Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-60 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-33/736-174
Karar Tarihi : 15.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Recep GÜNDÜZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Hannover Messe International İstanbul Uluslararası
Fuarcılık Ltd. Şti.
Temsilcisi Av. Ümit HERGÜNER
Süleyman Seba Cd. Sıraevler No:55 Akaretler 34357 20
Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Hannover Messe International İstanbul Uluslararası
Fuarcılık Ltd. Şti.
Büyükdere Cd. No:23 Cem İş Merkezi K:3 34361
Şişli/İstanbul
- Deutsche Messe AG
Messegelände 30521 Hannover ALMANYA
- Hannover Messe International GmbH
Messegelände 30521 Hannover ALMANYA 30
- Deutsche Messe Beteilingungsgesellschaft GmbH
Messegelände 30521 Hannover ALMANYA
- Bileşim Yayıncılık Fuarcılık ve Tanıtım Hizmetleri A.Ş.
Barbaros Cd. No:11, 4. Levent/İstanbul
- Mustafa ÜSTÜN
Barbaros Cd. No:11, 4. Levent/İstanbul
- Zakire Gül ÜSTÜN
Barbaros Cd. No:11, 4. Levent/İstanbul
- Melis ÜSTÜN
Barbaros Cd. No:11, 4. Levent/İstanbul 40
E. DOSYA KONUSU: Bileşim Yay. Fuarcılık ve Tan. Hizm. A.Ş. (Bileşim
A.Ş.), Mustafa ÜSTÜN, Zakire Gül ÜSTÜN ve Melis ÜSTÜN’e ait, Hannover
09-33/736-174
2
Messe Bileşim Fuarcılık A.Ş. (HM Bileşim)’nin %40’ını temsil eden
hisselerin, söz konusu şirketin % 50 hissesine sahip olan Hannover Messe
International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. (HTF) ve diğer grup
şirketleri tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 30.6.2009 tarih ve 4500 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. 50
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 8.7.2009
tarih ve 2009-4-60/Öİ-09-HY sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 10.7.2009
tarih ve REK.0.08.00.00-120/224 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-33 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu;
devir sonucunda ilgili pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim
durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz 60
konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Dosya konusu işlem kapsamında, dar veya geniş pazar tanımlarının tercih
edilmesinin işlemin pazardaki rekabet üzerindeki etkisi, işlemin izne tabi olmasına
karar verebilmek için bakılan ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının tespiti
bakımından farklılık yaratmayacağı göz önünde bulundurularak pazar tanımı 70
yapılmamıştır.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu devralma işlemi, Hannover Messe International HFT’nin,
hâlihazırda hisselerinin %(…)’sine ve ortak kontrolüne sahip olduğu HM
Bileşim’deki hisse oranını, diğer ortaklardan hisse devralarak %(…)’a çıkarması
ile tam kontrole sahip olmasına ilişkindir. Devir işleminin gerçekleştirilebilmesi
adına HFT’yi kontrol eden ve Alman Kanunlarına göre kurulmuş bulunan 80
Deutsche Messe A.G. (DMAG) ve aynı grup şirketlerinden olan HFT, Hannover
Messe International GmbH (HMI), Deutsche Messe Beteilingungsgesellschaft
GmbH (DMB)’ın oluşturduğu “Alıcılar” ile; Bileşim Yayıncılık Fuarcılık ve Tanıtım
Hizmetleri A.Ş. (Bileşim A.Ş.), Mustafa ÜSTÜN, Zakire Gül Üstün ve Melis
ÜSTÜN’ün oluşturduğu “Satıcılar” arasında bir “Hisse Devir Sözleşmesi”
imzalanması planlanmaktadır. Taraflar, bildirim sürecinde, üzerinde mutabakata
varılan Hisse Devir Sözleşmesi’nin nihai halini göndermekle beraber, bu
sözleşmeyi imzalamamışlardır. Bununla birlikte, Rekabet Kurulu’nun izin vermesi
09-33/736-174
3
halinde sözleşmeyi aynen imzalayacaklarına ilişkin 10.6.2009 tarihinde
düzenledikleri bir Taahhütname’yi Kurum’a tevdi etmişlerdir. 90
H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi" 4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası
birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.
Devralma öncesi mevcut durumda HM Bileşim hisselerinin %(…)’si HFT’nin,
%(…) Bileşim A.Ş.’nin, %(…) ‘si de Bileşim A.Ş.’nin kontrolünü elinde bulunduran 100
gerçek kişilerin (Mustafa ÜSTÜN, Zakire Gül ÜSTÜN ve Melis ÜSTÜN)
mülkiyetindedir. Bildirim formu ve eklerinden, devralma öncesi, aynı iktisadi
bütünlük içinde olan Bileşim A.Ş. ve gerçek pay sahibi gerçek kişiler ile HFT’nin
HM Bileşim üzerinde payları nispetinde kontrol hakkına sahip oldukları
anlaşılmıştır. Devir sonrasında HFT ve bağlı bulunduğu iktisadi bütünlük içindeki
şirketler, devralınanın kontrol hakkına sahip olacak, dolayısıyla ortak kontrolden
tam kontrole geçiş meydana gelecektir. Buna göre, bildirimi yapılan işlem
Tebliğ’in 2. maddesi çerçevesinde bir devralmadır.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin 110
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına ve bu fıkranın ilk iki bendine göre,
teşebbüslere ait pazar payı ve ciro hesaplanmasında; birleşme veya devralmayı
gerçekleştiren teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki kendi pazar payları veya
ciroları ile birlikte birleşme ve devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin doğrudan
veya dolaylı olarak sermayesinin veya ticari mal varlığının yarıdan fazlasına ya
da doğrudan veya dolaylı olarak yönetimini kontrol etme hakkına sahip olduğu 120
teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarındaki ciroları da esas alınmak durumundadır.
Yukarıda yer verilen düzenleme kapsamında yapılan hesaplamaya göre, bağlı
ortaklık ve iştirakleri ile birlikte HFT’nin 2008 yılı cirosu (………….) YTL. olarak
gerçekleşmiş olduğundan, anılan işlemin Kurul’un iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, 2008 yılı içinde ülkemizde 13’ü genel, 418’i ihtisas
fuarı olmak üzere 431 adet fuar düzenlenmiştir. Söz konusu fuarlardan 355
tanesi ulusal, geriye kalan 76 tanesi ise uluslararası niteliktedir. Bu fuar
türlerinden hiçbirinde devralan ve aralarında devralınanın da bulunduğu iştirak ve
bağlı ortaklıklarının pazar payları toplamı %(…)’i geçmemektedir. Buna göre,
ülkemizde düzenlenen ulusal ve uluslararası tüm ihtisas fuarlarını kapsayan 130
geniş bir pazar perspektifinden bakıldığında, tarafların pazar paylarının oldukça
düşük olduğu, herhangi bir yoğunlaşma veya hâkim durum yaratma endişesi
doğurmadığı görülmektedir.
09-33/736-174
4
Bununla birlikte, düzenlenen fuarlarda fuarların niteliğini, tüketici perspektifinden
talep ikamesini ve arz ikamesini de göz önüne alarak, daha dar pazar
perspektifinden de kontrol değişikliğinin sektördeki yoğunlaşma üzerine etkilerinin
analiz edilmesi gerekmektedir. Bu noktada, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
tarafından hazırlanan ve fuarları konu grup başlığına göre numaralandıran
çalışmadan faydalanmak mümkündür. HFT ve iştiraki niteliğindeki teşebbüslerin
düzenlediği fuarların konu kodları ve o alanda rakip teşebbüsler tarafından 140
düzenlenen fuar sayıları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo: HFT ve İştirakleri ile Rakipleri Tarafından Düzenlenen Fuarların Konu Gruplarına Göre
Tasnifi.
Firma Konu Kodu Türkiye’de
Düzenlenen
Toplam Fuar
Sayısı
HFT ve
İştiraklerinin
Gerçekleştir
diği Fuar
Sayısı
Rakip
Sayısı
HFT, Messe
Frankfurt
İstanbul
Uluslararası
Fuarcılık
Ltd. Şti.
37 28 1 20
HM Bileşim,
Bileşim A.Ş.,
HFT
34 18 5 10
HM Bileşim,
Bileşim A.Ş.,
HFT
14 12 2 10
HM Bileşim,
Bileşim A.Ş.,
HFT,
Hannover
Messe
Sodeks
Fuarcılık
A.Ş.
23 46 4 29
Hannover
Messe
Sodeks
Fuarcılık
A.Ş.
9 9 1 8
HFT,
Hannover
Fairs
Interpro
Uluslararası
Fuarcılık
A.Ş.
8 8 2 5
HM Bileşim,
Bileşim A.Ş.,
HFT
31 3 1 2
09-33/736-174
5
Tabloya göre, düzenlenen fuarlar kendi konu grupları içerisinde daha dar bir
pazar perspektifinde değerlendirilse bile, 31 numaralı konu grubu (lojistik,
taşımacılık, depolama, istifleme) dışında, rekabetçi bir yapıdan bahsetmek 150
mümkün görünmektedir. 31 numaralı konu grubunda ise düzenlenen fuarlar
bakımından oligopolistik bir yapının mevcut olduğu, hâlihazırda ülke çapında
düzenlenen üç fuardan birini devralan ve hisseleri devredilen teşebbüsün ortak
olarak düzenlediği, dolayısıyla kontrol değişikliği gerçekleştiğinde pazarın mevcut
yapısında herhangi bir yoğunlaşma yaratmayacağı neticesine varılmıştır.
H.2.3. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü’nün Değerlendirilmesi
Bildirime konu sözleşmenin rekabet yasağını düzenleyen 8. maddesinde
aşağıdaki hükümlere yer verilmiştir:
“8.1. Taahhüt: Satıcılar, Ek’te belirtilen ve HM Bileşim ve/veya HFT tarafından
düzenlenen WIN Fuarlarıyla doğrudan veya dolaylı olarak, kendilerinin 160
kontrolündeki bir tüzel kişilik aracılığıyla veya yatırım, istihdam, acentelik,
dağıtıcılık, temsilcilik veya danışmanlık yollarıyla, imza tarihinden itibaren 3 (üç)
yıl süreyle rekabet etmeyeceklerini gayrikabili rücu olarak kabul ve taahhüt
ederler.
8.2. Çalışanlara Teklif: Taraflar, işbu sözleşme tarihinde tarafların çalışanı
olan herhangi bir kişiye, Kapanış tarihinden sonra üç yıl süreyle ilgili tarafın
önceden yazılı izni olmaksızın doğrudan veya dolaylı olarak iş teklifi
götürmeyeceğini ve bu çalışanları kendi bünyesine çekmeye çalışmayacağını
gayrikabili rucü olarak kabul etmektedirler.”
Sözleşme’nin ilgili hükümlerine göre, devreden taraf olan Bileşim A.Ş. ve diğer 170
gerçek kişilere, devre konu teşebbüsün faaliyet alanları ile sınırlı olmak kaydıyla
3 yıl boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Birleşme/devralma
işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu
çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın “yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve
“orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir. Yukarıda aktarılan rekabet
yasakları, söz konusu kriterleri yerine getirdiği için, yan sınırlama niteliğindedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 180
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
09-33/736-174
6
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy