Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-29/608-147

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-4-280 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-29/608-147
Karar Tarihi : 18.6.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA

B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Selvi KOCABAY

C. ŞİKÂYET EDEN : (…………………)
(…………………………………………)
Etimesgut/Ankara

D. ŞİKÂYET EDİLEN: - Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. 20
Atatürk Oto Sanayi Sit. 2. Kısım 12. Sk. No:437
Maslak/İstanbul
- Anadolu Sigorta A.Ş.
Büyükdere Cd. İş Kuleleri Kule 2 Kat:23-26 34330
4. Levent/İstanbul
- Aksigorta A.Ş.
Meclis-i Mebusan Cd. No:67 34427 Fındıklı/İstanbul
- Allianz Sigorta A.Ş.
Bağlarbaşı Kısıklı Cad. No:13 34662 Altunizade/İstanbul
- Başak Groupama Sigorta A.Ş. 30
Groupama Plaza Eski Büyükdere Cd No:2 34398
Maslak/İstanbul
- Güneş Sigorta A.Ş.
Güneş Plz. Büyükdere Cd. No:110 34394 Esentepe
Şişli/İstanbul
- Ankara Anonim Türk Sigorta A.Ş.
Merkez Mh. Abide-i Hürriyet Cd. No:211
Bolkan Center 211 A Blok 34381 K:3-4-6 Şişli/istanbul
- Birlik Sigorta A.Ş.
Ankara Caddesi No:126/B Sirkeci/İstanbul 40
- HDI Sigorta A.Ş.
Büyükdere Cd. C.E.M. İş Merkezi No:23 Kat: 7-8-9
34361 Şişli / İSTANBUL

09-29/608-147
2
- AIG Sigorta A.Ş.
Emirhan Cd. Atakule A Blk. No:145 K: 7-8-13 Dikiltaş
Beşiktaş/İstanbul
- Dubai Group Sigorta A.Ş.
Altunizade Mh. Mahir İz Cd. No:23 Üsküdar/İstanbul
- Demir Sigorta A.Ş. 50
Büyükdere Cd. Özsezen İş Merkezi No.122/B 34394
Esentepe/Istanbul
- Hür Sigorta A.Ş.
Büyükdere Cd. No:15/A Hür Han 80260 Şişli/İstanbul
- Euroko Sigorta A.Ş.
Büyükdere Cd. Nurol Plz. No:71 34398 Maslak/İstanbul
- Arkas Sigorta Aracılık ve Danışmanlık Hizmetleri A.Ş.
Liman Cd. Arkas Binası, No:38 Alsancak/İzmir
- Türk Nippon Sigorta A.Ş.
Fahrettin Kerim Gökay Cd. No:16 34662 60
Altunizade/İstanbul
- Aviva Sigorta A.Ş.
Fahrettin Kerim Gökay Cd. No:72-74 Aviva Binası 34662
Küçük Çamlıca/İstanbul
- Yapı Kredi Sigorta A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plz. A Blk. 34330
Levent/İstanbul
- Doğuş Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cd. Doğuş Grubu Binaları No:65 80670
İstanbul 70

E. DOSYA KONUSU : Anadolu Sigorta A.Ş., Aksigorta A.Ş., Allianz Sigorta
A.Ş., Başak Groupama Sigorta A.Ş., Güneş Sigorta A.Ş., Ankara Sigorta
A.Ş., Birlik Sigorta A.Ş., HDI Sigorta A.Ş., AIG Sigorta A.Ş. ve Aviva Sigorta
A.Ş. unvanlı sigorta şirketlerinin kasko sigortası kapsamında sundukları
mini hasar onarımı hizmetini münhasıran “AutoKing” markasıyla faaliyet
gösteren Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş.’den almaları sonucu söz konusu
şirketin piyasada tekel konumuna geldiği, CNK Ticaret Ltd. Şti.’nin rekabete
aykırı bir şekilde piyasa dışına itildiği ve piyasaya girişlerin engellendiği
iddiası ile CNK Ticaret Ltd. Şti.’nin Yapı Kredi Sigorta A.Ş. ve Doğuş 80
Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ile imzalamış olduğu mobil tampon ve
plastik parça onarımı sözleşmelerini söz konusu teşebbüslerin feshetmesi
ile pazar dışına itildiği iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: İddiaya ilişkin ilk dilekçenin konusunu temel olarak
Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. (Anadolu Sigorta), Aksigorta A.Ş. (Aksigorta),
Allianz Sigorta A.Ş. (Allianz Sigorta), Başak Groupama Sigorta A.Ş. (Başak
Sigorta), Güneş Sigorta A.Ş. (Güneş Sigorta), Ankara Sigorta A.Ş. (Ankara
09-29/608-147
3
Sigorta), Birlik Sigorta A.Ş. (Birlik Sigorta), HDI Sigorta A.Ş. (HDI Sigorta), AIG
Sigorta A.Ş. (AIG Sigorta) ve Aviva Sigorta A.Ş. (Aviva Sigorta) unvanlı sigorta 90
şirketlerinin kasko sigortası kapsamında sundukları mini hasar onarımı hizmetini
münhasıran “AutoKing” markasıyla faaliyet gösteren Beken Otomotiv San. Tic.
A.Ş. (Beken Otomotiv)’den almaları sonucu söz konusu şirketin piyasada tekel
konumuna geldiği, CNK Ticaret Ltd. Şti. (CNK)’nın rekabete aykırı bir şekilde
piyasa dışına itildiği ve piyasaya girişlerin engellendiği iddiaları oluşturmaktadır.
Şikâyet başvurusunda, Beken Otomotiv ile sigorta şirketleri arasındaki mini hasar
onarımı hizmetine ilişkin dikey ilişkide yer alan münhasırlık uygulamalarının
pazardaki rekabeti olumsuz yönde etkilediği, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddelerinin ihlal edildiği ifade edilmektedir. Beken Otomotiv’in 2001-2004 yılları
arasında sadece Güneş Sigorta ve Başak Sigorta poliçe sahiplerine mobil plastik 100
parça tamiratı hizmeti sunarken, 2005 yılından itibaren mini hasar onarımı
hizmeti paketi ile birlikte çalıştığı sigorta şirketi sayısının 10’a yükseldiği belirtilen
şikâyet başvurusunda, söz konusu 10 sigorta şirketinin toplam pazar paylarının
kasko sigortası pazarında %65, mini hasar onarımı pazarında ise %100 olduğu
iddia edilmektedir. Dilekçede, büyük sigorta şirketlerinin münhasıran AutoKing ile
çalışması sonucunda AutoKing’in mini hasar onarımı pazarında gerek poliçe
adedinde, gerekse ciro bazında hâkim duruma geldiği, CNK’nın sigorta şirketleri
ile çalışma imkânının ortadan kaldırıldığı, pazar payının gittikçe düştüğü ve
perakende olarak verdiği hizmetten de mahrum kaldığı belirtilmekte; bu durumun
ayrıca başka firmalar için piyasaya giriş engeli yarattığı ifade edilmektedir. 110
Sigorta şirketlerinin AutoKing servis istasyonlarının bulunmadığı illerdeki
müşterilerine de sattıkları poliçelerde mini hasar onarımı hizmetinin bulunmasıyla
AutoKing’e ekstra bir kaynak aktarımı sağlandığı ve AutoKing’in ekonomik olarak
daha da güçlendirildiği iddia edilmektedir. Ayrıca, sigorta şirketlerinin sundukları
mini hasar onarımı hizmetlerine ilişkin yaptıkları reklam ve tanıtımlarda AutoKing
logosunu kullandıkları belirtilmekte, bu durumun söz konusu şirketin pazardaki
hâkimiyetini daha da güçlendirdiği ve tüketici gözünde bilinirliğini artırdığı öne
sürülmektedir.
Yapılan şikâyette ayrıca, AutoKing’in kasko poliçesi kapsamı dışındaki hizmetler
ile boya koruma ve araç temizlik hizmetlerinde poliçe sahibi müşterilere %30 120
oranında indirim yaparak kasko kapsamındaki mini hasar onarımı pazarındaki
hâkim durumunu kötüye kullandığı, bunun sonucunda da CNK’nın pazar dışına
itildiği ve pazara giriş engelleri yaratıldığı iddia edilmektedir.
Şikâyet başvurusunda son olarak AutoKing ile sigorta şirketlerinin münhasırlık
içeren dikey ilişkisinin yanı sıra sigorta şirketleri arasında da bir tür yatay
anlaşma veya uyumlu eylem olduğu iddia edilmektedir. Şöyle ki, şikâyette sigorta
şirketlerinin çeşitli etkinliklerde bir araya gelerek mini hasar onarımı pazarını
konuştukları, pazar bilgilerini paylaştıkları ve pazarı aralarında bölüştükleri öne
sürülmektedir. Bu duruma 22-25.5.2008 tarihleri arasında Çeşme-İzmir’de
yapılan AutoKing bayi toplantısına sigorta şirketlerinin temsilcilerinin gözlemci 130
olarak katılması örnek verilmektedir.
Şikâyetçinin ikinci dilekçesinde, Yapı Kredi Sigorta ile CNK arasında 25.11.2005
tarihinde imzalanmış olan mobil tampon ve plastik parça onarımına yönelik
sözleşmenin, CNK’nın Rekabet Kurumu’na sigorta şirketleri ve Beken Otomotiv’i
şikâyet etmesini takiben, AutoKing’den mini hasar onarımı hizmeti alan Yapı
09-29/608-147
4
Kredi Sigorta tarafından 10.2.2009 tarihinde nedensiz bir şekilde feshedildiği
belirtilmiştir.
Buna ek olarak şikâyet başvurusunda, CNK’nın Doğuş Otomotiv ile arasındaki
sözleşme kapsamında 9 yıldır mobil tampon ve plastik parça onarımı hizmeti
verdiği, ancak son zamanlarda Doğuş Otomotiv tarafından CNK’dan söz konusu 140
hizmetin talep edilmediği, bu durumun sebebi olarak ise servislerine gelen hasarlı
araçların mini onarım işlemlerinin sigorta şirketi eksperleri tarafından sigortalının
anlaşmalı olduğu firmalara yönlendirildiğinin belirtildiği ifade edilmekte, söz
konusu uygulamalar ile CNK’nın pazar dışına itildiği iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.12.2008 ve 24.4.2009 tarih, 2936
ve 8385 sayılar ile giren başvurular üzerine hazırlanan 11.2.2009 tarih ve 2008-4-
280/İİ-09-HY sayılı ve 4.5.2009 tarih ve 2009-4-80/İİ-09-HY sayılı İlk İnceleme
Raporları, 18.2.2009 tarih ve 09-07 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline 150
ilişkin soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-07/121-M sayı ile
karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 12.6.2009 tarih ve 2008-4-280/ÖA-09-HY sayılı
Önaraştırma Raporu 17.6.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/191 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmetini, Anadolu Sigorta, 160
Aksigorta, Allianz Sigorta, Başak Sigorta, Güneş Sigorta, Ankara Sigorta, Birlik
Sigorta, HDI Sigorta, AIG Sigorta ve Aviva Sigorta’nın münhasıran Beken
Otomotiv’den almaları sonucu;
- söz konusu şirketin piyasada tekel konumuna geldiği,
- CNK’nın piyasa dışına itildiği ve
- piyasaya girişlerin engellendiği
iddialarının gerçeği yansıtmadığı;
b) - CNK ile Yapı Kredi Sigorta arasındaki “Mobil Tampon ve Plastik Parça
Onarımı” hizmetine ilişkin sözleşmenin Yapı Kredi Sigorta tarafından sebepsiz bir
şekilde feshedildiği, 170
- CNK ile Doğuş Otomotiv arasında mobil parça onarımına ilişkin bir anlaşma
bulunmasına rağmen Doğuş Otomotiv servislerine gelen hasarlı parçaların
sigorta şirketi eksperleri tarafından belli onarım firmalarına tamir ettirildiği ve bu
suretle CNK’nın pazar dışına itildiği
iddialarının 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı,
c) Kasko sigortacılığı alanında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında anlaşma veya uyumlu eylemleri sonucu mini
hasar onarımı hizmetlerinde rekabeti engellediği iddiasına ilişkin herhangi bir
belgeye ulaşılamadığı,
09-29/608-147
5
d) Beken Otomotiv’in ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı ve dolayısıyla 180
Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilmediği,
bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği,
2- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmeti satın alan 15
sigorta şirketi ile Beken Otomotiv arasında “mini hasar onarımı” hizmetine ilişkin
yapılan dikey anlaşmaların,
- sözleşmelerde yer almasa dahi uygulamasında oluşan münhasır satın alma
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikte olduğu,
- söz konusu dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğü nedeniyle 2005/4 sayılı
“Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin 190
Grup Muafiyeti Tebliği” kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığı,
- ancak Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyetten
faydalanabileceği,
b) CNK ile Yapı Kredi Sigorta arasındaki “Mobil Tampon ve Plastik Parça
Onarımı” hizmetine ilişkin Sözleşme’nin feshedilmiş olması nedeniyle, 4054 sayılı
Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilmesine gerek
olmadığı
görüşlerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 200

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar

I.1.1. Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş.
Şikâyet başvurusuna konu olan ve AutoKing markasıyla faaliyet gösteren Beken
Otomotiv, motorlu taşıtlarda meydana gelen küçük çaplı hasarların birtakım özel
tekniklerle bakım ve onarımı faaliyetinde bulunan ABD kökenli know-how içeren
uygulama tekniklerini ve yüksek teknoloji malzeme ve ekipmanlarını Türkiye’ye
getiren bir Türk franchising firmasıdır. Beken Otomotiv faaliyetlerine ABD ve
Türkiye’de geçen 6 aylık bir ön hazırlık dönemini takiben 2001 yılında 210
başlamıştır. Beken Otomotiv, “AutoKing Oto Yenileme Sistemleri” ismi altında
boyasız kaporta düzeltme, boya hasarlı kaporta düzeltme, boya tamiri, mini
yama, iç döşeme tamiri, ön cam tamiri, plastik ve alüminyum parça tamiri, oto
bakım ve koruma, alüminyum alaşımlı jant tamiri, leke çıkarma hizmetleri
sunmaktadır. AutoKing Oto Yenileme Sistemleri’nde amaç araçların iç ve dış
aksamlarındaki küçük ölçekli hasarların, aracın orijinalliğinin korunarak
giderilmesi, yenilenmesi ve dış etkilere karşı korunmasıdır. AutoKing’in merkezi
İstanbul’da olup, Türkiye genelinde 27 ilde 31 adet hizmet noktası bulunmaktadır.

I.1.2. Sigorta Şirketleri 220
Şikayete konu olan, Anadolu Sigorta, Aksigorta, Allianz Sigorta, Başak
Groupama Sigorta, Güneş Sigorta, Ankara Sigorta, Birlik Sigorta, HDI Sigorta,
AIG Sigorta, Aviva Sigorta ve Yapı Kredi Sigorta unvanlı şirketler Türkiye’de
09-29/608-147
6
sigortacılık sektöründe faaliyet göstermektedirler. Söz konusu şirketlerin de
içinde bulunduğu, Türkiye’de kasko sigortacılığı alanında faaliyet gösteren tüm
sigorta şirketlerinin, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği verilerine göre
2008 yılı ile 2009 yılı Nisan ayı itibariyle kasko sigortası alanında sahip oldukları
poliçe adedi ve ürettikleri prim bazındaki pazar payları aşağıdaki tabloda yer
almaktadır:
Tablo 1: Kasko Sigortacılığı Pazarında Pazar Payları 230
Sigorta Şirketi Poliçe Sayısı Bazında Pazar
Payı (%)
Prim Bazında Pazar Payı
(%)
2008 Yılı
2009-Nisan
İtibariyle 2008 Yılı
2009-Nisan
İtibariyle
Axa Sigorta 18,40 16,62 17,84 16,72
Anadolu Sigorta 14,32 14,29 12,14 12,44
Ak Sigorta 9,25 10,00 10,09 10,43
Başak Groupama Sigorta 7,32 7,15 5,92 5,79
Güneş Sigorta 7,05 6,79 7,06 6,73
Allianz Sigorta 6,67 6,80 6,59 7,15
Ergo İsviçre Sigorta 6,35 5,99 7,69 7,48
Yapı Kredi Sigorta 3,41 2,66 4,01 3,05
Ray Sigorta 3,29 2,80 2,80 2,54
Eureko Sigorta 3,12 3,49 4,12 4,21
HDI Sigorta 1,91 2,26 2,22 2,56
Ankara Sigorta 1,90 2,16 2,09 2,08
Aviva Sigorta 1,55 1,88 1,58 1,72
Birlik Sigorta 1,15 1,09 1,08 1,07
Hür Sigorta 0,17 0,17 0,21 0,14
AIG Sigorta 0,12 0,15 0,15 0,22
Euro Sigorta 0,12 0,38 0,11 0,32
Demir Sigorta 0,01 0,03 0,01 0,03
Dubai Group Sigorta 0,01 0,82 0,01 0,83
Diğer 13,83 14,41 14,2 12,04
Toplam 100 100 100 100

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Mini hasar onarımı, sigorta şirketlerinin binek ve hafif ticari araç sahibi
müşterilerine sunulan, otomobillerde meydana gelen küçük ölçekli hasarların
birtakım özel tekniklerle tamir edilmesine yönelik bakım-onarım hizmetlerini
içeren hizmet paketidir. Yani, “araçların kaporta, boya, deri, vinil, kumaş, plastik,
ön cam aksamlarında oluşabilecek” ölçüleri ve sayıları sigorta şirketince
belirlenmiş küçük ölçekli hasarların ücretsiz olarak onarılması hizmetidir. Mini 240
onarım hizmetlerinin avantajı, örneğin kaporta veya tamponda küçük çaplı bir
hasar olduğunda normal bakım-onarım hizmetlerinde tüm kaportanın boyanması
09-29/608-147
7
ya da tamponun tamamen değiştirilmesi gerekirken, mini hasar onarımı teknikleri
uygulandığında parça değişimi olmaksızın sadece hasarlı bölge tamir edilmekte,
bu şekilde hem maliyet avantajı sağlanırken, hem de araç değer
kaybetmemektedir. Limitler kapsamında kalmak koşuluyla verilen hizmetler
karşılığında müşterinin hasarsızlık indirimi kaybı da doğmamakta; herhangi bir
tutanak, zabıt, ekspertiz gerektirmemektedir. Yapılacak yıllık onarımların sayısı
ve ölçü limitleri ise sigorta şirketleri arasında farklılık gösterebilmektedir.
Şikâyet dilekçesinin ekinde yer alan Ankara Sigorta’nın sunduğu “Ankara Sigorta 250
Mini Onarım”, Anadolu Sigorta’nın sunduğu “Anadolu Mini Onarım Hizmeti”, Ak
Sigorta’nın sunduğu “Mini Onarım Hizmeti” Allianz Sigorta’nın sunduğu “Allianz
Mini Onarım Hizmeti” ile ilgili bilgi veren kitapçıklar incelendiğinde, hepsinin içerik
bakımından benzer uygulamalar içerdiği anlaşılmıştır. Mini Onarım Hizmeti olarak
verilen hizmetleri şunlardır:
• Boyasız Kaporta Göçük Düzeltme
• Boya Hasarlı Kaporta Göçük Düzeltme
• Boya Tamiri (Tampon sıyrıkları, anahtar çizikleri, kapı vurukları)
• Döşeme Tamiri (deri, halı, kumaş, plastik üzerindeki yanık, yırtık, çizikler)
• Ön Cam Tamiri (Her tipte kırıklar, küçük çatlaklar) 260
• Plastik Tampon Tamiri (Göçük, yırtık, kopuk ve eksik parçalar, pütürlü
plastik kaplama işlemi).
İlgili ürün pazarı tanımında değerlendirilecek ilk husus olan talep ikamesine
yönelik analiz yapılırken, öncelikle mini hasar onarımı hizmetlerinin kullanıcılarını
belirlemek gerekmektedir. Mini hasar onarımı hizmetlerini veren teşebbüsler, bu
hizmetleri ya perakende olarak nihai tüketicilere sunmakta ya da mini onarım
paketi altında sigorta şirketlerine poliçe başına yahut tamir başına bir bedel
karşılığı satmakta; sigorta şirketleri de bu paketi müşterilerinin hizmetine
sunmaktadır. Önaraştırma konusunu mini hasar onarımı yapan teşebbüsler
tarafından sigorta şirketlerine hizmet sunumu oluşturduğundan, ilgili pazar 270
tanımında bu hizmet türü dikkate alınacaktır.
Sigorta şirketleri, bu hizmet akışında mini onarım yapan teşebbüsler ile nihai
tüketiciler arasında aracı konumunda olmakta, söz konusu hizmetin son
kullanıcılarına kendi ürünüyle birlikte satışını gerçekleştirmektedir. Bu noktada
talep ikamesine yönelik yapılan değerlendirmeye geçmeden önce, nihai
kullanıcının/tüketicinin sigorta şirketleri mi, yoksa sigorta yaptıran araç sahipleri
mi olduğu sorusu cevaplanmalıdır.
Sigorta şirketleri mini onarım hizmetlerini belli bir bedel karşılığında mini onarım
firmaları (AutoKing veya Otto Zenith)’den satın almakta; sonrasında bu hizmetleri
bir paket halinde kasko poliçeleri kapsamında müşterilerine satmaktadırlar. 280
Hizmetin maliyetini ise talep edilen primlere ekleyerek müşterilerinden tahsil
etmektedirler. Bu hizmet akışı mini onarım hizmetinin direkt olarak araç
sahiplerine (perakende) satışına bir alternatif oluşturmakta, sigorta şirketleri araç
sahiplerine hizmetin sunumunu gerçekleştiren aracı görevini üstlenmektedirler.
Bu durum sigorta şirketlerinin mini hasar onarımı hizmetini nihai kullanıcı olan
poliçe sahiplerine satışını gerçekleştiren bir teşebbüs olduğunu göstermekle
09-29/608-147
8
birlikte, hizmetin niteliğinden kaynaklanan birtakım nedenlerle söz konusu
hizmette sigorta şirketlerinin üstlendiği rolün ayrıntılı bir şekilde analiz edilmesi
gerekmektedir. Yapılan değerlendirmede, mini hasar onarımından nihai olarak
faydalanan tarafın belirlenmesi; hizmetin alınıp alınmayacağı, hangi teşebbüsten 290
alınacağı, hizmetin niteliklerinin neler olacağı gibi unsurları belirleyen tarafın
tespit edilmesi ve son olarak hizmet bedelinin kimin tarafından ödendiğinin
açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dosya konusu hizmetten nihai fayda sağlayan tarafın tespiti için konuya
bakıldığında, sigorta şirketlerinin mini hasar onarımını kendi ticari faaliyetleri olan
kasko sigortacılığı hizmetinde, daha fazla poliçe satmak, müşteri memnuniyeti
sağlayarak pazar paylarını artırmak, rekabetçi avantaj kazanmak ve bu şekilde
karlılıklarını yükseltmek amacıyla kullandıkları görülmektedir. Bu şekilde elde
edilen faydanın yanı sıra, kendilerine ileride daha büyük bir hasar olarak geri
dönme ihtimali olan küçük çaplı hasarların önceden tamir edilmesi ya da küçük 300
bir hasarın parça değişimine gerek kalmadan daha ucuza onarılması ile maliyet
avantajı kazanarak da fayda sağlamaktadırlar. Sigorta müşterisi araç sahipleri ise
söz konusu hizmetten araçlarının orijinalliği bozulmadan ve değer kaybetmeden
tamir ettirme olanağına sahip olmanın yanında, daha da önemlisi normalde ücret
ödeyerek ya da kasko kapsamında hasarsızlık indirimleri bozularak tamir
ettirecekleri hasarları bu hizmet sayesinde hasarsızlık indirimleri bozulmadan
tamir ettirerek fayda kazanmaktadır. Hizmeti en son satın alan taraf olan sigorta
müşterisi araç sahiplerinin de söz konusu hizmetten fayda sağlıyor olması, söz
konusu tüketicilerin nihai kullanıcı olduğu savını güçlendirmektedir.
Ayrıca nihai kullanıcının, ürün veya hizmetin hangi teşebbüsten satın 310
alınacağına, alınacak ürün veya hizmetin niteliklerine veya ürünü satın alınıp
alınmayacağına ilişkin karara etkisi bulunması da beklenir. Mini hasar onarımı
hizmetinde, söz konusu hizmet herhangi bir ayrıma gidilmeksizin tüm poliçelere
standart bir şekilde eklenmekte, poliçe sahiplerinin bu hizmeti poliçe kapsamında
alıp almama ya da alınacak hizmet kalemlerini belirlemede herhangi bir
inisiyatifleri bulunmamaktadır. Ayrıca, hali hazırda kasko sigortacılığı pazarında
toplam %64 oranında paya sahip sigorta şirketleri tarafından sunulan mini onarım
hizmetini, kasko sigortasında sunulan minimum koşullar gibi, poliçe kapsamında
sunulan standart bir hizmet olarak nitelendirmek de yanlış olmayacaktır. Bu
durum ise sigorta müşterilerinin hizmet alacakları sigorta şirketini belirlerken, 320
ürünün fiyatı ve sigorta şirketinin güvenilirliğine göre, mini onarım hizmetinin
varlığını bir tercih kriteri olarak değerlendirmedikleri şeklinde de yorumlanabilir.
Sonuç olarak tüketicilerin mini onarım hizmetinin niteliklerini, kimden alınacağını,
ya da alınıp alınmamasını doğrudan belirlemediği ve bu kararların nihai olarak
sigorta şirketleri tarafından verildiği anlaşılmakla birlikte; poliçe sahiplerinin
aldıkları hizmetten memnun olup olmamaları, söz konusu hizmeti fiilen kullanıp
kullanmamaları gibi unsurlar sigorta şirketlerinin söz konusu hizmet konusunda
verecekleri kararları etkileyecektir. Bu nedenle nihai tüketicilerin dolaylı yoldan
mini hasar onarımının alımına ilişkin kararı etkilediği söylenebilir. Bu durum ise
poliçe sahiplerinin mini hasar onarımında nihai kullanıcı olması ihtimalini 330
kuvvetlendirmektedir.
Son olarak, mini onarım hizmetinin bedelinin kimin tarafından ödendiği de önem
arz etmektedir. Her ne kadar sigorta şirketleri müşterilerine mini onarım
09-29/608-147
9
hizmetlerini hediye niteliğinde sunarak ve müşterilerinden ek bir ücret talep
etmeyerek, bu hizmetlerin tüm maliyetlerini üstleniyor gibi görünseler de; zımni
olarak müşterilerinden aldıkları sigorta primlerine mini onarım hizmetlerinin
maliyetlerini yansıtmaktadırlar. Bu durum da, yukarıda değerlendirilen unsurlarla
birlikte, mini onarımın nihai tüketicisinin sigorta müşterisi araç sahipleri olduğunu
göstermektedir.
Bu noktada mini hasar onarımının sigorta müşterisi araç sahipleri açısından fiyat, 340
nitelik ve kullanım amaçları bakımından talep ikamesinin bulunup bulunmadığına
bakmak gerekmektedir. Talep ikamesi, araç sahipleri açısından
değerlendirildiğinde, mini hasar onarımı hizmetlerinin tüketiciler açısında nitelik
ve kullanım amacı yönüyle ikamesinin klasik bakım onarım yöntemleri olduğu
görülmektedir. Mini hasar onarımı tekniklerinin araç sahiplerine klasik bakım
onarım tekniklerine kıyasla avantajı, bu yöntemlerle aracın orjinalliği bozulmadan
ve aracın değerinde bir kayba neden olmadan özel tekniklerle hasarların tamir
edilmesidir. Yukarıda da bahsedildiği gibi poliçe sahipleri mini onarım
hizmetlerinin bedelini zımni olarak poliçe primleri içinde sigorta şirketlerine
ödemektedir. Bu nedenle mini hasar onarımı fiyatlarının artması durumunda, 350
sigorta şirketleri artan maliyetlerini primlere yansıtacaklar, bu durum ise nihai
tüketicilerin söz konusu şirketlere kasko sigortası yaptırma tercihlerini
etkileyecektir. Tüketiciler mini hasar onarımı hizmeti sunmayan ancak daha az
prim ödenen sigorta şirketlerine yönelebilecekler, bu şekilde küçük çaplı
hasarlarını klasik bakım onarım hizmetleri ile tamir ettirebileceklerdir. Bu durum
tüketiciler açısından da mini hasar onarımına ilişkin talep esnekliğinin yüksek
olduğuna işaret kabul edilebilir. Sonuç olarak nihai kullanıcılar olan araç sahipleri
için mini hasar onarımı hizmetlerinin klasik bakım onarım hizmetleri ile ikame
olabileceği değerlendirilmektedir.
Bu durumunda, dikkate alınması gereken bir diğer husus ise arz ikamesidir. Arz 360
ikamesinde değerlendirilmesi gereken unsur, üreticilerin kısa dönemde kayda
değer ek maliyet, zaman ve riske katlanmadan üretimlerini ikame ürünlere
kaydırabilmesinin mümkün olup olmadığıdır. Dosya konusu bakımından arz
ikamesine ilişkin değerlendirmede, klasik bakım-onarım hizmeti sunan özel veya
yetkili servislerin kısa bir zaman zarfında, önemli maliyetlere katlanmadan mini
hasar onarımı tekniklerini uygulayabilmelerinin mümkün olup olmadığı analiz
edilecektir. Yukarıda da belirtildiği üzere mini onarım hizmetleri belirli bir know-
how gerektiren, belli teknik ve malzemeler kullanılarak gerçekleştirilen
hizmetlerdir. Önaraştırma sürecinde edinilen bilgilerden söz konusu tamir
tekniklerinin ABD ve bir kısım Avrupa ülkelerinde yaygın olduğu, bu ülkelerde 370
anılan hizmetlerin bireyler tarafından sunulduğu, isteyen her kişinin ilgili ülkelerde
eğitim alarak ve gerekli ekipmanı tedarik ederek, zamanla el becerisi de kazanıp
hizmeti sunabileceği öğrenilmiştir. Bu durum mini hasar onarımı hizmeti için
pazara giriş engeli olmadığı, otomotiv bakım onarım hizmeti veren şirketlerin
büyük olmayan bir yatırımla bu hizmete sunabileceğini göstermektedir. Nitekim,
AutoKing, AutoLife Center ve Otto Zenith gibi mini hasar onarımı sunan
teşebbüsler tamir tekniklerini yurt dışında veya yurt içinde aldıkları eğitim ve el
becerilerini geliştirerek edinmişlerdir. Önaraştırma sırasında yapılan
görüşmelerde, ayrıca birçok özel servis ile yetkili servislerin gerekli eğitim ve
ekipmanı edinerek küçük çaplı hasarları tamir etmeye başladıkları belirtilmiştir. 380
09-29/608-147
10
Kullanılan malzeme ve ekipmanların tedarikinde de herhangi bir engel
bulunmamaktadır. Kullanılan kimyasal maddeler ya yurt dışından
getirtilebilmekte, ya da yerli eşdeğer ürünler kullanılabilmektedir. Makine ve
teçhizat ise istenildiğinde ithal edilebilmektedir.
Mini onarım hizmetleri sunumunda teşebbüsler açısından önemli giriş engelleri
bulunmamakta ve potansiyel rekabet oldukça yüksektir. Nitekim 2000 yılından bu
yana pazara birçok teşebbüs pazara girerek halen faaliyette bulunmaktadır.
Sonuç olarak, arz ikamesi yönünden yapılan değerlendirme sonucunda da mini
hasar onarımı hizmetlerinin otomotiv bakım onarım pazarı ile arz ikamesinin
yüksek olduğu değerlendirilmektedir. 390
Belirtilmesi gereken son bir husus ise, sigorta şirketleri tarafından sunulan mini
onarım hizmetlerinin yalnız binek ve hafif ticari araçlara yönelik sigorta
poliçelerinde bulunduğu, ağır ticari araçların sigorta poliçelerinde bu hizmetin
bulunmadığıdır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler sonucunda, önaraştırma konusu dosyada
ilgili hizmet pazarı “binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım onarım hizmetleri
pazarı” olarak tespit edilmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım ve onarımı hizmetlerinin ülke çapında 400
sunulabilir nitelikte olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit
edilmiştir.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.3.1. Yapılan İncelemeler
I.3.1.1. Yapılan Görüşmelere İlişkin Bilgi Tutanakları
I.3.1.1.1. Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş.
Yapılan yerinde inceleme sonrasında görüşülen şirket yetkilisi konuya ilişkin
olarak;
- 2000 yılı Haziran ayında faaliyete geçtiklerini; 2001 yılında EGS Sigorta ile 410
assistans hizmeti konusunda anlaşma yaparak çalışmaya başladıklarını; 2002
Haziran ayında Güneş Sigorta ile bir anlaşma yapıldığını; 2002 yılında plastik
kaynak teknolojisi getirip, mobil parça onarımı hizmeti vermeye başladıklarını;
CNK’nın pazara kendileriyle aynı dönemde girdiğini; Euro Sigorta ve Aviva
Sigorta’nın Otto Zenith’ten mini hasar onarımı hizmeti aldığını, Aviva Sigorta’nın
kendilerinden de mini hasar onarımı ve mobil parça onarımı hizmeti aldığını; Otto
Zenith’ten hizmet almayan belli müşterilerini AutoKing’e gönderdiğini; eski
müdürleri tarafından kurulan bir diğer şirket olan Auto Life Center’ın kendilerinden
mobil parça onarımı konusunda önemli bir pazar aldığını; bu şirketin mini hasar
onarımında çalışmadığını, ancak birçok sigorta şirketinin anlaşmalı servisi olarak 420
faaliyet gösterdiğini;
09-29/608-147
11
- Pazara giriş için herhangi bir engel bulunmadığını; yurt dışından hizmet için
gerekli know how’ı almanın çok kolay olduğunu; herhangi bir lisans almanın söz
konusu olmadığını; ancak bu know how’ın başarının sadece %5’ini
oluşturduğunu; sistemi çok iyi kurmak gerektiğini;
- Mini onarım pazarında (…………) adet poliçeleri bulunduğunu; pazardaki
toplam kasko poliçesi adedinin 3.000.000’un üzerinde olduğunu; mini onarımda
15 sigorta şirketi ile çalıştıklarını; mini onarım hizmeti sunan firmalar içinde Aviva,
Euro ve Axa Sigorta’ya bu hizmetleri vermediklerini; Ergo, Yapı Kredi Sigorta ve
Ray Sigorta’nın bu hizmetleri almayan diğer büyük şirketler olduğunu; 430
- Mini onarım paketinden elde edilen ciro ve pazar payının bu pakette bulunan
hizmetlerden perakende olarak elde edilen ciro ve pazar payına oranının
franchise’ın bulunduğu illere göre değiştiğini; küçük illerde poliçe sayısı az olduğu
için perakendenin oranının daha yüksek olduğunu; perakendenin franchiser
olarak kendilerinin elde ettiği gelirin içinde mini onarımda %(…)’in üzerinde,
anlaşmalı servis olarak mobil parça onarımında %(…), perakende de ise yaklaşık
%(…) olduğunu; kasko kapsamında olmayan hizmetleri almak için gelen müşteri
sayısının çok fazla olmadığını;
- Mobil parça onarımında 2002-2003 yılında %(…) pazar payına sahip
olduklarını; 2003’ten itibaren söz konusu onarımların yaygınlaştığını; çok fazla 440
rakip firmanın ortaya çıktığını; şu anda pazarın büyüklüğünün yaklaşık 200.000
adet olduğunu, 2008 yılında (……..) adet olan bu paylarının, bu yıl (……..) adet
olmasını beklediklerini;
- 25 adet franchise sözleşmeleri ve 31 adet hizmet noktaları bulunduğunu, 27 ilde
hizmet verdiklerini; başlangıçta sadece AutoKing’in servisinin olduğu illerdeki
poliçelerde mini onarım verildiğini; servis ağı genişledikçe tüm Türkiye’de yapılan
poliçelere bu hizmetin eklendiğini; müşterilerin acil hasar söz konusu olmadığı
için, en yakın hizmet noktasına istediği zaman gidebildiğini;
ifade etmiştir.
450
I.3.1.1.2. Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.
Yetkili, konu hakkında;
- Anadolu Sigorta’nın kasko sigortasında adet ve prim büyüklüğü olarak 2. sırada
olduğunu; mini onarım hizmetinin ilk olarak asistans firmaları tarafından
önerildiğini; ancak bu teşebbüsler hizmeti başka firmalardan sağlayacaklarından
ve bu şekilde yaygın hizmet ağı, güvenilirlik, Anadolu Sigorta’yı temsil edebilme
kriterleri tutturulamayacağından söz konusu projelerin kendilerini tatmin
etmediğini;
- AutoKing ile 2003 yılında mobil tampon tamiri hizmeti konusunda çalışmaya
başladıklarını; 1.1.2005 tarihinde de mini onarım hizmeti için anlaşma 460
yaptıklarını; bu tarihlerde 7-8 ilde hizmet veren AutoKing’in şu anda 30 ilde
hizmet noktaları bulunduğunu; daha sonra pazara girenlerin yaygın hizmet ağı,
profesyonellik, kurumsallık ve standartların belli olması kriterlerini
gerçekleştiremediklerini; Anadolu Sigorta için firmaların müşteri şikâyetlerine
cevap verebilmelerinin ve kendilerinin hizmet aldıkları şirketi
09-29/608-147
12
denetleyebilmelerinin önemli olduğunu; kurumsal bir şirket olan AutoKing’in
verdiği hizmetin standardının bulunduğunu, çalışanlarının profesyonel olduğunu,
müşteri memnuniyetine önem verildiğini ve yaygın bir servis ağına sahip
olduklarını; bu çerçevede hizmet kalitesinden oldukça memnun olduklarını;
AutoKing ile hali hazırda mobil parça onarımı ve mini onarım hizmetleri dışında 470
anlaşmalı servis sözleşmesi yapmadıklarını; böylece mini onarım hizmeti ile
büyük hasar tamirinin karışmasına engel olup, AutoKing’in Anadolu Sigorta
müşterileri için sadece mini onarımda uzmanlaşmasını ve iyi hizmet sunmasını
amaçladıklarını; CNK, Otto Zenith ve Plazma ile her yıl sonunda görüştüklerini;
ancak aradıkları standartları bulamadıklarından bu firmalarla çalışmayı tercih
etmediklerini; Anadolu Sigorta’nın temsili söz konusu olduğundan kozmetik bir
işlem olan mini hasarların onarımında müşteriye hoş bir ortam sunulması
gerektiğini; ayrıca mini hasarların daha sonra kendilerine büyük hasarla birlikte
dönebildiğini ya da memnuniyetsiz müşteriler yaratabildiğini;
- Mini onarımın hediye vermek gibi, müşteri memnuniyeti için verilen bir hizmet 480
olduğunu; gelecek dönemde bu hizmetten memnun kalınmaması halinde,
kullanım oranı yaklaşık %(…) olan mini hasar onarımı hizmeti sunmaktan
tamamen vazgeçebileceklerini; dolayısıyla bir mini onarım şirketinin tekelleşerek
kendilerine herhangi bir dayatmada bulunmasının mümkün olmadığını;
- Mini onarım ve mobil parça tamirinde poliçe bazlı ödeme yapılmasının kendileri
için uygun bir sistem olduğunu; fiyat tespit edilirken tamirat frekansı tahmin
edilerek bir maliyet öngörüsünde bulunulduğunu; bunu yaparken geçmiş yıl
verilerini kullanarak modellemeler yaptıklarını; tamir bazlı ödeme sistemine
geçilmesinin kendilerinin onarım maliyetini çok değiştirmeyeceğini; çünkü şu anki
sistemde öngörülen onarım frekansı ile gerçekleşen arasında çok ciddi farklar 490
oluşmadığını; ancak bu sistemin iş yükünü artıracağı için maliyetleri artıracağını;
ayrıca her tamir işleminde kendilerinden onay bekleneceği için tamir süresinin
uzayacağını ve müşteri memnuniyetinin etkileneceğini;
- Mini onarımda başka bir şirketle de çalışmaları durumunda, standartları
tutturmanın zorlaşacağını; ayrıca hem Anadolu Sigorta hem de mini onarım
şirketi için maliyet dezavantajı oluşacağını; kendilerinin toplu alım niteliğindeki
pazarlık güçlerini bölmelerinin maliyet artışı olarak döneceğini; ayrıca mini onarım
şirketinin, sürümden kazanabileceği anılan hizmetin kalitesini düşüreceğini;
hizmet noktası yaygınlığının azalacağı ve standardı tutturmak için daha yüksek
fiyat isteyeceğini; bu hizmetin alımında ve sunumunda ölçek ekonomisinden 500
faydalanıldığını
belirtmiştir.

I.3.1.1.3. Yapı Kredi Sigorta A.Ş.
Yapı Kredi yetkilileri görüştükleri raportörlere konuya ilişkin olarak;
- Mini hasar onarımı hizmeti vermediklerini; ancak müşterilerinden çok fazla talep
olduğunu; kendilerinin dışında mini onarım hizmeti vermeyen bir ya da iki sigorta
şirketi bulunduğunu; mini onarım hizmeti veren şirketlerden zaman zaman
hasarın niteliğine bağlı olarak hizmet aldıklarını; hasarın bu kapsamda tamir
edilmesine eksperlerin karar verdiğini; şu anda bu kapsamda AutoKing firması ile 510
09-29/608-147
13
çalıştıklarını; Şubat 2009’a kadar CNK ile de çalıştıklarını; ancak anlaşmazlık
nedeniyle artık çalışmadıklarını; CNK’nın anlaşmazlık yaşadığı bayisiyle ilgili
problemi kendilerine yansıtması nedeniyle zor durumda kaldıklarını; CNK’nın
kurumsallaşma sıkıntılarının bulunduğunu; bayileriyle yaptığı anlaşmaların sona
erdiğini CNK’dan değil, bayilerinden öğrendiklerini; bu şirketle sürekli iletişim
sorunları yaşandığını;
- Mobil parça onarımı hizmetinde hasar bazında ödeme sistemi uyguladıklarını;
bu hizmetin sunumunun organizasyonel anlamda zor olduğunu; AutoKing’in bu
konuda CNK’ya göre daha profesyonel olduğunu; iyi bir servis ağı kurmanın
zorunlu olduğu bu hizmette CNK’nın servis ağını çok geliştiremediğini; ayrıca 520
eksperlerin hasarlı parçaları yaygın bir servis ağı olan, daha hızlı ve iyi hizmet
veren şirkete yönlendirdiklerini; ayrıca büyük bir pazar olan İstanbul’da
AutoKing’in kendisine ait birkaç yeri varken, CNK’nın Ankara merkezli olması ve
İstanbul’da sadece iki bayisinin olmasının da bunda etkili olduğunu;
- Mobil tampon onarımının aksine mini onarımda müşterinin kendi inisiyatifi ile
randevu alarak tamire gittiğini; bu nedenle mini onarım yapan şirketin kurumsal
olması, çağrı merkezlerinin bulunması ve profesyonel bir görünüşe sahip
olmasının müşteri memnuniyeti açısından önemli olduğunu, bu nedenle
AutoKing’in CNK’ya göre bu anlamda daha avantajlı olduğunu;
530
I.3.1.1.4. Aksigorta A.Ş.
Aksigorta yetkilileri konu hakkında;
- Mini onarım hizmetini binek ve ticari araçlar için yaptıkları poliçelerde
verdiklerini; mobil parça onarımının temelinde maliyetleri minimize etmek
olduğunu; mini onarımda ise maliyetleri azaltmanın ve müşterilerin hasarsızlık
indirimi bozulmadığından müşteri memnuniyetini artırmanın amaçlandığını;
- 2001 yılında hem CNK, hem de AutoKing’in birçok sigorta şirketi ile mobil parça
onarımı konusunda çalışmaya başladıklarını; bunun, onarım standartları
çerçevesinde onarılabilecek plastik parçaların onarılması hizmeti olduğunu;
AutoKing ile mini hasar onarımı hizmeti alanında 3.4.2006 tarihinde çalışmaya 540
başladıklarını; bu tarihte AutoKing’in 15 ilde, 19 noktada hizmet verdiğini;
servislerde de bu hizmetin verilebileceğini; ancak servislerin daha fazla yedek
parça satışı yapmak için onarım yerine değiştirme yapmayı tercih ettiklerini;
servislerin parçayı tamir etseler bile değiştirme parası isteyebildiklerini; ayrıca çok
fazla tamirat yapmadıkları için el becerilerinin gelişmediğini; AutoKing hasarları
sınıflandırıp, ölçülendirerek, Aksigorta’ya oldukça maliyet tasarrufu ve
operasyonel süreçlerde işgücü tasarrufu sağlayacak cazip bir teklif sunduğunu;
- Şu anda AutoKing ve CNK ile birlikte servislere de mobil parça onarımı
yaptırdıklarını; mobil parça onarımında (servislerde yapılmayan onarımlarda)
CNK ile çalışma oranlarının yaklaşık %(…-…) olduğunu; diğer onarımların ise 550
AutoKing’de yapıldığını; burada kalite ve maliyetin önemli olduğunu;
- Yakın zamanda servislerin de CNK ve AutoKing gibi firmalarla rekabet
edebilmek için bu tür onarım yöntemlerini öğrenerek kendilerini geliştirmelerinin
beklendiğini; (…………) (…………………………..), (….) (……………..),
(…………) (………) yetkili servislerinin bu markalara özel olarak üretilen (…….,
09-29/608-147
14
……, …….., ……. gibi) poliçeler kapsamında mobil parça onarımını kendilerinin
yapabileceklerini; bu markalar yetkili servislerin bir kısmına tamir setlerini
dağıttıklarını; ancak yeterli eğitim verilmediği ve el becerisi kazanılmadığından
henüz onarımları kendilerinin yapmasının yaygınlaşmadığını; ayrıca
(………..)’nın yurt dışından onarım yöntemleri getirterek yetkili servislerinde 560
uygulamayı düşündüğünü;
- Mini onarım hizmetini alırken her yılın Şubat-Mart aylarında bu hizmeti veren
firmalarla görüştüklerini; kural olarak zaten en az 3 şirketten teklif almaları
gerektiğini; sözleşmelerin 1 yıl için yapıldığını; fiyat, yaygınlık, müşteriye ulaşım,
müşteri memnuniyeti gibi hizmet ve onarım kalitesini dikkate alarak hangi
firmadan hizmet alacaklarına karar verdiklerini; AutoKing’le çalışma
sebeplerinden en önemlisinin hizmet ağının yaygınlığı olduğunu; AutoKing’in şu
anda 25 ilde 29 hizmet noktasında hizmet sunduğunu; ayrıca çok iyi teminat
verdiklerini; ayrıca geçmişe yönelik onarımlarla ilgili müşteri şikâyeti geldiğinde,
Autoking’in, geriye dönük kayıtlarında oldukça detaylı bilgiler (onarım öncesi-570
sonrası fotoğrafları, kullanılan onarım tekniği gibi) bulunduğundan sorunun daha
kolay çözüldüğünü; Aksigorta’nın müşteri anketleri yaparak, müşterilerin mini
onarım hizmetinden memnun olup olmadıklarını 5 ayrı kriterle ölçümlediğini;
memnuniyetin %94 ve üzerinde olduğunu belirlediklerini;
- Aksigorta tarafından eksperlerin mobil parça onarımında hasarları çoğunlukla
AutoKing’e yönlendirdiklerinin belirlendiğini; bunun nedeninin AutoKing’in daha
fazla hizmet noktası olması ve daha kaliteli hizmet vermesi olduğunu; ayrıca
AutoKing’in çok daha kurumsal olduğunu;
- Mini onarımda poliçe bazlı yıllık ödeme yaptıkları için bu hizmeti sadece
AutoKing’den aldıklarını; yıllık yapılacak ödeme hesaplanırken geçmiş yıl verileri 580
gibi sağlam dayanakları bulunduğundan, öngörülerinin oldukça gerçekçi
olduğunu; Autoking’le ilgili öngörülerinin sürekli gerçekleştiğini, hatta bazen daha
fazla hasar onarımı yapıldığını belirlediklerini; poliçe bazlı yıllık ödeme
yapılmasının nedeninin, operasyon yükünü azaltmak olduğunu; aksi takdirde iş
yükünün çok fazla artacağını; zira bunların sayıca çok olmakla birlikte, yekûnu
düşük hasarlar olduğunu; mobil parça onarımında ise dosya bazında her parça
için ayrı ödeme yaptıklarını;
- Mini hasar onarımında sadece AutoKing ile çalıştıklarını; birden fazla firma ile
çalışılmasının etkinsiz olacağını; tek firmayla çalışmanın daha düşük maliyetli ve
takibi kolay bir yöntem olduğunu; mobil parça onarımında şu an CNK ve 590
AutoKing ile çalıştıklarını;
- AutoKing ve CNK’nın yaptıkları onarımlar için 2 yıl garanti verdiklerini;
AutoKing’in ISO belgesi de bulunduğunu; AutoKing ve CNK bayilerinin yılda
birkaç defa kendilerince denetlendiğini;
- Mini hasar onarımı müşteri memnuniyeti için verilen bir hizmet olduğundan,
çıkarları gerektirdiğinde bu hizmeti vermekten vazgeçebileceklerini; bu hizmeti
sunan bir şirketin pazarda çok büyüyerek kendilerine yüksek fiyat uygulaması gibi
bir dayatma yapmasının mümkün olmadığını; nitekim şu an bu hizmeti vermeyen
Axa Sigorta’nın pazarın en büyük şirketi olduğunu;
09-29/608-147
15
- Pazara girişin kolay olduğunu; (……………..TİCARİ SIR………….) firmasının 600
çalıştığı sigorta şirketlerinin, hasar sayısının çok fazla olması nedeniyle
Autoking’in yanı sıra yurtdışından çok sayıda eleman getirtip, onarımlarda
çalıştırdığını;
ifade etmişlerdir.

I.3.1.2. Gönderilen Bilgiler
Önaraştırma kapsamında raportörlerin talebi üzerine bazı teşebbüslerce Kuruma
konuya ilişkin bilgi gönderilmiştir:

I.3.1.2.1. Ato Otomotiv Tamir Teknikleri San. Tic. A.Ş. (Otto Zenith) 610
Şirket tarafından Kurum’a gönderilen yazıya göre, Otto Zenith sigorta şirketleri ile
yapılan sözleşmeler çerçevesinde, estetik mini hasar, estetik midi hasar, estetik
maksi hasar ve mobil tampon ve plastik aksam onarım hizmetleri sunmaktadır.
Parça değişimsiz bir hasar onarım hizmeti olan estetik midi tamir hizmetinin
Türkiye sınırları içerisinde sadece Otto Zenith tarafından sunulmaktadır. Otto
Zenith tarafından verilen hizmet kalemleri; kaporta hasarları, boya hasarları,
tampon tamiri, plastik parça hasarları, iç döşeme hasarları, ön cam hasarları,
boya hasarsız kaporta göçükleri, trim işçilikleri, klima radyatörü tamiri, klima
radyatör alüminyum boru tamiri, radyatör plastik aksam tamiri, jant tamiri,
mekanik ve elektrik işçilikleridir. 620
Otto Zenith’in 25.5.2009 tarihi itibarıyla 31 adet standart uygulama
noktası/anlaşmalı servisi vardır. Otto Zenith her bir standart uygulama noktası ile
“Otto Zenith Standart Uygulama Noktası Anlaşması” imzalamıştır.
Sunulan hizmetlere ilişkin know-how şirket genel müdürünün geçmiş bilgi,
deneyim ve araştırmalarının sonucunda ve doğrudan yurt dışı firmalardan ve yurt
dışı firmaların Türkiye distribütörlerinden temin edilmiştir. Kullanılan tamir
teknikleri uzun yıllardır tüm dünyada ve Türkiye’de kullanılan ve klasik
yöntemlerin modernizasyonu ile geliştirilen ve internet üzerinden dahi temin
edilebilecek yöntemlerdir.
630
I.3.1.2.2. Eren Otomotiv İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Auto Life
Center)
Auto Life Center, her türlü plastik parça tamiri, tabii plastik uyumlandırma tekniği,
tüm radyatörler ve klima bağlantı boruları onarımı, jant tamiri ile cam, döşeme
tamiri, boya hasarsız kaporta düzeltme boya tamiri, mini yama, oto bakım ve
koruma hizmetleri vermektedir. Şirketin İstanbul ve İzmir’de ikişer adet olmak
üzere, toplam 8 ilde 10 adet servis noktası bulunmakta olup, servis noktaları ile
“Auto Life Center Servis Sözleşmesi” imzalanmıştır. Şirketin hali hazırda
herhangi bir sigorta şirketi ile mini onarım hizmetleri konusunda yapmış olduğu
bir anlaşma bulunmamakta ve bu konuda herhangi bir çalışma mevcut değildir. 640
Mobil parça onarımı konusunda ise SBN Sigorta, Euro Sigorta, Zurich Sigorta,
Genel Sigorta, HDI Sigorta, Ray Sigorta, Başak Sigorta, Işık Sigorta, Güven
sigorta, Ankara Sigorta, Güneş Sigorta ve Generali Sigorta ile sözleşme
yapılmıştır.
09-29/608-147
16
Şirket tarafından, Türkiye’de bu alanda faaliyet gösteren firmalar arasında pazar
payı olarak Auto Life Center’ın (…) sırada olduğu bilgisi verilmiştir.
Son olarak, firmanın vermiş olduğu hizmetlere ilişkin olarak dış kaynaklı herhangi
bir firma ile işbirliği veya know-how transferi bulunmamaktadır. Auto Life Center
kendi geliştirmiş olduğu sistemler ile hizmet veren yerli bir firmadır.
I.3.1.2.3. Aviva Sigorta A.Ş. 650
Aviva Sigorta tarafından Kurum’a gönderilen yazıda, Aviva Sigorta’nın hasarlı
plastik ve alüminyum parçaların mobil tamiri hizmetini 9.4.2007-9.4.2009 tarihleri
arasında Beken Otomotiv’den aldığı, 2.7.2008 tarihinden sonra ise Otto Zenith
firmasıyla çalıştığı ifade edilmiştir. Ayrıca, kasko sigortalı müşterilerine sunduğu
mini onarım hizmetleri ile ilgili olarak ise Beken Otomotiv ile 1.10.2007-30.9.2008
tarihleri arasında çalışıldığı, ancak 22.12.2008 tarihinden itibaren söz konusu
hizmetin Otto Zenith firmasından alındığı belirtilmiştir.
Yazıda, mini hasar onarımı konusunda hizmet alınacak firmada aranan kriterlere
yönelik olarak Aviva Sigorta’nın, firmanın anonim şirket olarak yapılanması, ülke
genelinde ve bilhassa büyük illerde faaliyet gösteriyor olması, tüm Türkiye’de il ve 660
ilçelere yaygınlaşma hedefinin bulunması ve gerekli her tür know-how’a sahip
olması gibi özellikler aradığı bilgisi verilmiştir. Otto Zenith’in tercih edilme
sebebinin ise verilen işçilik, operasyonel hizmetler ile organizasyon yapısının
birinci sınıf olması, kullanılan malzemelerin kaliteli ve çevreye duyarlı olması,
idari, ticari ve teknik denetimlerin bulunması, müşteri şikâyetlerine yönelik
düzeltici ve önleyici tedbirler alıyor olması, müşteri memnuniyeti odaklı ve
memnuniyet anketlerine göre oranların çok yüksek olması olduğu belirtilmiştir.
Otto Zenith firmasından alınan hizmetler; mobil plastik ve alüminyum parça
tamiri, mini hasar onarımı, midi hasar onarımı ve maksi hasar onarımıdır. Mobil
plastik ve alüminyum parça tamirine ilişkin sözleşme 2.7.2008’de imzalanmış 670
olup, 2 yıl için geçerlidir. Sözleşme’ye göre dosya başına ödeme sistemi
benimsenmiştir. Otto Zenith sunduğu hizmetler için 1 yıl garanti vermektedir.
Aviva Estetik Mini Tamir, Aviva Estetik Midi Tamir ve Aviva Estetik Maksi Tamir
hizmetlerine ilişkin Otto Zenith ile 22.12.2008’de yapılmış olan ve 1 yıl geçerli
olan Sözleşme’de oto kasko ve trafik poliçesi kapsamında poliçenin 1 yıllık
geçerlilik süresi boyunca Otto Zenith tarafından sigortalılara ve mağdurlara
verilecek estetik mini, midi ve maksi tamir hizmetlerine ilişkin koşul ve şartlar
belirlenmiştir. Bu kapsamda verilecek hizmetler; belli limitler dâhilinde kaporta
hasarları, boya hasarları, tampon ve plastik parça hasarları, iç döşeme hasarları,
ön cam hasarları, alüminyum parça hasarları, jant hasarları, trim işçilikleri, 680
mekanik işçilikler, elektrik işçilikleridir. Mini hasar onarımı hizmetinde Otto
Zenith’e yapılan ödemeler her bir hasar dosyası başına, aylık ve toplu olarak
yapılmaktadır.
Gelen yazıda son olarak, Aviva Sigorta’nın ihtiyaçları doğrultusunda Otto Zenith
dışında başka firmalarla da çalışmasının mümkün olduğu, bu hususta yapılmış
müracaatlar bulunduğu, bunlar değerlendirilip uygun görüldüğü takdirde ilgili
firmalarla da çalışılabilineceği, ancak henüz bir karar verilmediği belirtilmiştir.
I.3.1.2.4. Euro Sigorta A.Ş. (Euro Sigorta)
09-29/608-147
17
Euro Sigorta tarafından Kuruma gönderilen yazıda; Euro Sigorta’nın motorlu araç
sigortası hasarlarında mobil parça onarımı ve kasko sigortası müşterilerine 690
sunulan mini hasar onarımı hizmetleri konusunda Otto Zenith markası ile faaliyet
gösteren firmadan karşılıklı imzalanan sözleşme çerçevesinde hizmet aldığı ifade
edilmektedir. Mini onarım hizmetlerinin “estetik mini tamir hizmetleri” adı altında
sunulduğu ve bu hizmetle ile ilgili Otto Zenith ile 17.2.2009 tarihinde 1 yıl geçerli
olan bir sözleşme imzalandığı belirtilmiştir. Söz konusu sözleşmeye göre Euro
Sigorta kasko poliçesi kapsamında, poliçenin geçerlilik süresi boyunca kasko
müşterilerine bedelsiz olarak verilecek “estetik mini tamir hizmetleri”ni Otto
Zenith’den alacaktır.
Euro Sigorta tarafından gönderilen yazıda ayrıca, mini hasar onarımı
hizmetlerinin sunumunda birlikte çalışılacak firmanın Türkiye genelinde kasko 700
sigortalarının satışında yoğunluğu bulunan bölge ve illerde teşkilatının
bulunması, hizmet noktalarının müşteri ihtiyaçlarına cevap verecek yeterlilikte
olması gibi kriterlerin arandığı ifadesi yer almaktadır. Otto Zenith’in tercih edilme
sebebinin ise söz konusu kriterleri taşımasının yanı sıra, firma sahiplerinin
otomotiv ve mini onarım hizmetleri konusunda yeterli tecrübe ve birikiminin
bulunması olduğu belirtilmiştir.
Estetik mini tamir hizmetleri kapsamında yer alan hizmet kalemleri belirli limitler
dâhilinde boya hasarlı kaporta tamiri, boya tamiri, boyasız kaporta göçük tamiri,
iç döşeme tamiri, ön cam tamiri ve limitsiz olarak plastik tampon ve parça
tamiridir. Taraflar arasında yapılan sözleşmede Otto Zenith’e sunduğu hizmet 710
karşılığında Euro Sigorta tarafından poliçe başına ödeme yapılacağı,
sözleşmenin 1 yıl süre ile geçerli olduğu ifade edilmektedir. Gelen yazıda son
olarak mini hasar onarımı konusunda Otto Zenith dışında başka bir firmadan
hizmet alınmadığı bilgisi verilmiştir.

I.4. Gerekçe ve Hukuki Dayanak
Önaraştırma konusunu oluşturan şikâyet başvurularında yer alan iddialar özet
olarak şu şekilde sıralanabilir:
- Şikâyete konu olan sigorta şirketlerinin müşterilerine kasko sigortası
kapsamında sundukları “mini hasar onarımı” hizmetine ilişkin AutoKing ile 720
yaptıkları münhasırlık içeren anlaşmaların AutoKing’i mini hasar onarımı
hizmetinde hâkim duruma getirdiği ve pazara girişleri engellediği iddiası,
-Yapı Kredi Sigorta ile CNK’nın arasında imzalanmış olan mobil tampon ve
plastik parça onarımına ilişkin sözleşmenin Yapı Kredi Sigorta tarafından
nedensiz bir şekilde feshedildiği, fesih sebebinin CNK’nın Rekabet Kurumu’na
sigorta şirketleri ve AutoKing’i şikayet etmesinden kaynaklanabileceği iddiası,
-Doğuş Otomotiv servislerine gelen hasarlı araçların mini onarım niteliğindeki
işlemlerinin sigorta şirketi eksperleri tarafından sadece sigorta şirketinin
anlaşmalı olduğu firmalara yönlendirildiği ve bu şekilde CNK’nın pazar dışına
itildiği iddiası, 730
- Sigorta şirketlerinin münhasıran AutoKing ile çalışmak ve mini hasar onarımı
pazarını bölüşmek için aralarında anlaştıkları iddiası,
09-29/608-147
18
- AutoKing’in kasko poliçesi kapsamı dışında yer perakende hizmetler için poliçe
sahibi müşterilere %30 oranında indirim uygulayarak mini hasar onarımı
hizmetleri pazarındaki hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
Şikâyet başvurularında yer alan söz konusu iddialar, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve
6. maddeleri kapsamında ayrı ayrı değerlendirilmiştir.

I.4.1. Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre belirli bir mal veya hizmet piyasasında 740
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Teşebbüsler arasında gerçekleştirilen yatay
ve dikey anlaşmalar rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olmaları durumunda söz konusu
madde kapsamında değerlendirilmektedir.

I.4.1.1. Dikey İhlaller
Sigorta şirketleri ile AutoKing arasında var olan mini hasar onarımına yönelik
ilişkinin dikey bir ilişki olduğu, 15 adet sigorta şirketi ile AutoKing arasında 750
akdedilen aynı içerikli söz konusu sözleşmelerin ise dikey bir anlaşma olduğu
görülmektedir.

I.4.1.1.1. Mini Hasar Onarımı Sözleşmeleri Hakkında Değerlendirme
Mini hasar onarımı hizmetine yönelik yapılan anlaşmaların, 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirilebilmesi için öncelikle anlaşmaların tarafları olan
AutoKing ile sigorta şirketlerinin teşebbüs niteliğinde olması, yani yapılan
sözleşmenin nihai tüketim amaçlı yapılmaması, bir ekonomik faaliyetin
yürütülmesi gerekmektedir. Zira 4054 sayılı Kanun’un kapsam başlıklı 2.
maddesine göre, teşebbüslerin aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve 760
kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin
bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları bahsi geçen Kanun kapsamına girmekte;
dolayısıyla bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi
için söz konusu anlaşmanın taraflarının teşebbüs olmaları gerekmektedir.
Mini onarım hizmetlerini üreten ve satan bir şirket olduğundan, AutoKing’in
teşebbüs tanımına uygun olduğu açıktır. Sigorta şirketlerinin müşterilerine
sunduğu mini onarım hizmetinin nihai kullanıcısının sigorta müşterisi araç
sahipleri olduğunun tespit edilmesi, sigorta şirketlerinin söz konusu hizmetin nihai
kullanıcısı değil, satışını yapan bir teşebbüs olduğunu ortaya koymuştur.
Dosya konusu mini hasar onarımı sözleşmeleri ile kurulan dikey ilişkide, 770
AutoKing alt pazar olan oto bakım onarımı pazarında, sigorta şirketleri ise üst
pazar olan kasko sigortacılığı pazarında faaliyet göstermektedir. Sigorta şirketleri
nihai tüketici olan araç sahiplerine kasko sigortası hizmeti sunmakta, tüketiciler
ise bunun karşılığında sigorta şirketlerine prim ödemektedirler. Mini hasar
onarımı hizmeti müşterilere satılan poliçelerin içinde yer alan bir hizmet kalemidir.
Sigorta şirketleri bu hizmet için müşterilerinden ekstra bir ücret talep etmemekte,
müşterilerine hediye veya promosyon görüntüsü altında sunmaktadırlar. Ancak
09-29/608-147
19
söz konusu şirketler mini onarım hizmetinin maliyetlerini tüketicilerden talep
ettikleri primlere yansıtarak, bu hizmetin ücretini müşterilerden tahsil
etmektedirler. Sigorta şirketleri mini hasar onarımı hizmetini yapılan bir sözleşme 780
çerçevesinde bu hizmeti veren sağlayıcılardan satın almaktadırlar. Nihai olarak,
mini hasar onarımı hizmetini sunan teşebbüsler, bu hizmeti sigorta şirketlerine
satmakta, sigorta şirketleri ise adı geçen hizmeti müşterilerine sunmaktadır.
Sigorta şirketleri ile AutoKing arasında var olan dikey ilişkide dikkati çeken ilk
husus, yukarıda da bahsedildiği üzere, sigorta şirketlerinin mini hasar onarımını
münhasıran AutoKing’den almalarıdır. Her ne kadar yapılan sözleşmelerde
münhasırlığa ilişkin bir hüküm bulunmasa da, uygulamada pazarda ölçek
ekonomisinin geçerli olması nedeniyle münhasırlık doğmaktadır. Münhasır satın
alma ya da tek sağlayıcıdan alma anlaşmaları olarak adlandırılan söz konusu
uygulamalar rekabeti azaltan anlaşma türleri olması nedeniyle 4054 sayılı 790
Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer almaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ilgili pazardaki rekabeti
kısıtlayacak nitelikte olan ve dolaylı olarak tek sağlayıcıdan alma yükümlülüğü
bulunan AutoKing ile sigorta şirketleri arasındaki dikey ilişkinin Kanunun 5.
maddesi kapsamında muafiyet alıp almayacağının incelenmesi gerekmektedir.
Bu durumda ilk akla gelen ise, Sözleşme’nin 5. maddenin üçüncü fıkrasına
dayanılarak çıkarılan grup muafiyeti Tebliğleri kapsamında olup olmadığıdır.
2008/3 sayılı Sigorta Sektörüne İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği; sigorta şirketlerinin
müştereken yapacakları hesaplamalar, araştırmalar, teminat sağlama grupları
oluşturma yahut güvenlik cihazları konusunda ortak kurallar oluşturma 800
çalışmaları konularını kapsadığından, inceleme konusu sözleşmeler anılan Tebliğ
kapsamında bulunmamaktadır.
Dosya konusu dikey anlaşmalar, 2005/4 sayılı “Motorlu Taşıtlar Sektöründeki
Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”
kapsamında incelenmiştir.

I.4.1.1.2. 2005/4 sayılı “Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve
Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” Kapsamında
Değerlendirme
2005/4 sayılı “Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar Ve Uyumlu 810
Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde ise,
“Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da tamir ve bakım
hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar”ın söz
konusu Tebliğ kapsamında olduğu ifade edildiğinden, AutoKing ile sigorta
şirketleri arasında mini hasar onarımı konusunda yapılan sözleşmelerin bahsi
geçen Tebliğ kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. Bu aşamada sözleşmelerin
Tebliğ hükümleriyle uyumlu olarak grup muafiyetinden faydalanıp
faydalanamayacağına bakılacaktır.
2005/4 sayılı Tebliğ’in “muafiyetin genel koşulları” başlıklı 4. maddesinin ilk
fıkrasında muafiyet hükümlerinin bakım-onarım hizmeti sunan sağlayıcının pazar 820
payının %30’u geçmemesi durumunda uygulanacağı ifade edilmiştir. Dosya
konusu önaraştırmada ilgili hizmet pazarı “binek ve hafif ticari araçlara yönelik
09-29/608-147
20
bakım-onarım hizmetleri pazarı” olarak tanımlanmıştır. Söz konusu hizmeti
Türkiye sınırları içerisinde özel ya da bağımsız servisler, tamirhaneler ile motorlu
taşıt sağlayıcılarının yetkili servisleri sunmakta, pazarda bu hizmeti sunan çok
sayıda irili ufaklı teşebbüs bulunmaktadır. Bu nedenle mini hasar onarımı hizmeti
sağlayıcısı olan AutoKing binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım-onarım
pazarındaki pazar payının %30’un altında olması nedeniyle, Tebliğ’de öngörülen
diğer hükümlerin yerine getirilmesi durumunda grup muafiyetinden
yararlanabilecektir. 830
2005/4 sayılı Tebliğ’in “Özel Hükümler” başlıklı 6. maddesinde ise muafiyetin
anlaşmalarda yer alan hangi yükümlülüklere uygulanmayacağı, dolayısıyla
sözleşmeyi grup muafiyeti kapsamından çıkaracağı yükümlülükler sıralanmıştır.
Söz konusu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ise sözleşmelerde yer alan
her türlü doğrudan veya dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğüne grup muafiyeti
uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiştir. Tebliğ’in 3. maddesinde “Rekabet
etmeme yükümlülüğü, alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet
eden malları veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını veya yeniden
satmasını engelleyen doğrudan ya da dolaylı her türlü yükümlülüktür.” şeklinde
tanımlanmıştır. Mini hasar onarımı sözleşmelerinde herhangi bir hüküm 840
bulunmamasına rağmen, uygulamada alıcı olan sigorta şirketleri mini hasar
onarımı hizmetini, münhasıran AutoKing’den satın almaktadır. Dolayısıyla bu
durumun, alıcı olan sigorta şirketlerinin, anlaşma konusu hizmet olan
AutoKing’den alınan mini hasar onarımı ile rekabet eden hizmetleri satın almasını
dolaylı olarak engelleyen bir rekabet etmeme yükümlülüğü niteliğinde olduğu
anlaşılmaktadır. Söz konusu dolaylı rekabet etmeme yükümlüğü nedeniyle,
incelenen sözleşmeye 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyeti
uygulanamayacaktır. Bu nedenle Sözleşme’ye Kanun’un 5. maddesi kapsamında
bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılmıştır.
850
I.4.1.1.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre, aşağıda belirtilen şartların tamamının
varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri
kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar
verilebilir:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan 860
fazla sınırlanmaması.
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Bu hüküm çerçevesinde hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın
özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, genel olarak
üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında
09-29/608-147
21
devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin
ya da üretim tekniklerinin bulunması ekonomik yararın sağlandığı hususlar
arasında görülmektedir.
AutoKing’in sigorta şirketleri ile imzaladığı sözleşmelerde münhasırlığa ilişkin 870
açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, hizmetin özelliği gereği uygulamada
münhasırlık kendiliğinden oluşmaktadır. Münhasırlığın sebebine ilişkin olarak ilk
olarak hizmet fiyatlaması yönteminin etkilerine bakılacaktır. Sigorta şirketleri
hizmet alsın veya almasın yahut bulunduğu ilde AutoKing bulunsun veya
bulunmasın fark etmeksizin tüm poliçe sahipleri adına AutoKing’e yıllık toplam bir
fiyatlama yaparak yıl boyu hizmet almaktadır. Yani yılbaşında o yıl verilecek mini
hasar onarımı hizmeti için poliçe başına bir fiyat belirleyip, poliçe sayısıyla
çarparak toplam ödeme miktarı konusunda taraflar anlaşmaktadır. Bu fiyat
belirlenirken geçmiş yıl onarım sayısı ve gelecek dönemle ilgili öngörüler de
dikkate alınmakta; böylece sigorta şirketi mini onarımın kendisine maliyetini 880
sabitlemekteyken, onarımı yapacak olan da müşteri memnuniyetini sağlamaya
çalışarak sigorta şirketleri gibi büyük müşterileri kaybetmemeye gayret
göstermektedir. Sistem böyle bir çıkar dengesine dayanmakta olup; hem müşteri
memnuniyeti sağlanması için motivasyon yaratılmakta, hem de onarım sayısı
artsa bile, sigorta şirketleri öngörülenden farklı bir ödeme yapmak zorunda
kalmayacaklarından hedefledikleri giderleri sabitleyebilmekteler.
Sektörde kullanılan diğer bir fiyatlama sistemi olan tamirat başına ödeme
yapılması durumunda ise en ufak tamirlere dahi dosya açıp, sigorta şirketleri ile
yazışmalar yapılıp, eksper atanması, sigorta şirketinden onay ve müşteriden
belgeler istendiğinden hizmetin süresi uzamakta, bürokrasi artmakta ve bu işlerin 890
takibi için sigorta şirketlerinin eleman çalıştırması gerektiğinden operasyonel
maliyet de artmaktadır. Ayrıca bu sistemde hem müşteri, hem de onarım yapan
firma daha fazla onarım yapılmasını tercih edeceğinden, sigorta şirketlerinin
maliyetinin artması beklenir. Poliçe bazlı yıllık ödeme sistemindeki çıkar dengesi
bu sistemde çalışmamakta, ekstra maliyetler ortaya çıkmaktadır. Sigorta şirketleri
tarafından, bu sebeplerle söz konusu sistemin daha önce bazı sigorta şirketleri
tarafından denendiği, ancak randıman alınmadığı tecrübe edildiğinden poliçe
bazlı ödeme sisteminde karar kılındığı ifade edilmiştir. Sektörde istisnai olarak
Aviva Sigorta ve Ergo İsviçre Sigorta Otto Zenith’den; Ray Sigorta’nın bir
acentesi olan Arkas Otomotiv AutoKing’den aldığı mini hasar onarımı hizmetinde 900
tamir başına ödeme sistemini kullanmaktadır.
Dolayısıyla poliçe bazlı yıllık ödeme sisteminin, şikâyet dilekçesinde bahsedilen
AutoKing’in ekonomik olarak güçlendirilmesi amacıyla uygulandığı iddiasının
aksine, sözleşmenin her iki tarafı açısından olumlu sonuçları bulunmaktadır.
Ancak bu sistemin, kendiliğinden münhasırlığı da beraberinde getirdiği akla
gelmektedir. Zira yıllık sabit bir miktar ödeme yapan sigorta şirketi bu ödemenin
yanı sıra başka bir şirkete de ödeme yapmayı makul görmeyebilir.
Öte yandan sektörde mini hasar onarımı yapan teşebbüslere (AutoKing ve Otto
Zenith) bakıldığında ise, farklı ödeme sistemleri kullansalar da münhasırlığın
geçerli olduğu görülmektedir. AutoKing, Ray Sigorta’nın bir acentesi olan Arkas 910
Otomotiv dışında tüm anlaşmalı olduğu sigorta şirketlerine mini hasar onarımını
poliçe bazlı yıllık fiyatlama sistemi ile sunmaktadır. Mini hasar onarımını sunan
09-29/608-147
22
diğer şirket olan Otto Zenith ise, Aviva ve Ergo İsviçre Sigorta’ya tamirat başına
hasar dosyası açarak, Euro Sigorta’ya poliçe bazlı yıllık ödeme sistemi ile bu
hizmeti sunmaktadır. Ancak tamir başına ödeme sistemini kullanan sigorta
şirketleri de dâhil olmak üzere tüm sektör bu hizmeti tek firmadan satın
almaktadır.
Dolayısıyla, münhasırlığın hizmetin fiyatlama sisteminden kaynaklanmadığı,
hizmetin özelliği gereği münhasırlığın doğduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Anadolu
Sigorta yetkilisi de bu konuda şunları ifade etmiştir: “Mini onarımda başka bir 920
şirketle de çalışmamız durumunda, standartları tutturmamız zorlaşacak, ayrıca
hem bizim için hem mini onarım şirketi için maliyet dezavantajı yaratacaktır.
Bizim toplu alım niteliğindeki pazarlık gücümüzü bölmemiz bize maliyet artışı
olarak dönecektir. Mini onarım şirketi için de sürümden kazanabileceği bir hizmet
olduğundan hizmet kalitesini, hizmet noktası yaygınlığını azaltacak ve standardı
tutturmak için bizden daha yüksek fiyat isteyecektir. Bu hizmetin alımında ve
sunumunda ölçek ekonomisinden faydalanılmaktadır.”. Dolayısıyla bu hizmet
alınırken denetim kolaylığını sağlamak, hizmet standardını tutturmak ve maliyet
avantajından faydalanmak için tek bir firmadan hizmet alınması gereği doğduğu,
pazarda ölçek ekonomisinin geçerli olduğu, söz konusu münhasırlığın objektif 930
gerekçelerinin olduğu anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle, söz konusu
münhasırlığın, AutoKing’in sahip olduğu bir pazar gücünden ziyade, sağladığı
etkinlik nedeniyle sigorta şirketlerinin kendi tercihlerinden kaynaklandığı
anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, hizmetin kendine özgü nitelikleri gereği pazarda ölçek ekonomisi
geçerli olduğundan ortaya çıkan fiili münhasırlığın hem sigorta şirketlerine hem
de mini onarım hizmeti sunan teşebbüslere maliyet avantajı sağladığı, hizmet
standardının tutturulması konusunda denetim kolaylığı sunduğu ve bu şekilde
müşteri memnuniyetini artırdığı ve dolayısıyla “hizmetin sunulmasında iyileşme”
sağlandığı, ekonomik ve teknik gelişmeye katkısı olduğu kanaatine varılmıştır. 940
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
Rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, malların
dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasında elde edilen iyileşmenin tüketiciye
yansıtılması gerekmektedir. Kanun'da tüketicinin ekonomik gelişmeden yarar
sağlaması gerektiği belirtilmekle birlikte, yararlanmanın ölçüsü ve kapsamı
hususunda herhangi bir ifade yer almamaktadır. Tüketicinin yarar sağlaması
açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış
sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay
ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin
elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilir. 950
Sigorta şirketlerinin sunduğu fiili münhasırlığa dayanan mini onarım hizmeti ile
kasko poliçesi sahibi müşteriler, küçük çaplı hasarlarını herhangi bir ek ücret
ödemeksizin ve hasarsızlık indirimi bozulmaksızın tamir ettirme imkânına
sahiptirler. Sunulan bu hizmetin tüketici faydasını artırdığı açıktır. Hizmetin tek bir
teşebbüsten alınmasının ise tüketici açısından şu faydaları bulunmaktadır:
Tüketici belli bir standartta ve kalitede hizmet alacağından emin olacaktır. Alınan
hizmetten memnun kalınmadığı durumda, müşterinin seçtiği bir servisten değil,
sigorta şirketinin seçtiği teşebbüsten hizmet alındığı için sigorta şirketi bu
09-29/608-147
23
durumdan sorumlu tutulabilecektir. Tek bir teşebbüsle muhatap olunduğu için
sigorta şirketinin, müşteri memnuniyetsizliğini gidermesi daha kolay olacaktır. Bu 960
durum ayrıca dolaylı olarak hizmet standardının daha da artırılmasına sebep
olacaktır. Çünkü sigorta şirketleri bir sonraki yıl müşterilerin genel olarak memnun
kalmadığı bir teşebbüsle çalışmaya devam etmeyecek, daha iyi standartlarda
hizmet sunan bir teşebbüsle anlaşacaktır. Bu durum hizmet kalitesinin sürekli
yükseltilerek tüketici faydasının artırılmasını sağlayacaktır.
Tüketici faydasına ilişkin yapılan değerlendirmede ayrıca, mini onarım hizmetini
müşterilerine bir tür hediye ya da promosyon gibi sunan sigorta şirketlerinin, bu
hizmetin maliyetini her yıl sigorta primlerini belirlerken dikkate aldığı ve bir maliyet
kalemi olarak primlere yansıttığı hususu da dikkate alınmalıdır. Yukarıda da
bahsedildiği gibi, tek bir şirketle çalışılması sigorta şirketleri açısından hem 970
maliyetlerin önceden tespit edilerek sabitlenmesi, hem de poliçe bazlı ödeme
sistemi ile personel ve diğer operasyonel maliyetlerin azaltılması sonucu toplam
maliyetlerin düşmesine neden olmakta, bu durum da müşterilere daha az prim
artışı olarak yansımaktadır. Münhasırlıktan kaynaklanan maliyet avantajını
müşterilerine yansıtmayan sigorta şirketinin primleri, rakiplerine göre yüksek
kalacağı için müşteri kaybına yol açacaktır. Bu durum da, sigorta şirketlerinin
maliyet avantajlarını tüketicilere yansıtması konusunda baskı oluşturmaktadır.
Aksi halde, birden fazla teşebbüsle çalışılması yani münhasırlığın olmaması
durumunda, sigorta şirketleri ölçek ekonomisinden faydalanamayacaklar, pazarlık
güçleri düşeceği için mini onarım hizmetinin toplam maliyetleri artacak ve bu da 980
prim artışı olarak tüketicilere yansıyacaktır. Dolayısıyla mini hasar onarımı
hizmetinin münhasıran tek bir teşebbüsten alınmasından tüketicilerin yarar
sağlayacağı görülmektedir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkânı tanımaması, bir başka
deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar
sağlamasının rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor
olmamasıdır. Bu şartın amacı, rekabetin kısmen sınırlandırılmasına izin verilen
piyasalardaki reel ve potansiyel rekabetin devamının teminidir. 990
Bu noktada, mini hasar onarımının nitelikleri gereği, var olan münhasır satın alma
uygulamasının ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmasına neden olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Yapılan
şikâyette AutoKing ile sigorta şirketleri arasındaki münhasırlık ilişkisi sonucu
AutoKing’in pazarda hâkim duruma geldiği ve pazara girişlerin engellendiği iddia
edilmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere AutoKing’in kasko poliçesi alanında
hizmet veren sigorta şirketlerinden 15’i ile mini onarım hizmeti anlaşması
bulunmaktadır. AutoKing’in birlikte çalıştığı sigorta şirketlerinin kasko sigortacılığı
pazarındaki toplam pazar payı yaklaşık % 55’dir. Pazarda faaliyet gösteren bir
diğer şirket olan ve üç adet sigorta şirketi ile anlaşması bulunan Otto Zenith’in ise 1000
yaklaşık toplam % 9 pazar payı bulunmakta, geriye kalan % 36 paya sahip adet
sigorta şirketlerinin ise mini onarım hizmeti bulunmamaktadır.
Bu durum ilk bakışta AutoKing’in pazarda hâkim durumda olduğu ve sigorta
şirketleri ile olan münhasır ilişkisi gereğince pazarın yeni girişlere kapanma
09-29/608-147
24
tehlikesinin bulunduğu izlenimini vermesine rağmen, bu durumun gerçeği
yansıtıp yansıtmadığını tespit etmek için, öncelikle ilgili pazar yapısının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda da belirtildiği üzere dosya konusu uygulamada ilgili hizmet pazarı talep
ve arz ikameleri dikkate alınarak “binek ve hafif ticari araçlara yönelik bakım ve
onarım hizmetleri” pazarı olarak tanımlanmıştır. Her ne kadar mini onarım 1010
hizmetinde hali hazırda AutoKing’in pazar payı çok yüksek olsa da, mini onarım
hizmetine ilişkin talep ve arz ikamelerinin yüksek olması nedeniyle, tüketicinin
başka bir yerden hizmet alma alternatifi oldukça geniş, yani pazarda potansiyel
rekabet çok yüksektir. Bu durumun bir göstergesi de mini onarım hizmeti sunan
teşebbüslerin sayısının her geçen gün artmasıdır. Potansiyel rekabetin bu kadar
yüksek olduğu bir pazarda bahsi geçen münhasırlık ilişkisinin pazarda rekabeti
sınırlayıcı etkisinin de olmaması beklenir.
Buna ek olarak, AutoKing ve Otto Zenith’in sigorta şirketleri ile yaptıkları
sözleşmelerin süresi birer yıldır. Sigorta şirketi temsilcileri ile yapılan
görüşmelerde de her yıl sözleşmelerin yenilendiği, yılsonuna yaklaşıldığında bir 1020
sonraki yıl için mini onarım hizmeti sunan teşebbüslerden teklif aldıkları, fiyat,
kalite, hizmet ağı, kurumsallık ve profesyonellik gibi birtakım kriterlere yönelik
yapılan değerlendirmelerden sonra hangi şirketle çalışılacağına karar verildiği
belirtilmiştir. Yani, AutoKing’in sahip olduğu münhasırlık hakkı 1 yıl geçerli olup,
sigorta şirketlerinin bir sonraki yıl başka bir firmayla çalışmaları her zaman
mümkündür. Nitekim mini hasar onarımı sadece AutoKing tarafından
sunulmaktayken, hali hazırda Otto Zenith pazara girmiş ve üç sigorta şirketi ile
anlaşma yapmıştır. Bu şirketlerden bir tanesi olan Aviva Sigorta 2008 yılına kadar
AutoKing ile çalışmış, sonrasında Otto Zenith’i tercih etmiştir. Bu durum, belli bir
kalitede hizmet standardını tutturan her teşebbüsün sigorta şirketleri ile mini 1030
onarım hizmeti sunmasının önünün açık olduğunu göstermektedir.
Ayrıca, mini onarım yapan teşebbüsler için büyük alıcı olan sigorta şirketlerinin
bu pazardaki rekabetin sınırlanmasından olumsuz etkileneceği düşünüldüğünde,
sigorta şirketleri rekabetin kısıtlanmasına izin vermeyecektir. Zira bu hizmet
sigorta şirketleri için vazgeçilmez olmadığı için bu hizmeti almamaları ihtimali de
mini onarım teşebbüslerinin rekabetçi davranışlarını terbiye edici niteliktedir.
Nitekim sigorta şirketleriyle yapılan görüşmelerde, bu dikey ilişkide AutoKing’in
yanı sıra şikâyetçi teşebbüsün de pazarda etkin bir şekilde çalışması için söz
konusu teşebbüse fırsatlar verildiği, bu pazardaki rekabetten kendilerinin
faydalanacaklarının bilindiği defalarca ifade edilmiştir. Dolayısıyla potansiyel 1040
rekabetin güçlü olması, yıllık sözleşmeler yapılması ve sigorta şirketleriyle çıkar
çatışmasının terbiye edici etkisi dikkate alındığında, piyasanın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkması mümkün görünmemektedir.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşul gereği, malların üretim veya
dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da
ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması ile bu gelişme ve iyileşmelerin
tüketiciye yansıtılmasında rekabeti daha az sınırlayan bir yöntem mevcut ise
anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu koşula aykırılık, ya izlenen amacın 1050
09-29/608-147
25
elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya da rekabetin
sınırlanması gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip
olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde
rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler.
Yukarıda da bahsedildiği üzere, mini hasar onarımı anlaşmalarında yer alan
münhasırlık ilişkisinin temel nedeni, mini onarım hizmetinin niteliği gereği böyle
bir sistemin taraflar açısından en makul sistem olmasıdır. Mini onarım
hizmetlerinin sigorta şirketleri ve dolayısıyla tüketiciler için toplam maliyeti bu
hizmetin tek bir firmadan alınması durumda minimize edilmektedir. Söz konusu
hizmetler bu nedenle ölçek ekonomilerine sahiptir. Sigorta şirketleri açısından 1060
mini hasar onarımı hasar bazında düşünüldüğünde çok önemli bir maliyet kalemi
olmamakta birlikte, bu hizmetin farklı teşebbüslerden alınması durumunda toplam
maliyet önemli boyutlara ulaşabilecektir. Bu durum da tüketiciler tarafından
ödenecek prim miktarını yükseltecektir. Buna ek olarak, münhasırlığın olmadığı
bir durumda sigorta şirketleri birçok teşebbüs ile çalışacaktır. Bu durum yine
yukarıda belirtilen sebeplerle hem sigorta şirketlerinin maliyetlerini artıracak, hem
de belli bir hizmet standardının oluşmaması ve sigorta şirketleri tarafından etkin
bir denetim yapılamaması nedeniyle müşteri memnuniyetini azaltacaktır.
Dolayısıyla, mini hasar onarımı hizmeti niteliği gereği, tek bir firmadan hizmet
satın alındığı sürece, en etkin şekilde uygulanan, mini onarım hizmeti veren 1070
teşebbüsler, sigorta şirketleri ve nihai tüketici olan poliçe sahipleri için en çok
fayda sağlayan bir hizmet türüdür.
Sonuç olarak, mini hasar onarımının münhasıran AutoKing’den alınması
sonucunu doğurması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
olan ve Anadolu Sigorta, Güneş Sigorta, Başak Sigorta, Aksigorta, Allianz
Sigorta, Ankara Sigorta, Birlik Sigorta, HDI Sigorta, Hür Sigorta, AIG Sigorta,
Demir Sigorta, Dubai Group Sigorta, Eureko Sigorta, Ray Sigorta’nın bir acentesi
olan Arkas Otomotiv ve Türk Nippon Sigorta ile AutoKing arasında yapılan aynı
içerikli sözleşmelerin, Kanun’un 5. maddesinde belirtilen koşulları taşıdığı ve
bireysel muafiyetten faydalanabileceği anlaşılmaktadır. 1080
I.4.1.1.4. AutoKing’in Tercih Edilme Sebepleri ve Mobil Parça Onarımı
Sözleşmeleri Hakkında Değerlendirme
Yukarıda da belirtildiği üzere, çoğunluğu kasko sigortacılığı pazarında önemli bir
paya sahip olan 15 adet sigorta şirketi, mini onarım hizmetlerinde AutoKing ile
çalışmayı tercih etmiştir. Dr. Vinyl markası ile faaliyet gösteren CNK tarafından
yapılan şikâyet başvurusunda sigorta şirketlerinin AutoKing ile çalışması sonucu
AutoKing’in pazarda hâkim duruma geldiği ve CNK’nın pazar dışına itildiği iddia
edilmiştir. Bu noktada öncelikle her biri birer ticari işletme olan sigorta şirketlerinin
hizmet alımında çalışacakları teşebbüsleri belirleme serbestîlerinin olduğunu
belirtmek gerekir. Sigorta şirketlerinin belirledikleri tüm kriterlere uyan teşebbüs 1090
veya teşebbüslerden çalışmayı tercih etmeleri doğaldır. Bu durumda sigorta
şirketlerinin mini onarım hizmetini alacakları teşebbüslerde aradıkları kriterlerin
neler olduğu ve AutoKing’i tercih etme sebepleri tespit edilmelidir.
Önaraştırma kapsamında sigorta şirketleri ile yapılan görüşmelerde, söz konusu
şirketlerin mini onarım hizmetinin alımında dikkat ettikleri kriterler sorulduğunda
09-29/608-147
26
sigorta şirketlerinin belli kalite standartlarına ve yaygın bir hizmet ağına sahip,
güvenilir, profesyonel, kurumsal, şeffaf bir çalışma sistemi olan ve böylece
sigorta şirketleri tarafından denetimi kolay olan, sigorta şirketini temsil edebilecek
nitelikte, müşteri memnuniyeti odaklı onarım şirketleri ile çalışmayı tercih ettikleri
öğrenilmiştir. Söz konusu şirketlerin yetkililerince, AutoKing’in pazarda söz 1100
konusu kriterleri sağlayan bir şirket olması sebebiyle tercih edildiği ve hizmet
kalitesinden memnun olunduğu belirtilmiştir.
Oto bakım onarım hizmetleri ve mini onarıma ilişkin teknikleri yeni kullanılmaya
başlandığı bir dönemde, bu tekniklerle yapılan onarımları bir paket halinde bir
araya getirerek, sigorta şirketlerine hizmet olarak sunan ilk teşebbüs AutoKing
olmuştur. Söz konusu hizmetlerin müşterilere perakende olarak sunumu ile
hizmet vermeye başlamış, sonrasında sigorta şirketleriyle kasko poliçesi
kapsamında mini onarım hizmet paketinin sunumunu geliştirmiştir. Yurt dışında
yaygın, ancak Türkiye’de bilinmeyen yeni bir hizmet sunumuyla bakım-onarım
pazarına girmiştir. AutoKing sigorta şirketlerine yönelik bir paket oluşturma 1110
fikriyle, yani bir inovasyonla pazara girmiş ve mini onarım hizmetleri pazarını
Türkiye’de yaratan şirket olmuştur. Sonrasında mini onarım hizmetlerinin tanıtımı
ve yaygınlaşmasını sağlanmıştır.
AutoKing’in diğer mini onarım şirketlerinden üstünlüğü olarak, kaliteli hizmet
sunduğu, kurumsallığa önem verdiği, franchise sistemine dayalı yaygın bayilikleri
ile kalite standardını, müşteri memnuniyetini sağladığı ifade edilmiştir. Şeffaf ve
denetime açık iş süreçleri oluşturarak franchise’larının hizmet kalitesini sürekli
denetlemesi de, müşteri memnuniyetine önem veren ve müşterilerden gelen
şikâyetlere çözüm odaklı yaklaşımıyla birlikte, rekabetçi avantaj kazanmak için
müşterilerine bu hizmeti sunan sigorta şirketleri tarafından tercih edilme sebebi 1120
olmuştur.
Dolayısıyla AutoKing’in bir inovasyonla pazara girdiği ve sonrasında da bu
inovasyondan kaynaklanan etkinliği kullanarak, alıcı ihtiyaçlarına göre sistemini
geliştirip pazar lideri konumuna geldiği, pazarda dinamik etkinlik sağlayarak
rekabeti olumlu yönde etkilediği söylenebilir.
Yapılan görüşmelerde, şikâyetçi taraf olan CNK’nın sigorta şirketleri tarafından
fazla tercih edilmemesinin sebepleri olarak ise; CNK’nın profesyonel ve kurumsal
davranmaması, AutoKing’le aynı dönemde, hatta 1 yıl önce, pazara girmesine
rağmen yaygın ve kalite standardını tutturabilecek bir servis ağı kuramaması,
sanayideki servislere kendi tabelasını asarak oluşturduğu bayiliklerinde kalite 1130
standardı ve müşteri memnuniyetine yönelik eksikliklerinin çokluğu ve müşteri
odaklı çalışmadığı belirtilmiştir. Ayrıca CNK ve bayilerinin müşteri memnuniyeti
için bu hizmeti sunan sigorta şirketlerinin müşterilerine karşı sigorta şirketlerini
temsil edebilme yeteneğinin olmadığı ifade edilmiştir. CNK mini onarım hizmeti
konusunda sigorta şirketleri ile çalışmak istemekte ve her yıl sigorta şirketlerine
bu amaçla teklif sunmaktadır. Ne var ki, sigorta şirketleri yukarıda bahsi geçen
kriterleri sağlamadığı için CNK’yı tercih etmemektedirler.
Bu noktada mobil tampon ve plastik parça onarımı hizmetine ilişkin şikâyet
dilekçesinde bahsedilen sorunlara da değinmekte fayda vardır. Bu hizmet
tampon, far, çamurluk, torpido, kapı iç panelleri, orta konsol gibi araçların plastik 1140
aksamlarında ve alüminyum alaşımlarından üretilmiş motor kaputu, kapı,
09-29/608-147
27
çamurluk, bagaj kapağı gibi parçalarda oluşmuş ezik, sıyrık, çatlak, kopuk, göçük
gibi hasarların ilgili parçanın aracın bulunduğu oto servisinden veya aracın
bulunduğu başka bir yerden onarım şirketi tarafından alınarak tamir edilmesi ve
sonra tekrar teslim edilmesi şeklinde tanımlanabilir. Söz konusu hizmet pazarda
faaliyet gösteren AutoKing, CNK, Otto Zenith, Auto Life Center gibi mini onarım
tekniklerinde uzmanlaşmış firmaların yanı sıra, pek çok yetkili ve özel servis
tarafından da sunulmaktadır.
Bu hizmetin mini onarım hizmetinden farkı, bu hizmette sadece hasar başına
ödeme sistemi bulunması, bu hizmet için ayrı bir sözleşme imzalanması ve çok 1150
sayıda firmanın bu hizmeti sağlayabilmesi ve sigorta şirketlerinin çok sayıda firma
ile eş zamanlı çalışabilmesidir. Her hasar için hasar dosyası açılmakta, eksper
tarafından yapılan inceleme sonucu hasarlı parçanın mobil parça tamiri
kapsamda onarılmasına karar verilmekte, yapılan onarımın faturası sonrasında
sigorta şirketine gönderilerek ödeme talep edilmektedir. Böyle bir akışta, hasarlı
bir parçanın sigorta şirketlerinin anlaşmış olduğu hangi onarım şirketine
gönderileceğine eksperler karar vermektedir. Sigorta şirketleri ile yapılan
görüşmelerde, sigorta şirketlerinin pek çok şirketle anlaşmış olmasına rağmen,
eksperlerin genellikle hasarlı parçaları daha hızlı ve iyi hizmet veren ve yaygın bir
servis ağına sahip şirketlere yönlendirdiği belirtilmiştir. Sonuç olarak mobil parça 1160
onarımında da mini hasar onarımında olduğu gibi kaliteli ve profesyonel hizmet
sunumu, yaygın bir servis ağına sahip olma gibi unsurlar, eksperler tarafından
tercih edilme sebebidir.
Bu noktada, CNK tarafından yapılan başvuruda yer alan Yapı Kredi Sigorta ile
ilgili şikâyete değinmekte fayda bulunmaktadır. Yapı Kredi Sigorta’nın CNK ile
imzaladığı mobil tampon ve plastik parça onarımına yönelik sözleşmeyi nedensiz
bir şekilde feshettiği şikayet edilmiş, fesih sebebinin AutoKing ile sigorta
şirketlerinin Rekabet Kurumuna şikayet edilmesinden kaynaklanabileceği iddia
edilmiştir.
Söz konusu şikâyet ile ilgili olarak, Yapı Kredi Sigorta ile yapılan görüşmede, 1170
CNK ile aralarındaki sözleşmenin fesih nedeninin aralarında yaşanan bir
anlaşmazlıktan kaynaklandığı belirtilmiştir. CNK’nın sorun yaşadığı bir bayisiyle
sözleşmesini feshettiği, ancak bu durumdan Yapı Kredi Sigorta’yı haberdar
etmediği ifade edilmiştir. İki yıl önce söz konusu bayi tarafından yapılan bir
onarımın bedelinin Yapı Kredi Sigorta tarafından CNK’ya ödendiği, ancak
CNK’nın bu ödemeyi bayisine aktarmadığı bilgisi verilmiştir. Söz konusu bayi ile
CNK arasında anlaşmazlık çıkıp aralarındaki sözleşme feshedildiğinde ise bayi
ödemeyi Yapı Kredi Sigorta’dan talep etmiştir. Yapı Kredi Sigorta ise CNK’dan
yapılan ödemeyi aktarmasını istemiş, ancak bu talep CNK tarafından
gerçekleştirilmemiş, Yapı Kredi Sigorta gerekli ödeme değişikliğini yapmak 1180
zorunda kalmış; ancak bu ödeme değişikliği geçmişe yönelik olduğundan şirketin
geçirdiği denetlemelerde bu operasyonun izah gereği duyulan bir konu haline
gelmesi nedeniyle bu durumdan rahatsız olunmuştur. Yapı Kredi Sigorta
yetkililerince, bayisiyle yaşadığı sorunda kendilerinin taraf konumuna
geçmelerinin CNK’nın kurumsallaşma ve profesyonellik konusunda sıkıntıları
olduğunun bir göstergesi şeklinde algılandığı belirtilmiştir. AutoKing’in
kurumsallık, profesyonellik ve kaliteli hizmet sunumu konusunda CNK’nın daha
üstün olduğu ve daha çok tercih edildiği ifade edilmiştir.
09-29/608-147
28
Sonuç olarak, taraflar arasında akdedilmiş olan ve 4054 sayılı Kanun’un 4, 6 ve
7. maddeleri kapsamında herhangi bir rekabet ihlali içermeyen, ancak Yapı Kredi 1190
Sigorta tarafından tek taraflı olarak feshedilen “Mobil Tampon ve Plastik Parça
Onarımı Sözleşmesi”nin ticari bir anlaşmazlık sonucunda feshedildiği, bu
hususun 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı ve ticaret mahkemeleri
tarafından çözülmesi gereken bir özel hukuk anlaşmazlığı olduğu kanaatine
varılmıştır.
CNK tarafından yapılan şikâyette, CNK’nın Doğuş Otomotiv ile arasındaki
sözleşme kapsamında 9 yıl mobil tampon ve plastik parça onarımı hizmeti
verdiği, ancak son zamanlarda Doğuş Otomotiv tarafından söz konusu hizmetin
talep edilmediği, bu durumun sebebi olarak ise servislerine gelen hasarlı
araçların mini onarım işlemlerinin sigorta şirketi eksperleri tarafından sigortalının 1200
anlaşmalı olduğu firmalara yönlendirildiğinin belirtildiği ifade edilerek, söz konusu
uygulama ile CNK’nın pazar dışına itildiği iddia edilmiştir.
Yukarıda da bahsedildiği üzere, sigorta şirketleri mobil parça onarımına ilişkin
birden fazla onarım şirketi ile anlaşmakta, ancak bir hasarın varlığı durumunda
hasarlı parçanın hangi onarım şirketi tarafından tamir edileceğine sigorta
şirketlerinin eksperleri karar vermektedir. Sigorta şirketleri ile yapılan
görüşmelerde ise eksperlerin genellikle hasarlı parçaları daha hızlı ve kaliteli
hizmet veren, profesyonel ve yaygın bir servis ağına sahip olan onarım
firmalarına yönlendirdiği belirtilmiştir. Bu durum, CNK’nın eksperler tarafından
tercih edilmemesinin, iddia edildiği üzere CNK’nın pazarın dışına itilmesine 1210
neden olan bir rekabet ihlalinden değil, eksperlerin ticari hayatın bir gereği olarak
hizmet sunumundan memnun kaldığı teşebbüs ile çalışmayı tercih etmelerinden
kaynaklandığını göstermektedir. Bu açıklamalardan bahsi geçen şikâyetin 4054
sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılmıştır.
I.4.1.2. Yatay İhlaller
Şikâyet dilekçesinde, sigorta şirketlerinin aralarında var olan bir anlaşma sonucu
münhasıran AutoKing ile çalıştıkları, sigorta şirketlerinin çeşitli etkinliklerde bir
araya gelerek mini hasar onarımı pazarını konuştukları, pazar bilgilerini
paylaştıkları ve pazarı aralarında bölüştükleri öne sürülmektedir. Bu duruma 22-
25.5.2008 tarihlerinde İzmir Çeşme’de yapılan AutoKing bayi toplantısına sigorta 1220
şirketlerinin temsilcilerinin gözlemci olarak katılması örnek olarak verilmektedir.
Bu iddiaya kanıt olarak da söz konusu toplantı ile ilgili haber içeren “Sigortacı”
gazetesi haberi gösterilmektedir. Söz konusu haberde ise AutoKing’in yıllık bayi
toplantısındaki bayi eğitimlerinde sigorta şirketlerinin temsilcilerinin gözlemci
olarak yer alması dışında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
Daha önce yer verildiği üzere, sigorta şirketlerinin AutoKing ile münhasıran
çalışmasının ekonomik ve makul gerekçeleri bulunmaktadır. Ayrıca, alt pazar
olan mini hasar onarımı pazarındaki rekabetten olumlu etkilenecek olan sigorta
şirketlerinin, bu pazardaki rekabeti bozmak amacıyla aralarında anlaşmaları ise
kendilerine zarar verecek niteliktedir. Zira Autoking dışında başka şirketlerin de 1230
alt pazara girmemesinin sigorta şirketlerine bir faydası bulunmadığı gibi, bilakis
alt pazarda çok sayıda şirketin rekabeti, kendilerine daha düşük fiyat ve daha
kaliteli hizmet satın almaları sonucunu doğurabilecektir. Bu durumun aksi ise,
sigorta şirketlerinin de bahsi geçen alt pazarda bizzat yahut bir iştirakinin faaliyet
09-29/608-147
29
göstermesi durumunda geçerli olabilecektir. Ancak mevcut dosyada böyle bir
durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla sigorta şirketlerinin aralarında anlaşarak alt
pazara girişleri engellemesi ihtimali makul görünmemektedir. Ayrıca, sigorta
şirketi yetkililerinin çeşitli toplantılarda mini hasar onarımı pazarı hakkında
konuşmaları, bilgi alışverişinde bulunmaları tek başına pazarda rekabetin
kısıtlandığını göstermemektedir. Aralarında pazarı paylaştıklarına ilişkin olarak 1240
ise şikâyet dilekçesinde makul bir gerekçe ya da bilgi ya da belge sunulmamıştır.
Ayrıca, çok sayıda teşebbüsün bulunduğu ve rekabet düzeyinin yüksek olduğu
kasko sigortacılığı pazarında, sigorta şirketlerinin mini onarım hizmetlerinde
rekabeti kısıtlamak için anlaşmalarına uygun görünmemekte, daha önce
belirtildiği gibi ekonomik bakımdan gerekçeden de yoksun kalmaktadır.
Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde sigorta şirketleri
arasında Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti ihlal eder nitelikte bir
anlaşma veya uyumlu eylem bulunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi, belge
bulunmamıştır.
I.4.2. Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme 1250
Yapılan başvuruda iddia edilen bir başka husus, kasko kapsamında mini hasar
onarımı hizmetlerinde hâkim durumda olan AutoKing’in kasko poliçesi kapsamı
dışındaki hizmetler ile boya koruma ve araç temizlik hizmetlerinde poliçe sahibi
müşterilere %30 oranında indirim yapmak suretiyle mini hasar onarımı
hizmetlerindeki hâkim durumunu perakende olarak sunulan mini onarım
hizmetleri pazarında kötüye kullandığı ve bu şekilde 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği iddiasıdır.
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre; bir veya birden fazla teşebbüsün
ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte 1260
davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. Söz konusu
maddenin devamında hangi hallerin kötüye kullanma sayılacağı sıralanmıştır.
6. madde kapsamında bir ihlal incelemesi yapılırken, öncelikle ilgili pazarda
hâkim durumun varlığı sorgulanmalıdır. 4054 sayılı Kanun’un 3.maddesinde
“hâkim durum, belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve
müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi
ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde tanımlanmıştır. Hâkim
durum tespitinde ilgili teşebbüs ile rakiplerinin pazar payları, pazara giriş engelleri
ve potansiyel rekabet, gibi unsurlar göz önünde bulundurulmaktadır.
Dosya konusu önaraştırmada ilgili hizmet pazarı “binek ve hafif ticari araçlara 1270
yönelik bakım ve onarım hizmetleri” olarak belirlenmiştir. Söz konusu hizmet, ilgili
pazarda faaliyet gösteren özel veya bağımsız servisler ile motorlu taşıt
sağlayıcılarının yetkili servisleri tarafından da sunulmaktadır. Dolayısıyla pazarda
mevcut durumda çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Motorlu taşıt markalarının
Türkiye’de satış ve servis ağını kuran distribütörlerinin sayısının 40-50 civarında
olması ve her bir distribütörün de çok sayıda yetkili servisinin bulunması, ayrıca
her bir ilde çok sayıda irili ufaklı özel servisin faaliyet göstermesi, daha önce de
bahsedildiği gibi yüksek olmayan bir sermaye ve eğitime ihtiyaç gösteren pazara
girişin oldukça kolay olması, potansiyel rekabetin de yüksek olması nedeniyle
09-29/608-147
30
dikkate alındığında, pazarın oldukça rekabetçi olduğu, anılan pazarda hâkim 1280
durumun söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.
Tüm bu bilgiler ışığında AutoKing’in ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı ve bu
nedenle söz konusu teşebbüsün kasko poliçesi kapsamı dışındaki hizmetler ile
boya koruma ve araç temizlik hizmetlerinde poliçe sahibi müşterilere %30
oranında indirim uygulamasının Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilemeyeceği neticesine varılmıştır.

K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmetini, Anadolu Sigorta 1290
A.Ş., Aksigorta A.Ş., Allianz Sigorta A.Ş., Başak Groupama Sigorta A.Ş., Güneş
Sigorta A.Ş., Ankara Sigorta A.Ş., Birlik Sigorta A.Ş., HDI Sigorta A.Ş., AIG
Sigorta A.Ş. ve Aviva Sigorta A.Ş.’nin münhasıran Beken Otomotiv San. Tic.
A.Ş.’den almaları sonucu;
- söz konusu şirketin piyasada tekel konumuna geldiği,
- CNK Ticaret Ltd. Şti.’nin piyasa dışına itildiği ve
- piyasaya girişlerin engellendiği
iddialarının gerçeği yansıtmadığına,
b) - CNK Ticaret Ltd. Şti. ile Yapı Kredi Sigorta A.Ş. arasındaki “Mobil Tampon ve
Plastik Parça Onarımı” hizmetine ilişkin sözleşmenin Yapı Kredi Sigorta 1300
tarafından sebepsiz bir şekilde feshedildiği,
- CNK Ticaret Ltd. Şti. ile Doğuş Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş. arasında
mobil parça onarımına ilişkin bir anlaşma bulunmasına rağmen Doğuş Otomotiv
servislerine gelen hasarlı parçaların sigorta şirketi eksperleri tarafından belli
onarım firmalarına tamir ettirildiği ve bu suretle CNK Ticaret Ltd. Şti.’nin pazar
dışına itildiği
iddialarının 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığına,
c) Kasko sigortacılığı alanında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında anlaşma veya uyumlu eylemleri sonucu mini
hasar onarımı hizmetlerinde rekabeti engellediği iddiasına ilişkin herhangi bir 1310
belgeye ulaşılamadığına,
d) Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş.’nin ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı ve
dolayısıyla Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilmediğine,
bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine;
2- a) Kasko sigortası kapsamında mini hasar onarımı hizmeti satın alan 15
sigorta şirketi ile Beken Otomotiv San. Tic. A.Ş. arasında “mini hasar onarımı”
hizmetine ilişkin yapılan dikey anlaşmaların,
09-29/608-147
31
- sözleşmelerde yer almasa dahi uygulamasında oluşan münhasır satın alma
nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini 1320
ihlal eder nitelikte olduğuna,
- söz konusu dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğü nedeniyle 2005/4 sayılı
“Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği” kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığına,
b) ancak söz konusu anlaşmalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında
bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy