Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-113 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-33/733-171
Karar Tarihi : 15.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Gülçin DERE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
D. TARAFLAR : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mah. Aytar Cad. No: 2, 34340 20
Beşiktaş/İstanbul
- Migros Ticaret A.Ş.
Turgut Özal Cd. No: 12 34758 Ataşehir/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Garanti) ve Migros
Ticaret A.Ş. (Migros) arasında 3.4.2009 tarihinde imzalanan “Kredi Kartı
İşbirliği Sözleşmesi” ve bu Sözleşmenin ayrılmaz bir parçasını teşkil eden
“Niyet Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 2.6.2009 tarih ve 3848 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 9.7.2009 tarih ve 2009-4-113/MM-09-KT sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 10.7.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-
130/228 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, 4054 sayılı Kanun'un 4.
maddesine aykırı hükümleri nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyen bildirim
konusu Sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlandığı görüşüne yer verilmiştir. 40
09-33/733-171
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı 50
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarları, “bankalar ya da tüketici
finansmanı şirketleri tarafından pazarlanan, ileriki bir tarihte ödeme ya da taksitle
alışveriş ve tüketici finansmanı olanağı sağlayan ve belirli işyerlerinde geçerli
olan tüketici finansmanına yönelik kredi kartları pazarı” hızlı tüketim malları
perakendeciliği pazarı” olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Kredi kartları ile alışveriş imkânı sunan üye işyerlerinin tüm Türkiye’de neredeyse
homojen bir yapıda dağılması, Migros’un işlettiği Tansaş, Şok, Migros, 5M, Makro
Center isimli marketlerin de yine aynı şekilde Türkiye genelinde faaliyet 60
göstermesi ve bunlarla bağlantılı olarak ödül kazanma-kullanma imkânlarının
Türkiye içerisinde veya Türkiye başlangıçlı olarak sunulması dikkate alındığında,
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Bildirime Konu Sözleşme
Bildirim Formu’nda yer verilen bilgilere göre, inceleme konusu “Kredi Kartı İşbirliği
Sözleşmesi” ve bu Sözleşme’nin ayrılmaz bir parçasını teşkil eden “Niyet
Sözleşmesi” ile bankacılık sektöründe faaliyet gösteren Garanti ve perakendecilik 70
alanında faaliyet gösteren Migros, bir yandan Migros mağazalarında uygulanan
mağaza sadakat kartı uygulaması niteliğindeki “Migros Club Kart” özelliklerini,
diğer taraftan da Garanti tarafından uygulanmakta olan “Bonus Kredi Kartı”
özelliklerini taşıyan ve taraflarca hâlihazırda uygulanmakta olan kart
programlarını “Money Kredi Kartı Programı” adı altında birleştirerek yeni bir
sadakat programı uygulaması başlatmayı amaçlamaktadır.
Sözleşmelerin imzalanması ile birlikte taraflar; diğer tarafın gerçekleştirmekte
olduğu ana faaliyetlerine hiç bir şekilde müdahale etmeksizin, yeni bir marka
yaratmayı, mevcut müşterilerinin sadakatini artırmayı, yeni müşteriler edinmeyi,
yeni müşterilere ilişkin sadakat oluşturmayı ve satışlarını artırmayı 80
amaçlamışlardır.
Söz konusu işbirliği programı, Migros veya Garanti müşterilerinin talep etmeleri
durumunda Garanti’den temin edecekleri Money markasını taşıyan kredi kartını
kullanarak, marketlerde (Migros tarafından işletilen/işletilecek olan Tansaş,
Migros, Şok, 5M ve Macrocenter mağazaları ile www. içerisinde
yer alan Migros Sanal Market’in yanı sıra, Migros’un Sözleşme süresince sahip
olacağı/işleteceği diğer market ve süper marketler) yapmış oldukları harcamalar
karşılığında Money’in yanı sıra sürpriz indirimler, marketler dışında yapmış
oldukları harcamalarda ise Bonus kazanacakları bir düzenlemeyi öngörmektedir.
09-33/733-171
3
Kazanılan Money’ler sadece Marketlerde kullanılabilirken, Bonuslar hem 90
marketlerde hem de Garanti’nin ve Garanti’nin lisans verdiği diğer “Üye İşyeri
Anlaşması Yapan Bankaların Bonus Kredi Kartı Programı” kapsamında anlaşma
yaptığı diğer üye işyerlerinde kullanılabilecektir.
Bununla birlikte Migros, kendisi tarafından uygulanmakta olan Migros Club Kart
uygulamasını, Garanti ise Bonus Kredi Kartı Program uygulamasını, anılan
programlara ilişkin Sözleşmelerle getirilen bir düzenlemeye tabi olmaksızın, kendi
belirledikleri/belirleyecekleri uygulama kuralları çerçevesinde serbestçe
sürdürmeye devam edebileceklerdir.
Taraflar, Sözleşme kapsamındaki işbirliği programını, başta Migros Club Kart
sahipleri olmak üzere market müşterilerine duyurmak, sunmak ve program 100
süresince cazip kılmak ve Money kredi kartı sayısının artırılmasını sağlamak için
azami çabayı sarf edeceklerdir. Money’e ilişkin kampanya duyurusunda Migros;
tüm marketlerde kampanyaya ilişkin görselleri, görünürlüğün yüksek olduğu
yerlerde bulunduracaktır. Migros; tüm market kasalarında; Money’e ilişkin
kampanya ve tanıtım materyallerini ücretsiz olarak sergileyecektir. Migros
tarafından “ekspres” kasalara “contactless” cihazları kurulacak olup ekipman
maliyeti Banka tarafından karşılanacaktır.
Migros; Migros Club Kart’larına yapacağı her türlü promosyon, kampanya ve
pazarlama aktivitesini birebir Money’e de uygulayacaktır. Banka da Bonus kredi
kartlarına yapacağı her türlü promosyon, kampanya ve pazarlama aktivitesini 110
birebir Money’e de uygulayacaktır.
Bonus programına dâhil bir kart olması öngörülen Money’in, Standart, Gold ve
Platinum olmak üzere 3 türde düzenlenmesi, yeni bir marka ve kart görseline
sahip olması, temassız kart özelliğine sahip olması, kart üzerinde Bonus sadakat
programının yer alması, Migros formatlarında minimum Migros Club Kart
özelliklerine sahip olması (ancak Migros’un dâhil olduğu diğer sadakat
programlarındaki koşullardan yararlandırma yükümlülüğü bulunmayacaktır),
ayrıca Migros formatlarına özel bir ödül programının kullanılması ve Bonus Kredi
Kartı Üye İşyerlerinde taksitli işlem yapabilme ve Bonus kazanma, kullanma
özelliklerine sahip olması öngörülmektedir. 120
İşbirliği anlaşması ile yeni çıkarılacak Money kredi kartının avantajları sayesinde
Migros marketlerine daha çok müşteri çekilmesi ve hem mevcut hem de yeni
müşterilerin harcamalarından bu özel kartın alacağı payın arttırılması
amaçlanmaktadır. Bu şekilde her iki taraf da kendi rakiplerine karşı bir rekabet
üstünlüğü elde etmeyi hedeflemektedir.
H.2.2. Değerlendirme
H.2.2.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi
Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi’nin “Migros Club Kart Uygulamasının Migros
Tarafından Sürdürülmesi” başlıklı 3.1. maddesinde; “Migros, halihazırda devam 130
eden Migros Club Kart uygulamasını kendi takdirine bağlı olarak sürdürecektir.
Ancak Migros, bu hakkını kullanırken, Money Kredi Kartının satışı ve kullanımını
09-33/733-171
4
cazip olmaktan çıkartmayacak, Money Kredi Kartına ve bu işbirliğinin tümüne
zarar verecek sonuçlar doğuracak şekilde hareket etmeyecektir. Migros Club Kart
uygulaması kapsamında Migros tarafından verilen avantajlara dair esaslı
değişikliklerle ilgili olarak Migros, Banka’ya önceden bilgi verecektir.
Migros; Migros Club Kart’larına yapacağı her türlü promosyon, kampanya ve
pazarlama aktivitesini birebir Money Kredi Kart’ına da uygulayacaktır. Banka da
Bonus Kredi Kartlarına yapacağı her türlü promosyon, kampanya ve pazarlama
aktivitesini birebir Money Kredi Kart’ına da uygulayacaktır. 140
Migros, Money Kredi Kartının Marketlerde her zaman en avantajlı kredi kartı ve
kredi kartı programı olarak yer almasını sağlayacaktır.” şeklinde düzenlemeye yer
verilmiştir.
Buna göre, Migros veya Garanti müşterileri Money markasını taşıyan kredi kartını
kullanarak, Marketlerde yapmış oldukları harcamalar karşılığında Money’in yanı
sıra sürpriz indirimler, Marketler dışında yapmış oldukları harcamalarda ise
Bonus kazanacaklar, kazanılan Money’ler sadece marketlerde kullanılabilirken,
Bonuslar hem marketlerde hem de Garanti’nin ve Garanti’nin lisans verdiği diğer
Üye İşyeri Anlaşması Yapan Bankaların Bonus Kredi Kartı Programı kapsamında
anlaşma yaptığı diğer üye işyerlerinde kullanılabilecektir. 150
Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi’nde, “Data; başvuru formu/talep formu ile Money
Kredi Kartı talebi alınmış ve/veya Banka ile Migros’a paylaşım ve işleme
konularında yetki ve muvafakat vermiş müşterilerin bilgisi” olarak tanımlanmış
olup, “Gizlilik ve Üye Bilgilerinin Korunması” başlıklı 9. Bölümünde gizli bilgiler,
Migros ve Banka’nın birbirlerine ilettikleri Sözleşme hükümleri, kart
hamillerine/müşterilere ait isim, adres, irtibat bilgileri, kazanılan ve kullanılan
ödüller de dâhil olmak üzere bunlara ilişkin bilgiler olarak tanımlanmıştır. Gizli
Bilginin Korunması başlıklı 9.2. maddesinde; “İşbu Sözleşmede belirtilen haller
hariç olmak üzere, Migros ve Banka işbu Sözleşme kapsamında belirtilen Gizli
Bilgileri (Banka’nın iştiraklerinden Money Kredi Kartı operasyonunu sağlayan 160
GÖSAŞ, Garanti Bilişim Teknolojisi ve Tic. T.A.Ş., ve Migros’un iştiraki Sanal
Merkez T.A.Ş. ile tarafların kendi çalışanları, ifa yardımcıları ve hizmet
sağlayıcıları (gönderi, çağrı merkezi, veritabanı vb. hizmetleri firmaları) hariç
olmak üzere) herhangi bir üçüncü kişiye açıklamayacak, kullanmayacak,
satmayacak, devretmeyecek, yayınlamayacak, göstermeyecek ya da bir başka
şekilde üçüncü kişilere açık bulundurmayacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Diğer taraftan, “Niyet Sözleşmesi”nde “Migros Club Datası”na ilişkin hükümler
düzenlenmiş olup, “Migros Club Datası”nın, Migros’un Ana Sözleşmenin imzası
öncesindeki ve sonrasındaki Migros Club Kart sahibi olan/olacak olan ve Migros
tarafından Bankaya iletilen Migros müşterilerine ait bilgileri ifade ettiği, bu 170
“data”nın Garanti ile ortak işbirliği kapsamında çıkarılacak Money Kredi Kartı
kapsamında kullanılacağı ve bu kapsam dışında Banka’nın “Migros Club
Datası”nı kullanamayacağı hükme bağlanmıştır. Niyet Sözleşmesi’nin 3.5
maddesinde; “Migros Sadakat Programlarına ilişkin hükümler” başlığı altında ise;
“Migros, Ana Sözleşme yürürlük tarihi öncesinde 3. şahıslar ile imzalamış olduğu
sözleşmeler uyarınca yürütmekte olduğu sadakat programlarına dair işbirliklerini
yenilemeyecek, uzatmayacak ve süresinde sona erdirecektir. Bu süre her
09-33/733-171
5
halükarda, 31.12.2009 tarihini geçmeyecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Ayrıca, aynı Sözleşme’nin “Son Hüküm” (4.1) başlığı altında, Migros’un;
Sözleşme süresince, Ana Sözleşmede tanımı yapılan “Data”yı, başkaca banka, 180
Kart Çıkaran Kuruluş veya Sadakat Programı Yöneticisi dâhil olmak üzere,
kanunen yetkili kılınan merciler dışında başkaca üçüncü bir kişiye vermeyeceğine
yönelik düzenlemeye yer verilmiştir.
İşbirliği Sözleşmesi, bazı rekabet yasaklarını da içermektedir. Bu yasaklara ilişkin
düzenlemeler aşağıda sıralanmaktadır:
Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi’nin “Money Kredi Kartının Banka Tarafından
Çıkartılması” başlıklı 3. maddesinin;
- 3 numaralı alt başlığında; “Banka, Marka’nın adına tescilini takiben 15 gün
içerisinde devir işlemlerini başlatmayı ve söz konusu markaları bila bedel
Migros’a devretmeyi kabul ve taahhüt eder… Migros; kendisinin Markaya ilişkin 190
her tür kullanım ve diğer kanuni hakları saklı kalmak kaydıyla, Bankaya Marka
İnhisari Lisans Sözleşmesi ile Marka için bila bedel inhisari kullanım hakkı
tanımayı taahhüt eder… Taraflar işbu Sözleşme ile Bankaya, Marka’nın kullanımı
amacı ile Migros’un Markaya ilişkin her tür kullanım ve diğer kanuni hakları saklı
kalmak kaydıyla, Bankaya Marka İnhisari Lisans Sözleşmesi ile Marka için bila
bedel inhisari kullanım hakkı tanımıştır.”
- 4 numaralı alt başlığında; “Banka, işbu Sözleşme geçerli olduğu sürece Markayı
başka bir Perakendeciye, Migros ise, Banka’nın Money Kredi Kartı Programını
kesintisiz olarak sürdürmesi koşuluyla, Sözleşme geçerli olduğu sürece Markayı
başka bir banka, Kart Çıkaran Kuruluş ve Finansal Kuruluş ile Sadakat Programı 200
Yöneticisi Kuruluşa kullandırmamayı kabul ve beyan eder. Migros; Sözleşme
süresince Money Kredi Kartına sağlanan benzer nitelikteki avantajların
kazandırılmasına yönelik olarak başkaca banka, Kart Çıkaran Kuruluş ve
Finansal Kuruluşlarla ve sadakat programı yönetici kuruluşları ile sadakat
programı uygulamasına girmemeyi kabul ve taahhüt eder.
Ancak; Migros’un, tüzel kişi müşterilerine veya onların temsilcilerine yönelik
olarak, bir başka banka, Kart Çıkaran Kuruluş, Finansal Kuruluş ile Sadakat
Programı Yöneticisi Kuruluş ile, Markayı kullandırmaksızın co-branded kredi kartı
çıkartılmasına ilişkin sözleşme imzalaması bu hükme aykırılık teşkil etmeyecektir
Banka işbu Sözleşme Süresince, Money Kredi Kartına sağlanan benzer 210
nitelikteki avantajların kazandırılmasına yönelik olarak gıda marketi işletmecileri
ile Money Kredi Kartına benzer nitelikte bir co-branded kart çıkartmamayı kabul
ve beyan eder. Banka’nın, tüzel kişi müşterilerine veya onların temsilcilerine
yönelik olarak bir başka gıda marketi işletmecisi ile Markayı kullandırmaksızın co-
branded kredi kartı çıkartmak üzere sözleşme imzalaması bu hükme aykırılık
teşkil etmeyecektir.”
şeklindeki düzenleme ile taraflara rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği
görülmektedir.
Bununla birlikte, Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi’nin 5.2 maddesinde, “Sözleşme,
ilk Money Kredi Kartının basım tarihinden itibaren 3 yıl süre ile (Sözleşme Süresi) 220
09-33/733-171
6
geçerli olacaktır. Sözleşme Süresi’nin sona ermesinden 6 ay öncesine kadar
karşılıklı mutabakatla iki yıl daha uzatılabilecek olup, bu süre içerisinde
uzatılmadığı takdirde Sözleşme Süresi sonunda kendiliğinden sona erecektir.
Sözleşme’nin işbu Sözleşme hükümlerine uygun olarak herhangi bir şekilde sona
ermesi ile derhal ve Sözleşme’nin sona ermesi ile aynı anda hüküm ifade etmek
üzere; Banka, Money Kredi Kartı ve Money markası uzantısında sürdürdüğü
diğer her tür etkinlik uygulamasını ve Migros’la olan işbirliği kapsamında Money
Kredi Kartın mağazalarda sağlanan avantajlarını sona erdirecek, yeni Money
Kredi Kartı vermeyecek ve mevcut Money Kredi Kartlarını yenilemeyecektir…”
hükmüne yer verilmiş olup, taraflar için öngörülen rekabet etmeme 230
yükümlülüğünün sözleşme süresi ile sınırlandırıldığı ve sözleşme süresinin de
beş yılı aşmadığı görülmektedir.
H.2.2.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Garanti ile
Migros dikey anlaşma niteliğinde olan bir Sözleşme ile tanımlanan ilgili
pazarlarda etki doğuracak bir proje geliştirmektedir.
Kredi Kart İşbirliği Sözleşmesi’nin yukarıda yer verilen 3.3, 3.4, 3.6 ile Niyet
Sözleşmesi’nin 3.5 ve 4.1 numaralı maddeleri, taraflara, sözleşmenin diğer
tarafının rakipleri ile anlaşma yapmama şartı getiren düzenlemeler içermektedir. 240
Bu neviden hükümleri ile teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı anlaşma
niteliğinde olan Sözleşme’ye, 4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı
olmadığına dair bir menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
H.2.2.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmaları
kapsamakla birlikte, rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalara
uygulanamamaktadır. Rakip teşebbüsler ise Tebliğ’in tanım maddesinde, aynı
ürün pazarında faaliyette bulunan veya bulunma potansiyeline sahip sağlayıcılar 250
olarak tanımlanmıştır.
İnceleme konusu işlemin tarafları olan Garanti ve Migros iki ayrı sektörde -genel
olarak bankacılık hizmetleri ve organize perakendecilik- faaliyet gösteren ve
karşılıklı olarak bu iki sektöre giriş ihtimali bulunmayan teşebbüslerdir. İşlemin
niteliği de dikkate alındığında, dikey bir anlaşma olarak sınıflandırılması ve
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında kabul edilmesinin yerinde olacağı ortaya
çıkmaktadır. Bu çerçevede öncelikle tarafların pazar paylarının -Tebliğ ile
öngörülen ve muafiyetin uygulanma sınırını çizen- %40 oranını aşmadığının
tespiti gerekmektedir.
Migros’un organize perakende sektörü pazarında 2008 yılı itibarıyla pazar payı 260
%(…)’dir. Bildirime konu işlemin diğer tarafı olan Garanti’nin 2007 yılı itibarıyla
pazar payları kart cirosu bakımından %(…); kart sayısı bakımından %(…); pos
sayısı bakımından %(…) ve pos cirosu bakımından ise %(…) olarak
gerçekleşmiştir.
09-33/733-171
7
Dolayısıyla taraflarının % 40’lık pazar payı eşiğinin altında kaldıkları anlaşılan
inceleme konusu işlemin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi
uygun olacaktır:
Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi’nin yukarıda yer verilen 3.3, 3.4, 3.6 maddeleri ile
Niyet Sözleşmesi’nin 3.5 ve 4.1 numaralı maddeleri taraflara sözleşme konusu
faaliyetle ilgili olarak sözleşme süresi boyunca (en fazla 5 yıl) karşılıklı rekabet 270
etmeme yükümlülüğüne yer verilmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde,
alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü 5 yıla kadar grup muafiyeti
kapsamına alınmıştır.
Buna göre, bildirimi yapılan Sözleşmelerin diğer hükümlerinin ilgili Tebliğ ile
uyumlu olduğu da dikkate alındığında, inceleme konusu işlemin 2002/2 sayılı
Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Migros Ticaret A.Ş. arasında 3.4.2009 280
tarihinde imzalanan "Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi" ve bu Sözleşme'nin
ayrılmaz bir parçasını teşkil eden "Niyet Sözleşmesi"ne, 4054 sayılı Kanun'un 4.
maddesine aykırı hükümler içermesi nedeniyle, aynı Kanun'un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Bununla birlikte, söz konusu sözleşmelerin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy