellikle tek bir program
tipine (müzik, spor, haber, sinema gibi) ağırlık veren ve bu konuda yayın
yapan kanallardır.
Yayınların Belirli Bir Ödeme Karşılığı İzlenip İzlenmediğine Göre
(a) Parasız Kanal: İzleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği tüm
kanallardır. Bu kanalların gelir kaynaklarını, reklam gelirleri ve sponsorluk
gelirleri oluşturmaktadır. Dolayısıyla, izleyici ve kanal arasında ticari bir ilişki
bulunmamaktadır. Ticari ilişki, kanallar ile reklamverenler arasındadır.
(b) Paralı (Şifreli) Kanal: İzleyicilerin yayın hizmetinden faydalanabilmek için
abone olarak belli bir ücret ödediği kanallardır. İzleyici sayısı, abone sayısı ile
sınırlıdır. Bu kanalların gelirlerinin önemli bir kısmını, abonelik ücretleri
oluşturmaktadır. Dolayısıyla, parasız kanallardan farklı olarak, abone olan
izleyici ile kanal arasında ticari bir ilişki bulunmaktadır.
Yayın Şekillerine Göre
(a) Karasal Yayın: Uydu veya kablo aracılığıyla olmaksızın, karadan vericiler ve
yansıtıcılar vasıtasıyla gönderilen sinyallerle alıcılara ulaştırılan yayın türüdür.
(b) Kablolu Yayın: Radyo ve televizyon yayınlarının; kablo, cam iletken ve benzeri
bir fiziki ortam üzerinden abonelere ulaştırıldığı yayın türüdür.
(c) Uydudan Yayın: Televizyon programlarının yetkili yayıncı veya hizmeti temin
edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli veya şifresiz olarak uzayda sinyal
iletebilen herhangi bir araç vasıtası ile yayınlanmasını ifade eder.
Şikayete konu dönemde, Cine 5 dışında Türkiye’de faaliyet gösteren kanallar parasız
yayın yapmakta ve çoğunluğu, yayınlarında her türlü programa yer vermektedir. Bu
kanallarda yayınlanan programlar izleyiciler tarafından tüketilmekte ise de, izleyiciler
3 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve
Lisans Yönetmeliği
4 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve
Lisans Yönetmeliği
09-27/570-131
6
izledikleri programlar karşılığında televizyon kanallarına herhangi bir bedel
ödememektedirler. Dolayısıyla, izleyiciler ile televizyon kanalları arasında ticari bir
ilişki bulunmamaktadır. İzleyicilerinden gelir elde edemeyen televizyon kanalları,
RTÜK’ün belirlediği reklam yayın kuralları çerçevesinde, reklam yerlerini satarak
gelirlerini maksimize etme yarışındadırlar. Satılan reklam yerlerinin fiyatlarını
belirleyici unsur, yayınlanan programların özellikleri ve izleyici profilidir. Bu veri ise,
izleyici profiline göre programların izlenme oranlarının ölçümlenmesi ve raporlanması
suretiyle AGB Anadolu A.Ş. (AGB) tarafından temin edilmektedir.
H.1.2. Reklamveren Kuruluşlar
Teşebbüsler, ürünlerinin ya da hizmetlerinin satın alınmasını sağlamak için tüketicileri
bilgilendirmek ve tüketici gözünde ürün veya hizmetlerinin bilinirliğini artırmak
istemektedirler. Bu amaca yönelik olarak, çeşitli mecralar aracılığıyla ürün ya da
hizmetlerini tanıtan reklamlar yapmaktadırlar. Günümüz teknolojisinde kitlelere
ulaşılabilirlik oranı ve kitleleri etkileyebilme oranı en yüksek mecrayı televizyon teşkil
etmektedir.
Reklamveren kuruluşlar, reklamların kreatif ve imaj çalışmalarını genellikle anlaşmalı
oldukları reklam ajanslarına yaptırmakta, bu kuruluşlar sayesinde görüntü haline
gelen reklamların, hedef kitlelerine göre, hangi kanalda, ne zaman ve nasıl bir bütçe
ile yayınlanacağının planlamasını da genellikle medya satın alma ve planlama
şirketlerine yaptırmaktadırlar.
Reklamları aracılığı ile hedef kitlelerine maksimum düzeyde ulaşabilmek için
reklamverenler, kısıtlı bütçelerini en iyi biçimde kullanmayı amaçlamakta, bu amaca
yönelik olarak da, hedef kitleye en uygun izleyici profiline sahip olan
kanallar/programlar içerisinden izlenme payı en fazla olanı/olanları tercih
etmektedirler. Bu nedenle reklamverenler reklam harcamalarını, özellikle AGB
tarafından ölçülüp raporlanan ulusal yayın yapan televizyon kanallarına kanalize
etmektedirler.
H.1.3. İlgili Ürün Pazarı
Bu bölüme kadar yer verilen açıklamalar dikkate alındığında, yayın alanı ve
reklamveren tercihleri açısından ulusal yayın yapan televizyon kanallarının diğer
kanallardan farklı bir kategori oluşturdukları anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede reklam yeri olarak tanımlanan ürünün alım-satımının yapıldığı pazar,
“ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.4. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında faaliyet gösteren televizyon kanallarının yayınları ile ulaşılmak
istenen ve reklamlara konu olan mal ve hizmetlerin satımı ve dağıtımında hedeflenen
pazarın yurt geneli olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
tanımlanmıştır.
H.2. Hakkında İşlem Yapılan Taraflar
Bu bölümdeki veriler şikayet konusu hususların değerlendirildiği 25.06.1999 tarih
SR/99-5 ve SR/99-6 sayılı soruşturma raporlarına dayanılarak sunulmaktadır.
09-27/570-131
7
H.2.1. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
DTV, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. Kanal D adıyla yayın
yapan söz konusu şirketin inceleme yapılan döneme ilişkin ortaklık yapısına aşağıda
yer verilmiştir.
Tablo 1:. DTV Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı Değeri
Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. 10 250.000.000.000.-
Berkay Ercanlı 2 50.000.000.000.-
Gücüm Cıvata Tic. ve San. A.Ş. 10 250.000.000.000.-
Tekfen Ticari Yatırımlar A.Ş. 17 425.000.000.000.-
İmre Barmanbek 14.875 371.875.000.000.-
Cevdet Turan 4.75 118.750.000.000.-
Ayşe Dickson 4 100.000.000.000.-
Ertuğrul Alptekin 4.375 109.375.000.000.-
Yücel Arat 4 100.000.000.000.-
Müzehher Kaymak 4 100.000.000.000.-
Serhan Sevim 2.25 56.250.000.000.-
Alp Görsel Yayıncılık A.Ş. 19.75 493.750.000.000.-
Necati Akçağlılar 1 25.000.000.000.-
Feyyaz Berker 1 25.000.000.000.-
Ali Nihat Gökyiğit 1 25.000.000.000.-
TOPLAM 100 2.500.000.000.000.-
H.2.2. SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
SATEL, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. ATV adıyla yayın
yapan söz konusu şirketin inceleme dönemindeki ortaklık yapısına aşağıda yer
verilmiştir.
Tablo 2: SATEL Ortaklık Yapısı.
Pay Sahibi Pay Oranı Pay Adedi
Ahmet Fatih Ediboğlu 0 288.600.-
Ahmet Fikret Demirel 0 200.000.-
Arif Poyraz 19 786.916.088.-
Bilgin Holding A.Ş. 14 575.895.765.-
Centron Yük. Tek.A.Ş. 2 73.094.463.-
Endüstri Holding A.Ş. 2 77.628.258.-
Endüstri Holding A.Ş. (oy hakkı Sabah
Yayıncılık A.Ş.'de)
0 15.397.630.-
Ercan Arıklı 0 842.345.-
Ferhat Yengiloğlu 20 831.493.811.-
Fethi Pekin 15 635.732.120.-
Genel Denizcilik Nak.A.Ş. 1 31.571.742.-
Halk Sigorta A.Ş. 2 90.723.773.-
M.Ekrem Çatay 0 288.600.-
Mehmet Aytaç Kanan 0 200.000.-
Mehmet Emin Karamehmet 3 143.828.258.-
Mustafa Dinçer 1 45.226.612.-
Önay Şevket Bilgin 0 288.599.-
Rafi Karagöl 0 200.000.-
Sabah Haber Ajansı A.Ş. 1 35.927.036.-
Sabah Yayıncılık A.Ş. 0 5.774.112.-
T.Genel Sigorta A.Ş. 1 47.376.227.-
Türker İnanoğlu 0 2.722.899.-
Yayın Dağıtım A.Ş. 20 848.094.463.-
Zafer Mutlu 0 288.599.-
TOPLAM 100 4.250.000.000
09-27/570-131
8
H.3. SATEL ve DTV'nin Reklam Yeri Satış Fiyatı ve Diğer Satış Koşullarını
Birlikte Belirledikleri İddiası
H.3.1. Tespitler
H.3.1.1. Güç Birliği Sağlamak Hususunda İrade Birliği
BİMAŞ Genel Müdür Yardımcısı Pervin Sümer’den KANAL D İcra Kurulu Başkanı
Yaşar Eroğlu’na gönderilen 18.9.1998 tarihli yazı ekinde bulunan “BİMAŞ 1999
Yeniden Yapılanma Projesi” başlıklı yazıda;
“BİMAŞ’ın kuruluş ve varoluş amaçlarının temelinde yer alan nedenler,
- Medyada güç birliği,
- TV reklam sektöründe yaptırım sağlamak,
- Uluslarası araştırmalarla sektöre radikal yenilikler getirmek,
- Reklam satış fiyatlarını yükseltmek,
- Pazar payını artırmak,
olarak özetlenebilir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
H.3.1.2. Ortak Fiyat Tarifesi ve İndirim Oranları
Aşağıda bir örneği verilen tarife kataloglarında, BİMAŞ tarafından KANAL D ve ATV
kanalları reklam yerleri için ortak fiyat tarifesi uygulandığını gösteren bölümler
bulunmaktadır.
"BİMAŞ FİYAT TARİFE KATALOĞU
Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.(KANAL D-ATV) (Ocak 1997 Fiyat Tarifesi)
PRIME TIME –PROGRAM İÇİ
YER KODU YER ($)
API KATEGORİSİZ 50
API-1 1. KATEGORİ 70
API-2 2. KATEGORİ 100
API-3 3. KATEGORİ 200
API-4 4. KATEGORİ 300
API-5 5. KATEGORİ 425
API-6 6. KATEGORİ 475
*Fiyatlara %15 Ajans Komisyonu dahil, KDV hariçtir.
*İlk reklam için %10 fiyat farkı uygulanır.
*Yukarıdaki fiyat tarifesi 31. 12 .1997 tarihine kadar geçerlidir.
*%100 bütçe kullanımına %25,%85 bütçe kullanımına %20, %75 bütçe kullanımına
%15 indirim uygulanacaktır.”
H.3.1.3. Reklam Yerlerinin Paket Halinde Arz Edilmesi
İki kanalın reklam yerleri, Mart 1998 tarihine kadar paketler halinde birlikte satışa arz
edilmiştir. Aşağıda tarife kataloglarının bu konuya ilişkin bölümlerine bir örnek
verilmektedir.
"Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. (KANAL D-ATV) (Ocak 1997 Fiyat Tarifesi)
09-27/570-131
9
PAKETLER
PRIME TIME PAKETİ
HEDEF KİTLE TÜM KİŞILER
KULLANIM TARİHİ 1 OCAK–31 OCAK 1997
KULLANIM SÜRESİ 1 AY
PROGRAMIN ADI SPOT SAYISI
ANA HABER(ATV) (PT) (5K) 2
ANA HABER(KANAL D) (PT) (5K) 2
ÇİÇEK TAKSİ (ATV) (PT) (5K) 1
ÇILGIN BEDİŞ(KANAL D) (PT) (5K) 1
H.3.1.4. TV Yayıncılığında Rekabetin Sınırlandırılması
24 Haziran 1997 tarihli toplantıda aşağıdaki kararların alındığı ifade edilmektedir.
“ 24 Haziran 1997 Salı günü yapılan
ATV- KANAL D- BİMAŞ Koordinasyon Toplantısında
şu kararlar alınmıştır:
(1) 15 Eylül 1997 gününden itibaren her iki kanal da ana haber bültenini saat
19:00’da yayınlamaya başlayacak ve ana haber bülteni başında normal sekiz
dakikalık reklam kuşağı açılacaktır.
(2) Her iki kanal da, istisnasız olarak, her programın başına reklam kuşağı açacaktır.
(3) Yeni Sonbahar dönemi programlarının 15 Eylül 1997 haftasında yayına girmesi
için gerekli planlama şimdiden yapılacaktır.
(4) Dizilerin en az on üç programlık olması için gayret sarf edilecektir. Diziler mutlaka
45’er dakikalık olacaktır.
(5) Temmuz ve Ağustos yayın prototiplerinde, 19:00-24:00 arasındaki programların
kadın hedef kitleye hitap eder türde olmasına dikkat edilecektir.
(6) (………..) gibi bazı yüksek maliyetli Show programları gerekirse BİMAŞ olarak
alınacak, ATV ve KANAL D’de dönüşümlü olarak yayınlanacaktır.
(7) Kanalların program tanıtım süreleri kısaltılacaktır. Yeni programların tanıtımı ilk üç
bölüm için azami 40 saniye, süregelen programların tanıtımları azami 20 saniye
olacaktır. Prime time’da, program tanıtımları, kesinlikle reklamlardan önce
yayınlanmayacak reklamlardan sonra yayınlanacaktır.
(8) Yeni yapılacak sponsorluk anlaşmaları itibariyle, programın başında ve sonunda
sadece sunar/sundu mesajı yayınlanacak, reklam filmi yayınlanmayacaktır. Eski
sözleşmeler yenilendiğinde de bu kural geçerli olacaktır.
(9) Çok yüksek rating alan bazı programlar için “altın kuşak” tarifesi belirlenecek, bu
konudaki program ve fiyat kararı Eylül prototip belirlenince verilecektir.
(10) Prime time’daki ay içi program değişiklikleri asgariye indirilecektir.
(11) “(………..)” programının yapımını bir ay ATV, bir ay KANAL D üstlenecektir.
(Temmuz 1997’de ATV üstlenecektir.) Programın yayını her pazar olmak üzere
bir pazar ATV, bir pazar KANAL D şeklinde gerçekleşecektir.
09-27/570-131
10
(12) (………..)’ın Almanya’daki sezona hazırlık maçlarının yayın bölüşümü ATV ve
KANAL D arasında yapılacaktır.
(13) (………..) ve (………..) maçlarının yayınlarına sponsor bulunması için BİMAŞ
çaba sarfedecektir.
(14) Her iki kanal da gelecek ayın nihai yayın prototipini her ayın en geç 20’sinde
(veya daha önce) BİMAŞ’a verecektir.”
H.3.1.5. Reklam Satışlarından Elde Edilen Gelirlerin Eşit Olarak Dağıtılması
Şirket Genel Müdürünün 11.6.1998 tarihli yazılı açıklamasında,
"Şirketimiz BİMAŞ A.Ş., reklam yerlerini pazarladığı televizyon kanalları olan ATV ve
KANAL D’ye, topladığı reklam gelirlerini her gün %50-%50 oranında eşit iki parçaya
bölerek dağıtmakta, diğer bir deyişle, müşterilerinden her gün tahsil ettiği reklam
gelirinin yarısını ATV’ye, yarısını KANAL D’ye vermektedir.” ifadesi bulunmaktadır.
Sözlü savunmada ise, yazılı açıklamada yer alan tahsilatın paylaşımına ilişkin
ifadelerin avans anlamında kullanıldığı belirtilmiştir.
H.3.2. Savunmalar
DTV'nin savunmasında;
- Reklamverenlerin ATV ve DTV arasında serbestçe seçim yapabildikleri,
- BİMAŞ'ın, DTV’nin kontrol ve bilgisi dışında, reklamveren ile rekabet şartlarında
şekillenen fiyat doğrultusunda reklam yerini pazarladığı,
- DTV’nin faaliyetlerine de BİMAŞ'ın müdahale edemediği,
SATEL'in savunmasında;
- ATV ve KANAL D'nin, BİMAŞ’ın pazarladığı reklam kuşaklarının fiyatlarını ve
reklamverenlere uyguladığı hizmet satış koşullarını belirlemediği, reklam yeri
fiyatlarının BİMAŞ tarafından münferiden belirlendiği,
- ATV'nin BİMAŞ’ın gönderdiği reklamları yayınladığı,
- ATV ve DTV'nin rakip oldukları, müşterek bir hareket hattının mevcut olmadığı,
aksinin düşünülmesi halinde, BİMAŞ'ın, kanallar arasında reklam kuşaklarının ne
şekilde dağıtılacağını tespit etmesi gerektiği, oysa reklamverenlerin bu konuda
serbest olduğu,
- BİMAŞ'ın, satma hakkı olan iki ürünü aynı fiyatla sattığı, ancak müşterilerinin
tercihleri doğrultusunda kanal belirlemesi yaptığı,
BİMAŞ'ın savunmasında;
- BİMAŞ’ın kar payını eşit dağıtmasının ve mecra tercihi serbestisini tam olarak
reklamverenin tercihine bırakmasının kanallar arasında rekabetsizliği değil,
rekabeti hedeflemesinden kaynaklandığı,
- Kârın eşit dağıtılmasının Türk Ticaret Kanunu'na uygun olduğu, 4054 sayılı
Kanun'un 5. maddesinde sayılan hallere uyularak kamu yararına teknolojik
gelişmeyi teşvik eden bir yapılanmanın oluşturulduğu,
ifade edilmiştir.
09-27/570-131
11
H.3.3. Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
H.3.1.2.. sayılı bölümde bir örneğine yer verilen program ve tarife kataloglarından ve
H.4.1. sayılı bölümde yer verilen reklamverenlere yapılan tekliflerden anlaşıldığı
üzere, reklam yeri satışı konusunda rakip olan iki kanalın reklam yerleri, ayrı ayrı ve
farklı satış koşulları ile pazarlanması imkanı bulunmasına karşın, BİMAŞ aracılığıyla
aynı koşullarla satışa arz edilmektedir.
İki rakip yayın kuruluşu olan SATEL ve DTV'nin satış koşullarında birlikte hareket
ettikleri alanlardan birisini, fiyat tarifeleri ve indirim oranları oluşturmaktadır. Adı
geçen kuruluşlar, KANAL D ve ATV'de yayınlanacak reklamlar için ortak bir fiyat
tarifesi ve indirim oranı ilan etmiş ve reklamverenlere yapılan tekliflerle bu tarifeleri ve
indirim oranlarını uygulamışlardır.
Ortak hareket edilen bir başka alan, iki ayrı kanalın reklam yerlerinin aynı koşullarla
paket halinde satışıdır. İki ayrı kanalda yayınlanan, rating ve kategori açısından
benzerlik taşıyan programlara ilişkin reklam yerlerinin aynı paket içinde satışa
sunulması, rekabet hukuku açısından ayrı ayrı yürütülmesi gereken reklam yerleri
pazarlama faaliyetinin birlikte yürütüldüğünü göstermektedir. Dolayısıyla aynı
koşullarla satışta birlikte hareket, satış fiyatları ve indirim oranları ile sınırlı kalmamış,
iki kanalın reklam yerlerinin eşit koşullarda paketler halinde arz edilmesi ile
genişletilmiştir. Ayrıca reklamverenlere verilen ek indirimlerle paket kullanımı teşvik
edilmiştir.
Birlikte hareket edilen üçüncü alan ise, reklam yerlerinin satışından elde edilen
gelirlerin paylaşımıdır. Gelirlerin eşit paylaşılması suretiyle SATEL ve DTV,
kanallarda yayınlanan reklamların süresinden bağımsız olarak gelir elde
etmektedirler. Böylece birlikte hareketin sınırları daha da genişletilmiştir.
Diğer taraftan SATEL ve DTV arasında reklam yeri satış koşullarına ilişkin anlaşma,
sadece ulusal televizyon kanalları reklam yeri piyasasında rekabeti kısıtlamamış,
aynı zamanda H.3.1.4. sayılı bölümde yer verilen toplantı notundan anlaşıldığı üzere,
bu piyasanın doğrudan bağlantılı olduğu televizyon yayıncılığında da rekabetin
kısıtlanması sonucunu yaratmıştır. Toplantı notunda yer verilen; kanallarda
yayınlanan belirli programların başlama zamanlarının, devam edecekleri hafta
sayısının ve süre cinsinden uzunluklarının tespit edilmesi, belirli dönemlerde genel
yayın akışı içinde belirli hedef kitleye yönelik programlara ağırlık verilmesi,
programların maliyetinin paylaşılması ve kanallarda dönüşümlü olarak yayınlanması
hususları, sadece reklam yerinin pazarlanması ve satışı konularında değil, reklam
yerinin oluşturulmasında bir başka deyişle satışa arz edilen ürünün üretimi
koşullarında da birlikteliği ifade etmektedir.
Yukarıda yer verilen bütün tespitler, tarafların reklam yerlerinin aynı koşullarla
pazarlanması ve satışına yönelik ortak iradelerini, bir başka deyişle tarafların bu
konuda uzlaştıklarını göstermektedir. Oysa fiyat ve/veya diğer alım ve satım
koşullarının teşebbüslerin özgür iradeleri yerine, rakip teşebbüsler tarafından
müştereken belirlenmesi veya bu konuda ortak davranılmasının rekabeti sınırlayıcı
etkiler yarattığına şüphe bulunmamaktadır. Bu çerçevede tarafların, reklam yeri fiyat
ve diğer satış koşullarının birlikte belirlenmesi konusunda anlaşmaları ve
uygulamaları Kanun'un 4. maddesi yasağı kapsamında değerlendirilmiştir.
H.4. SATEL ve DTV'nin Aks'ın Faaliyetlerini Zorlaştırmaları
H.4.1. Tespitler ve Deliller
09-27/570-131
12
BİMAŞ indirimi, reklam bütçesinin tamamının, ATV ve KANAL D'de kullanması
halinde verileceği ilan edilen %25 oranında indirimdir. Ancak elde edilen delillerden
reklamverenlerin reklam bütçelerini diğer kanallarda da kullanmalarına rağmen bu
indirimden yararlandırıldıkları, buna karşılık SHOW TV kullanılması halinde bu
indirimin verilmediği, verilse de geri alındığı anlaşılmaktadır. Aşağıda bu konuya
ilişkin tespitler ve delillere üç başlıkta yer verilmiştir.
H.4.1.1. %100 BİMAŞ ve STAR Kullanılması Halinde %25 İndirim Verilmesi
H.4.1.1.1. Teklif Yazıları
BİMAŞ'da yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen teklif yazılarında; reklam
bütçesinin tamamının ATV, KANAL D ve STAR'da (%100 BİMAŞ+STAR)
kullanılması halinde de "%25 BİMAŞ indirimi" verileceği ifade edilmektedir.
1. 17.1.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 500.000.$…
Dönem: Mayıs-Haziran 1997…
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: …%25 BİMAŞ indirimi…
2. 22.1.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 250.000.$
Dönem: Temmuz-15 Eylül (2.5 aktif ay)
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
3. 5.2.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 100.000.$
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
Teklif spot bütçe
Erkekler Paketi 1 (15 sn) 32 20.877 $
Ekonomik Paket (25 sn) 17 58.213 $
APİ 6 K 6 10.153 $
OPİ 5 K 5 4.907 $
OPİ 4 K 10 6.198 $
Toplam 70 100.348 $
4. 17.2.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 140.000.$
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
09-27/570-131
13
İndirimler: …%25 BİMAŞ indirimi…
Teklif spot bütçe
Business Paketi (25 sn) 25 84.851 $
Genel Paket 1 (5 sn) 37 23.828 $
Ekonomik Paket (5 sn) 17 11.458 $
APİ 6 K (5 sn) 8 13.323 $
OPİ 5 K (25 sn) 8 7.994 $
Toplam 95 141.454 $
5. 17.2.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 120.000.$
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi
Teklif spot bütçe
Genel paket 1 (5 sn) 37 23.955 $
Busıness paketi (25 sn) 25 85.305 $
APİ 6 K (5 sn) 4 6.697 $
OPİ 5K (25 sn) 5 5.985 $
Toplam 71 121.942 $
6. 28.1.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
1. alternatif
Bütçe: 750.000.$
Dönem: Mart-Nisan-Ekim
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
2. alternatif
Bütçe: 350.000.$
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
7. 27.1.1997 tarihli (………..) ile ilgili olarak karşılıklı onaylanan özel anlaşma şartları
Bütçe: 800.000.$
Dönem: 25 Ocak-Mayıs 1997
Kullanılacak aktif ay (hafta): 3 ay/13 hafta
Reklam Kullanım Yeri: Bütün spotlar ilk reklamdır.
İndirim oranları: %25 (%100 bütçe indirimi (BİMAŞ+INTERSTAR))
09-27/570-131
14
8. 3.3.1997 tarihli (………..)&(………..) ilgili olarak anlaşılan indirim koşulları
…BİMAŞ ve STAR kanallarını kullanacaktır. BİMAŞ'ın bütçesi 900.000.$(Brüt)'dır.
BİMAŞ indirimi: %25
9. 28.2.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 41.325 $
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi
Teklif spot bütçe
(………..) 4 41.325 $
10. 26.2.1997 tarihli (………..) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 700.000 $
Dönem: 2 aktif ay
Kullanım: % 100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
Bütçe: 300.000.$
Dönem: Mart 24-nisan 24 (1 aktif ay)
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
11. 18.2.1997 tarihli (………………...) ile ilgili teklif metni
Bütçe: 200.000.$
Dönem: Nisan (1 aktif ay)
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR (Paket+OPT+Spot)
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
Teklif spot bütçe
Ev Kadını 1 (14 sn) 32 46.089 $
Genel Paket 1 (14 sn) 37 62.795 $
Ev Kadını 1 (4 sn) (2 tane) 64 26.336 $
Genel Paket 1(4 sn) 37 17.941 $
APİ 6K (14 sn) 4 17.556 $
APİ 6K (4 sn) 8 10.032 $
OPİ 5 K (14 sn) 25 13.166 $
OPİ 4 K (14 sn) 10 3.326 $
OPİ 3 K (14 sn) 15 2.910 $
Toplam 232 200.151 $
09-27/570-131
15
H.4.1.1.2. Müşteri Görüşme Notları
BİMAŞ satış temsilcilerinin müşteri ziyaretleri ertesinde şirket bilgisayarına
kaydettikleri görüşme notlarında aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir.
1. Müşteri adı : (………..)
2. Ziyaret Tarihi : 6.2.1997
Ziyareti yapan : (………..), (………..)
"…Kampanyanın %100 BİMAŞ (STAR dahil) kullanılmasının avantajları belirtildi."
3. Müşteri adı : (………..) Sanayi
Ziyaret tarihi : 11.3.1997
Ziyareti yapan : (………..), (………..)
"…(………..), Nisan'da kampanyaya başlıyor. Ajans ATT'ye verilen teklif
halen geçerli,%100 BİMAŞ (STAR dahil) kullanılacak."
4. Müşteri adı : (………..)
5. Ziyaret tarihi : 11.9.1998
Ziyaret yapan : (………..), (………..), (………..)
"…BİMAŞ kullanım oranı %80 (STAR ile) …"
6. Müşteri adı : (……………....) Tic. A.Ş.
Ziyaret Tarihi : 25.2.1997
Ziyaret yapan : (………..)
"…1997 senesi için %100 BİMAŞ (STAR'lı) olması üzerinde duruluyor."
7. Müşteri adı : (……………....) Tic. A.Ş.
8. Ziyaret tarihi : 5.3.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"…STAR ile birlikte %100 BİMAŞ kullanılacak."
9. Müşteri Adı : (………..)
Ziyaret Tarihi : 8.4.1997
Ziyaret Yapan : (………..), (………..)
"(………..): 5 sn ve 25 sn'lik filmleri olacak. 25 Nisan-25 Mayıs arasında
kampanya yapılacak. BİMAŞ ve STAR ve TRT kullanılacak. 200.000 $'lık bütçeyi
BİMAŞ'ta harcayacaklar. %25 BİMAŞ ve %12 bütçe indirimi verildi."
10. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 8.7.1997
Ziyaret yapan : (………..), (………..)
"…BİMAŞ'la çalışmama nedenlerini indirim ve vade olarak düşünüyorlar. Temmuz
ayının bir başlangıç olabileceğini anlattık. Temmuz ayının 20-30'u arasında 5
milyarlık bir bütçe harcamaya karar verdiler. %25 BİMAŞ indirimi verildi. Temmuz
ayında STAR'da 10 milyarlık bir bütçe harcandığını söylediler."
09-27/570-131
16
11. Müşteri adı : (………………………….)
Ziyaret Tarihi : 22.1.1998
"… 1998 yılında da %100 BİMAŞ (STAR'lı) kullanacaklar. Ilk kampanya 28
Ocak'ta başlayacak ve 2 hafta sürecek."
12. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 26.3.1997
Ziyaret yapan : (………..), (………..),(………..),(………..)
"…%100 BİMAŞ+STAR kullanılması önerildi. Yine de bütün kanalları kullanmak
istiyor (TGRT+TRT'yi kullanabilecekleri belirtildi.)
13. Müşteri adı : (………..)&(………..) İletişim/ (………..)
Ziyaret tarihi : 5.3.1997
Ziyareti yapan : (………..), (………..)
"Konu: AN Ajans: (………..) Yönetim Kurulu Mart ve Nisan aylarında kampanya
yapma kararı almış. %100 BİMAŞ kullanılacak. Bunun dışında TGRT, Samanyolu
ve K7 kullanacaklar."
14. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 7.11.1997
"Konu: Toplam bütçeleri 500.000 $. Bu bütçenin büyük bir kısmı BİMAŞ'a
harcanacak. %100 anlaşması yapılacak. STAR+BİMAŞ olacak…"
15. Müşteri adı : (………..) A.Ş.
Ziyaret tarihi : 8.5.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"Konu: Yetişir ise 20 Mayıs gibi TV kampanyası yapmayı düşünüyorlar. Haziran'a
kalma ihtimali çok yüksek gibi görünüyor. %100 BİMAŞ kullanmalarını önerdim;
STAR'lı %100 olacak."
16. Müşteri adı : (…………….) Hiz. A.Ş.
Ziyaret tarihi : 27.3.1998
Ziyareti yapan : (………..)
"(………..): Şu an planlanan 1998 bütçesi 875.000 $ net, 1.029.000 $brüt. BİMAŞ
dışında STAR ve NTV kullanacaklar. 720.000$'I BİMAŞ'ta 3 aktif ayda
kullanmaları önerildi. %18 bütçe+%25 BİMAŞ+… indirimleri verildi."
17. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 14.3.1997
Ziyareti yapan : (………..), (………..)
"…önümüzdeki hafta ajans 97 yıllık medya planlaması yapacak. Henüz nereye ne
kadar para harcayacaklarına karar vermiş değiller. Biz %100 BİMAŞ-STAR
kullanmalarını teklif ettik."
18. Müşteri adı : (……………………..) TİC. LTD. ŞTİ.
09-27/570-131
17
Ziyaret tarihi : 9.10.1997
"… (………..)nın SHOW TV ve Number One TV ile barterları var. Ben, SHOW
TV'yi kullanmazlar ise BİMAŞ+Kültür-Paket indirimleri ile iyi bir yere
gelinebileceğini belirttim."
H.4.1.1.3. Diğer Yazılar
1. Aralık 1997 tarihli (………..) ürünü için düzenlenen televizyon medya stratejisine
ilişkin yazıda, %100 BİMAŞ ve STAR kullanımı karşılığında %25 BİMAŞ indirimi
alındığı ifadesine yer verilmiştir.
2. 20.2.1997 tarihli (………..)&(………..) firmasına yapılan ziyarete ilişkin notta,
reklamveren firmanın STAR kullanımının %25 BİMAŞ indirimini etkilemeyeceğine
ilişkin olarak sözleşmeye ek yazı istediği belirtilmektedir.
3. 7.5.1997 tarihli (………..) için alınan indirim tekliflerini içeren yazıda, bütçenin
%90'ının BİMAŞ ve STAR'da kullanılmasının taahhüt edilmesi nedeniyle %20+5
özel indirim verileceği ifade edilmektedir.
H.4.1.2. BİMAŞ ve MEPAŞ Kanallarının Eş Zamanlı Olarak Kullanılamaması
H.4.1.2.1. Müşteri Görüşme Notları
BİMAŞ satış temsilcilerinin müşteri ziyaretleri ertesinde şirket bilgisayarlarına
kaydettikleri aşağıda yer verilen görüşme notlarında, BİMAŞ indiriminin SHOW TV
kullanılması halinde verilmemesi, indirim verilmesi halinde de geri alınması ifade
edilmiştir.
1. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret Tarihi : 28.2.1997
Ziyareti Yapan : (………..), (………..), (………..)
"…daha önce 2.000.000 $ için verilen %100 BİMAŞ kullanımı için verilen %60
+%30 OPT +%35 yaz indirimi; MEPAŞ'ı da kullanmak istediğinden
%50+%30+%35 yaz indirimine düştü."
2. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret Tarihi : 16.10.1997
Ziyaret Yapan : (………..),(………..)
"…(………..)'un CİNE 5 ile 1996 yılı haziran ayından başlamak üzere 3 senelik bir
anlaşması olduğunu, bu filmin kampanyasını hem SHOW hem de BİMAŞ'ta
gösterilmesini istediklerini belirttiler. Buradaki anlaşmazlık konusu %25'in
verilmesini istedi. Biz bunun mümkün olmadığını belirttik…"
3. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 24.3.1998
"…Radyo 5 ile yaptıkları (………..) konser serisi adı altında yapılan anlaşma
neticesinde yaklaşık 20 kez SHOW TV'de "Radyo 5'te (………..)'in
sponsorluğunda…konseri saat 17.00'da gibi duyuruların geçeceğini daha
önceden belirtmişlerdi. BİMAŞ'ın izin vermemesinden dolayı yaşanan gerginlik ve
bundan dolayı BİMAŞ'a duyulan defans yumuşatıldı. Duyuru niteliği taşıdığı
sürece izin verildi ve bununla ilgili detaylı yazı istendi."
4. Müşteri adı : (………………..) San. A.Ş.
09-27/570-131
18
Ziyaret tarihi : 12.5.1997
Ziyareti yapan : (………..), (………..)
"…(………..) koku lansmanı MEPAŞ'ta yapacağından dolayı BİMAŞ'ı kullanmıyor.
Haziran'da BİMAŞ'ı kullanacak. Nisan ayında SHOW'da reklam yaptığından
dolayı geri alınan %25 indiriminden dolayı rahatsızlıklarını dile getirdiler."
5. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 22.5.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"…%100 BİMAŞ olmasını talep ettim. SHOW TV'nin bütçesini bize kaydırmaları
gerektiğini aksi takdirde holding kullanım taahhüdüne uymamış olacaklarını
belirttim."
6. Müşteri adı : (………..)
Ziyaret tarihi : 28.3.1997
Ziyaret yapan : (………..)
"…BİMAŞ'ı Nisan ayında kullanıp Mayıs ayında MEPAŞ kullanılması halinde %25
indirim verilmeyeceği belirtildi…"
7. Müşteri adı : (……………….) Tic. A.Ş.
Ziyaret tarihi : 21.5.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"(………..)-(………..) ve (………..) cep telefonu için Mayıs ve Haziran ayı
kampanyaları hakkında görüşüldü. Bu dönem içinde %100 BİMAŞ anlaşmaları
var. SHOW TV'de basketbol maçlarından kaynaklanan yurt dışından yapılan ve
Haziran sonuna kadar kullanılması gerekli tutarı reklam yeri olarak kullanmak
zorunda olduklarını belirttiler. Böyle bir kullanım halinde BİMAŞ'tan aldıkları %25
BİMAŞ indirimini kaybedecekleri hatırlatıldı ve Haziran ayında SHOW TV'yi
kullanmamaları için ikna edildi."
8. Müşteri adı : (…………………) Paz. Ltd. Şti.
Ziyaret tarihi : 9.3.1998
Ziyareti yapan : (………..)
"(………..) filmi için 13.000 USD'lık bir kampanya düşünülüyordu. Fakat MEPAŞ'ı
barter'ın kalan 6.000 USD'lık kısmı kullanıp, bitirmeleri gerektiğini belirttiler. Ben
de aynı anda MEPAŞ'ı kullanırlarsa %25 indiriminden faydalanamayacaklarını
söyledim. Nisan ayında tekrar %100 BİMAŞ kullanımına geri dönecekler."
9. Müşteri adı : (………..)-(………..)
Ziyaret Tarihi : 7.10.1997
Ziyareti yapan : (………..), (………..), (………..)
"Kampanya bütçesi 180 milyar STAR ile CPP anlaşması yaptılar. Diğer
kanallardan istedikleri CPP değerini almışlar. SHOW TV kullanılmaması halinde
teklif yapıldı. Müşteri ile görüşülüp bilgi verilecek."
10. Müşteri adı : (………..) Reklam Ajansı
09-27/570-131
19
Ziyaret tarihi : 27.8.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"(………..) 15 Eylül'den sonra kampanyaya başlayacaklar. 5 hafta gibi bir sürede
255.000 USD bir harcama yapacaklar. Toplam TV bütçesi 400.000 USD, BİMAŞ
STAR ve MEPAŞ da kullanılacak. Bu arada HBB ve KANAL 6 barterlarını
kullanacaklar. Filmleri hazır. 92 saniye ve 72 saniyelik iki ayrı filmleri var. Bu
arada SHOW TV'yi kullanmamaları yönünde ısrar etmeme rağmen
kullanacaklarını belirttiler. Teklif vereceğim."
11. Müşteri adı : (………..) Reklam Ajansı
Ziyaret Tarihi : 27.3.1997
Ziyareti yapan : (………..),(………..)
"(………..) kampanyası 4 Nisan'da başlayacak. Film henüz kesinleşmedi.
Bayramda yoğunluk kazanacak. Toplam tanıtım bütçesi 750.000 USD. TV bütçesi
400.000 USD net. Kesinleştikten sonra kesin rakam ortaya çıkacak. Kampanya
1.5 ay devam edecek. SHOW'da da maçlara girmek istiyor. Nisan BİMAŞ'ta
kulanılıp Mayıs'da MEPAŞ kullanılırsa %25 indirim verilmeyeceği söylendi…"
12. Müşteri adı : (………..) + (………………...).Tic. A.Ş.
Ziyaret tarihi : 17.12.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"(………..): SHOW TV ile barter yaptıkların ve barter kullandıklarını STAR'dan
indirim aldıklarını, bu yüzden STAR'ı kullandıklarını belirttiler. SHOW TV'yi
kullandıkları için bizden otomatik olarak %25'i kaybettikleri için STAR'ı
kullandıklarını belirttiler…"
13. Müşteri adı : (………..)&(………..) İletişim/(………..)
Ziyaret tarihi : 2.4.1997
Ziyareti yapan : (………..)
"(………..)-(………..)'ün Mayıs-Haziran aylarında 1.5 ayda sürmesi planlanan bir
kampanyası olacak. Müşteriden gelen talep üzerine ana kanallardan BİMAŞ ve
SHOW TV kullanılacak…SHOW TV'yi kullanmamaları durumunda ne indirim
alabilecekleri hakkında konuştuk…"
H.4.1.2.2. Yazışmalar
1. BİMAŞ, (………..) ve (………..) Holding arasında müzakereleri içeren 13.11.1997,
9.2.1998, 18.2.1998, 11.3.1998 tarihli yazılarda aynı dönemde BİMAŞ ve MEPAŞ
kanallarının kullanılmaması koşuluyla %25 BİMAŞ indiriminin verilmesi,
2. (………..) ürününe ilişkin olarak (………..) A.Ş. için düzenlenen 1998 yılı reklam
yeri planlaması metninde, BİMAŞ indiriminin ve bir önceki yılda da BİMAŞ
kanalları kullanılması nedeniyle verilecek olan yenileme indiriminin BİMAŞ ve
MEPAŞ kanallarının aynı anda kullanılması halinde verilmeyeceği,
3. 22.1.1998 tarihli (………..)'dan (………..)'a gönderilen reklam yeri planlamasına
ilişkin teklif yazısında, SHOW TV kullanılması halinde BİMAŞ indiriminin geri
çekilmesi, daha düşük oranda bütçe indirimi yapılması, 2.4.1998 tarihli üç metinde
09-27/570-131
20
diğer kanallar kullanılmasına rağmen BİMAŞ indirimi ve yenileme indiriminin
verilmesi,
4. 12.2.1997 tarihli (………..) A.Ş. için BİMAŞ teklifini içeren yazıda, teklifin SHOW
TV kullanılmaması kaydıyla geçerli olması,
5. BİMAŞ'tan (………..)'a gönderilen 19.6.1997 tarihli yazıda, aynı ay içinde SHOW
TV'de reklamlarının yayınlanması nedeniyle %25 BİMAŞ indiriminin geri çekilmesi
ve aradaki farkın fatura edilmesi
hususları bulunmaktadır.
H.4.1.3. SHOW TV Dışında Televizyon Kanalları Kullanılması Halinde BİMAŞ
İndiriminin Verilmesi
Aşağıda BİMAŞ'ın, BİMAŞ kanalları ile birlikte SHOW TV dışındaki kanalların
kullanılması halinde de %25 indirimi uyguladığını veya bu nitelikteki teklifleri
reklamverenlere ve medya satın alma kuruluşlarına sunduğunu gösterir tablolara yer
verilmiştir5.
Tablo 3: (…….-……..) Ürünü, 19-30 Haziran Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR TGRT KANAL 6
Harcama % % 100 % 67 % 25 % 7 %0.63
İndirim % %73 %15 bütçe
%25 BİMAŞ (%100)
%3 Ajans Kom.
%15 OPT ind.
%35 Yaz ind.
Tablo 4: (…….-……..) Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR NTV
Harcama % % 100 %66.69 %28.83 %4.48
İndirim % %69.76 %9. 67 barem (paket)
%25 BİMAŞ (%100 kull.)
Tablo 5: (…….-……..) Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ NTV
Harcama % %100 %92.96 %7.04
İndirim % %76.93 %14.33 barem (paket)
%25 + %13 BİMAŞ %100 kull.
Tablo 6: (…….-……..) Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR NTV
Harcama % %100 %39.65 %20.98 %39.37
İndirim % %68.28 %13 barem (paket)
%25 BİMAŞ %100
Tablo 7: (…….-……..) Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ NTV
5 Bu bilgiler, TV-kampanyası öncesi performans tabloları olup, çoğunluk itibarıyla teklif niteliğindeki
kesinleşmemiş indirim oranlarını içermektedir. Bu tekliflerin, reklam yeri pazarlama şirketleri tarafından
medya satın alma şirketi aracılığıyla reklamverenlere ve/veya ajanslara iletildiği tespit edilmiştir.
Tablolarda BİMAŞ uygulamasının açıkça görülebilmesi için, BİMAŞ dışındaki kanalların indirim
oranlarına yer verilmemiş, sadece BİMAŞ ile birlikte kullanılması planlanan televizyon kanallarının
isimleri sunulmuştur.
09-27/570-131
21
Harcama % %100 %52.08 %47.92
İndirim % %75.28 %16 barem
%25 + %13 BİMAŞ %100
Yukarıda sunulan tablolardan (3-7) görüldüğü üzere, BİMAŞ; kendisiyle birlikte NTV,
STAR, KANAL 6, TGRT kanalları kullanılmasına rağmen, bütçenin %100 BİMAŞ’ta
kullanımı halinde verilen "%25 oranındaki BİMAŞ indirimini" vermektedir.
Yine Tablo 7'de görüldüğü üzere; BİMAŞ, sadece BİMAŞ kanallarınının kullanımı
halinde verdiği "%25 + % 13" oranında indirimi, kendisi ile birlikte NTV kullanılmasına
rağmen vermektedir.
Ancak aşağıdaki tablolardan; BİMAŞ’ın, "%25 BİMAŞ" veya "%25 + %13 sadece
BİMAŞ indirimi"ni, kendisiyle birlikte SHOW TV’nin kullanılması halinde teklif etmediği
görülmektedir.
Tablo 8: (…….-……..) Ürünü, 16-30 Nisan 1998 dönemi için indirim oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT NTV
İndirim % %66 %18 barem
%10 ilkkull.paket
Tablo 9: (…….-……..) Grubu-(………..) Ürünü, 22.12.1997 / 4.1.1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT
Harcama % %100 % 52.03 %21.40 % 17.95 %8.62
İndirim % %55.91 PT %35-20-5
OPT %35-20-20
6. kat. %35-20
peşin ödeme %4
Tablo 10: (………….) Grubu-(………..) Ürünü, 24.12.1997 / 4.1.1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW
Harcama % %100 %49.24 %29.89 %20.87
İndirim % %58.34 PT %35-20-5
OPT %35-20-20
6. kat. %35-20
peşin ödeme %4
Tablo 11: (…….-……….)/ (………..) Ürünü, 2-17 Nisan 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT
Harcama % %100 %55 %22 %18 %5
İndirim % %63 6-7 K %35+%20
PT %35+%20+%5
OPT %35+%20+%20
Tablo 12: (…….-……….)/ (………..) Ürünü, 2-30 Nisan 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT
Harcama % %100 %55 %21 %20 %5
İndirim % %63 6-7 K %35+%20
PT %35+%20+%5
OPT %35+%20+%20
Tablo 13: (…………..) - (…………..)- (…………..) – (…………..) Ürünü, 17.12.1997- 31.12.1997
Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW
Harcama % %100 %60 %24 %17
İndirim % %56.6 6 K %35+%20
PT %35+%20+%5
Peş. Öd. %4
AHP ind. %2,5
09-27/570-131
22
Tablo 14: (…………..)-(…………..) Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW NTV
Harcama % %100 %56.41 %8.73 %9.20 %25.65
İndirim % %63 %7 barem (paket)
Tablo 15: (………..)-(………..) Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW NTV
Harcama % %100 %37.99 %13.72 %14.45 %33.84
İndirim % %72.4 %9 barem (paket)
Tablo 16: (………..)-(………..) Ürünü, 16-31 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT NTV CTV
Harcama % %100 %57 %18 %13 %6 %4 %0.94
İndirim % %61 %23 barem
%10 ilk kullanım
%15 OPT ind.
%2,5 AHP ind
Tablo 17: (………..)-(………..) Ürünü, 20.12.1997–31.1.1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM ATV KANAL D STAR SHOW TGRT TRT NTV CİNE 5
Harcama % %100 %23 %21.4 %20.6 %20.4 %5.7 %0.8 %6 %2.1
İndirim % %49 %19 barem
%10 ilk kullanım
%10 OPT
%2,5 AHP ind.
Tablo 18: (………..)-(………..) Ürünü,15.8.1997 – 15.10.1997 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM ATV KANAL D STAR SHOW TRT TGRT
Harcama % %100 %19 %19 %21 %24 %1 %16
İndirim % %60.55 %21 barem
%10 ilk kullanım
%15 OPT
%35 yaz ind.
H.4.2. Savunmalar
BİMAŞ savunmasında, reklamverenleri reklam bütçelerinin %100'ünü tek kanalda
kullanmaya davet etmenin kötüye kullanma değil, sektör pazarlama stratejisi olduğu,
MEPAŞ ve SHOW TV'nin payının gerilemediği, aksine arttığı ifade edilmiştir.
H.4.3. Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
H.6.1 sayılı bölümde yer verildiği üzere, reklam bütçesinin tamamının sadece BİMAŞ
kanallarında kullanılması halinde BİMAŞ indirimi adı ile verileceği ilan edilen %25
oranındaki indirimin, bütçenin BİMAŞ kanalları ile birlikte diğer kanallarda
kullanılmasına rağmen verildiği, buna karşılık SHOW TV'nin kullanılması halinde
verilmediği, aksine SHOW TV’nin BİMAŞ kanalları ile aynı dönemde kullanımı
halinde verilen indirimlerin geri alındığı tespit edilmiştir.
Teşebbüslerin bir satış politikası olarak, müşterilerini kendilerinden daha fazla mal ve
hizmet almaya teşvik etmek, bu suretle iş hacimlerini korumak veya artırmak için
çeşitli isimler altında indirimler uygulamaları, rekabeti kısıtlayıcı olmamaları kaydıyla,
rasyonel davranışlar olarak kabul edilmektedir. Taraflar da savunmalarında, BİMAŞ
indiriminin, reklamverenleri reklam bütçelerinin tamamını KANAL D ve ATV
09-27/570-131
23
kanallarında kullanmaya teşvik etmek amacıyla uygulandığını ve reklam bütçesinin
tamamının aynı yayın kuruluşunda kullanılması halinde ek bir indirim verilmesinin
reklam yeri pazarlama ve satışında yaygın bir uygulama olduğunu ifade etmişlerdir.
Ancak H.4.1. sayılı bölümde yer verilen deliller, uygulamanın, belirli bir sağlayıcının
rakiplerine tercih edilmesini sağlama amacını aştığını, izlenme payı ve reklam
gelirleri açısından en yakın rakip olan SHOW TV'nin faaliyetlerini güçleştirmeye
yönelik bir eyleme dönüştüğünü göstermektedir.
H.4.1 sayılı bölümde yer verildiği üzere, Kurul, tarafların izlenme ve reklam geliri
payları ile müşteri ve rakipleri karşısındaki konumlarını dikkate alarak SATEL ve
DTV'nin birlikte hakim durumda olmadıklarına karar vermiştir. Dolayısıyla yukarıda
anılan eylemler, Kanun'un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma olarak
değerlendirilememiştir.
Ancak H.4.1 sayılı bölümde yer verilen tespitler, "BİMAŞ indirimi" aracılığıyla
reklamverenlerin SHOW TV'ye reklam vermelerinin engellemesi ve bu suretle SHOW
TV'nin faaliyetlerinin zorlaştırılması konusunda SATEL ve DTV'nin birlikte hareket
ettiklerini göstermekte, dolayısıyla tarafların bu konudaki ortak iradelerini ortaya
koymaktadır. Bu nedenle tarafların doğrudan SHOW TV'yi hedef alan birlikte
davranışlarını, Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olarak değerlendirmek
gerekmektedir.
Diğer taraftan savunma yazısının ekinde sunulan TV reklam gelirleri tablosu
incelendiğinde, iki tespitte bulunulmuştur. Birinci tespit; 1996, 1997, 1998 yılları için
ATV ve KANAL D toplam payının sırasıyla %42,38; %45; %40,26 olmasıdır.
Dolayısıyla savunmada sunulan tabloya göre, ATV ve KANAL D bahse konu her
dönem itibarıyla asgari %40 payını korumuştur. İkinci tespit ise, yine aynı tabloya
göre, SHOW TV'nin payının sırasıyla %13,41; %15; %17,63 olmasıdır. Her ne kadar
savunma yazısında SHOW TV'nin %12 oranında büyüme gösterdiği, dolayısıyla bu
teşebbüsün faaliyetlerinin zorlaştırıldığından söz edilemeyeceği iddia edilse de;
SHOW TV'nin tabloda belirtilen toplam reklam gelirleri içindeki payında bu denli
büyük bir değişiklik meydana gelmediği gözlenmektedir. Kaldı ki; bir teşebbüsün
faaliyetlerinin zorlaştırılması, bu teşebbüsün zarar etmesi veya faaliyetlerinin
tamamıyle durması anlamına gelmemektedir.
I. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Esasa İlişkin Hususlar
I.1.1. SATEL ve DTV'nin İhlal Teşkil Eden Davranışlarının Değerlendirilmesi
a) TV Reklam Yeri Fiyatlarının ve Diğer Satış Koşullarının Birlikte Belirlenmesi
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar yasaklanmış, Kanun'un gerekçesinde ise, "anlaşma" kavramının,
Medeni Hukukun geçerlilik koşullarına uyulmasa bile tarafların kendilerini bağlı
hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşmayı ifade ettiği belirtilmiştir. Dolayısıyla bir
anlaşmanın 4. madde kapsamında olabilmesi için herhangi bir şekil şartı aranmadığı
gibi anlaşmanın hukuken geçerli ya da bağlayıcı olma şartı da aranmamaktadır.
Yazılı, sözlü veya sadece fiili eylemler yoluyla varılan mutabakatlar, hukuki bir
sonuca yönelsin ya da yönelmesin anlaşma olarak nitelendirilebilir. Burada önemli
olan, taraf iradelerinin karşılıklı olarak uyuşmasıdır. Bu çerçevede teşebbüslerin
pazardaki faaliyetlerinden birbirlerini haberdar etmeleri dahi, Kanun'un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilebilecektir.
09-27/570-131
24
Yürütülen soruşturmada da, gerek program ve tarife katalogları ile gerekse
reklamverenlere yapılan tekliflerle tek bir fiyat tarifesi ve aynı indirim oranlarının ilan
edilmesi ve uygulanması, bunların yanısıra reklam yerlerinin paketler halinde satışı,
tarafların reklam yerlerinin aynı koşullarla pazarlanması ve satışına yönelik ortak
iradelerini, bir başka deyişle taraflar arasında bir anlaşmanın varlığını göstermektedir.
Kurul, BİMAŞ'ı oluşturan SATEL ve DTV'nin BİMAŞ çatısı altında reklam yeri satış
fiyatlarını birlikte belirlemelerine ilişkin bu anlaşmayı ve eylemleri, BİMAŞ kuruluş
sözleşmesinden bağımsız olarak incelemiş, esas itibarıyla birbirine rakip olan iki
kuruluşun kendi reklam yeri fiyatlarını birbirlerinden bağımsız olarak belirlemeleri
gerekirken; BİMAŞ'ın oluşumu için zorunlu olmadığı halde birlikte belirleme
konusunda anlaştıkları ve uyguladıkları kanaatine ulaşması nedeniyle Kanun'un 4.
maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olarak değerlendirmiş
ve tarafları hakkında Kanun'un 16. maddesi uyarınca cezai yaptırım uygulanmasına
karar vermiştir.
b) Şikayetçi AKS'ın Faaliyetlerinin Zorlaştırılması
SHOW TV'nin faaliyetlerinin zorlaştırıldığı iddiasına ilişkin olarak taraflar, yazılı
savunmalarını sadece SATEL ve DTV'nin birlikte hakim durumda olmadıkları
konusunda yapmışlar, hakim durumun olmamasından bahisle, raportörler tarafından
kötüye kullanma olarak nitelendirilen söz konusu eylemler hakkında savunma
yapmamışlardır. 18.1.2000 tarihinde gerçekleştirilen sözlü savunma toplantısında ise,
taraflara, sözlü savunma toplantısı tarihinden önce gönderilen bildirim yazısı,
soruşturma raporu ve ek görüşte 4. maddeye ilişkin bir iddiaya yer verilmemiş
olmasına rağmen, rakibin faaliyetlerini zorlaştırıcı bir eylemin sabitliği ve taraf
temsilcilerinin söz konusu eylemin ancak 4. madde kapsamında ele alınabilecek bir
eylem olduğu ifadesi gözönünde bulundurularak Kurul tarafından bu konuda herhangi
bir savunmaları olup olmadığı sorulmuştur.
Bu nedenle, Kurul tarafından, soruşturma heyetince incelenip delillere bağlanan
ancak Kanun karşısında değerlendirmesi 6. madde çerçevesinde yapılan söz konusu
eylem hakkında, sözlü savunma toplantısında, tarafların 4. maddeden bir
savunmaları olup olmadığı sorulmuş olması nedeniyle, "tarafların savunma hakkının
kısıtlanmadığı" dikkate alınarak, 4. madde kapsamında bir değerlendirme yapılmış,
söz konusu eylemin Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir ihlal olduğu ve Kanun'un
16. maddesi uyarınca taraflar hakkında cezai yaptırım uygulanması gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.
I.2. Ceza Takdirinde Esas Alınan Hususlar
Yukarıdaki bölümlerde açıklandığı üzere, Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-
4/41-19 sayılı kararı ile hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden SATEL ve
DTV'nin, sahibi bulundukları ATV ve KANAL D'nin reklam yerlerini BİMAŞ aracılığı ile
aynı koşullarla satışa arz etmeleri ve uyguladıkları indirim sistemi ile SHOW TV'nin
faaliyetlerini güçleştirmeleri suretiyle "ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam
yeri pazarında" rekabetin bozulduğu ve bahse konu anlaşma ve eylemlerle Kanun'un
"Rekabeti Kısıtlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar" başlıklı 4. maddesinin ihlal
edildiği sonucuna varılarak adı geçen teşebbüsler hakkında aynı Kanun'un 16.
maddesi uyarınca 1997 yılı gelir tablolarındaki net satışlarının takdiren %1'i ortanında
para cezası tatbik edilmesine karar verilmiştir. Ceza oranının %1 olarak
belirlenmesinde rakiplerin satışa arz ettikleri mal veya hizmetlerin fiyatlarına ve diğer
satış koşullarına ilişkin olarak anlaşmalarının ve kendileri dışında kalan rakiplerin
faaliyetlerini zorlaştırmalarının, 4054 sayılı Kanun ile yasaklanan ağır ihlallerin bir
09-27/570-131
25
örneği olarak belirlenmesi, bununla birlikte Kurum'un soruşturmanın açılmasına karar
verildiği tarihe yakın bir tarihte faaliyete geçmesi nedeniyle, rekabet kurallarının, ihlali
gerçekleştirenler ve piyasada faaliyette bulunan diğer teşebbüsler tarafından
bilinemeyeceği hususu ile ve ihlalin süresi dikkate alınmıştır.
Rekabet Kurulu’nun bu kararına yönelik Danıştay 10. Dairesinde açılan davalar,
09.11.2004 tarih ve 2002/4034 E., 2004/7309 K. sayılı, 9.11.2004 tarih ve 2001/5315
E, 2004/7307 K ve 9. 11.2004 tarih ve 2002/4035 E, 2004/7308 K sayılı kararlar ile
reddedilmiş, ancak davacı vekillerinin temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu’nun 18.12.2008 tarih ve 2005/2184 E, 2008/2328 K, 18.12.2008 tarih ve
2005/2028 E, 2008/2327 K sayılı ve 18.12.2008 tarih ve 2005/2027 E, 2008/2326 K
sayılı kararları ile 10. Dairenin vermiş olduğu onama kararları bozulmuştur. Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulu, bozma kararına gerekçe olarak soruşturma heyetinde
görevli Kurul üyesinin aynı zamanda Kurul’un nihai karar toplantısına katılarak oy
kullanmasını göstermiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun, söz konusu kararı iptal etmesi üzerine,
anılan kararda yer alan hususların Rekabet Kurulu tarafından tekrar değerlendirilmesi
durumu gündeme gelmiştir.
İşbu kararın tesis edilmesi sırasında teşebbüslerden ciro bilgileri talep edilmiş bu
bilgiler Kurum kayıtlarına sırasıyla 6.4.2009/2443, 13.4.2009/2665, 16.4.2009/2780,
5.5.2009/3148 ve 7.5.2009/3187 tarih ve sayılar ile girmiştir.
Ciro bilgilerine bakıldığında, DTV Görsel Yayıncılık A.Ş.’nin cezaya temel teşkil
edecek cirosunun 2008 yılı cirosu olduğu bu ciro üzerinden bir ceza belirlenmesi
halinde, teşebbüsün cirosunun %1’i tutarındaki 6.504.082,91 TL’lik tutarı ödemek
durumunda kalacağı anlaşılmış, tesis edilecek idari karar sırasında teşebbüse
yönelik lehte bir uygulama benimsenmesi gerekliliğinden hareketle teşebbüsün
önceki karara da zemin teşkil eden 1997 yılı gayrisafi gelirinin takdiren %1’i oranında
olmak üzere (………….) TL idari para cezası verilmesine hükmedilmiştir.
SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin 2004-2008 yıllarına ait gelir tabloları
incelenmiş, teşebbüsün 2006, 2007, 2008 yıllarında faaliyette bulunmadığı, 2005
yılında ise sadece “diğer gelirler” kalemi üzerinden (………….) TL’lik bir gelir
kaydedildiği, faaliyetlerden ciro elde edilmiş son yılın ise 2004 yılı olduğu
görülmüştür. Cezanın teşebbüsün 2004 yılı cirosu temel alınarak belirlenmesi halinde
bu tutarın, bir önceki Rekabet Kurulu Kararı’nda belirlenmiş (………….) TL’lik
tutardan az olduğu görülmüş ve tesis edilecek idari karar sırasında teşebbüse yönelik
lehte bir uygulama benimsenmesi gerekliliğinden hareketle cezaya 2004 yılı
cirosunun temel teşkil etmesi gerektiği sonucuna varılmış ve teşebbüse 2004 yılı
gayrisafi gelirinin takdiren %1’i oranında olmak üzere (………………) TL ceza
verilmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
J. SONUÇ
Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar,
Danıştay kararları, dosya münderecatında yer alan tüm bilgi ve belgeler okunup
incelenerek yapılan görüşmeler sonucunda;
1- SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ile DTV Haber Görsel Yayıncılık
A.Ş.’nin
09-27/570-131
26
a) Kendilerine ait olan TV reklam yerlerinin satış fiyatları ile diğer satış koşullarını
birlikte belirlemek,
b) Rakipleri olan SHOW TV adıyla yayın yapan AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik
San. ve Tic. A.Ş.’nin piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırmak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
2- Bu nedenle aynı Kanun’un 16. maddesinde yer verilen hususlar dikkate alınmak
suretiyle;
a) 2004 yılı gayrisafi gelirinin takdiren %1’i oranında olmak üzere SATEL Sabah
Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’ye (…………..) TL
b) 1997 yılı gayrisafi gelirinin takdiren %1’i oranında olmak üzere DTV Haber Görsel
Yayıncılık A.Ş.’ye (………………) TL
idari para cezası verilmesine OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
09-27/570-131
27
11.6.2009 tarihli, 09-27/570-131 sayılı Kurul Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulunun kararına aşağıda ayrıntılı bir şekilde izah edilen
nedenlerden dolayı iştirak etmemiz mümkün olamamıştır.
Kurulun mezkûr kararı; DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. ve SATEL Sabah
Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin BİMAŞ Birleşik Basın Dağıtım A.Ş. aracılığıyla
reklam yeri satış fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemesine yönelik olarak
yürütülen soruşturma sonucu verilen 1.2.2000 tarih, 00-4/41-19 sayılı Kurul kararının
Danıştay kararı ile iptal edilmesi üzerine ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi ile
ilgilidir.
Bu noktada, para cezalarında uygulanacak zamanaşımına ilişkin son
düzenlemelerin dikkate alınması, buna göre de Kurulun mezkûr dosya ile ilgili karar
verip veremeyeceğine karar verilmesi gerekmektedir. Bilindiği üzere, 23.1.2008 tarih
ve 5728 sayılı “Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 578. maddesinin (kk) bendi,
4054 sayılı Kanun’un 18 ve 19. maddelerini yürürlükten kaldırmıştır. Para cezalarında
zamanaşımına ilişkin mülga 19. maddenin dördüncü fıkrasında karar aleyhine yargı
yoluna başvurulmuş olmasının zamanaşımı süresini keseceği düzenlenmiştir. 4054
sayılı Kanun’un 19. maddesinin yürürlükten kaldırılması ile rekabet ihlallerinde
zamanaşımı, 30.3.2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’ndaki ilgili
düzenlemeye tabi hale gelmiştir. Kabahatler Kanunu’nda iki tür zamanaşımı
öngörülmüştür: Soruşturma ve tahsil zamanaşımı. Soruşturma zamanaşımı, kabahat
işlendikten sonra, Kanunda yazılı belirli bir süre içerisinde soruşturma yapılıp idari
para cezası verilip verilemediğine yönelik iken; tahsil zamanaşımı, verilen cezanın
Kanunda belirlenen süre içinde uygulanmasına ilişkindir. Kabahatler Kanunu’nun
soruşturma zamanaşımı başlıklı 20. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre,
nispi para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi 8 yıl olup, fiilin
işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlamaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 5728 sayılı Kanun’un 472. maddesi ile değişik 16.
maddesinde düzenlenen idari para cezasının nispi para cezası niteliğinde olduğu göz
önünde bulundurulduğunda, Kabahatler Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca
zamanaşımı süresinin 8 yıl olduğu anlaşılmaktadır. Zamanaşımı yönünden 5326
sayılı Kabahatler Kanununun 20. maddesi, 4054 sayılı Kanunun kaldırılan 19.
maddesine göre teşebbüsler açısından lehe bir düzenleme içermektedir. Bu durumda
anılan soruşturma dosyasında zamanaşımı ele alınırken fiilin işlenmesi veya
neticenin gerçekleşmesinin tespiti önem kazanmaktadır.
Kurul Kararı’nda belirtildiği üzere, ihlal iddiasına esas teşkil eden eylemler
2000 yılından önceki dönemlere aittir. Keza konuya ilişkin Kurul karar tarihi de
21.2.2000’dir. Buna göre zamanaşımının Kurul Kararı esas alınırsa 2000 yılından
itibaren işletilmesi gerekmektedir. Zamanaşımı süresinin başlangıcı dikkate
alındığında 8 yıllık süre geçmiş bulunmaktadır.
Öte yandan, Kabahatler Kanunu’nun Geçici 2. maddesinde yer verilen; anılan
Kanun’un, yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla idare mahkemelerine dava açılarak iptali
istenen idari yaptırım kararları hakkında uygulanmayacağı düzenlemesinin amacının
kanun yolu açısından olduğu açıktır. Diğer bir ifadeyle, idare mahkemelerinde
09-27/570-131
28
görülmekte iken Kabahatler Kanunu kapsamında tanımlanan kabahatler karşılığında
uygulanacak idari yaptırımlara karşı başvuru yolu sulh ceza mahkemesi olarak
belirlenmiş olup, kanun koyucunun idare mahkemelerinde açılmış davaların sulh
ceza mahkemesine taşınmasını önlemeye çalışmış olması muhtemeldir. Nitekim
bilindiği üzere, kanun yolu açısından doğabilecek sorunlar, Kabahatler Kanunu’nun
Anayasa Mahkemesi’nin iptali üzerine değişen 3. maddesi ile giderilmiş ve anılan
Kanun’un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça uygulanacağı düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, 1.2.2000 tarih, 00-4/41-19
sayılı Kurul Kararı’nın açılan dava sonucu Danıştay tarafından iptal edilmesi üzerine,
Kurul’un dosyaya ilişkin alacağı kararın; 5326 sayılı Kabahatler Kanununda belirtilen
8 yıllık zamanaşımı süresine tabi olması nedeniyle “soruşturma zamanaşımının
dolması nedeniyle karar alınamayacağı” şeklinde olması gerektiğini düşündüğümden
çoğunluğun görüşüne katılmam mümkün olamamıştır.
Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy