Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-46 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-33/761-181
Karar Tarihi : 15.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : M. Selim ÜNAL, Harun GÜNDÜZ, Burak SAĞLAM
C. ŞİKÂYET EDEN : (………………….)
D. ŞİKÂYET EDİLEN: Aygaz A.Ş.
Büyükdere Cd. No:145/1 34394 Zincirlikuyu/İstanbul
20
E. DOSYA KONUSU : Aygaz A.Ş. (Aygaz)’nin tüplü LPG bayilik
sözleşmelerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesine ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti’ne
aykırı olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle;
- Başvuru sahibinin 2003 yılında Aygaz’ın bayisi olarak ticari hayata başladığı,
- Aygaz’ın kendilerine iki ayrı bayilik sözleşmesi imzalattığı, bunlardan sadece
birisinin suretini teslim ettiği,
- Sözleşmelerden kendilerine sureti teslim edilenin tarihinin 25.8.2003 olduğu,
- Ancak Aygaz’ın diğer sözleşmeye 10.7.2003 şeklindeki tarih kısmını sonradan 30
eklediği ve mezkûr şirket tarafından başvuru sahibi aleyhinde söz konusu
sözleşme dayanak gösterilerek dava açıldığı,
- Sözleşmelerin Kanun’un 4. maddesi ve 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı hükümler
içerdiği
ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.2.2009 tarih ve 1120 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 29.5.2009 tarih ve 2009-1-46/İİ-09-İAY sayılı İlk
İnceleme Raporu, 3.6.2009 tarih ve 09-26 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin 40
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-26/531-
M sayı ile karar verilmiştir.
09-33/761-181
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 10.7.2009 tarih ve 2009-1-46/ÖA-09-MSÜ sayılı
Önaraştırma Raporu 13.7.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-110/124 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- 12.2.2009 tarih ve 1120 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden şikâyet dilekçesi 50
ekinde yer alan ve 25.8.2003 tarihli olduğu iddia edilen sözleşmelerin hâlihazırda
Aygaz tarafından bayileriyle akdedilmekte olmadığı ve bu sözleşmeler hakkında
başkaca bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı,
- Anılan şikâyet başvurusunun ekinde yer alan 10.7.2003 tarihli sözleşmelerin ise
Aygaz’ın bayileriyle imzaladığı tip sözleşmeler olmakla birlikte, bu sözleşmelerin
31.7.2008 tarih ve 08-49/702-277 sayılı Kurul kararı doğrultusunda tadil edildiği,
- Tadil edilmiş söz konusu sözleşmelerin 7. maddesinde yer alan ve sözleşmenin
bitiminden sonraki döneme ilişkin olarak bayiye getirilen bir yıllık rekabet yasağı
düzenlemesinin, Aygaz tarafından Entegre Sipariş Sistemi kurulan bayiler
bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlandığı, 60
- Ancak söz konusu sistemin kurulu olmadığı ve dolayısıyla kendilerine know-how
devri yapılmamış bayiler bakımından bu hükmün Tebliğ’in tanıdığı muafiyetten
yararlanmadığı ve anılan rekabet yasağının söz konusu bayiler bakımından
hüküm ifade etmeyeceğinin Aygaz tarafından ilgili bayilere bildirilmesi gerektiği
görüşlerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
70
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu incelemeyi, Aygaz’ın tüplü LPG satışı konusunda bayileriyle
akdetmiş olduğu bayilik anlaşmaları oluşturmaktadır. Dolayısıyla anılan bayilik
sözleşmelerinin konusu da dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “tüplü LPG dağıtımı
pazarı” olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu değerlendirmeler bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
tespit edilmiştir.
I.2. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Teşebbüs 80
13.12.1961 tarihinde kurulmuş olan Aygaz, hisseleri halka açık olarak İstanbul
Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem görmekte olan bir Koç Grubu şirketidir.
Şirketin esas faaliyet konusu sıvılaştırılmış petrol gazının (LPG) yurtiçi ve yurtdışı
piyasalardan temini, stoklanması, dolumu, tüplügaz, dökmegaz ve otogaz olarak
dağıtımı ve tüketiciye ulaştırılmasıdır. Bunlara ek olarak LPG’nin tüketicinin
kullanımına sunulması için gerekli LPG tüp, LPG tank, regülatör ve yardımcı
09-33/761-181
3
malzemelerin üretilmesi, tedarik edilmesi, satışı ve satış sonrası hizmetlerin yanı
sıra, LPG ile çalışan cihazların üretimi ve dağıtımı da şirketin faaliyetleri arasında
yer almaktadır. Şirket ayrıca LPG gemilerine sahip olup, diğer LPG kuruluşları
adına taşıma da yapmaktadır. 90
2008 yılında Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasında 9. sıraya
yükselen Aygaz’ın 2008 yılı cirosu, bir önceki seneye göre %13,4 artarak 3.579
milyon TL. olarak gerçekleşmiştir. Şirketin 2009 yılı ilk 3 aylık cirosu ise 811
milyon TL. düzeyindedir.
Şirketin başlıca iştirakleri arasında Birleşik Oksijen Sanayi A.Ş., Mogaz Petrol
Gazları A.Ş., Koç Statoil Gaz A.Ş., Opet Petrolcülük A.Ş., Opet Aygaz B.V.,
Zinerji A.Ş., Enerji Yatırımları A.Ş. ve Entek Elektik Üretimi A.Ş. bulunmaktadır.
Çıkarılmış sermayesi 300 milyon TL. olan ve Koç Grubu’nun kontrolünde bulunan
şirketin yönetim kurulu üyeleri ile 31.12.2008 itibariyle ortaklık yapısına aşağıdaki
tablolarda yer verilmektedir: 100
Tablo 1: Aygaz’ın Yönetim Kurulu Üyeleri
Adı-Soyadı Unvanı
Rahmi M. Koç Yönetim Kurulu Başkanı
Ömer M. Koç Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Temel K. Atay Üye
Dr. Bülent Bulgurlu Üye
Shelby R. Du Pasquier Üye
Erol Memioğlu Üye / Denetimden Sorumlu Komite Üyesi
Ali Tarık Uzun Üye / Denetimden Sorumlu Komite Üyesi
Tablo 2: Aygaz’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Sermaye Tutarı (TL) Hisse Oranı (%)
Koç Holding A.Ş. 122.053.514,27 40,68
Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. 14.456.082,28 4,82
Koç Ailesi 17.132.971,23 5,71
Liquid Petroleum Dev. Co. 73.545.662,14 24,52
Diğer 72.811.770,08 24,27
Toplam 300.000.000,00 100,00
I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
18.6.2009 tarihinde Aygaz’da yapılan yerinde incelemede ulaşılan bilgilere göre,
şirketin tüplü LPG bayileriyle yaptığı tip sözleşmelerin 2003 yılından bu yana
kullanılan sözleşmeler olduğu, bu tarihten önce ise farklı bir tip sözleşmenin
kullanıldığı anlaşılmıştır. Söz konusu sözleşmelerin, şikâyet dilekçesinde yer
verilen 25.8.2003 tarihli sözleşme ile aynı hükümleri içeren tip sözleşmeler 110
olduğu ve 2003 yılından önce hazırlanan bu tip sözleşmelerin artık kullanılmadığı
belirlenmiştir.
Hâlihazırda bayilerle “tüplügaz bayilik sözleşmesi” adını taşıyan yeni bir tip
sözleşme metninin akdedildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, söz konusu tip
sözleşmelerin bazı maddelerinde, Rekabet Kurulu’nun 31.7.2008 tarih ve 08-
49/702-277 sayılı “Mogaz kararı” çerçevesinde değişiklikler yapıldığı görülmüştür.
Aygaz tarafından yapılan bu değişiklik metni bütün tüplügaz bayilerine
09-33/761-181
4
gönderilmiş olup söz konusu bayilerin onayını da taşıyan belgeler, 8.7.2009 tarih
ve 4755 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
120
I.4. Değerlendirme
I.4.1. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
Şikâyet konusu sözleşme hükümlerini, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
incelemeye geçmeden önce, anılan bu sözleşmelerin bir dikey anlaşma
niteliğinde olup olmadığı ve grup muafiyetinden yararlanmak için 2007/2 sayılı
Tebliğ ile getirilen % 40’lık pazar payı eşiğinin aşılıp aşılmadığının incelenmesi
gerekmektedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, “üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal
veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” 130
olarak tanımlanan dikey anlaşmaların Tebliğ kapsamında olduğu belirtilmektedir.
Bu bağlamda, şikâyete konu olan Bayilik Sözleşmesi’nin;
- iki teşebbüs arasında yapılması,
- taraflarından her birinin anlaşmanın amaçları bakımından üretim ya da dağıtım
zincirinin farklı bir seviyesinde faaliyet gösteriyor olmaları,
- taraflarının (sağlayıcı ve alıcı) hangi koşullar altında mal ve hizmetlerin alımını,
satımını ve yeniden satımını yapacaklarını düzenlemesi
sebebiyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesi bağlamında “dikey
anlaşma” niteliğini haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Yine 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasında; Tebliğ ile sağlanan 140
muafiyetin, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili
pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda uygulanacağı ifade
edilmektedir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise; tek alıcıya sağlama
yükümlülüğü içeren dikey anlaşmalarda muafiyetin, alıcının dikey anlaşma
konusu malları ve hizmetleri aldığı ilgili pazardaki payının % 40’ı aşmaması
koşuluyla uygulanacağı belirtilmektedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 3(h) maddesinde “Sağlayıcının anlaşma konusu malları
veya hizmetleri, kendi kullanımı veya yeniden satışı amacıyla Türkiye içerisinde
sadece bir alıcıya satmasına yönelik doğrudan veya dolaylı yükümlülük” şeklinde
tanımlanan tek alıcıya sağlama yükümlülüğü, şikâyet konusu sözleşme 150
bakımından söz konusu değildir. Dolayısıyla Tebliğ’in 2. maddesinde belirlenmiş
olan % 40’lık pazar payı eşiğinin aşılıp aşılmadığı değerlendirilirken, maddenin
ikinci fıkrası uyarınca sağlayıcı taraf olan Aygaz’ın ilgili pazardaki payına
bakılmalıdır. Bu çerçevede Aygaz’ın ilgili pazarda sahip olduğu pazar payının %
33,86 olduğu belirlenmiş olup, şikâyet konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
09-33/761-181
5
Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp
yararlanamayacağının belirlenebilmesi noktasında incelenen sözleşme
hükümlerine ilişkin değerlendirmelere ise aşağıda yer verilmektedir. 160
I.4.2. Sözleşme Süresince Geçerli Olan Rekabet Etmeme Yükümlülüğüne
İlişkin Değerlendirme
2002/2 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinin (d) bendinde rekabet etmeme yükümlülüğü,
“Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri
üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen
doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük” olarak tanımlanmıştır. Aynı Tebliğ’in
5. maddesinin (a) bendi ile de alıcıya belirsiz süreli ya da süresi beş yılı aşan
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesi halinde muafiyetin anlaşmadaki bu
yükümlülüğe uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
Aygaz’ın tüplügaz bayileriyle yaptığı tip sözleşmenin 1. ve 7. maddesiyle alıcıya, 170
sözleşme süresi boyunca bir rekabet yasağı getirildiği görülmektedir.
Sözleşme’nin süresine ilişkin 26. maddesi ise şu şekildedir:
“Bu sözleşme, imza tarihinden itibaren 5 (beş) yıllık süre için akdedilmiştir.
Beşinci yıldan sonra sözleşmenin yenilenebilmesi için tarafların karşılıklı olarak
iradelerini yazılı şekilde, sözleşmenin sona ereceği tarihten en az 3 (üç) ay önce
beyan etmeleri gerekmektedir.”
Bu düzenlemeye göre, Aygaz ile bayi arasında akdedilen Sözleşme imza
tarihinden itibaren 5 yıl sonra sona erecek olup, otomatik uzama söz konusu
değildir. Dolayısıyla sözleşmede bayiye, sözleşme süresi boyunca getirilen
rekabet yasağı hükmü süre bakımından Tebliğ ile tanınan muafiyet 180
kapsamındadır.
I.4.3. Sözleşmenin Sona Ermesinden İtibaren Geçerli Olan Rekabet Etmeme
Yükümlülüğüne İlişkin Değerlendirme
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (b) bendinde; anlaşmanın sona ermesinden
sonraki döneme ilişkin olarak alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün
grup muafiyeti kapsamı dışında tutulmasına rağmen, aynı bendin ikinci
paragrafında istisnai bir durumdan bahsedilmektedir. Buna göre yasaklamanın;
- Anlaşma konusu mal ya da hizmetlerle rekabet eden mal ve hizmetlere ilişkin
olması, 190
- Anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı
olması,
- Sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know-how’ı korumak için zorunlu olması
koşullarını birlikte sağlaması durumunda, anlaşmanın sona ermesinden itibaren
bir yıllık rekabet yasağına izin verilmektedir.
09-33/761-181
6
Aygaz’ın Tüplügaz Bayilik Sözleşmesi’nin 7. maddesinde ise alıcıya, sözleşmenin
sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmekte olup söz konusu düzenleme şu şekildedir.
“Bayi, bu sözleşmenin devamı süresince veya sözleşmenin herhangi bir 200
sebepten dolayı süresinden önce sona ermesi halinde, bu sözleşmenin
imzalandığı tarihte öngörülen bitiş süresi sonuna kadar aşağıda belirtilen şartlara
uymayı kabul ve taahhüt eder.
(a) Bayi, eşi ve usul füruu da dâhil olmak üzere muvazaa oluşturacak şekilde, bu
sözleşmede belirtilen adresteki mahalde veya bir başka mahalde başka LPG
firmalarının başbayiliğini, bayiliğini, tali bayiliğini veya tali satıcılığını alamaz, aynı
veya başka herhangi bir iş yerinde bu faaliyeti deruhte edemez, bilfiil hizmetin
içinde olamaz, aracılığını ve temsilciliğini, acenteliğini, komisyonculuğunu
yapamaz, kurulmuş ve kurulacak şirketlere ortak olamaz. Bayi bu işyerlerini bir
başka gerçek veya tüzel kişiye hiçbir amaçla ve şekilde ve şartta kullandıramaz 210
ve devredemez...”
Sözleşme’nin bu maddesiyle alıcının, sözleşmenin imzalandığı tarihte öngörülen
bitiş süresi sonuna kadar, aynı ya da bir başka mahalde sözleşme konusu
faaliyeti yapması önlenmektedir. Ancak Aygaz tarafından bu madde, yukarıda
bahsedilen “Mogaz kararı” doğrultusunda tadil edilmiş olup, anılan maddenin son
hali şu şekilde düzenlenmiştir:
“Bayi, bu sözleşmenin devamı süresince veya sözleşmenin herhangi bir
sebepten dolayı süresinden önce sona ermesi tarihinden itibaren bir yıl süre ile
aşağıda belirtilen şartlara uymayı kabul ve taahhüt eder:
a) Bayi, bu sözleşmenin devamı süresince bir başka LPG Dağıtım firmasının 220
başbayiliğini, bayiliğini, tali bayiliğini, satıcılığını alamaz ve yapamaz.
b) Bayi, bu sözleşmenin herhangi bir sebeple sona eriş tarihinden itibaren bir yıl
süre ile sözleşmede belirtilen adresteki mahalde başka bir LPG Dağıtım
firmasının başbayiliğini, bayiliğini, tali bayiliğini veya tali satıcılığını alamaz, aynı
iş yerinde bu faaliyeti deruhte edemez, bilfiil hizmetin içinde olamaz, aracılığını ve
temsilciliğini, acenteliğini, komisyonculuğunu yapamaz, kurulmuş ve kurulacak
şirketlere ortak olamaz. Bayi bu işyerlerini bir başka gerçek veya tüzel kişiye
hiçbir amaçla ve şekilde ve şartta kullandıramaz ve devredemez.”
Yapılan bu değişikliklerle birlikte bayilik sözleşmesinin 7. maddesinin, sözleşme
sonrasındaki döneme ilişkin olarak alıcıya getirilebilecek rekabet yasağına ilişkin 230
koşulların ilk ikisini yerine getirdiği görülmektedir. Bununla birlikte alıcıya know-
how devredilmesi hususunun ayrıca irdelenmesi gereklidir.
Esasen, 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Tanımlar” başlıklı 3. maddesi uyarınca know-how
“Sağlayıcının tecrübe, denemeleri sonucu elde ettiği ve patentli olmayan,
uygulamaya yönelik, gizli, esaslı ve belirlenmiş bilgi paketi” olarak
tanımlanmaktadır. Dolayısıyla sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen herhangi bir
bilgi paketinin Tebliğ uyarınca know-how olarak değerlendirilmesi için, anılan bilgi
paketinin gizli, esaslı ve belirlenmiş olma şartlarını taşıması gerekmektedir.
09-33/761-181
7
Raportörlerce Aygaz’da yapılan yerinde incelemede, teşebbüs yetkilileri 240
tarafından bayilerine bir know-how devredildiği ifade edilmiş, söz konusu know-
how’a ilişkin ayrıntılı açıklama ise teşebbüs tarafından Kuruma bir yazı ile
gönderilmiştir. Yazının içeriğinde, Aygaz’ın kendi tecrübe ve bilgi birikimi sonucu
geliştirdiği bir sistem olduğu ifade edilen ve o tarih itibarıyla yaklaşık 900
bayisinin kullanımına sunduğu Entegre Sipariş Sistemi hakkında bilgi
verilmektedir.
250
(…………..TİCARİ SIR……………)
Yazının içeriğinden, söz konusu sistemin ve bu sistem sayesinde raporlanan
bilgilerin diğer teşebbüslerce erişilemeyen veya makul bir çaba harcanmadan
erişilmesi beklenmeyen bir bilgi paketi olduğu, bayilerin bu sistemin kurulu
olmadığı bir duruma göre daha verimli ve etkin çalışabilmesine olanak tanıdığı ve
son olarak esasında bir yazılıma ve bu yazılıma temel teşkil eden bir algoritmaya
dayanması gerektiğinden geniş kapsamlı ve ayrıntılı olarak tanımlanmış olduğu 260
görülmektedir. Bu itibarla Aygaz tarafından bayilerinin kullanımına sunulan
Entegre Sipariş Sisteminin 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca gizli, belirlenmiş ve
esaslı olma şartlarını taşıdığı ve know-how olarak kabul edilmesi gerektiği
kanaatine varılmıştır.
Yukarıda da ifade edildiği üzere Tebliğ’in, anlaşmanın bitiminden sonraki dönem
için getirilen rekabet yasağına ilişkin olarak aradığı son şart, getirilen rekabet
yasağının alıcıya devredilen know-how’ı korumak için zorunlu olmasıdır. Aygaz
tarafından gönderilen yazıda, bayilere devredilen sistem sayesinde oluşturulan
bilgilerin bayinin bir rakiple çalışması halinde kolayca kopyalanabileceği ve ayrıca
sistemin genel esaslarını ve prensiplerini öğrenmiş olan bayinin sistemin ana 270
unsuru olan yazılımın da kopyalanabilmesine sebep olabileceği ifade
edilmektedir. Bu açıklamalar çerçevesinde anlaşmanın bitiminden sonra getirilen
bir yıllık rekabet yasağının bayilere devredilen know-how’ı korumak için zorunlu
olduğu anlaşılmaktadır.
Bütün bu açıklama ve değerlendirmeler ışığında, Aygaz’ın Entegre Sipariş
Sistemi’ni kullanan bayileri bakımından sözleşmelerinde yer alan artı bir yıllık
rekabet yasağının Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlandığı sonucuna
ulaşılmaktadır. Ancak diğer yandan, Aygaz’ın yaklaşık 1300 bayisinin tamamında
bu sistemin kurulu olmadığı bizzat Aygaz tarafından ifade edilmektedir. Bir başka
deyişle, söz konusu sistemin kullanıcısı olmayan Aygaz bayilerine herhangi bir 280
know-how devredilmediği ve dolayısıyla bu bayiler için, Sözleşme’de yer verilen
09-33/761-181
8
artı bir yıllık rekabet yasağının Tebliğ’in sağladığı muafiyetten yararlanamadığı
görülmektedir. Bu itibarla, sözleşmenin bitiminden sonraki döneme ilişkin olarak
getirilen bir yıllık rekabet yasağının, Entegre Sipariş Sistemi’ni kullanmayan
bayiler bakımından hüküm ifade etmeyeceğinin Aygaz tarafından söz konusu
bayilere bildirilmesi gerekmektedir.
I.4.4. Pasif Satış Yasağına İlişkin Değerlendirme
2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran
haller sayılmıştır. Bununla birlikte Tebliğ’in aynı maddesinin (b) bendinin 1. 290
paragrafında; “Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla,
sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir
bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması
hali” istisna olarak kabul edilmiştir.
Aygaz’ın Tüplügaz Bayilik Sözleşmesi’nin 1. maddesinde bayiliğin tanımı
yapılmış ve bu tanım çerçevesinde bayiye münhasır bir bölge tayin edilmiştir.
Sözleşme’nin 23. maddesinde ise şu şekilde bir düzenleme bulunmaktadır:
“Bayi, bu sözleşme kapsamında bölgesi içinde ve dışında Şirket’ten izin almadan
gerek kendisine, gerekse diğer bir ticaret erbabına ait ticarethaneyi teşhir, reklam
ve satış gayesi ile kullanamaz, şirket mamulü olan her nevi emtiayı (LPG dahil) 300
veremez, satamaz, bölgesi haricinde faaliyet gösteremez ve bu faaliyetleri rakip
firma bayileri ile birlikte deruhte edemez. ”
Ancak Aygaz tarafından bu madde tadil edilmiş olup, anılan maddenin yeni hali
şu şekilde düzenlenmiştir:
“Bayi, bu sözleşme kapsamında ticari faaliyetini bölgesi içinde ve münhasıran
tayin edilmemiş bölgelerde yürütebilir. Bayi bu bölgelerde Şirket’ten izin almadan
gerek kendisine ait başka bir ticarethaneyi ve gerekse diğer bir ticaret erbabına
ait ticarethaneyi teşhir, reklam ve satış gayesi ile kullanamaz, şirket mamulü olan
her nevi emtiayı (LPG dahil) veremez, satamaz ve bu faaliyetleri rakip firma
bayileri ile birlikte deruhte edemez.” 310
Yapılan bu değişiklikle birlikte, önceki düzenlemede yer alan ve bayinin, bölgesi
haricinde faaliyet gösteremeyeceğine ilişkin ifadenin sözleşmeden çıkarıldığı;
dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde ortaya çıkabilecek sakıncaların
giderildiği kanaatine varılmıştır.
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- 12.2.2009 tarih ve 1120 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden şikâyet dilekçesi
ekinde yer alan ve 25.8.2003 tarihli olduğu iddia edilen sözleşmelerin hâlihazırda
Aygaz A.Ş. tarafından bayileriyle akdedilmekte olmadığına ve bu sözleşmeler 320
hakkında başkaca bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına,
2- Anılan şikâyet başvurusunun ekinde yer alan 10.7.2003 tarihli sözleşmelerin
ise Aygaz’ın bayileriyle imzaladığı tip sözleşmeler olduğu ve bu sözleşmelerin
09-33/761-181
9
31.7.2008 tarih ve 08-49/702-277 sayılı Kurul kararı doğrultusunda tadil
edildiğine,
3- Tadil edilmiş söz konusu sözleşmelerin 7. maddesinde yer alan ve
sözleşmenin bitiminden sonraki döneme ilişkin olarak bayiye getirilen bir yıllık
rekabet yasağı düzenlemesinin, Aygaz A.Ş. tarafından Entegre Sipariş Sistemi
kurulan bayiler bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten
yararlandığına, 330
- Ancak söz konusu sistemin kurulu olmadığı ve dolayısıyla kendilerine know-how
devri yapılmamış bayiler bakımından bu hükmün Tebliğ’in tanıdığı muafiyetten
yararlanmadığı ve anılan rekabet yasağının söz konusu bayiler bakımından
hüküm ifade etmeyeceğinin Aygaz A.Ş. tarafından ilgili bayilere duyurulması
konusunda adı geçen teşebbüse görüş bildirilmek üzere Başkanlığa yetki
verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy