Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-29/604-144

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-3-45 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-29/604-144
Karar Tarihi : 18.6.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan
GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA

B. RAPORTÖRLER : Pelin ERDOĞAN, Neyzar MENTEŞOĞLU,
Nilgün KOCADAĞ

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Polbay Gıda Ltd. Şti. 20
Ziya Gökalp Mah. Emekçi Sok. No: 14
Kocasinan Kayseri

- Re’sen

D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN TARAFLAR:
- Özdörtler Gıda Tem. Md. ve Med. İnş. Bilg. Tar. San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Esentepe Mah. Kocasinan Bulv. No: 431
Kocasinan / Kayseri 30

- Kayçay Gıda ve İht. Md. San. Tic. Ltd. Şti.
Toptancılar Sitesi 6. Sok. No: 26 Kocasinan / Kayseri

- Erciyes Çay Gıda ve İht. Md. San. Tic. Ltd. Şti.
Yıldızevler Mah. 20. Cad. No: 97 / Kayseri

- İç Anadolu Çay Gıda Paz. ve Rek. Hizm. San. ve Tic.
A.Ş. (Kayseri Bölgesi)
Köşk Mah. Eşref Bitlis Bulv. Yazğızlar Sok. Berberoğlu 40
Apt. No: 5/C Melikgazi / Kayseri

- Anka Çay Dağ. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(Ankara Bölgesi)
Çiğdem Mah. 1575. Sk. No:41/2 Balgat / Ankara

- Güneydoğu Çay Gıda Paz. Rekl. Hizm. San. ve Tic.
A.Ş. (Malatya Bölgesi)
Selçuklu Mah. Köprü Ağzı Sok. No: 11 Malatya
50
09-29/604-144
2
- Doğu Anadolu Çay Rekl. ve Tanıtım Tic. Paz. A.Ş.
(Erzurum Bölgesi)
Gez Mah.Hastaneler Cad.Emre Apt. K: 1 Daire: 4
Erzurum

- Marmara Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic.
A.Ş. (İstanbul Bölgesi)
Kartal Hürriyet Mah.E-5 Yanyol Kartal İş Merk. B / Blok
Kat: 4 No:63 Yakacık- Kartal / İstanbul
60
- Özüm Ege Çay Gıda Paz. ve Basın Yayın Rekl. Hizm.
San. ve Tic. A.Ş. (İzmir Bölgesi)
1249 Sok. No: 13 D: 103 Yenişehir / İzmir

- Doğu Akdeniz Çay Paz. ve Gıda Rekl. Hizm. San. ve
Tic. A.Ş. (Mersin Bölgesi)
Uray Cad. Cami Şerif Mah. Sezer İşhanı
35/14 Mersin

- Ye-Kar Yeşil Karadeniz Çay Paz. ve Rekl. Hizm. San. 70
ve Tic. A.Ş. (Rize Bölgesi)
Riztop İş Merkezi Engindere Mah. B Blok K: 5 Rize

- Özde Karadeniz Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San.
ve Tic. A.Ş. (Samsun Bölgesi)
19 Mayıs San.Sit. 61. Sok. No: 39 Kutlukent / Samsun

- ÇAYTAŞ Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
Hürriyet Mah. E-5 Yanyol Kartal İş Merkezi B Blok No:
63 Kat: 4 Kartal / İstanbul 80

E. DOSYA KONUSU: Kayseri ilinde Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün
bayiliğini yapan teşebbüslerin, çay satışlarını bir araya gelerek
kurdukları şirket aracılığıyla gerçekleştirdikleri ve kendi çıkarları için
müşterileri mağdur ettikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Çay İşletmeleri Genel
Müdürlüğü’nün (Çay-Kur) Kayseri ilinde bayiliğini yapan üç teşebbüsün bir
araya gelerek Erciyes Çay unvanlı bir şirket kurdukları ve çay satış ve dağıtım
faaliyetlerini kurdukları bu şirket aracılığıyla gerçekleştirdikleri belirtilmiş ve bu 90
teşebbüslerin kendi çıkarları için müşterileri mağdur ettikleri ifade edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.2.2009 tarih ve 1484 sayı ile
intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 20.3.2009 tarih, 2009-3-45/İİ-09-PE
sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 13.4.2009 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve Kayseri ilinde Çay-Kur bayiliğini yapan teşebbüslerin bir araya
gelerek İç Anadolu Çay A.Ş. unvanlı bir çay dağıtım şirketi kurmaları işleminin
niteliğinin ortaya konması ve söz konusu şirket vasıtasıyla 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin
belirlenmesi amacıyla önaraştırma yapılmasına 09-14/303-M sayı ile karar 100
09-29/604-144
3
verilmiştir. İlgili Karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
10.6.2009 tarih ve 2009-3-45/ÖA-09-PE sayılı Önaraştırma Raporu 12.6.2009
tarih, REK.0.07.00.00-110/148 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-29 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karar bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

1. Kayseri ilindeki Çay-Kur bayileri Özdörtler Gıda Tem. Mad. ve Med. İnş.
Bilg. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Kay-Çay Gıda ve İht. Mad. Ltd. Şti.’nin bir
araya gelerek kurdukları Erciyes Çay Gıda ve İht. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. ile 110
koordinasyon içerisinde Çay-Kur’un verdiği indirimleri uygulamayarak
müşterilerini mağdur ettikleri iddiasına yönelik herhangi bir bulguya
rastlanmadığı, bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, şikayetin
reddinin gerektiği;

2. Çay-Kur’un Ankara, İzmir, İstanbul, Malatya, Kayseri, Mersin, Rize, Samsun
ve Erzurum Bölge Müdürlüklerine bağlı illerdeki bayilerinin bir araya gelerek

- Anka Çay Dağ. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Ankara Bölgesi), 120
- Güneydoğu Çay Gıda Paz. Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Malatya
Bölgesi),
- Doğu Anadolu Çay Rekl. ve Tanıtım Tic. Paz. A.Ş. (Erzurum Bölgesi),
- Marmara Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (İstanbul
Bölgesi),
- Özüm Ege Çay Gıda Paz. ve Basın Yayın Rekl. Hizm. San. ve Tic.
A.Ş. (İzmir bölgesi),
- İç Anadolu Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Kayseri
Bölgesi),
- Doğu Akdeniz Çay Paz. ve Gıda Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Mersin 130
Bölgesi),
- Ye-Kar Yeşil Karadeniz Çay Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(Rize Bölgesi),
- Özde Karadeniz Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(Samsun Bölgesi) unvanlı teşebbüsleri ve

bu teşebbüslerin bir araya gelerek ÇAYTAŞ Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve
Tic. A.Ş. unvanlı teşebbüsü kurmaları işlemlerinin siyah çay toptan ticareti
pazarında birbirleriyle rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında taraflar arasında rekabeti sınırlayıcı 140
nitelikte işbirliği anlaşmaları olduğu;

3. Bununla birlikte söz konusu işlemlere 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde bireysel muafiyet tanınmasının uygun olacağı

ifade edilmiştir.



09-29/604-144
4
I. İNCELEME VE TESPİTLER 150

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da 1998/2, 1998/6 ve 2000/2
sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e atıfta
bulunularak ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar
belirtilmektedir. Buna göre ürün pazarının tespitinde tüketicinin gözünde fiyatı, 160
kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden
oluşan pazar dikkate alınmakta, ayrıca tespit edilen ve pazarı etkileyebilecek
diğer unsurlar da değerlendirmeye katılabilmektedir.

Genel anlamda ticari içecekler pazarı içerisinde yer alan ürünlerin tüketiciler
tarafından farklı yahut ikame kabul edilip edilmediğinin tespitinde, öncelikle bu
ürünlerin başlıca kullanım amaçları itibarıyla incelenmesi gerekmektedir.
Nitekim Coca-Cola Satış Dağıtım A.Ş. hakkında yürütülen soruşturma
sonucunda hazırlanan 18.9.2003 tarih ve SR/03-11 sayılı Raporda ve buna
istinaden alınan 23.1.2004 tarih ve 04-07/75-18 sayılı Kurul Kararında söz 170
konusu ürünler öncelikle ayırıcı kullanım amaçları ve temel nitelikleri
bakımından birbirlerinden ayrılmıştır. Anılan Kararda belirtildiği üzere, günlük
tüketim içinde ağırlıklı olarak kahvaltıda ve öğün aralarında da sıklıkla
tüketilen çay, diğer ticari içeceklere nispetle farklı bir kullanım amacına hitap
etmektedir. Buna ek olarak çay tüketiminin, Türkiye’de son derece yaygın ve
gelenekselleşmiş bir özelliğe sahip olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.

Gerek tüketici nezdindeki özgün niteliği, gerek üretim sürecindeki önemli
farklılıklar, çayın ayrı bir pazar olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Öte
yandan önaraştırmaya konu teşebbüsler sadece siyah çay satışı ile değil, 180
yeşil çay satışı ile de iştigal etmektedir. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı
pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım
amaçları ve fiyatları bakımından benzer olmaları gerektiği dikkate alınarak
siyah ve yeşil çay ayrımı incelenmiştir. Gerçekten de yeşil çay kullanım amacı
ve tüketici gözündeki niteliği bakımından siyah çaydan ayrıldığı gibi, gerek
maliyeti gerekse fiyatının da siyah çaydan belirgin yüksek olduğu
belirlenmiştir. Yapılan incelemeler ve Raportörlerce sektör temsilcileri ile
yapılan görüşmeler neticesinde yeşil çayın piyasada görece yeni bir ürün
olması ve tüketiciler tarafından fazla tercih edilmemesi nedeniyle siyah çay ile
ikame olarak düşünülemeyeceği anlaşılmıştır. Dolayısıyla yeşil çayın ayrı bir 190
ilgili pazar olarak belirlenmesi mümkündür, ancak yeşil çay tüketiminin toplam
pazar içerisindeki yerinin ihmal edilebilir ölçüde olduğu tespit edilmiştir. Bu
itibarla birinci olarak, dosya kapsamında siyah çay pazarının incelenmesinin,
dolayısıyla ilgili ürün pazarının “siyah çay” olarak belirlenmesinin yeterli
olacağı kanısına varılmıştır. İkinci olarak, haklarında önaraştırma yürütülen
teşebbüsler, Çay-Kur çaylarının toptan dağıtımını perakende satış noktalarına
yapmak üzere yetkili bayilerdir. Dolayısıyla haklarında önaraştırma yürütülen
teşebbüslerin toptan ticaret seviyesinde faaliyet gösterdikleri anlaşılmaktadır.

09-29/604-144
5
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı “siyah çay toptan 200
ticaret pazarı” olarak belirlenmiştir.

İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında inceleme
konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabetçi endişeler yaratmıyor ise pazar tanımı
yapılmayabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle, inceleme konusu işlemin rekabetçi
endişe yaratmadığı değerlendirmesi yapıldığı takdirde ilgili ürün pazarının
tanımlanmasına gerek duyulmayacağı da belirtilmelidir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 210

Coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile
tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler
arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları
bakımından hissedilir bir farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınır.

Şikayetin kapsamı Erciyes Çay unvanlı şirket kurularak Kayseri ilindeki Çay-
Kur bayilerinin aralarındaki rekabeti engellediği yönündedir. Bayilerin Çay-Kur
ile yaptıkları bayilik sözleşmesinden bayiliğin Kayseri ilini kapsayan bölge için
verildiği anlaşılmıştır. İnceleme konusu bayilerin Çay-Kur ile imzaladıkları 220
bayilik sözleşmesinde, bölge tanımının Kayseri ili özelinde olduğu ve
sözleşme gereğince bölgeleri dışına aktif satış yapamadıkları
değerlendirildiğinde, söz konusu inceleme bağlamında ilgili coğrafi pazar
“Kayseri ili” olarak belirlenmiştir.

Bununla beraber, hakkında bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılan İç
Anadolu Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. Tic. A.Ş. (İç Anadolu Çay) için
farklı bir coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek duyulmuştur. İç Anadolu
Çay’ı kuran teşebbüsler Çay-Kur ürünlerinin dağıtımını Kayseri Bölge
Müdürlüğü olarak tanımlanan Kayseri, Sivas, Niğde, Yozgat, Nevşehir ve 230
Aksaray illeri ve ilçelerinde gerçekleştiren Çay-Kur bayileridir. Her ne kadar bu
bayilerin bölgeleri dışına aktif satış yapmaları sözleşme ile sınırlanmış olsa da
pasif satış yoluyla diğer illere ürün satışı yapılabilmektedir. Dolayısıyla İç
Anadolu Çay’ın olası anti rekabetçi etkilerinin söz konusu bayilerin tamamının
faaliyet alanında ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar
“Kayseri, Sivas, Niğde, Yozgat, Nevşehir ve Aksaray illeri” olarak
belirlenmiştir.

Aynı biçimde bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılan Anka Çay Dağ. ve
Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Ankara Bölgesi), Güneydoğu Çay Gıda Paz. 240
Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Malatya Bölgesi), Doğu Anadolu Çay Rekl. ve
Tanıtım Tic. Paz. A.Ş. (Erzurum Bölgesi), Marmara Çay Gıda Paz. ve Rekl.
Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (İstanbul Bölgesi), Özüm Ege Çay Gıda Paz. ve Basın
Yayın Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (İzmir Bölgesi), Doğu Akdeniz Çay Paz.
ve Gıda Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Mersin Bölgesi), Yeşil Karadeniz Çay
Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Rize Bölgesi) ve Özde Karadeniz Çay
Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Samsun Bölgesi) için ise bağlı
bulundukları bölgelere dahil bulunan iller kapsamı ilgili coğrafi pazar olarak
belirlenmiştir. Son olarak bu teşebbüslerin bir araya gelerek kurdukları
09-29/604-144
6
ÇAYTAŞ Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.’nin tüm Türkiye’de 250
faaliyet göstermesi nedeniyle coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

I.2. Taraflar

I.2.1. Özdörtler Gıda Temizlik Mad. ve Medikal İnş. Bilg. Tarım San. ve
Tic. Ltd. Şti. (Özdörtler Gıda)

Özdörtler Gıda genel olarak gıda ve temizlik maddeleri toptancılığı alanında
faaliyet göstermektedir. Pek çok farklı ürün ve markanın distribütörlüğünü
yapan teşebbüs 2001 yılından itibaren Çay-Kur bayiliği yapmaktadır. Özdörtler 260
Gıda, Erciyes Çay Gıda Paz. Rekl. Hizm. A.Ş.’nin (Erciyes Çay) kuruluşundan
itibaren ihale usulüyle çay satışına kısmen devam etmekle beraber bunun
dışındaki çay kotasını Erciyes Çay’a faturalamakta, kendisi aktif çay satışı
yapmamaktadır. Teşebbüsün cirosunun yaklaşık %(…)’si Çay-Kur ürünlerinin
satışından kaynaklanmaktadır. Teşebbüsün 2008 yılına ait cirosu
(……………….) TL’dir.

Tablo 1’de ortaklık yapısına yer verilen şirketin müdürleri ise şirket
hissedarları Kemal Topsakal ve Fügen Topsakal ile şirket hissedarı olmayan
Fuat Topsakal’dır. Özdörtler Gıda’nın hem hissedarı hem de müdürü olan 270
Kemal Topsakal aynı zamanda Erciyes Çay’a da ortaktır. Ayrıca Özdörtler
Gıda şirket olarak İç Anadolu Çay A.Ş.’nin ortakları arasındadır.

Tablo-1: Özdörtler Gıda’nın Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
Kemal Topsakal 90
Fügen Topsakal 10
Toplam 100

I.2.2. KayÇay Gıda ve İhtiyaç Mad. Ltd. Şti. (Kay Çay Gıda)

Çay ve gıda ihtiyaç maddeleri toptan ticareti alanında faaliyet gösteren Kay
Çay Gıda, 2004 Mart ayından itibaren Çay-Kur bayiliği yapmaktadır.
Teşebbüs, 2004 yılında Erciyes Çay’ın kuruluşundan itibaren aktif çay satışını 280
sona erdirse de Çay-Kur bayiliğine devam etmektedir. Teşebbüsün 2008
yılına ait cirosu (……………….) TL’dir.

Kay Çay Gıda şirket olarak İç Anadolu Çay’da hisse sahibi olmakla beraber,
Kay Çay Gıda’nın ortaklarından Mehmet Büyüknalbant ve Adem Şahin de
Erciyes Çay’da hissedar durumundadırlar.

Kay Çay Gıda’nın ortaklık yapısı Tablo 2’de gösterilmiş olup, hissedarların her
biri şirketi temsil ve ilzam hakkına sahiptir.
290
Tablo-2: Kay Çay Gıda’nın Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
Mehmet Büyüknalbant 33,3
Adem Şahin 33,3
Emin Danacı 33,3
Toplam 100,0
09-29/604-144
7
I.2.3. Erciyes Çay Gıda ve İht. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. (Erciyes Çay)

Erciyes Çay, Kay Çay Gıda ile Özdörtler Gıda tarafından 2004 yılında
kurulmuş olup, çay ve gıda ihtiyaç maddeleri toptan ticareti alanında faaliyet
göstermektedir. Raportörlerce şirket temsilcileri ile yapılan görüşmede
belirtildiği üzere şirket, Kayçay Gıda ve Özdörtler Gıda tarafından Çay-
Kur’dan aldıkları çayların dağıtımını tek şirket aracılığıyla yapıp dağıtım
maliyetini azaltmak, dağıtımda etkinlik sağlamak amacıyla kurulmuş bir ortak
girişimdir. Şirket’in kuruluşundan itibaren Kay Çay Gıda bütün çay kotasını 300
Erciyes Çay’a faturalamakta, diğer alıcılara aktif çay satışı yapmamaktadır.
Özdörtler Gıda ise ihale usulüyle çay satışına kısmen devam etmekle beraber
bunun dışındaki çay kotasını Erciyes Çay’a faturalamakta, kendisi aktif çay
satışı yapmamaktadır.

Erciyes Çay’ın 2008 yılına ait cirosu (……………….) TL’dir. Erciyes Çay
Kasım 2008 itibarıyla Çay-Kur’un Kayseri bayii statüsündedir. Erciyes Çay’ın
ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiş olup, ortakların her biri herhangi bir
diğer ortakla birlikte şirketi temsil ve ilzam hakkına sahiptir.
310
Tablo-3: Erciyes Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
Mehmet Büyüknalbant 25
Adem Şahin 25
Kay Çay Gıda Toplam 50
Kemal Topsakal 25
Banu Topsakal 25
Özdörtler Toplam 50
Toplam 100

I.2.4. İç Anadolu Çay Gıda Pazarlama ve Reklam Hizmetleri San. Tic. A.Ş.
(İç Anadolu Çay)

İç Anadolu Çay 20.3.2005 tarihinde, Kayseri Bölge Müdürlüğü’ne bağlı olan
Kayseri, Sivas, Niğde, Yozgat, Nevşehir, Aksaray illerinde faaliyet gösteren 14
yetkili Çay-Kur bayii tarafından kurulmuş bir reklam ve pazarlama şirketidir.
Şirketin kuruluş amaçları şirket ana sözleşmesinde belirtilmiş olup, bunların
içinde çay ve çay mamullerini üretmek, faaliyet alanıyla ilgili pazar 320
araştırmaları yapmak, piyasa ve kamuoyu araştırması yapmak; pazarlama,
tanıtım, danışmanlık ve halkla ilişkiler hizmetleri vermek; tüketici ambalaj ve
tadım tesisleri kurmak; söz konusu malların satıldığı, bulunduğu, sergilendiği,
korunduğu, dondurulduğu mekânları düzeltmek; tasnif etmek, temizlemek;
malları saymak; satış noktaları oluşturmak; satış noktasına veya tüketiciye
ulaşmak amacıyla malların dağıtımını yapmak, yaptırmak; satış noktası
yetkilisine ve tüketiciye malların birebir tanıtımını yapmak gibi faaliyetler
bulunmaktadır.

Şirketin kuruluş amacı geniş belirlenmiş olmasına karşın, önaraştırma 330
döneminde Çay-Kur bayilerinin reklam ve pazarlama faaliyetlerini yürütmek
üzere kurulduğu; bu bağlamda marketlerde elemanlarla tadım çalışmaları
yapıldığı, birtakım etkinliklerde ücretsiz çay ikram edildiği, Çay-Kur ürünlerinin
satışının artırılması amacıyla marketlerde promosyon çalışmaları yapıldığı,
09-29/604-144
8
rafların temizlenerek dizayn edildiği, promosyon ürünlerinin sipariş verildiği ve
zincir marketlerin siparişlerinin bayiler aracılığıyla tesliminin yapılmasının
sağlandığı tespit edilmiştir. İç Anadolu Çay’ın ortaklık yapısına Tablo 4’te yer
verilmiştir:

Tablo-4: İç Anadolu Çay’ın Ortaklık Yapısı 340
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Kay-Çay Gıda ve İht. Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kayseri) 12,73
Halil Büyüknalbant (Kay Çay Gıda) 0,05
Kay Çay Gıda TOPLAM 12,78
Özdörtler Gıda Tem. Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kayseri) 16,08
Feridun Ecemiş (Niğde) 4,85
Yüksel Aksoy (Sivas) 7,71
Ali Yetkin (Bor - Niğde) 4,85
Bayram Aydın (Aksaray) 3,30
Mehmet Doğanay (Kayseri) 12,78
Tokdemirler Gıda ve İht. Mad. Tic. Ltd. Şti. (Nevşehir) 3,96
Akın Kuruyemiş Tic. ve San. A.Ş. (Sivas) 7,49
Coşkun Gıda Tekel Ür. ve Tem. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(Yozgat) 7,93
Öznurlar Gıda Tar. Hay. Pet. Ür. Taş. Otom. San. ve Tic.
Ltd. Şti. (Sorgun - Yozgat) 6,83
Nurlular Gıda ve İht. Mad. Paz. Ltd. Şti. (Nevşehir) 3,96
Akgüller Tic. ve San. Koll. Şti. (Sivas) 7,49
Toplam 100,00

2008 yılına ait cirosu (……………….) TL olan İç Anadolu Çay’ın yönetim
kuruluna Tablo 5’te yer verilmiştir:

Tablo-5: İç Anadolu Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Kemal Topsakal Özdörtler / Erciyes Çay - Kayseri
Başkan Yardımcısı Ekrem Nurlu Nurlular – Nevşehir
Başkan Yardımcısı Nuri Akgül Akgüller – Sivas

İç Anadolu Çay türü reklam ve pazarlama şirketi yapılanması sadece Çay-
Kur’un Kayseri Bölge Müdürlüğü’ne bağlı bayiliklere özgü bir girişim olmayıp,
Türkiye’deki diğer Çay-Kur Bölge Müdürlüklerinin bulunduğu şehirlerde de
benzeri şirketler mevcuttur. Bu şirketler ve şirket merkezleri, Ankaçay A.Ş. 350
(Ankara), Özüm Ege Çay A.Ş. (İzmir), Güneydoğu Çay A.Ş. (Malatya), İç
Anadolu Çay A.Ş. (Kayseri), Doğu Akdeniz Çay A.Ş. (Mersin), Ye-Kar Çay
A.Ş. (Rize), Özde Karadeniz Çay A.Ş. (Samsun), Doğu Anadolu Çay A.Ş.
(Erzurum)’dir.

I.2.5. Anka Çay Dağ. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Anka Çay)

Çay-Kur Ankara Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Ankara, Afyonkarahisar,
Antalya, Bolu, Burdur, Çankırı, Eskişehir, Isparta, Kastamonu, Kırşehir,
Konya, Kütahya, Zonguldak, Kırıkkale, Bartın ve Karabük illerinde faaliyette 360
bulunan bayiler tarafından kurulan Anka Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim
kuruluna Tablo 6 ve 7’de yer verilmiştir:



09-29/604-144
9
Tablo-6: Anka Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Özgimat Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Ankara) 43,09
Dempaş A.Ş. (Antalya) 6,50
Tarcanlar Gıda ve İth. Mad. Tic. ve San. A.Ş. (Eskişehir) 3,66
Duru Paz. Tic. ve San. A.Ş. (Antalya) 3,28
Pusuluk Gıda San. Ltd. Şti. (Konya) 3,12
APS Gıda En. Kim. Tar. San. ve Tic. A.Ş. (Konya) 3,12
Seyhan Sözen / APS / Pusuluk (Konya) 2,74
APS Toplam 8,98
Özbak Gıda ve İht. Mad. San. Tic. A.Ş. (Afyonkarahisar) 2,90
Arma Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Konya) 2,74
Başak Gıda ve Day. Tük. Mam. Tic. Paz. Ltd. Şti. (Burdur) 2,74
Gürberk İlet. Gıda ve İht. Mad. Paz. Tic. Ltd. Şti. (Kastamonu) 2,19
Ürgenler Gıda Paz. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kırıkkale) 1,86
Yeni Selenler Gıda Paz. San. Tic. Ltd. Şti. (Kırıkkale) 1,75
Göker Gıda ve İht. Mad. Tic. San. A.Ş. (Kütahya) 1,75
Beyhanlar Gıda İht. Mad. Maden İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. (Kütahya) 1,75
Ahmet Kunduracı (Tavşanlı – Kütahya) 1,75
Aydın Gıda İth. Mad. Ltd. Şti. (Isparta) 1,64
Oktayer Gıda Mad. Tic. San. A.Ş. (Eskişehir) 1,64
Serkan Gıda Mad. Paz. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Eskişehir) 1,42
Zekai Kamitoğlu / Emniyet Ticaret (Çaycuma – Zonguldak) 1,42
Burhan Toptan (Zonguldak) 1,37
Gülce Gıda Tur. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ankara) 1,09
Şükrü Yılmaz (Tavşanlı – Kütahya) 1,09
Baştek Tekel ve Gıda Mad. Dağ. Paz. A.Ş. (Bolu) 0,93
Canpek Gıda İnş. Hay. Üre. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. (Çankırı) 0,82
Mizan Paz. Koll. Şti. Halil Çelen ve Ortakları (Bartın) 0,76
İsmet Çoban (Kırşehir) 0,60
Recep Ketenci / Ketenci Ticaret (Karabük) 0,60
Ramazan Işık / Işık Gıda San. Tic. Ltd. Şti.(Karabük) 0,54
Üçyıldız Tar. Ürü. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. (Bartın) 0,54
Ferhat Köroğlu / İkiler Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Karabük) 0,60
Örnek İht. Gıda Mad. Tic. San. A.Ş. (Kırşehir) 0,54
Toplam 100,00

Tablo-7: Anka Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Kemal Cırav Özgimat – Ankara
Başkan Yardımcısı Levent Kırman Özgimat – Ankara
Murahhas Üye Seyhan Sözen APS / Pusuluk – Konya
Üye Zekai Kamitoğlu Emniyet Ticaret – Zonguldak
Üye Gökalp Dinçmen Dempaş - Antalya

370








09-29/604-144
10
I.2.6. Güneydoğu Çay Gıda Paz. Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(Güneydoğu Çay) 380

Çay-Kur Malatya Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Diyarbakır, Adıyaman,
Bingöl, Bitlis, Elazığ, Malatya, Mardin, Siirt, Tunceli, Şanlıurfa, Batman ve
Şırnak illerinde faaliyette bulunan bayiler tarafından kurulan Güneydoğu
Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim kuruluna Tablo 8 ve 9’da yer verilmiştir:

Tablo-8 Güneydoğu Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Nusret Hamurcu / Hamurcuoğlu Gıda (Adıyaman) 8,0
Entar Gıda İnş. Ltd. Şti. (Bingöl) 3,5
Mustafa Tunç / Tunç Ticaret (Bingöl) 3,5
Edip Tüccaroğlu / Onur Ticaret (Bitlis) 3,0
Baş Tur. İnş. A.Ş. (Bitlis) 1,5
Fuat Kolsuz / Baktat Ticaret (Diyarbakır) 7,0
Mehmet Şah Yüksel / Yüksel Tic. (Diyarbakır) 4,0
Elaçay Paz. San. ve Ltd. Şti. (Elazığ) 6,5
Öztiryaki Gıda Ltd. Şti. (Elazığ) 8,0
Mehmet İncidelen / Yeni Harput Tic. (Elazığ) 6,5
Mehmet Çelenay / Avrupa Ticaret (Malatya) 13,5
Diriler Gıda Ltd. Şti. (Malatya) 13,5
Ülke Gıda Ltd. Şti. (Malatya) 10,0
Burç Gıda Ltd. Şti. (Mardin) 0,5
Zekeriya Acar (Siirt) 1,5
Hamut Kırboğa / Kırboğa Ticaret (Şanlıurfa) 1,0
Zeynel Açıkgöz (Tunceli) 3,0
Has-Ak Gıda Ltd. Şti. (Batman) 4,5
İlhan Kardeşler Gıda Ltd. Şti. (Şırnak) 1,0
Toplam 100,0

Tablo-9: Güneydoğu Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Fehmi Diri Diriler Gıda – Malatya
Başkan Yardımcısı Mehmet İncidelen Yeni Harput Tic. – Elazığ
Üye Mehmet Çelenay Avrupa Ticaret – Malatya
Üye Zeynel Açıkgöz Tunceli
Üye Mehmet Şah Yüksel Yüksel Ticaret - Diyarbakır
390
I.2.7. Doğu Anadolu Çay Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Doğu Anadolu
Çay)

Çay-Kur Erzurum Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Erzurum, Ağrı, Erzincan,
Hakkari, Kars, Muş, Van, Bayburt, Ardahan ve Iğdır illerinde faaliyette bulunan
bayiler tarafından kurulan Doğu Anadolu Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim
kuruluna Tablo 10 ve 11’de yer verilmiştir:


400





09-29/604-144
11
Tablo-10: Doğu Anadolu Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Taşdemir Tek. ve Tic. Ltd. Şti. (Patnos Ağrı) 2,82
Gürsel İnş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Ağrı) 2,82
Ali Kaya 2,82
Hasyılmazlar İnş. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. (Ağrı) 2,82
Ataş Tük. Mal. Paz. ve San. A.Ş. (Erzincan) 5,90
Ömer Yakup Müezzinoğlu /Müezzinoğlu Tic. (Erzincan) 5,90
Öz Denizli Gıda Ltd. Şti. (Erzurum) 15,90
Serçay Gıda Ltd. Şti. (Erzurum) 15,90
Menka Gıda Paz. San. Ltd. Şti. (Yüsekova – Hakkari) 0,51
Birçay Gıda Ltd. Şti. (Kars) 5,64
Öznur Tanyıldız / Tanyıldız Gıda (Kars) 5,64
Kemal Güner / Güner Ticaret (Bulanık – Muş) 1,53
Aktuna İnş. Elekt. San. Dış Tic. Ltd. Şti. (Muş) 2,05
Yekeler Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. (Van) 5,38
Derya İletişim Gıda İth. İhr. Ltd Şti. (Van) 5,13
Yekeler Gıda Toplam 10,51
Hasan Bakınç / Çelebioğlu Ticaret (Erciş Van) 3,85
Bayçay Gıda Ltd Şti. (Bayburt) 5,13
Ardahan Çay Gıda Ltd. Şti. (Ardahan) 5,90
Muhtar Aras / Aras Ticaret (Iğdır) 4,36
Toplam 100,00

Tablo-11: Doğu Anadolu Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Afkan Yeke Yekeler Gıda / Derya – Van
Başkan Yardımcısı Ömer Yakup Müezzinoğlu Müezzinoğlu Tic. – Erzincan
Başkan Yardımcısı Talip Denizli Öz Denizli Gıda – Erzurum
Başkan Yardımcısı Enver Taşdemir Taşdemir – Patnos Ağrı
Başkan Yardımcısı Muhtar Aras Aras Ticaret – Iğdır

410
I.2.8. Marmara Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Marmara
Çay)

Çay-Kur İstanbul Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak İstanbul, Bilecik, Bursa,
Edirne, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova ve Düzce illerinde
faaliyette bulunan bayiler tarafından kurulan Marmara Çay’ın ortaklık yapısı ve
yönetim kuruluna Tablo 12 ve 13’te yer verilmiştir:


420









430




09-29/604-144
12
Tablo-12: Marmara Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Anadolu Gıda Dağ. San. ve Tic. A.Ş. (İstanbul) 15,32
Seymen Seymenoğlu / Anadolu Gıda (İstanbul) 0,06
Anadolu Gıda Toplam 15,38
Ana Gıda Dağ. Paz. A.Ş. (İstanbul) 15,32
Avrasya Gıda ve İht. Mad. Paz. Ltd. Şti. (İstanbul) 10,93
Birleşim Gıda Tic. A.Ş. (İstanbul) 15,32
Beylik Çay Dağ. San. Tic. Paz. A.Ş. (İstanbul) 15,32
Çaycılar Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. (İstanbul) 7,79
Kırımlı Gıda Mad. Ür. ve Paz. Tic. Ltd. Şti. (Tekirdağ) 1,33
Özcebeli Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Lüleburgaz – Kırklareli) 0,68
Mustafa Kerami Mercan / Mercan Ticaret (Keşan – Edirne) 0,82
Marmara Gıda Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Edirne) 0,82
Saruhanlar Tic. Gıda Nakl. İnş. San. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. (Yalova) 1,64
Ahmet Yavuz / YVZ Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Gebze – İzmit) 3,76
Kalyoncular Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (İzmit) 1,92
Yıldırım Çay Şeker Gıda Paz. San Tic. Ltd. Şti. (İzmit) 1,92
Celiloğlu Gıda ve Tar. Ür. Paz. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Düzce) 0,68
Bilçay Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Bilecik) 0,03
Çaysan Doğu Karadeniz Çay Enteg. San. A.Ş. 1,00
Altıyıldız Toptan Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Osmangazi – Bursa) 5,34
Toplam 100,00

Tablo-13: Marmara Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Seymen Seymenoğlu Anadolu Gıda – İstanbul
Başkan Yardımcısı Remzi Tecer Beylik Çay – İstanbul
Üye Mustafa Akkılıç Ana Gıda – İstanbul
Üye Rahmi Özkırım Kırımlı Gıda – Tekirdağ
Üye İsmail Hakkı Kakşi Çaycılar Gıda – İstanbul
Üye Haluk Güllülü Altıyıldız – Bursa
Üye Recep Mete Anadolu Gıda – İstanbul
Üye Aydın Bahadır Birleşim Çay – İstanbul
Üye Ali Eyüpoğlu Avrasya Gıda - İstanbul

I.2.9. Özüm Ege Çay Gıda Paz. ve Basın Yayın Rekl. Hizm. San. ve Tic.
A.Ş. (Özüm Ege Çay) 440

Çay-Kur İzmir Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak İzmir, Aydın, Balıkesir,
Çanakkale, Denizli, Manisa, Muğla ve Uşak illerinde faaliyette bulunan bayiler
tarafından kurulan Özüm Ege Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim kuruluna Tablo
14 ve 15’te yer verilmiştir:




450





09-29/604-144
13

Tablo-14: Özüm Ege Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Aydınçay Gıda Ltd. Şti. (Söke – Aydın) 1,91
Özşahinler Gıda Tar. Ltd. Şti. (Aydın) 1,99
Efeçay Gıda Tur. Ltd. Şti. (Aydın) 2,30
Denkaş Gıuda Mad. Ltd. Şti. (Nazilli – Aydın) 1,91
Sami Tuna / Tuna Ticaret Ltd. Şti. (Bandırma – Balıkesir) 2,30
Mustafa Kelemençe / Osman Kelemençe ve Oğulları (Balıkesir) 3,52
Selvi Gıda San. Ltd. Şti. (Gönen – Balıkesir) 2,60
Seypa Gıda İht. Mad. A.Ş. (Balıkesir) 3,52
Hikmet Ağaoğlu / Remzi Çakar ve Ortakları (Balıkesir) 4,97
Özler Tur. Gıda A.Ş. (Çan – Çanakkale) 3,13
Kale Gıda San. A.Ş. (Çanakkale) 2,45
Çankaya Gıda San. Ltd. Şti. (Denizli) 4,60
Ekmel Mot. Mak. Malz. A.Ş. (Gümüşler – Denizli) 4,20
Dençay Şek. Gıda Ltd. Şti. (Denizli) 4,20
Kaşıkçılar Koll. Şti. (Eşrefpaşa – İzmir) 3,36
Suat Özyaman / Bençay Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Yenişehir – İzmir) 5,43
Ali Gönen / Gönen Kuru Kahve (Yenişehir – İzmir) 5,43
Şenyerli Gıda Ltd. Şti. (Yenişehir – İzmir) 5,43
Hamza Aydoğan / Aypa Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Yenişehir – İzmir) 5,43
Nizamettin Aydın / Karşıyaka Ticaret (Yenişehir – İzmir) 4,20
Çay-Pa Gıda Hayv. Ltd. Şti. (Bornova – İzmir) 5,73
Savaşır Gıda San. Ltd. Şti. (Manisa) 4,66
Ünal Pehlivan / Pehlivan Ticaret (Manisa) 4,66
Hasan Ok / Özlem Ticaret (Manisa) 4,66
Ferhat Helvacıoğlu / Helvacıoğlu Ticaret (Milas – Muğla) 1,60
Muteksan Tur. Tek. Ltd. Şti. (Yatağan – Muğla) 1,37
Kocaoğlu Gıda Ltd. Şti. (Uşak) 2,22
Gülka İht. Mad. Ltd. Şti. (Uşak) 2,22
Toplam 100,00

Tablo-15: Özüm Ege Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Suat Özyaman Bençay – İzmir
Başkan Yardımcısı Ali Gönen Gönen Kuru Kahve – İzmir
Başkan Yardımcısı Mustafa Akkuş Ekmel – Denizli
Üye Y. Cemal Edincikli Şenyerli – İzmir
Üye Ünal Pehlivan Pehlivan Ticaret – Manisa
Üye Kaya Üzen Kale Gıda – Çanakkale
Üye Ahmet Selvi Selvi Gıda – Gönen Balıkesir
460

I.2.10. Doğu Akdeniz Çay Paz. ve Gıda Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(Doğu Akdeniz Çay)

Çay-Kur Mersin Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Mersin, Adana, Gaziantep,
Hatay, Kahramanmaraş, Karaman ve Osmaniye illerinde faaliyette bulunan
bayiler tarafından kurulan Doğu Akdeniz Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim
kuruluna Tablo 16 ve 17’de yer verilmiştir:

470



09-29/604-144
14
Tablo-16: Doğu Akdeniz Çay’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Lonca Gıda Paz. A.Ş. (Adana) 11,77
Yiğitol Gıda Tar. Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Kozan – Adana) 4,90
Levent Süt San. ve Tic. Ltd. Şti. (Gaziantep) 1,33
Ali Gürocak / Ocakoğlu Ticaret (İslahiye – Gaziantep) 0,43
Bayram Akdalga / Bereket Ticaret (Antakya – Hatay) 2,43
Hüseyin Soylu / Soylu Çaykur Bayii (Dörtyol – Hatay) 3,10
Kaçar Gıda Mad. Trak. ve Kom. Otelc. Tic. Ltd. Şti. (Antakya – Hatay) 2,43
Mehmet Sarıkaya / Deniz Pazarlama (İskenderun) 3,10
Güneş Gıda Paz. İth. İhr. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (İskenderun) 3,33
Var-Yağ Varlıbaşlar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Kırıkhan – Hatay) 2,67
Hak Tic. İnş. Malz. Paz. Ltd. Şti. (Kırıkhan – Hatay) 2,67
Panel Dağ. İht. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mersin) 12,73
Erdem Bakk. Gıda Tem. Mad. Kozm. Züc. İm. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(Mersin) 10,00
Oğuzberk Gıda Bakk. Hub. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mersin) 10,00
Okan Akmansoy / Akmansoy Ticaret (Kahramanmaraş) 8,90
Keçebir Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Elbistan – Kahramanmaraş) 6,67
Can Gıda Tic. Ltd. Şti. (Kadirli – Osmaniye) 4,00
3 KA Paz. Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Seyhan – Adana) 6,43
Şaban Ermut / Güvenal Toptan Bakk. (Karaman) 3,11
Toplam 100,00

Tablo-17: Doğu Akdeniz Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Mehmet Kemal Varat Panel Dağıtım – Mersin
Başkan Yardımcısı Yusuf Kaçar Kaçar Gıda – Antakya Hatay
Başkan Yardımcısı Celal Kaldırım Hak Ticaret – Kırıkhan Hatay
Üye Hıdır Güneş Güneş Gıda – İskenderun Hatay
Üye Şaban Ermut Güvenal - Karaman


I.2.11. Yeşil Karadeniz Çay Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Ye-Kar
Çay) 480

Çay-Kur Rize Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Rize, Artvin, Giresun,
Gümüşhane ve Trabzon illerinde faaliyette bulunan bayiler tarafından kurulan
Ye-Kar Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim kuruluna Tablo 18 ve 19’da yer
verilmiştir:




490









09-29/604-144
15
Tablo-18: Ye-Kar Çay’ın Ortaklık Yapısı 500
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Hilmi Akın / Akın Ticaret (Artvin) 5,78
Mehmet Seyfettin Kapucu (Hopa / Artvin) 4,05
Türkan Yılmaz / Başak Ticaret (Artvin) 5,78
Kemal Vanlı / Vanlı Ticaret (Rize) 1,59
İbrahim Vanlı / Vanlı Ticaret (Rize) 1,59
Vanlı Ticaret Toplam 3,18
Necati Erten / Karadeniz Çay Paz. (Çayeli) 3,18
Ma-Ko Gıda Ltd.Şti. (Rize) 6,94
Hasan Çakırmelikoğlu / Sultan Gıda (Giresun) 6,16
Emrullah Çakırmelikoğlu / Sultan Gıda (Giresun) 6,16
Şuvayip Çakırmelikoğlu / Sultan Gıda (Giresun) 6,16
Sultan Gıda San. ve Tic. A.Ş. Toplam 18,48
Şefik Zehir / Zehirler Gıda Mad. Dağ. Paz. ve Tic. Ltd. Şti.
(Bulancak / Giresun) 13,30
Aykent Gıda Paz. Tic. Ltd. Şti. (Gümüşhane) 6,94
Yılmaz Büyükaydın / Alemdar Gıda (Trabzon) 17,92
Abdullah Öztürk / Sahil Pazarlama (Trabzon) 14,45
Toplam 100,00

Tablo-19: Ye-Kar Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Necati Erten Karadeniz Çay Paz. – Çayeli
Başkan Yardımcısı Yılmaz Büyükaydın Alemdar Gıda – Trabzon
Başkan Yardımcısı Abdullah Öztürk Sahil Pazarlama – Trabzon
Üye Emrullah Çakırmelikoğlu Sultan Gıda – Giresun
Üye Şefik Zehir Zehirler Gıda – Giresun
Üye Hasan Kotil Ma-Ko Gıda – Rize
Üye Kemal Vanlı Vanlı Ticaret - Rize


I.2.12. Özde Karadeniz Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(Özde Karadeniz Çay)

Çay-Kur Samsun Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Samsun, Amasya, Çorum,
Ordu, Sinop ve Tokat illerinde faaliyette bulunan bayiler tarafından kurulan
Özde Karadeniz Çay’ın ortaklık yapısı ve yönetim kuruluna Tablo 20 ve 21’de 510
yer verilmiştir:








520









09-29/604-144
16
Tablo-20: Özde Karadeniz Çay’ın Ortaklık Yapısı 530
Ortağın İsmi / Unvanı Pay Oranı (%)
Samsun Çay Gıda Paz. Ltd. Şti. (Samsun) 8,88
Güdül Kardeşler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Samsun) 8,88
Gürsoy Gıda Mad. Tic. A.Ş. (Samsun) 8,88
Özer Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Samsun) 8,88
Nam-Çek Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. (Amasya) 6,70
Dayı Tic. Gıda Mad. Nakl. Oto. Eml. San. Tic. Ltd. Şti.
(Merzifon – Amasya) 6,70
Karslıoğlu İht. Mad. Tic. A.Ş. (Çorum) 8,15
İçim İht. Mad. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Çorum) 8,15
Hüseyin Akyol / Akyol Ticaret (Ordu) 4,53
Altaş Gıda Teks. Paz. İç ve Dış Tic. A.Ş. (Ordu) 4,90
Muharrem Demircan / Velioğlu Gıda İnş. Nakl. İlet. Kuy. İç
Ve Dış Tic. Ltd. Şti. (Ayancık – Sinop) 3,07
Ünlü Kard. Gıda ve İht. Mad. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(Boyabat – Sinop) 2,54
Çopuroğlu Gıda ve İht. Mad. Ltd. Şti. (Tokat) 5,25
Espa Gıda Mad. Paz. ve Tar. İşl. San. Tic. Ltd. Şti. (Tokat) 5,43
Hüseyin Genç / Genç Ticaret (Tokat) 4,16
Yamaner Gıda Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ordu) 4,90
Toplam 100,00

Tablo-21: Özde Karadeniz Çay’ın Yönetim Kurulu
Unvanı İsmi Bayi Unvanı
Başkan Mahmut Gürsoy Samsun Çay - Samsun
Başkan Yardımcısı Osman Esin Espa Gıda – Tokat
Üye Şevket Yamaner Yamaner Gıda – Ordu
Üye Muharrem Demircan Velioğlu Gıda Ayancık – Sinop

I.2.13. Çaytaş Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (ÇAYTAŞ)

Çay-Kur Bölge Müdürlüklerinin bulunduğu şehirlerde kurulan Anka Çay
(Ankara), Marmara Çay (İstanbul), Özüm Ege Çay (İzmir), Güneydoğu Çay
(Malatya), İç Anadolu Çay (Kayseri), Doğu Akdeniz Çay (Mersin), Ye-Kar Çay
(Rize), Özde Karadeniz Çay (Samsun), Doğu Anadolu Çay (Erzurum); kendi
aralarında birleşerek, uygulayacakları pazarlama ve satış destek stratejilerini 540
belirlemek ve her bölge için yapılması gerekli çalışmaları Çay-Kur ilkeleri
doğrultusunda yapabilmek için Aralık 2005’te ÇAYTAŞ’ı kurmuşlar ve Türkiye
genelindeki organizasyonel yapılanmalarını tamamlamışlardır.

ÇAYTAŞ’ın kuruluş amacı ÇAYTAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Seymen
Seymenoğlu tarafından pazarın özel sektör rekabetine açılmasının ardından
Çay-Kur’un pazar payı kaybetmeye başlaması üzerine, Çay-Kur’un pazar
payını kaybetmesini önlemek ve rakiplerle daha etkin rekabet edebilmeye
yönelik çalışmalar yapmak olarak açıklanmıştır.
550
ÇAYTAŞ’ın 2008 yılı cirosu (……………….) TL olup, ortaklık yapısı ve
yönetim kuruluna Tablo 22 ve 23’te yer verilmiştir.





09-29/604-144
17
Tablo-22: ÇAYTAŞ’ın Ortaklık Yapısı
Hissedarın Unvanı Hisse Oranı (%)
Anka Çay Dağ. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 23
Güneydoğu Çay Gıda Paz. Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 4
Doğu Anadolu Çay Rekl. ve Tanıtım Tic. Paz. A.Ş. 4
Marmara Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 32
Özümege Çay Gıda Paz. ve Basın Yayın Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 16
İç Anadolu Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 6
Doğu Akdeniz Çay Paz. ve Gıda Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 5
Ye-Kar Yeşil Karadeniz Çay Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 3
Özde Karadeniz Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. 6
Çaysan Doğu Karadeniz Çay Entegre San. A.Ş. (Çay-Kur İştiraki) 1
TOPLAM 100

Tablo-23: ÇAYTAŞ’ın Yönetim Kurulu 560
UNVANI İSMİ TEŞEBBÜS
Başkan Seymen Seymenoğlu Marmara Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Başkan Yardımcısı Şinasi Erdönmez Anka Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Suat Özyaman Özüm Ege Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Kemal Topsakal İç Anadolu Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Mahmut Gürsoy Özde Karadeniz Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Mehmet Kemal Varat Doğu Akdeniz Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Fehmi Diri Güneydoğu Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Afkan Yeke Doğu Anadolu Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.
Üye Necati Erten Yeşil Karadeniz Çay A.Ş. Yön. Kur. Bşk.


I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

I.3.1. Şikâyete Konu Uygulamanın Değerlendirilmesi

Şikâyet konusu Kayseri ilindeki Çay-Kur bayilerinin çay satış ve dağıtım
faaliyetini, bir araya gelerek kurdukları Erciyes Çay aracılığıyla yaptıkları,
Erciyes Çay’ın Çay-Kur’un verdiği indirimleri müşterilerine yansıtmadığı ve bu
durum nedeniyle müşterilerin mağdur olduğudur. Yapılan ilk incelemede, 570
Kayseri’deki Çay-Kur bayilerinin Erciyes Çay unvanlı değil, İç Anadolu Çay
unvanlı bir ortaklık kurdukları bilgisine ulaşılmıştır.

İlk inceleme sürecinde İç Anadolu Çay’ın faaliyet alanının Kayseri’yle sınırlı
olmadığı, Nevşehir, Niğde, Sivas, Yozgat ve Aksaray illerini de kapsadığı
bilgisine ulaşılmış ve benzer yapılanmaların Kayseri dışında pek çok ilde daha
gerçekleştirildiği ve bu türden şirketlerin sayısının günümüz itibarıyla dokuza
ulaştığı tespit edilmiştir.

13.4.2009 tarih ve 09-14/303-M sayılı Kurul Kararı uyarınca yürütülen 580
önaraştırma sürecinde incelemeye konu İç Anadolu Çay’ın çay satış ve
dağıtımı işi ile iştigal etmediği ve Çay-Kur ürünlerinin tanıtım ve
promosyonunun bayilerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılması yerine tek
elden yapılmasını sağlamak için kurulmuş bir şirket olduğu tespit edilmiştir.
Şikayet başvurusunda adı geçen Erciyes Çay’ın ise Çay-Kur’un Kayseri
bayileri olan Özdörtler Gıda ve Kay Çay Gıda ortaklığı ile kurulmuş bir şirket
olduğu ve Çay-Kur ürünlerinin satış ve dağıtımını yaptığı anlaşılmıştır. Erciyes
Çay 2004 yılında kurulmuştur. Erciyes Çay’ın kurulmasının ardından Kay Çay
09-29/604-144
18
Gıda çay satış ve dağıtımı işinden çekilmiştir. Buna rağmen Kay Çay Gıda’nın
Çay-Kur bayiliği statüsü halen devam etmekte, ancak bayi kotasının tamamını 590
Erciyes Çay’a fatura etmektedir. Özdörtler Gıda ise sadece ihale usulü ile
talep eden müşteriler veya satın aldığı diğer ürünlerin yanında çayı da
Özdörtler Gıda’dan temin etmek isteyen müşteriler dışında Çay-Kur ürünlerini
satmamaktadır. Öte yandan Kayseri’de Çay-Kur bayiliği yapan diğer bir
teşebbüs Be-So-To Gıda Sanayi Ltd. Şti.’nin (Be-So-To Gıda) Çay-Kur
bayiliğinin sahte teminat mektubu sunması ve borçlarını ödeyemez duruma
gelmesi gerekçeleriyle 31.10.2008 tarihinde sona erdirildiği anlaşılmıştır.
Kayseri’de Çay-Kur bayii sayısının ikiye düşmesi üzerine, Erciyes Çay Kasım
2008’de Çay-Kur bayiliğine başlamıştır.
600
Şikayetçinin iddia ettiği üzere Çay-Kur’un verdiği indirimlerin
uygulanmamasına ilişkin olarak yapılan incelemede teşebbüslerin bu yönde
bir eylemi olduğu tespit edilememiştir. Bayi yetkilileri ile Raportörlerce yapılan
görüşmelerden indirim oranlarının miktar bazlı belirlendiğinin, aynı miktarda
ürün alan herkese aynı oranda indirimin uygulandığının ve piyasa koşullarının
gereğine göre daha fazla indirim de yapılabildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır. Bu
noktada önemli olan husus, Erciyes Çay’ın kurulmasından önce ve sonra
bayilerin uyguladıkları fiyatlarla Çay-Kur’un önerdiği fiyatlar arasında nasıl bir
ilişki olduğudur. Bu nedenle 2004 yılından itibaren bayiler tarafından en çok
satılan üç Çay-Kur ürününün1 fiyatlarının Çay-Kur tarafından önerilen liste 610
fiyatlarına göre ne yönde değiştiği incelenmiştir. Çay-Kur’un yayımlamış
olduğu liste fiyatları ve bayilerin aylık ortalama satış fiyatları karşılaştırılarak
fiyatların Erciyes Çay’ın kurulmasından sonraki seyrine aşağıdaki grafiklerde
yer verilmiştir. Bu noktada önaraştırma kapsamında gerçekleştirilen yerinde
incelemelerde Çay-Kur bayiliği Ekim 2008’de iptal edilen Be-So-To Gıda
adresinde bulunamadığından, anılan teşebbüsten geçmişe yönelik aylık
ortalama satış fiyatlarının elde edilemediği belirtilmelidir.


Grafik 1: Tiryaki Ürününün Çay-Kur ve Bayi Fiyatlarının Seyri 620




1 Seçilen ürünler Tiryaki - 1000 gr, Rize Turist – 1000 gr ve Filiz Lüks – 500 gr ürünleridir.
0,00
2,00
4,00
6,00
8,00
10,00
12,00
2004 2005 2006 2007 2008
Yıllar
Özdörtler Gıda
Erciyes Çay
Çaykur
O
rt
al
am
a
F
iy
at
la
r
(T
L
)
09-29/604-144
19

Grafik 2: Rize Turist Ürününün Çay-Kur ve Bayi Fiyatlarının Seyri


Grafik 3: Filiz Lüks Ürününün Çay-Kur ve Bayi Fiyatlarının Seyri

630
Yukarıda yer verilen grafiklerde de görüldüğü üzere Erciyes Çay ve Özdörtler
Gıda’nın Tiryaki, Rize Turist ve Filiz Lüks ürünleri için ortalama satış fiyatları
Çay-Kur tarafından tavsiye edilen perakende satış fiyatından oldukça düşük
seyretmektedir. 2008 yılında Çay-Kur’un tavsiye ettiği satış fiyatı ile bayilerin
ortalama satış fiyatları arasındaki farkın 2004 yılı ile kıyaslandığında daha
fazla olduğu görülmektedir. Özellikle, Rize Turist ürününde Özdörtler Gıda’nın
ortalama satış fiyatı Erciyes Çay’ın ortalama satış fiyatından da düşük
gerçekleşmiştir. Teşebbüslerin ortalama satış fiyatlarının incelenmesi
sonucunda, bayilerin Çay-Kur’un verdiği indirimleri uygulamadıkları yönünde
bir tespite ulaşılamamıştır. 640

Bu bağlamda, şikayet başvurusunda belirtilen Kayseri ilindeki Çay-Kur
bayilerinin bir araya gelerek kurdukları Erciyes Çay ile koordinasyon içerisinde
Çay-Kur’un verdiği indirimleri uygulamayarak müşterilerini mağdur ettikleri
iddiasının gerçek durumu yansıtmadığı kanısına ulaşılmıştır.









O
rt
al
am
a
F
iy
at
la
r
(T
L
)
0,00
2,00
4,00
6,00
8,00
10,00
12,00
2004 2005 2006 2007 2008
Yıllar
Özdörtler Gıda
Erciyes Çay
Çaykur








O
rt
al
am
a
F
iy
at
la
r
(T
L
)
0,00
2,00
4,00
6,00
8,00
10,00
12,00
14,00
2004 2005 2006 2007 2008
Yıllar
Özdörtler Gıda
Erciyes Çay
Çaykur
09-29/604-144
20
I.3.2. İç Anadolu Çay’ın Hukuki Niteliği

1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendine göre, “amaçlarını 650
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız
bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler (joint-venture)” birleşme/devralma sayılan hallerden kabul
edilmektedir. Bu hüküm doğrultusunda teşebbüsler arası bir işlemin birleşme
veya devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlar şunlardır:

- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki 660
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.

İç Anadolu Çay’ın 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak
değerlendirilebilmesi için yukarıda sayılan unsurların tamamını taşıması
gerekmektedir. İç Anadolu Çay’ın ortaklık yapısı incelendiğinde (Tablo-4),
şirkete ortak olan Çay-Kur bayilerinin iştiraklerine göre değişik oranlarda pay
sahibi oldukları görülmektedir. Örneğin Çay-Kur’un Nevşehir bayii olan
Nurlular Gıda’nın İç Anadolu Çay’daki pay oranı %3,96 iken Kay Çay Gıda’nın
pay oranı %12,78’dir. Şirket, hissedarlarının tamamı olmadan da karar almak
için gerekli olan hukuki çoğunluğu sağlayabilmektedir. Böyle bir yönetim 670
yapısında şirketin ortak kontrol altında olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu
nedenle diğer unsurları taşıyıp taşımadığından bağımsız olarak İç Anadolu
Çay’ın 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim olmadığı söylenebilir.
Bununla birlikte İç Anadolu Çay, rakiplerin bir alanda işbirliğine gitmek üzere
kurduğu bir yapı olması nedeniyle yatay işbirliği anlaşmaları çerçevesinde
değerlendirilebilecektir.

Teşebbüsler arasındaki işbirlikleri satın alma, üretim, araştırma-geliştirme
veya ticarileştirme gibi alanlarda görülebilmektedir. Taşeronluk
(subcontracting), uzmanlaşma (specialization), ticarileştirme 680
(commercialization), Ar-Ge ve teknoloji transferi biçimlerinde ortaya çıkabilen
işbirlikleri ağır rekabet sınırlamaları içermedikleri sürece doğurdukları pozitif
etkilerin neden oldukları negatif etkileri aştığı varsayılmakta ve bu anlaşmalar
muafiyet imkânından yararlanabilmektedir. Nitekim hukukumuzda Ar-Ge ve
teknoloji transferi anlaşmaları, ilgili grup muafiyeti tebliğlerinden
yararlanabilmekte; ancak uzmanlaşma, taşeronluk ve ticarileştirme
anlaşmalarına ilişkin bu tür bir düzenleme bulunmamaktadır.

İç Anadolu Çay Kayseri bölgesindeki Çay-Kur bayilerinin Çay-Kur ürünlerinin
tanıtımının ve promosyonunun yapılması amacıyla kurduğu bir şirkettir. 690
Şirketin kuruluş amacının satış veya dağıtım yapmak değil, esas olarak şirket
ortaklarının bulunduğu illerde Çay-Kur adına pazarlama ve tanıtım faaliyetinde
bulunmak olduğu anlaşılmıştır. Bu yönüyle söz konusu oluşumun ortak
ticarileştirme anlaşması olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Ortak ticarileştirme anlaşmaları satış, dağıtım ya da promosyon alanında
rakipler arasında kurulan işbirliklerini içerir. Söz konusu işbirlikleri konusu olan
09-29/604-144
21
pazarlama faaliyetinin niteliğine göre -bir ürünün satımına ilişkin her türlü
konuyu belirlemekten (fiyat dahil), sadece belirli bir pazarlama fonksiyonunu
yerine getirmeye (sadece dağıtım ya da reklam anlaşmaları gibi) kadar- farklı 700
türlerde olabilmektedir. İç Anadolu Çay ile Çay-Kur bayileri sadece promosyon
ve reklam faaliyetinin ortak yürütülmesini hedeflemektedir. Bu açıdan oluşum
ortak ticarileştirme anlaşmalarının bir türü olan ortak pazarlama anlaşması
olarak değerlendirilmiştir.

Bu çerçevede inceleme konusu İç Anadolu Çay öncelikle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilecek, daha sonra 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşullar bakımından incelenerek konu
hakkında bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılacaktır.
710
I.3.3. İç Anadolu Çay’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi Çerçevesinde
Değerlendirilmesi

İç Anadolu Çay Çay-Kur’un Kayseri Bölgesi bayilerinin bir araya gelerek
kurdukları bir pazarlama şirketidir. Çay-Kur tarafından bayilere münhasır
bölgeler tahsis edilmiş ve bölge dışına aktif satış yapma yasağı getirilmiş olsa
dahi bu bayiler arasında pasif satış imkânından kaynaklanan marka içi
rekabet söz konusudur.

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi “belirli bir mal veya hizmet piyasasında 720
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür
karar ve eylemleri”ni yasaklamaktadır. Bir anlaşma ya da eylemin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi için amacının veya
etkisinin rekabeti sınırlayıcı olması gerekmektedir.

Yapılan incelemelerde İç Anadolu Çay’ın kuruluş amacının promosyon
faaliyetinin Çay-Kur bayilerinin her biri tarafından ayrı ayrı yapılması yerine tek
elden yürütülmesi olduğu anlaşılmıştır. İç Anadolu Çay ve diğer bölgelerdeki 730
benzer oluşumların üst kuruluşu durumundaki ÇAYTAŞ Yönetim Kurulu
Başkanı tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda, pazarın özel sektör
rekabetine açılmasının ardından Çay-Kur’un pazar payı kaybetmeye
başladığı, Çay-Kur’un pazar payını kaybetmesini önlemek ve rakiplerle daha
etkin rekabet edebilmeye yönelik çalışmalar yapmak için şirket kurarak ortak
çalışma kararı alındığı ifade edilmiştir. Söz konusu yazıda; bu kararın
alınmasında Çay-Kur’un ihale usulü ile çalışmasının reklam sektörüne uygun
olmaması ve Çay-Kur’un rakiplerinin hızlı ve agresif pazar hareketlerine
karşılık verememesinin etkili olduğu belirtilmiştir. Amacı rekabeti sınırlamak
olmasa da söz konusu anlaşmanın pazarda doğuracağı etkiler rekabeti 740
sınırlayıcı olabilecektir. Ortak pazarlama anlaşmaları hakkındaki rekabetçi
değerlendirmeler için asıl olan husus, teşebbüsler arasındaki ilişkinin niteliği
ve piyasada yaratacağı etkidir. Bahse konu anlaşmalar, teşebbüslerin
pazarlama ya da fiyatlama stratejileri gibi rekabet açısından kritik ticari
bilgilerinin paylaşımına veya ortak yürütülen faaliyetin maliyetteki payının
yüksek olması halinde teşebbüslerin maliyetlerinin yakınlaşmasına yol
açabilmektedir. Sonuç olarak anlaşmanın fiyat ve satış koşulları gibi konularda
09-29/604-144
22
rekabetin ortadan kalkmasına ve bu yolla tüketici tercihlerinin sınırlanmasına
yol açma ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle İç Anadolu Çay oluşumunun
rakip markalar arasındaki rekabete olumlu etkileri olabileceği varsayılmakla 750
beraber marka içi rekabet üzerinde olumsuz etkileri olabilecektir.

Rakipler arasındaki bu tür bir anlaşmanın rekabeti engelleme, kısıtlama ya da
bozma etkisini doğurabilecek yönleri dikkate alınmalıdır. Diğer taraftan rakipler
arasında süresiz olarak kurulan ve kritik ticari ve operasyonel bilgilerin
aktarımını gerektiren bir anlaşmanın taraflar arasındaki rekabet güdüsünü en
aza indirmesi hatta yok etmesi de olasılık dâhilindedir. Rakipler arasında
kurulan işbirliklerine ilişkin alınan önceki Kurul kararlarında, anlaşmaların 4.
madde kapsamında olduğu ve bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması
gerektiği sonucuna varılmıştır.2 760

Dolayısıyla, İç Anadolu Çay’ın kurulması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olduğu kanaatine varılmıştır. Kanun’un 5. maddesi,
Kurul’a belirli şartların varlığı halinde bazı anlaşmaları 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutma yetkisi vermektedir. Bu nedenle İç Anadolu
Çay’ın bireysel muafiyet açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.

I.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında olan bir anlaşma rekabet 770
hukuku çerçevesinde ele alınırken, ortaya çıkardığı pozitif etkilerin rekabet
üzerindeki negatif etkisinden büyük olup olmadığı değerlendirilmektedir. Söz
konusu pozitif etkilerin Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların sağlanması
ile ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Anılan şartları sağlayan bir anlaşma 4.
maddenin hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilecektir.

I.3.4.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni
Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin
Sağlanması
780
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (a) bendi, malların üretim veya dağıtımı
ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik
veya teknik gelişmenin sağlanması şartını getirmektedir. Söz konusu gelişme
ve iyileşme çeşitli şekillerde gerçekleşebilmektedir.

Raportörlerce Çay-Kur bayileri ile yapılan görüşmelerde bayi yetkilileri
tarafından Çay-Kur’un rakibi olan çay markalarıyla daha etkin rekabet
edebilmek için tanıtım ve promosyon faaliyetinin gerçekleştirilmesi ihtiyacının
oluştuğu ve bu ihtiyacın karşılanması için İç Anadolu Çay’ın kurulduğu
belirtilmiştir. İç Anadolu Çay’ın kurulması ile Çay-Kur tarafından sağlanmayan 790
promosyon faaliyeti yapılmaya başlanmıştır. Bu yolla Çay-Kur ürünlerinin
tanıtımının yapılması, marketlerde Çay-Kur ürünleri için raf düzenlemesi ve
temizliğinin gerçekleştirilmesi, tüketicilere hediye edilecek çeşitli promosyon
ürünleri (bardak, şemsiye gibi) hazırlanarak dağıtılması ve tüketicilere Çay-

2 16.10.2008 tarih ve 08-58/923-370 sayılı Kurul Kararı, 22.6.2006 tarih ve 06-45/568-153
sayılı Kurul Kararı, 2.3.2006 tarih ve 06-16/189-49 sayılı Kurul Kararı
09-29/604-144
23
Kur ürünlerinin daha cazip şekilde sunulması amaçlanmaktadır. Bu yönüyle İç
Anadolu Çay, Çay-Kur ürünlerinin tüketiciye sunulması konusunda iyileşme
sağlamaktadır.

Öte yandan söz konusu faaliyetin her bayi tarafından ayrı ayrı yapılması
ekonomik olarak etkin olmamaktadır. ÇAYTAŞ Yönetim Kurulu Başkanı 800
tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda da, bayilerin bireysel pazarlama
faaliyetlerinin pazardaki etkisinin fazla olmadığı ve bir sistem dahilinde yapılan
reklam ve tanıtım çalışmalarının pazarda yaşanan özel sektör rekabetini
karşılamak açısından daha etkin olacağı ifade edilmiştir. Promosyon
faaliyetinin ortak yürütülmesi neticesinde ölçek ekonomilerinden
faydalanılarak maliyetlerin düşürülmesi sağlanmaktadır.

Dolayısıyla, İç Anadolu Çay 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (a) bendinin
aradığı şartı sağlamaktadır.
810
I.3.4.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması

Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanmasından muaf
olabilmesi için Kanun’un 5. maddesinin (b) bendi uyarınca (a) bendinde
sayılan gelişme ya da iyileştirmelerden tüketicinin yarar sağlaması
gerekmektedir. İç Anadolu Çay’ın faaliyetinin tüketiciyi ve tüketiciye sunulan
hizmetin kalitesini etkileyen bir yönü vardır. Ürün tanıtım ve tadım faaliyeti
tüketicilerin ürünleri daha bilinçli satın almasına katkıda bulunmaktadır.
Yapılan promosyonlar doğrudan tüketiciye fayda sağlamaktadır. Diğer yandan
Çay-Kur bayilerinin her birinin anılan faaliyeti ayrıca yapması operasyonel 820
maliyetleri artıracak ve maliyet artışları fiyatlara yansıyacaktır. Oysa bu
faaliyetin tek elden ve daha büyük ölçekte gerçekleştirilmesi ile oluşacak
maliyet avantajları ürünlerin fiyatlarını olumlu yönde etkileyebilecektir.

Konuya ilişkin dikkate alınması gereken bir diğer husus İç Anadolu Çay’ın
faaliyeti ile marka içi rekabetin kısıtlanması ihtimalinin varlığına rağmen
markalar arası rekabetin artacağıdır. İç Anadolu Çay rakip çay markaları ile
daha etkin rekabet etmek amacıyla kurulmuştur. Bu yolla rakip markaların
gerçekleştirdiği gibi promosyon çalışmaları yapılacak ve markalar arası
rekabet seviyesi artacaktır. Dolayısıyla İç Anadolu Çay, markalar arası 830
rekabetin artması yönünden de tüketicilere fayda sağlayacaktır.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, İç Anadolu Çay’ın ortaya çıkardığı etkinlik ve
gelişmeden tüketicilerin yarar sağlamasının mümkün olduğu ve dolayısıyla 5.
maddenin (b) bendinde sayılan şartın karşılandığı kanaatine ulaşılmıştır.

I.3.4.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan
Kalkmaması

İç Anadolu Çay’ın piyasadaki rekabet üzerinde yarattığı etkiler ele alınırken 840
öncelikle piyasanın yapısı ile Çay-Kur’un ve rakibi olan diğer markaların
pazardaki konumu incelenmelidir.

09-29/604-144
24
Pazarın 1984 yılında serbestleşmesinin ardından Çay-Kur’a rakip birçok özel
sektör teşebbüsü kurulmuş ve bununla birlikte Çay-Kur’un pazar payı
düşmeye başlamıştır. Pazar payı tek gösterge olmamakla beraber
teşebbüslerin pazardaki konumu ve pazar gücü hakkında fikir edinebilmek için
en önemli verilerden biridir. Tablo 24’te Çay-Kur ve en yakın iki rakibinin pazar
payları gösterilmektedir.
850
Tablo-24: Siyah Çay Pazarındaki İlk Üç Teşebbüsün Pazar Payları
Çay-Kur ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2005 2006 2007 2008 2009 Ocak-Nisan
Çay-Kur 59,8 58,5 [55-60] [55-60] [50-55]
Unilever 10,1 9,8 [5-10] [10-15] [10-15]
Doğuş 10,1 11,1 [10-15] [10-15] [10-15]
Kaynak: ÇAYTAŞ’tan elde edilen veriler

Yıllar içinde rakiplerinin pazar payı artarken, pazar payı kaybetmesine rağmen
Çay-Kur hala rakiplerinden oldukça yüksek bir pazar payı ile pazar lideri
konumundadır. Çay-Kur’un en yakın rakibi Lipton markasıyla pazarda yer alan
Unilever San. ve Tic. Türk A.Ş. (Unilever)’dir. Unilever’in ardından pazardaki
en büyük teşebbüs Doğuş Çay A.Ş. (Doğuş Çay)’dir. Bununla birlikte pazarın
durağan bir yapısı olmadığı teşebbüslerin değişken pazar paylarından
anlaşılmaktadır. Bu durum teşebbüslerin siyah çay pazarındaki iki farklı ürün 860
olan “dökme çay” ve “poşet çay”daki pazar paylarının değişiminin incelenmesi
ile daha açık görülebilir. Tablo 25 ve Tablo 26’da siyah çay pazarının alt
segmentleri olan dökme siyah çay ve poşetli siyah çay pazarlarındaki ilk beş
teşebbüsün pazar paylarına yer verilmiştir.


Tablo 25: İlk Dört Teşebbüsün Dökme Siyah Çay Pazarındaki Pazar Payı
Çay-Kur ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Çay-Kur 68,20 66,17 63,80 62,91 [60-65] [55-60]
Unilever 4,66 7,10 9,48 9,17 [5-10] [5-10]
Doğuş 5,05 7,20 8,88 9,43 [5-10] [5-10]
OfÇaysan 3,33 3,02 3,02 2,59 [0-5] [0-5]
Ülker 0,00 0,00 0,02 0,71 [0-5] [0-5]
Diğer 19,8 16,5 14,81 15,19 [15-20] [15-20]
Kaynak: Unilever’den elde edilen veriler

Tablo 26: İlk Beş Teşebbüsün Poşet Çay Pazarındaki Pazar Payları 870
Çay-Kur ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Unilever 66,20 63,31 56,52 54,28 [45-50] [45-50]
Doğuş 12,30 15,98 20,82 22,13 [20-25] [15-20]
Çay-Kur 8,45 7,51 6,44 7,61 [5-10] [10-15]
Oba 2,23 3,17 4,60 4,13 [0-5] [0-5]
Marsan 0,00 0,00 0,00 0,00 [5-10] [0-5]
Diğer 10,80 10,00 11,62 11,85 [10-15] [10-15]
Kaynak: Unilever’den elde edilen veriler

09-29/604-144
25
Çay-Kur’un lider olduğu dökme çay pazarında yıllar içindeki değişim dikkate
alındığında, Çay-Kur’un pazar kaybettiği ve diğer teşebbüslerin pazar
paylarının artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Unilever ve Doğuş’un pazar
payları önemli oranda artmıştır. Ancak Çay-Kur’un pazar payındaki azalışın
tamamı bu teşebbüslere kaymamış ve pazarda yer alan daha küçük
teşebbüslerin de pazar payları artmıştır. Dolayısıyla Çay-Kur rakiplerinin
faaliyetinden kaynaklanan bir rekabet baskısı altındadır. İç Anadolu Çay’ın
kurulduğu 2005 tarihinden itibaren Çay-Kur’un rakiplerinin pazar payında 880
yaşanan artış dikkate alınırsa İç Anadolu Çay’ın markalar arası rekabeti
sınırlayıcı bir etkisi olmadığı ileri sürülebilir.

Ayrıca Raportörlerce Kayseri ilindeki Çay-Kur bayileri ile yapılan
görüşmelerde bayilerin fiyat, vade, indirim gibi çay satış koşullarını bağımsız
olarak pazar şartlarına göre belirledikleri ve bu yönde bir koordinasyon içinde
olmadıkları belirtilmiştir. Nitekim bu durum yukarıda yer verilen grafiklerde de
görülmektedir. Bununla beraber, diğer bölgelerden ve spot piyasadan Çay-Kur
ürünlerinin alınmasının mümkün olduğu ve pek çok alternatif temin kaynağının
bulunduğu ifade edilmiştir. 890

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, İç Anadolu Çay’ın
kurulmasının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (c) bendinde aranan ilgili
piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması şartını
sağladığı kanaatine ulaşılmıştır.

I.3.4.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin
Zorunlu Olandan Fazla Kısıtlanmaması

Muafiyete konu olan anlaşmaların hem olumlu, hem de olumsuz yönlerinin 900
bulunduğu söylenebilir. Bu noktada, anlaşma ile beklenen faydalara ulaşırken
rekabetin gereğinden fazla kısıtlanıp kısıtlanmadığı önem arz etmektedir.

İç Anadolu Çay’ın faaliyet raporlarında, Çay-Kur ürünlerinin satışını arttırmak
için reklam, tanzim, teşhir ve tadım çalışmaları yapıldığı ve bunun dışında
herhangi bir faaliyette bulunulmadığı görülmektedir. Ayrıca İç Anadolu Çay
aracılığıyla Çay-Kur bayilerinin birbirlerinin satış koşulları veya fiyat gibi
konulardaki kararlarına herhangi bir sınırlama getirilmemekte, bayiler
bağımsız birer teşebbüs olarak ekonomik faaliyetine devam etmektedir.
910
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, İç Anadolu Çay’a ortak olan bayilere İç
Anadolu Çay’ın varlık amacı olan Çay-Kur ürünlerinin promosyonunu aşacak
herhangi bir konuda kısıtlama getirilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle, İç
Anadolu Çay ile rekabetin (a) ve (b) bendindeki şartların sağlanması için
gerekli olandan fazla kısıtlanmadığı kanısına varılmıştır.

I.3.5. ÇAYTAŞ ve Diğer Bölgelerdeki Bayi Ortaklıklarının
Değerlendirilmesi

ÇAYTAŞ, 9 bölgede bulunan ve Çay-Kur bayileri tarafından kurulan Marmara 920
Çay, Doğu Anadolu Çay, Anka Çay, Özde Karadeniz Çay, İç Anadolu Çay,
Ye-Kar Çay, Özüm Ege Çay, Doğu Akdeniz Çay ve Güneydoğu Çay
09-29/604-144
26
ortaklığında promosyon ve tanıtım faaliyetine başlamıştır. Kararın I.2.5-I.2.12
bölümlerinde yer verildiği gibi, diğer 8 bölgede bulunan ve yukarıda adı geçen
şirketlerin yönetim yapıları, kuruluş amaçları ve faaliyetleri İç Anadolu Çay ile
aynıdır. Bu nedenle, yukarıda I.3.2., I.3.3 ve I.3.4 bölümlerinde İç Anadolu
Çay hakkında yapılan değerlendirmelerin ÇAYTAŞ ve diğer bölgelerdeki
promosyon şirketleri hakkında da geçerli olduğu, tekrardan kaçınmak üzere
ayrı bir değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı; dolayısıyla ÇAYTAŞ,
Marmara Çay, Doğu Anadolu Çay, Anka Çay, Özde Karadeniz Çay, Ye-Kar 930
Çay, Özüm Ege Çay, Doğu Akdeniz Çay ve Güneydoğu Çay’ın da 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşıladığı ve bireysel
muafiyet alabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre:

1- Kayseri ilindeki Çay-Kur bayileri Özdörtler Gıda Tem. Mad. ve Med. İnş.
Bilg.Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Kay-Çay Gıda ve İht. Mad. Ltd. Şti.'nin bir 940
araya gelerek kurdukları Erciyes Çay Gıda ve İht. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. ile
koordinasyon içerisinde Çay-Kur'un verdiği indirimleri uygulamayarak
müşterilerini mağdur ettikleri iddiasına yönelik herhangi bir bulguya
rastlanmadığına, bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı
Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine;

2- Çay-Kur'un Ankara, İstanbul, İzmir, Malatya, Kayseri, Mersin, Rize,
Samsun ve Erzurum bölge müdürlüklerine bağlı illerdeki bayilerin bir araya
gelerek 950

- Anka Çay Dağ. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Ankara Bölgesi)
- Güneydoğu Çay Gıda Paz. Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Malatya Bölgesi)
- Doğu Anadolu Çay Rekl. ve Tanıtım Tic. Paz. A.Ş. (Erzurum Bölgesi)
- Marmara Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (İstanbul Bölgesi)
- Özüm Ege Çay Gıda Paz. ve Basın Yayın Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.
(İzmir Bölgesi)
- İç Anadolu Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Kayseri Bölgesi)
- Doğu Karadeniz Çay Paz. ve Gıda Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Mersin
Bölgesi) 960
- Ye-Kar Yeşil Karadeniz Çay Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Rize
Bölgesi)
- Özde Karadeniz Çay Gıda Paz. ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. (Samsun
Bölgesi)

unvanlı teşebbüsleri ve bu teşebbüslerin bir araya gelerek ÇAYTAŞ Gıda Paz.
ve Rekl. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. unvanlı teşebbüsü kurmaları işlemlerinin
siyah çay toptan ticareti pazarında birbirleriyle rakip teşebbüsler olmaları
nedeniyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında taraflar arasında
rekabeti sınırlayıcı nitelikte işbirliği anlaşmaları olduğuna; 970

09-29/604-144
27
3- Bununla birlikte söz konusu işlemlere 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi
çerçevesinde bireysel muafiyet tanınmasına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy