Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-187 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-33/741-177
Karar Tarihi : 15.7.2009
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Can TANERİ
C. BAŞVURUDA : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. 20
BULUNAN
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Türk Eczacılar Birliği
Willy Brandt Sokak No:9 06690Çankaya/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Türk Eczacılar Birliği’nin hazırlatmış olduğu eczane
yazılımını ücretsiz olarak dağıtmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddesini
ihlal ettiği iddiası ile yapılan başvuru üzerine verilen 8.11.2007 tarih ve 07-
85/1054-413 sayılı Kurul kararı ile ilgili Danıştay kararları ertesi dosyanın 30
yeniden değerlendirilmesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından gönderilen dilekçede ;
- Kamu kurumu niteliğinde meslek teşekkülü olan ve eczacıların üye olmalarının
zorunlu olduğu Türk Eczacılar Birliği (TEB) tarafından, “Eczane Otomasyon
Sistemi ve İlaç Bilgi Kaynağı Projesi” ihalesinin açıldığını bildiren bir yazının
kendilerine 27.7.2006 tarihinde gönderildiği,
- (……………TİCARİ SIR…………)
- İhale şartnamesinden, TEB’in
Eczane Otomasyon Sistemi (EOS),
İlaç Bilgi Kaynağı (İBK), 40
Duyuru Sistem Modülü (DSM),
Eczane İletişim Modülü (EİM)
olarak adlandırılan dört ayrı yazılım hazırlatılmasına karar verdiğinin
anlaşıldığı,
09-33/741-177
2
- EOS yazılımına benzer yazılımların içlerinde kendilerinin de bulunduğu
teşebbüsler tarafından halihazırda üretilerek eczanelere satılmakta olduğu,
DSM ile yerine getirilmesi amaçlanan işlevlerin büyük bir bölümünün, daha
önce TEB tarafından gerçekleştirilen bir ihale sonucunda üretilen ve ücretsiz
olarak dağıtılan bir yazılım ile gerçekleştirildiği, EİM’ye benzer yazılımların
piyasada bulunduğu, 50
- İhale ile TEB’in, aynı ürünlerin var olduğu ve rekabetin oluştuğu bir piyasada
teşebbüs haline geldiği; bu durumun, TEB ile aralarında kanuni ve zorunlu
üyelik bağı olan eczacıların, eczane programı satın alırken normal alıcılar gibi
piyasada ürün seçme hakkını serbestçe kullanamaması nedeniyle piyasada
rekabetin bozulması sonucunu ortaya çıkaracağı,
- Orta ve uzun vadede şikayet konusu sisteme başka programların da
eklenecek olmasının, eczacıların serbestçe program seçme hakkını ortadan
kaldıracak nitelikte olduğu,
- İhalede adı geçen bütün yazılımların herhangi bir entegre yapıya ya da
sisteme bağlı olmaksızın kendi işlevleri ile bağımsız olarak çalışabildikleri, 60
- İhale şartnamesinde yer alan “TEB’e bağlı olarak hizmet veren eczaneler
tarafından kullanılacak olan Eczane Otomasyon Sistemi...” ifadesinin özellikle
kullanıldığı, böylelikle ancak ihale edilen ürünle tüm eczanelerde sağlık
hizmetinin verilebileceğinin ortaya konmaya çalışıldığı,
- İhale şartnamesinde yer alan, TEB’in yazılımları, “başta doktor ve eczacılar
olmak üzere, sağlık sektöründe çalışan tüm sağlık profesyonellerine...”
sunacağına dair ifadenin başka piyasalarda da rekabetin bozulmasını
kaçınılmaz kılacağı,
- Yazılımın maliyetinin sponsor bir firma tarafından -yazılımın ara yüzünde logo
bulundurma ve firma duyurularını eczacılara ulaştırma karşılığında- finanse 70
edileceği dikkate alındığında, anılan projenin ticari beklentiler içinde
gerçekleştirildiği,
- TEB tarafından ihale edilen ve eczacılara bedelsiz olarak dağıtılan bilgisayar
programının ticari bir ürün olduğu, bu ürünün mülkiyetinin TEB’e ait olup
olmadığı konusunda belirsizlik bulunduğu, ürünün maliyetinin TEB’e ait
olmaması halinde rekabeti bozucu bir durumun ortaya çıkacağı; ayrıca ürüne
ait kaynak kodlarının TEB’e verilip verilmediğinin belli olmadığı,
- İleride gerek sağlık sektöründe mevzuat değişiklikleri nedeniyle, gerek
teknolojik gelişmelerin zorunlu kılması sonucu programlar üzerinde yapılacak
ilavelerden ücret alınıp alınmayacağının açık olmadığı, bu durumun TEB’in 80
rekabeti bozan kamu gücü kullanımının üstleniciler tarafından piyasada hakim
durum oluşturma yönünde kullanılmasına yol açabileceği,
- Anılan TEB faaliyetlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesinin (a), (c), (d) ve (f) fıkralarına ve 6. maddesinin (a) ve
(d) fıkralarına açıkça aykırı olduğu
belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.10.2007 tarih ve 6505 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 30.10.2007 tarih ve
09-33/741-177
3
2007-2-187/İİ-07-FT sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 8.11.2007 tarih
ve 07-85 sayılı toplantısında görüşülmüş ve şikayetin reddine karar verilmiştir. 90
Danıştay 13. Dairesi’nin 26.05.2008 tarih ve 2008/2142 Esas sayılı kararı ile Rekabet
Kurulu’nun şikayete ilişkin olarak aldığı 8.11.2007 tarih ve 07-85/1054-413 sayılı
kararının yürütmesi durdurulmuştur. Rekabet Kurumu tarafından yürütmenin
durdurulması kararına itiraz edilmiş ancak yapılan itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu tarafından 12.2.2009 tarihinde 2008/904 Esas sayılı karar ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine hazırlanan, 11.5.2009, 2009-2-86/BN-09-ÜNÖ sayılı Bilgi Notu
Rekabet Kurulu’nun 20.05.2009 tarihli 09-23 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş,
başvurunun yeniden değerlendirilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin 1.
fıkrası ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 55. maddesinin 1. fıkrası
uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir 100
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 3.7.2009 tarih ve 2007-
2-187/ÖA-09-ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu 7.7.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/234 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; TEB’in 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiği
iddiasına ilişkin olarak bu aşamada herhangi bir kanıt bulunmadığı, şikayete yönelik
olarak bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 110
Eczanelerin büyük bir bölümü faaliyetlerini sürdürürken gündelik gereksinimlerini
karşılayabilecek, gerçekleştirdikleri işlemleri elektronik ortamda kayıt ve takip olanağı
sağlayan, bir eczacının ilaçlarla ilgili gereksinim duyabileceği bilgileri içeren, üye
oldukları odalardan gelen duyuruları takip edebilecekleri ve ecza depoları ile
aralarında iletişimi sağlayabilecek yazılımları kullanmaktadır. Halihazırda sayılan
işlevlerin tamamını sağlayan entegre bir yazılım olmamakla birlikte, bunları yerine
getiren farklı programlar eczacıların kullanımına sunulmaktadır.
Bu programların hazırlanmasında bilgisayar programcılığına ilişkin teknik bilginin
yanında gerek ilaç sektörünün işleyişi, gerek sosyal güvenlikle ilgili kuruluşlara ilişkin
mevzuat, gerekse de ticari faaliyetin yürütülmesine ilişkin bilgi birikimine gereksinim 120
bulunmaktadır. Dolayısıyla, yazılım firmalarının sürekli olarak sektöre ilişkin bilgilerini
güncellemeleri ve programlarını bu yönde geliştirmeleri gerekmektedir. Bu bağlamda,
eczanelerin kendilerine yönelik olarak hazırlanan yazılımlardan elde edecekleri
faydanın diğer yazılımlar tarafından ikame edilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu
çerçevede, ilgili pazar “eczane yazılım pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Eczane yazılım pazarında var olan rekabet koşullarının ülke çapında homojen bir
yapı gösterdiği anlaşıldığından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.2. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgiler
TEB tarafından “Meslekleriyle ilgili hizmetlerde çalışan eczacıların müşterek 130
ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, eczacılığın genel
menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, eczacılık mesleğini icrası
hakkındaki kanunların ve bunlarla ilgili mevzuatın gereği gibi uygulanmasına yardım
09-33/741-177
4
etmek, eczacıların etkin bir sağlık hizmeti sunulabilmesi gereksinimi ile başta doktor
ve eczacılar olmak üzere sağlık sektöründe çalışan tüm sağlık profesyonellerine
güncel ilaç etken maddeleri ve bunları içeren farmasötik ortamda çalışan geniş
kapsamlı bir ilaç kaynağı yazılımının hazırlanması ve buna entegreli eczane
otomasyon sistemine ait yazılımların geliştirilmesi amacıyla” EOS ve İBK Projesi için
ihale açılmış; başvuru sahibi de dahil olmak üzere tüm ilgililere duyurulmuş ve
ihaleye teklif sunma tarihi 4.8.2007 tarihinde sona ermiştir. İhaleye ilişkin Yazılım 140
Şartnamesi’nden, EOS ve İBK’ya ek olarak DSM ve EİM’nin de dahil olduğu bir
platformun oluşturulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Yazılım Şartnamesi’nde;
EOS: Eczanelerin günlük ihtiyaçlarını karşılayacak ve tüm işlemleri bilgisayar
ortamında kayıt ve takip edecek sistem,
İBK: farmasötik müstahzarlar, ıtriyat, reçete etkileşmeler, etken madde,
yardımcı maddeler, sözlük, üreticiler, dünyadaki müstahzarlar, laboratuar
verileri ve değerlendirilmesi, tablolar, hukuksal doküman, birim dönüşümleri,
medikal ve farmasötik hesaplamalar, sorgulama motorları, tarihçe, raporlar
içeren sistem, 150
DSM: TEB ve/veya eczacı odaları tarafından gönderilen duyuruların otomatik
olarak alınması, eczacı odalarının kendilerine verilmiş olan kullanıcı adı ve
şifreler vasıtasıyla internet üzerinden ulaşabildikleri kontrol paneli sayesinde
duyuru sistemi aracılığıyla üyelerine duyurular gönderebilecekleri ve tüm
konuları gerçekleştiren sistem,
EİM: Eczacıların kendi aralarında ve/veya depolar ve/veya eczacı odası
ve/veya TEB ile iletişim kurabileceği bir platforma uygun olarak
gerçekleştirilecek sistem
olarak tanımlanmıştır.
Anılan modüllerden EOS, İBK ve EİM ile benzer özellikler taşıyan ticari yazılımların 160
pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerce eczanelere sunulduğu fakat DSM benzeri
ticari ürünlerin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Farmakom Online’yi üreten Farmakom Eczane Bilgisayar Hizmetleri San. ve Tic.
A.Ş., Byte Eczane’yi üreten B.Y.T.E. (Bilgisayar Yazılım Telekomünikasyon
Elektronik Ltd. Şti.), RxMediaFarma’yı üreten Gemaş Genel Mühendislik Mekanik
Sanayi ve Tic. A.Ş. ihale şartnamesini almış fakat ihaleyi ilgili pazarda daha önce
faaliyeti bulunmayan Tepe Teknolojik Servisler A.Ş. (Tepe) kazanmıştır.
Piyasada EOS programıyla benzer içeriğe sahip Farmakom Online, Byte Eczane, PC
Pharma ve LokmanSoft gibi programlar eczanelere sunulmuş durumdadır. Türkiye’de
yaklaşık 24.300 eczanenin bulunduğu bilinmektedir. Bu eczanelerden yaklaşık 170
(……)’inin Farmakom Online’ı, (….-….)’inin Byte’ı, (…..)’e yakınının PC Pharma’yı ve
yine (…..) civarındaki eczanenin de LokmanSoft’u kullandığı şikayetçi tarafından
ifade edilmiştir. TEB tarafından dağıtılan programın (…..) eczaneye dağıtılmış olduğu
anlaşılmakla birlikte programın fiili kullanıcı sayısı tam olarak bilinmemektedir.
Dolayısıyla, yaklaşık her üç eczaneden birinde EOS benzeri herhangi bir programın
kullanılmadığı görülmektedir. Bu bağlamda eczane yazılımının bir eczane için
zorunlu olmadığı, eczanelerin faaliyetlerini kolaylaştırmak amacıyla tercih edildiği
anlaşılmaktadır.
09-33/741-177
5
Şikayet tarihinde İBK ile benzer içeriğe sahip RxMediaFarma adında bir yazılım
bulunduğu ve bu yazılıma rakip olabilecek nitelikte başka bir program bulunmadığı, 180
İBK alternatifi olarak internet üzerinden halihazırda ücretsiz hizmet sunan fakat yakın
zamanda ücretli olacağı öğrenilen “”, “”, “” ve
“” isimli ilaç bilgi kaynakları olduğu tespit edilmiştir.
Şikayet tarihinde TEB tarafından ihale edilen yazılımın 30 adet kullanıcı tarafından
test amaçlı kullanıldığı tespit edilmiştir. Karar verilmesinin akabinde programın temel
versiyonu Tepe tarafından tamamlanmış ve bu versiyon hala geliştiriliyor olmasına
rağmen TEB tarafından talep eden eczanelere ücretsiz olarak dağıtılmaya
başlanmıştır. Halihazırda, TEB tarafından üretilen ve dağıtımına başlanan program
sürümü bir bütün olmakla beraber İBK modülünü içermemekte, fakat programın
ilerde yenilenmesi sırasında bu modülün eklenmesi mümkün görünmektedir. 190
Halihazırda programı TEB’den talep eden (…..) eczane bulunduğu fakat bunlardan
kaçının aktif olarak kullandığının bilinemediği TEB yetkilileri tarafından ifade
edilmiştir.
İlk İncelemede hazırlanan yazılımın mülkiyetinin TEB’e ait olacağı, Tepe’nin, 2008 yılı
sonuna kadar yazılımla ilgili geliştirme ve güncellemelerden sorumlu olacağı, 2009
yılından itibaren sorumluluğun TEB’e geçeceği TEB yetkilileri tarafından belirtilmiştir.
Halihazırda, Tepe güncelleme ve teknik destek faaliyetine devam etmekte,
güncellemeler internet üzerinden de yapılabilmektedir.
- Önaraştırma sürecinde, piyasada program üreten firmaların pazar payı
değişimleri, piyasaya giren veya piyasadan çıkan teşebbüslerle ilgili olarak 200
başvuru sahibinin ve şikayet edilen tarafın bilgisine başvurulmuştur. Şikayetçi
tarafından gönderilen bilgilerde de kullanıcı sayılarında belirgin bir artış
olmadığı, EOS’un dağıtımına başlanmadığı için kendi kullanıcıları içinde
EOS’a geçenlerin olup olmadığının halihazırda bilinmediği, başvuruları
sonrasında piyasaya yeni giren bir firma olduğu ve bu firmaca başvurularının
girişlerini kolaylaştırdığının ifade edildiği, kendilerince bilinen piyasa çıkışının
olmadığı fakat (……………TİCARİ SIR…………) olmadığı, tüm bu hususların
EOS’un aktif dağılımının başlamadığı göz önünde bulundurularak
değerlendirilmesi gerektirdiği, kurul raporunda yer alan “Eczane İletişim
Modülü” bulunmadığına dair tespitin geçersiz kaldığı, bu amaçla 210
kullanılabilecek çeşitli programların ayrı ayrı veya bir yazılıma bağlı modül
olarak diğer yazılım firmalarınca farklı özellik ve fiyatlarda sunulduğu ifade
edilmiştir.
TEB, yazılımın maliyetinin karşılanmasında kendi kaynaklarının yanı sıra Sanofi-
Aventis Group’un sponsorluk desteğinden de yararlanmıştır. Yapılan görüşmelerde
sponsorluk karşılığında Sanofi-Aventis logosunun ilgili yazılım üzerinde yer alacağı,
DSM modülünün devreye girmesiyle birlikte sponsor firma duyurularına da yer
verileceği ifade edilmiştir. Logonun ilgili yazılım üzerinde yer alması ve sponsor firma
duyurularının kullanıcılara iletilmesi yazılım sektöründe sıklıkla başvurulan bir
yöntemdir. Halihazırda kullanılmaya başlanan programda ise DSM modülünde 220
sponsor firmanın logosunun görüldüğü fakat firmaya ilişkin duyuruların modül
üzerinden yapılmadığı, TEB’in kendi duyurularının ise internetten yapıldığı
görülmüştür.
Bu noktada, yazılım pazarındaki fiyatlama ve programlar arasındaki geçiş
olanaklarına ilişkin işleyiş ve uygulamalar hakkında bilgi verilecektir. Fiyatlamaya
ilişkin, halihazırda pazarda faaliyet gösteren firmalar tarafından uygulanmakta olan iki
09-33/741-177
6
temel uygulama bulunmaktadır. Her iki uygulamada da firmalar programın ilk satış
anında belirli bir ücret talep etmektedir. Değişiklik güncellemeler esnasında ortaya
çıkmaktadır. İlk uygulama, her yıl için güncelleme ücretinin alınması şeklindedir. Bu
uygulamada, eczaneler her yıl için ilk alış fiyatından çok düşük olmak üzere değişen 230
miktarlarda güncelleme ücreti ödemekte ve bu yolla programı güncellemektedir.
Bunu tercih etmeyen eczaneler, programın güncellemelerden yoksun eski
versiyonunu kullanmaya devam etmektedir. İkinci uygulama da ise yıllık güncelleme
ücreti yerine program versiyonu veya güncelleme başına ücret ödenmektedir. Bu
uygulama sonucunda eczaneler yılda birden fazla güncelleme yüklemek durumunda
kalabilmektedir.
TEB tarafından hazırlanan yazılım ise eczanelere ücretsiz dağıtılmakta ve eczane
başı yıllık 25 TL kullanım ücreti talep edilmektedir. Dolayısıyla, TEB tarafından
pazara yeni bir fiyatlandırma modeli sunulduğu görülmektedir. Bu fiyatlama
dağıtımına başlanan programda da aynen benimsenmiş ve ücretsiz dağıtıma karşılık 240
25 TL’lik yıllık kullanım ücreti alınmaya başlanmıştır. Buna rağmen piyasada para ile
alınan programların sayıca çok daha fazla yer tuttuğu anlaşılmıştır.
Eczane yazılımları arasında geçişlerin mümkün olduğu, sektörde faaliyet gösteren
firmalar ve TEB yetkilileri tarafından ifade edilmektedir. Yazılımların veritabanında
bulunan bilgiler çeşitli yöntemlerle program dışına alınabilmekte ve bu veriler de
kullanılacak olan yeni programa aktarılabilmektedir. Aktarımın mümkün olmadığı
durumlar olsa bile, eczanelerin diğer programa geçmeleri için yapmaları gereken,
halihazırda herhangi bir yazılım kullanmayan eczanelerin yapması gerekenden farklı
olmayacaktır. Bu durumda eczanelerin stok sayımı yapmaları ve bu bilgiyi programa
aktarmaları gerekecektir. 250
TEB yetkilileri, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu kapsamında bir faaliyette
bulunduklarını, TEB’in programlarını talep edenlerin çoğunlukla başka program
alacak mali gücü olmayan eczaneler olduğunu, bu çerçevede üyelerinin menfaati için
çalıştıklarını ve bunun da kanunlarıyla verilen görevleri olduğunu ifade etmiştir.
Öte yandan, eczacılara TEB’in hazırlattığı yazılımın kullanılması konusunda bir baskı
ya da zorlama yapıldığına ya da yazılımın entegre olarak düzenlenmek suretiyle
eczacıların başka eczane programlarını seçme haklarının engellendiğine yönelik
herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. Eczacıların, bir eczane yazılımı kullanıp
kullanmayacakları ve bir yazılım kullanılması halinde hangi yazılımı kullanacakları
hakkında bir baskı veya zorlamayla karşılaştıklarına dair herhangi bir kanıta 260
ulaşılamamıştır.
I.3. Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde TEB’in faaliyetlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerine
aykırı olduğu iddia edilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile “Belirli bir mal
veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya
da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte
olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür
karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasak” olduğu hüküm altına alınmaktadır. Bu
bağlamda TEB’in faaliyetlerinin 4. maddeyi ihlal ettiğinin öne sürülebilmesi için
rekabete aykırılık amacı veya etkisi olup olmadığının ortaya konması gerekmektedir. 270
Şikayet konusu faaliyetlerin gerçekleştirildiği eczane yazılım pazarının, eczacıların
faaliyet gösterdiği pazara doğrudan veya dolaylı olarak herhangi bir etkisinin olmadığı
anlaşılmaktadır. Yapılan incelemelerde TEB tarafından üye eczacılara hazırlanan
09-33/741-177
7
yazılımın kullanılması yönünde herhangi bir baskının ya da zorlamanın yapıldığına
dair herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Piyasadaki uygulamalara bakıldığında,
eczane yazılım programları arasındaki geçişin önünde herhangi bir engelin
bulunmadığı ve programlar arasında geçişin var olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, Mart
2007’ten beri kullanımda olan ve halihazırda Türkiye çapında tanıtımları ve aktif
dağıtım çalışmaları devam eden bir yazılımın sadece (…) eczane tarafından talep
edilmiş olası ve faal kullanıcı sayısının daha da az olma olasılığının bulunması da 280
baskı ya da zorlama olmadığı tespitini güçlendirmektedir. Bunun yanında, eczacıların
yaklaşık üçte birinin herhangi bir eczane yazılımı kullanmaması da eczane
yazılımlarının eczaneler için elzem olmadığını göstermektedir. Bu bakımdan, TEB’in
şikayet konusu faaliyetlerinin teşebbüs birliği üyelerinin faaliyette bulunduğu
pazardaki rekabet koşullarına doğrudan veya dolaylı bir etkisi bulunmamaktadır.
Bunun yanında, programlar arası geçişin olanaklı olması, TEB tarafından üyelerine
kendi programının kullanılması yönünde herhangi bir baskı ve zorlama yapılmaması
ve ihalenin piyasada faaliyet gösteren teşebbüsler de dahil olmak üzere herkese açık
olması TEB’in ilgili pazarda rekabeti bozma gibi bir amacının olmadığı şeklinde
değerlendirilebilecektir. 290
Karar, ilgili pazar açısından değerlendirildiğinde ise oluşturulan programın ilgili
pazarda halihazırda herhangi bir somut sonuç doğurduğundan bahsedebilmek
olanaklı değildir. Programı talep eden eczane sayısı (…)’tür. Bu sayı diğer
programların kullanıcı sayıları ile karşılaştırılamayacak kadar düşüktür. Öte yandan,
gerek şikayetin içeriğinden gerek yapılan incelemelerden programın ilgili pazarda
faaliyet gösteren teşebbüsler üzerinde “rekabetçi baskı” oluşturduğu anlaşılmaktadır.
Rekabet Kurulu’nun benzer bir şikayeti değerlendirdiği 07-53/583-194 sayılı
kararında yer alan “Amaç ve etki incelemesinin ötesinde, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi ile yasaklanan teşebbüs birliği kararlarının, birlik üyeleri arasındaki ya da
birlik üyelerinin faaliyet gösterdikleri pazarın alt ve üst pazarlarındaki rekabeti 300
olumsuz etkileyen kararlar olduğu; bu açıdan yaklaşıldığında ise, söz konusu şikayet
konusunun 4. madde kapsamında değerlendirilmesinin Kanun’un lafzını zorlayıcı bir
durum ortaya çıkardığı da ileri sürülebilecektir.” şeklindeki değerlendirmesi dosya
konusu şikayet için de geçerlidir.
Öte yandan şikayet konusu faaliyetlerin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine de aykırı
olduğu iddia edilmektedir. Bilindiği gibi, bir eylemin 6. madde bakımından ihlal
sayılabilmesi için eylemi gerçekleştiren teşebbüsün hakim durumda olması ve
eylemin rekabet ihlali olarak nitelendirilebilmesi gerekmektedir. TEB’in sahibi olduğu
program aracılığıyla ilgili pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüs olduğu kabul edilse
bile kullanıcı sayısı dikkate alındığında, TEB’in ilgili pazarda hakim durumda olduğu 310
yönünde bir değerlendirme yapmak olanaklı görünmemektedir. Bununla birlikte,
önaraştırma sürecinde yapılan incelemeler kapsamında şikayetçinin kullanıcı
sayısında bir azalma olmadığı, piyasaya yeni teşebbüslerin girdiği ve piyasadan
herhangi bir çıkışın yaşanmadığı da anlaşılmıştır. Bu bağlamda, hakim durumun
varlığı varsayımı altında bile TEB tarafından hazırlatılan program sonucunda
herhangi bir dışlayıcı etkinin doğmadığı ve dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması olarak nitelendirilebilecek
bir uygulamanın bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
09-33/741-177
8
J. SONUÇ 320
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun 41. maddesi uyarınca Türk Eczacıları Birliği hakkında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy