1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-240 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-27/575-135
Karar Tarihi : 11.6.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Nazlı UĞURLU,
İmren SEYRANTEPE, Fethullah GÜLER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Elda İçecek ve Enerji Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. 20
İTOB Organize Sanayi Bölgesi Tekeli Menderes / İzmir
Burgaz Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş.
Üniversite Mah. Civan Sok. No.2/4 A Blok Avcılar / İstanbul
Çok sayıda satış noktası ve nihai tüketici
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.
Abide-i Hürriyet Cad. No:211 Bolkan Center B Blok 30
34381 Şişli / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.’nin 10.9.2007 tarihli, 07-70/863-
326 sayılı muafiyetin geri alınmasına dair Rekabet Kurulu Kararının gereğini
yerine getirmediği ve rakiplerin piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırıcı nitelikte
davranışlarda bulunarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçelerinde özetle; Mey İçki Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin satış noktalarında fiili münhasırlığa yönelik uygulama içinde olduğu ve bu
yolla rakip teşebbüslerin piyasa dışına itilmeye çalışıldığı, noktaların diğer 40
sağlayıcılarla olan ticaret özgürlüklerinin kısıtlandığı ve nihayetinde tüketicilere
seçme imkanı bırakılmadığı ileri sürülerek, bu durumun Kanun’un 4. ve 6. maddeleri
ile 10.9.2007 tarihli, 07-70/863-326 sayılı muafiyetin geri alınmasına dair Rekabet
Kurulu kararına aykırılık teşkil ettiğinden bahisle ihtiyati tedbir kararı alınması da dahil
gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına ilk olarak 11.8.2008 tarih, 5221 sayı ile
intikal eden rakiplere, nihai satış noktalarına ve tüketicilere ait çok sayıda başvuru
üzerine hazırlanan 5.3.2009 tarih, 2008-3-240/İİ-09-ŞYA sayılı İlk İnceleme Raporu
Rekabet Kurulu’nun 11.3.2009 tarih ve 09-11/218-M sayılı toplantısında görüşülmüş 50
09-27/575-135
2
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 3.6.2009 tarih ve 2008-3-240/ÖA-09-ŞYA sayılı
Önaraştırma Raporu 8.6.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/142 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Mey İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin
10.9.2007 tarih ve 07-70/863-326 sayılı Rekabet Kurulu kararı hilafına ve rakiplerin
piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırıcı nitelikte davranışlarda bulunarak hakim durumunu 60
kötüye kullandığı iddialarına yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığı ve şikayetlerin reddedilmesi gerektiği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.( Mey İçki)
Mey İçki, 2004 yılında TEKEL’in alkollü içkiler bölümünün özelleştirme yoluyla
devralınması amacıyla kurulmuştur. Kurulduğunda Nurol / Limak / Özaltın / TÜTSAB 70
ortak kontrolünde olan Mey İçki, 13 Nisan 2006’da Martini Pazarlama ve Ticaret
A.Ş.’ye (Martini) devredilmiştir. Martini’nin büyük ortağı olan TPG (Lux) Martini
S.a.r.l.‘nin sahibi Texas Pacific Group (TPG) adlı ABD kökenli özel yatırım fonudur.
Merkezi Fort Worth Texas (ABD) olan TPG, (…………) ABD Dolarına yakın bir
sermayeyi yönetmektedir.
Ürün portföyü neredeyse tüm alkollü içkilere yayılan Mey İçki’nin faaliyetlerinde
rakının önemli bir ağırlığı bulunmaktadır. Mey İçki’nin üretmiş olduğu rakı markaları
şunlardır: Tekirdağ, Yeni Rakı, Kulüp Rakısı, İzmir, Altınbaş, Yekta ve Mest.
80
10.9.2007 tarihli, 07-70/863-326 sayılı Kurul kararında; Mey İçki’nin pazar payı,
marka ve portföy gücü, ölçek ekonomisi dikkate alınarak rakı pazarında hakim
durumda olduğu tespitine yer verilmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelereden;
geçen zaman içinde Mey İçki’nin pazar payı gerilemiş olduğu anlaşılsa da bu
durumun Kurul kararında yapılan tespiti değiştirecek nitelikte olmadığı ve hakim
durumun geçerliliğini koruduğu kanaati oluşmuştur. Mey İçki’nin rakı pazarında kapalı
satış noktalarında elde ettiği ciro bazında hesaplanan AC Nielsen pazar payı
verilerine Tablo 1’de, satış hacmi (lt) bazında hesaplanan TAPDK verilerine ise Tablo
2’de yer verilmiştir.
90
Tablo 1. Mey İçki Rakı Pazarı Pazar Payı (Ciroya Göre)
Dönem Pazar Payı (%)
Ocak 2007 (…)
Temmuz 2007 (…)
Ocak 2008 (…)
Temmuz 2008 (…)
Ocak 2009 (…)
Mart 2009 (…)
09-27/575-135
3
Tablo 2. Mey İçki Rakı Pazarı Pazar Payı (Satış Hacmine Göre)
Dönem Pazar Payı (%)
2005 (…)
2006 (…)
2007 (…)
2008 (…)
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Ocak-Nisan 2009 itibarıyla Mey İçki’nin ciro
bazındaki % (...) pazar payına karşılık rakiplerinden Elda % (…) Burgaz % (…) pazar 100
payı elde ettiği anlaşılmıştır. Bu veriler pazar yapısının zaman içinde hakim
durumdaki teşebbüs (Mey İçki) aleyhine değiştiğini göstermektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili pazarın detaylı bir şekilde analiz edildiği 10.9.2007 tarihli, 07-70/863-326 sayılı
(Mey Muafiyet) Kurul kararı da dikkate alınarak ilgili ürün pazarı “rakı pazarı” olarak
belirlenmiştir. 110
I.2.2. ilgili Coğrafi Pazar
İncelemeye konu olan ürünlerin üretim, dağıtım, satış ve fiyatlandırmasının tüm
Türkiye çapında yapılması nedeniyle ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak tespit
edilmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yapılan İnceleme 120
Elda İçecek ve Enerji Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. (Elda)’nin şikayet dilekçesinde,
Mey İçki’nin Kanun’un 4. ve 6. maddelerine aykırılık teşkil eden eylemlerde
bulunduğu iddia edilerek söz konusu eylemlerin Kanun’un 9. maddesi çerçevesinde
tedbiren durdurulması ve anılan eylemlerin Kanun’un 4. ve 6. maddelerine
aykırılığının tespiti ile 16. maddesi çerçevesinde para cezasının uygulanması talep
edilmektedir. Şikayet dilekçesinin ekinde Mey İçki’nin uygulamalarından şikayetçi
olan nihai satış noktaları ve tüketicilerin yazılı beyanlarına yer verilmiştir. Daha sonra
yine Elda tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 12.3.2009 tarih ve 1865 sayı ile
intikal eden şikayet dilekçesinde ise Mey İçki’nin nihai satış noktaları ile yapmış 130
olduğu “Satış Noktası Stand Ariyet Sözleşmesi”nin bir örneği gönderilerek bu
durumun da iddiaları ispatlar nitelikte olduğu iddia edilmiştir.
Burgaz Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Burgaz) tarafından yapılan ve Kurum
kayıtlarına 13.1.2009 tarih ve 340 sayı ile giren dilekçede de benzer iddialara yer
verilmiş ve Mey İçki’nin fiili münhasırlık yaratan uygulamalar içerisinde olduğu, hakim
durumunu kötüye kullanarak rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı, bu yolla rakiplerini
piyasa dışına ittiği ifade edilmiştir. Yine Burgaz’a ait 20.3.2009 tarih ve 2076 sayılı
şikayette Mey İçki’nin bu tür uygulamaları Carrefoursa Carrefour Sabancı Ticaret
Merkezi A.Ş. (Carrefoursa) ile anlaşmalı olarak yapmaya devam ettiği ve Carrefoursa 140
mağazalarında Mey İçki’nin baskısı sonucu Burgaz ürünlerine hem adil teşhir
09-27/575-135
4
imkanının verilmediği hem de bu ürünlerin talep edilmesine rağmen sipariş
verilmediği iddia edilmiştir.
Rakip teşebbüslerin yanı sıra 11.8.2008 ve 18.2.2009 tarihleri arasında tüketiciler ve
nihai satış noktaları tarafından Mey İçki’nin münhasırlığa bağlı olduğu iddia edilen
uygulamalarına ilişkin olarak Kuruma çok sayıda şikayet dilekçesi iletilmiştir.
I.3.2. Hukuki Değerlendirme
150
Mey İçki tarafından nihai satış noktalarıyla imzalanmak üzere hazırlanan tip dikey
sözleşmelere menfi tespit belgesi verilmesi talebine ilişkin olarak alınan 10.4.2008
tarih ve 08-28/320-104 sayılı kararda; Mey İçki ile nihai satış noktaları arasında
imzalanmak üzere hazırlanan tip dikey sözleşmelere, rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir
hüküm içermemesi nedeniyle ve talep doğrultusunda 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi açısından aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesine hükmedilmiştir.
İddia konusu eylemler, hakim durumda olduğu Kurulca da tespit edilen bir
teşebbüsün dışlayıcı nitelikte uyguladığı indirim sistemleri üzerinde 160
yoğunlaşmaktadır. Bu nevi eylemler genellikle etkileri ortaya çıktıktan sonra (ex post)
ilgili mevzuat hükümleri karşısında değerlendirilebilmekte ve denetlenebilmektedir.
10.4.2008 tarih ve 08-28/320-104 sayılı menfi tespit kararı da bu nedenle Kanun’un
yalnızca 4. maddesine ilişkindir. Söz konusu menfi tespite konu sözleşmeler, tip
sözleşme statüsünde olup, indirime ilişkin kısımları boş bırakılmıştır.
İlgili kararda, inceleme konusu sözleşmelerin satış noktaları üzerinde herhangi bir
ticaret kısıtlaması getirmediği, Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklamaya konu
edilebilecek hükümler içermediği ifade edilmekte ancak, sözleşmede düzenlenen
hedef ve teşviklerin bağlılık (sadakat) indirimi uygulamasına dönüşecek şekilde 170
tasarlanması ve uygulanması halinde Kanun’un 6. maddesi kapsamına girebileceği
belirtililmektedir. Bu konuda daha sonra yapılan şikayetler üzerine başlatılan
önaraştırma uyarınca hakim firmanın indirim uygulamalarının (bedelsiz, iskonto, vb.)
Kurulun muafiyetin geri alınmasına dair kararının fiilen geçersiz kılınmasına (“bypass”
edilmesine) ve rakiplerin piyasadan dışlanmasına yol açıp açmadığı dosya konusunu
oluşturmaktadır.
Kanun’un 6. maddesi teşebbüslerin hakim durumlarını tek başına ya da başkaları ile
birlikte kötüye kullanmalarını yasaklamaktadır. Aynı maddede kötüye kullanma
hallerinden biri olarak “ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine 180
doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması” ya da “rakiplerin piyasadaki
faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler” sayılmaktadır. Buna göre;
dışlama etkisinin oluşması yanında “amaçlayan” ifadesi ile niyetin varlığı da başlı
başına kötüye kullanma için yeterli sayılmıştır. Ancak hiç şüphesiz Kanun’da yer
verilen örnekler kısıtlayıcı (tahdidi) nitelikte değildir.
Mehaz hukukda belirginleşen içtihada göre önaraştırma konusuyla
ilişkilendirilebilecek indirim uygulamalarının kötüye kullanma sayıldığı üç temel alan
bulunmaktadır: 1) tek elden satın almaya1 bağlı indirimler, 2) bağlılık (sadakat)
1
Klasik rekabet etmeme yükümlülüğü. Yani rakip malları üretmeme/dağıtmama türünden getirilen sınırlamalar.
09-27/575-135
5
indirimleri ve 3) hedef indirimleri. Buna göre, alıcının satın almalarının tamamını ya 190
da çok büyük kısmını münhasıran hakim durumda bulunan teşebbüsten yapması
kaydıyla indirim (ıskonto) yapılmasını öngören fiili ya da anlaşmaya dayalı
uygulamalar (sadakat/bağlılık indirimi) kötüye kullanma olarak kabul edilmekte ve
yasaklanmaktadır. Üretimini ve satışını gerçekleştirdiği rakı markaları ile rakı
pazarında hakim durumda olan Mey İçki’nin benimsediği indirim sisteminin anılan
çerçevede rakiplerin faaliyetini zorlaştırıcı ve dışlayıcı nitelikte olup olmadığı aşağıda
irdelenmiştir.
Raportörlerce Mey İçki’nin merkezinde 14.5.2009 tarihinde yerinde inceleme
yapılmıştır. Yapılan yerinde incelemede antirekabetçi bir amacı ya da uygulamayı 200
ortaya koyar nitelikte bir bulguya rastlanmamıştır. Aynı yerinde incelemede Mayıs
2008-Nisan 2009 dönem aralığında nihai satış noktalarına yapılan tüm
indirim/bedelsiz ürün uygulamalarına ilişkin istenen veriler Kurum kayıtlarına
26.5.2009 tarih, 3662 sayı ile intikal etmiştir.
Aylık bazda hazırlanan söz konusu veriler her noktanın rakı satış hedefini,
gerçekleşen satışını, Mey İçki ürünlerinden elde ettiği ciroyu, belirlenmiş iskonto
oranını ve bu iskonto oranı çerçevesinde hak kazandığı bedelsiz ürün miktarını
göstermektedir2. Bu veriler Mey İçki’nin taviz olarak sadece bedelsiz ürün uygulaması
yaptığını göstermekte olup, bu bilgi öncesinde teşebbüs yetkililerince de belirtilmiştir. 210
Öncelikle belirtilmesi gereken husus, belirlenen oranda bedelsiz ürüne hak
kazanmanın, hedefin gerçekleştirilmesinden bağımsız3 olduğudur. Diğer bir ifadeyle
bedelsiz ürüne hak kazanmak için konulan hedefe ulaşma zorunluluğu
bulunmamaktadır. Öte yandan veriler tek başına değerlendirildiğinde belirlenen
iskonto oranının, satış noktasının yıllık veya aylık satış kapasitesinden de bağımsız4
olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra Elda’nın daha güçlü olduğu düşünülen İzmir
ve Muğla illerinde Mey İçki’nin daha yüksek iskonto oranları yoluyla agresif davranıp
davranmadığı test edildiğinde ise, Ege bölgesinde bulunma ile iskonto oranları
arasında yeterli bir bağlantı görülememiştir (…………………). Mey İçki’nin indirim
sistemlerine ilişkin detaylı tablo aşağıda yer almaktadır: 220
Tablo 3. Mey İçki’nin Dönemler Bazında İndirim Uygulamaları
Mayıs-
Temmuz
2008
Ağustos-
Eylül
2008
Ekim
2008
Kasım
2008
Aralık
2008
Ocak-
Mart
2009
Nisan
2009
İndirim Uygulamasına
Konu Nokta Sayısı5
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama Sözleşme
İskonto Oranı (%)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama Rakı Hedefi (lt) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama Rakı Satışı (lt) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama Rakı Cirosu (TL) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bedelsiz Ürün Bedeli (TL) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablodan görüldüğü üzere, Mey İçki’nin iskonto uyguladığı satış noktalarının sayısı
son dönemde düşmüştür. Ayrıca genel olarak rakı satışlarının hedefin altında
2
Noktaya verilecek bedelsiz ürün miktarına, satış noktasının toplam cirosunun iskonto oranıyla çarpımı vasıtasıyla
ulaşılmaktadır. Hesaplanan değere denk gelen 70cl.’lik rakı miktarı ise satış noktasına bedelsiz olarak verilmektedir.
3
(…………………..)
4
Söz konusu iki verinin korelasyon katsayısı hiçbir ayda 0,2’yi geçmemiştir.
5 (…………………)
09-27/575-135
6
gerçekleştiği göze çarpmaktadır. Bu durum Mey İçki’nin hedefe bağlı taviz sistemini
benimsemediğini desteklemektedir. Ortalama sözleşme iskonto oranının % (…-…)
arasında değiştiği görülmektedir. Bu noktada % (…-…) arası değiştiği görülen iskonto
oranlarının standart sapmasına bakmak gerkmektedir. Sözleşme iskonto oranının
standart sapmasının %1,1 olduğu dikkate alındığında, iskonto oranlarının standart 230
olarak %(...-…) arasında değiştiğini ve diğer rakamların birer istisna olduğunu
söylemek yanlış olmayacaktır. (………TİCARİ SIR………)
Tablo 4:
(………TİCARİ SIR………)
240
Şikayetçilerden Elda, Mey İçki’nin münhasırlık uygulamalarının devam ettiği
iddiasında bulunduğu kapalı satış noktalarını bir liste halinde Kurumun bilgisine 250
sunmuştur. Bu noktaların diğer satış noktaları ile karşılaştırmasına Tablo 5’de yer
verilmiştir.
Tablo 5 Ağustos-Eylül 20086 Dönemi için Elda’nın Giremediğini İddia Ettiği Kapalı Satış Noktalarına
Göre Mey’in İndirim Sisteminin Karşılaştırılması
Ort.
İskonto
Oranı
(%)
Ort.
Rakı
Hedefi
(lt)
Ort.
Rakı
Satışı
(lt)
Ort.
Rakı
Cirosu
(TL)
Bayi
Sayısının
Toplam
İçindeki
Payı (%)
Bayi
Cirosunun
Toplam
Ciroya
Oranı (%)
Hedef -
İskonto
Oranı
Korelasyon
Katsayısı
Rakı
Cirosu -
İskonto
Oranı
Korelasyon
Katsayısı
Tüm Noktalar (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Elda’nın
Giremediğini
İddia Ettiği
Noktalar
(…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Diğer noktalar (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Bu tablo da, hedef/ciro ile iskonto oranı arasında bir bağlantı olduğuna işaret
etmemektedir. Ayrıca Elda’nın giremediğini iddia ettiği noktalar ile diğer noktalara
uygulanan ortalama iskonto oranı binde bir fark etmektedir. Bunun yanı sıra, yalnızca
Mey İçki sattığı iddia edilen noktaların ortalama rakı cirosu diğer noktalarınkinden
düşüktür; 5. ve 6. kolonlar arasında önemli bir fark da bulunmamaktadır. Bu durum, 260
Mey İçki’nin cirosu daha yüksek olan/daha değerli noktaları kapattığı yönünde olası
bir iddiayı da çürütmektedir. Şikayetçilerden Burgaz da ürünlerinin satışının
yapılmadığını/Mey İçki’nin münhasır çalıştığını iddia ettiği satış noktalarını bir liste
halinde Kurumun bilgisine sunmuştur. Buna ilişkin hazırlanan Tablo 6, sonuçları
itibarıyla Tablo 5 ile benzeşmektedir. Dolayısıyla yukarıda yapılan değerlendirme
burada da geçerlidir.
6 Elda’nın şikayetinde yer alan veriler bu döneme ilişkindir.
09-27/575-135
7
Tablo 6: Kasım 20087 Dönemi için Burgaz’ın Giremediğini İddia Ettiği Kapalı Satış Noktalarına Göre
Mey’in İndirim Sisteminin Karşılaştırılması
Ort.
İskonto
Oranı (%)
Ort.
Rakı
Hedefi
(lt)
Ort. Rakı
Satışı (lt)
Ort. Rakı
Cirosu
(TL)
Bayi
Sayısının
Toplam
İçindeki
Payı (%)
Bayi
Cirosunun
Toplam
Ciroya
Oranı(%)
Tüm Noktalar (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Burgaz’ın Giremediğini
İddia Ettiği Noktalar
(…) (…) (…) (…) (…) (…)
Diğer noktalar (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Her iki tabloda da Mey İçki’nin verdiği tavizlerin hedef indirimi olmadığı ve noktanın 270
sadakatine dayalı bir nitelik arz etmediği açıkça görülmektedir. Mey İçki’nin açık satış
noktalarına ilişkin verileri incelendiğinde ise, teşebbüsün bedelsiz ürünün yanı sıra
iskonto ya da nakit verilmesi şeklinde tavizler uyguladığı anlaşılmaktadır. Bununla
birlikte yüksek rakı cirosuna sahip noktaların daha yüksek iskonto verilerek
bağlanmaya çalışıldığına yönelik bir sonuca ulaşılamamaktadır8. Söz konusu
tavizlerin indirim değeri olarak yansıması hesaplandığında, ortalama %(…) iskonto9
değerine ulaşılmaktadır.
Dikkate alınması gereken diğer bir husus da Mey İçki’nin indirim uyguladığı açık ve
kapalı satış noktalarının toplam pazar içindeki paylarıdır. Bu paylara bakıldığında 280
açık ve kapalı satış noktaları için sırasıyla %(…) ve %(…) rakamlarına ulaşılmaktadır
ki, bu veriler uygulanan indirim oranıyla birlikte10 dikkate alındığında pazardan
dışlamayı sağlayabilecek büyüklükte değildir.
Tablo 7. Rakı Üreticileri Bulunurluk Oranları (%)
Nis.
2008
May.
2008
Haz.
2008
Tem.
2008
Ağu.
2008
Eyl.
2008
Eki.
2008
Kas.
2008
Ara.
2008
Oca.
2009
Şub.
2009
Mar.
2009
Nis.
2009
Mey İçki (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Burgaz (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Elda (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Antalya (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Anadolu (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Sarper (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Tariş-tat (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Tablo 7’de yer alan rakı üreticilerinin kapalı satış noktalarındaki bulunurluk oranları
incelendiğinde, Mey İçki’nin %(…) civarında olduğu, onu %(…) ile Burgaz ve %(…)
ile Elda’nın takip ettiği görülmektedir.
Önaraştırma döneminde Mey İçki’nin münhasır çalıştığı ya da çalışmaya zorladığı 290
iddia edilen satış noktalarından rastgele seçilmiş dokuz nihai satış noktası11 ile
Raportörlerce telefon görüşmesi yapılmıştır. Görüşmelerde münhasır çalıştığını ifade
eden noktaların tamamı münhasır çalışmasının nedeni olarak kendi tercihi/daha çok
satılması/diğer teşebbüslere göre servis sıklığının yüksek olmasını belirtmiş ve bu
7
Burgaz’ın şikayetinde yer alan veriler bu dönemine ilişkindir.
8 Korelasyon katsayısı -0,26.
9
Standart sapma %3
10 Açık satış noktaları için toplam fiyat indirimi (………….)
Kapalı satış noktaları için toplam fiyat indirimi (………….)
11 (………….)
09-27/575-135
8
yönde herhangi bir zorlamayla karşılaşmadıklarını, sadece yüklü alımlarda bir defaya
mahsus %(…-…) arası iskonto alabildiklerini belirtmişlerdir. Aslen münhasır
çalışmadığını bildiren üç nokta ise, diğer rakı markalarını da bulundurduklarını ancak
Mey’in satışlarının çok daha yüksek olduğunu, herhangi bir zorlamaya veya ayrımcı
uygulamaya maruz kalmadıklarını ve yüklü alımlarında %(…-…) arası iskonto
uygulanabildiğini ifade etmişlerdir. 300
Elda ve Burgaz’ın şikayet dilekçelerinde ayrıca Mey İçki’nin stant sözleşmesi veya
sair bir yolla adil teşhir imkanını ortadan kaldırdığı ve kendilerine negatif ayrımcılık
yapıldığı iddia edilmekteyse de bu konu esas itibarıyla Tütün ve Alkol Piyasası
Düzenleme Kurumunun görev ve yetki alanına girmektedir.
Yukarda yer verilen bilgiler Mey İçki’nin fiili olarak indirim sistemi vasıtasıyla
münhasırlığa yol açıcı veya rakiplerini dışlayıcı nitelikte eylemlerde bulunduğu
iddiasını desteklememektedir. Bu itibarla Mey İçki’nin nihai satış noktaları ile
akdetmek üzere hazırladığı ve menfi tespit talebiyle Kuruma bildirdiği sözleşmeler 310
veya sözleşme dışı fiili uygulamalarla hedefe veya sadakate bağlı indirim sistemi
uyguladığı ve bu yolla rakiplerin faaliyetini zorlaştırarak ya da onları piyasa dışına
iterek hakim durumunu kötüye kullandığı veyahut Kurulun 10.9.2007 tarihli, 07-
70/863-326 sayılı muafiyetin geri alınmasına dair kararına aykırı eylemlerde
bulunduğu yönünde kanaat oluşmamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
320
Başvuru konusu iddialarla ilgili olarak Mey İçki San. ve Tic. A.Ş. hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy