Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-73
Karar Sayısı : 09-33/773-186
Karar Tarihi : 15.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, 10
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Burak SAĞLAM
C. ŞİKÂYET EDEN : Bulutlar Petrol İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.
F. Yukarı Mh. Körkuyu Mevkii Develi/Kayseri
D. ŞİKÂYET EDİLEN: Altınbaş Petrol ve Tic. A.Ş.
İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A1 Blk. K:10 Yeşilköy/İstanbul
20
E. DOSYA KONUSU: Bulutlar Petrol İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. (Bulutlar Petrol)
tarafından Araslar A.Ş. (Araslar)’den Altınbaş Petrol ve Tic. A.Ş. (Alpet) bayisi
akaryakıt istasyonunun devralınması kapsamında, bayilik ve intifa
sözleşmelerinin sürelerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde değerlendirilmesi talebi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Dilekçe’de özetle; Kayseri ili Develi ilçesinde faaliyet
gösteren Alpet bayisi akaryakıt istasyonunu Araslar’dan 23.6.2009 tarihinde satın
aldıkları; satıcı firmanın Alpet’le olan sözleşmenin bir yıl sonra sona ereceğini ve bu
tarihten sonra başka bir dağıtıcı ile anlaşma imzalayabileceklerini söylediği; ancak 30
dağıtıcı teşebbüs ile yaptıkları görüşmede en az beş yıl için Alpet’in belirlediği
koşullarla yeni bir sözleşme yapılmasının zorunlu olduğunun kendilerine iletildiği ve
Araslar ile Alpet arasında imzalanan 5 yıl süreli sözleşmede, bayinin süre bitiminden
3 ay önce yenilememe talebini Alpet’e yazılı olarak bildirmediği takdirde 5 yıllık bir
süre için yenilenmiş sayılacağı ibaresinin bulunduğu ifade edilmektedir. Bulutlar
Petrol tarafından, ayrıca, Araslar ile Alpet arasındaki intifa sözleşmesinin 18.9.2010
tarihinde sona erdiği, ancak 23.9.2009 tarihinde süresi dolacak olan bayilik
sözleşmesi ve 23.9.2004 tarihinde yapılan 15 yıllık intifa sözleşmesi nedeniyle
23.9.2009 ile 18.9.2010 tarihleri arasında başka bir şirket ile sözleşme
imzalamalarının imkânsız olduğu ve Alpet ile sözleşme yapılması durumunda ise 40
diğer firmalarla rekabet edemez hale gelecekleri ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.6.2009 tarih ve 4499 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 10.7.2009 tarih ve 2009-1-73/BN-09-MK sayılı İlk
İnceleme Raporu 14.7.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-110/126 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
09-33/773-186
2
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, başvuru konusu akaryakıt istasyonuna
ilişkin olarak imzalanan intifa sözleşmesinin 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğu, görüşüne yer 50
verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Alpet ile Araslar arasında imzalanan Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi’nin 5. maddesi
uyarınca, taraflar arasında münhasır bir dikey ilişki bulunmaktadır.
Öte yandan Sözleşme’nin 42. maddesi aşağıdaki şekildedir:
“İşbu sözleşme yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 5 (beş) yıl süre ile geçerlidir. Bu
müddetin bitiminde ALPET, BAYİ ile yeni bir sözleşme yapıp yapmamakta serbesttir.
BAYİ süre bitiminden en geç 3 ay evvel sözleşmenin yenilenmeyeceğini ALPET’e
yazılı olarak ihbar etmediği takdirde, iş bu sözleşme 5 yıl süreyle yenilenmiş sayılır. 60
Bu durumda bayi sözleşmenin süre bitiminden 1 ay önce, ALPET ile yeni koşullara
uygun bayilik sözleşmesi imzalayacaktır. Yeni sözleşmenin imzalanmaması halinde
mevcut sözleşme hükümleri aynen yeni dönem için de geçerli olacak şekilde
sözleşme uzatılmış sayılacaktır. Sözleşme süresi sonunda BAYİ tarafından
sözleşmenin yenilenmeyeceği bildirildiği takdirde koşulları oluştuysa iş bu
sözleşmenin ve buna ek sözleşmelerin fesih, cezai şart v.s. maddeleri aynen
uygulanacaktır.”
Yukarıdaki hükümden de anlaşıldığı üzere, Sözleşme; 5 yıllık olmakla birlikte, bayi
süre bitiminden evvel feshi ihbarda bulunmazsa otomatik olarak 5 yıl süre ile
yenilenmiş sayılmaktadır. Alpet ise süre sonunda bayiliği sona erdirip erdirmemekte 70
serbesttir. Bu çerçevede, Sözleşme’nin süresinin ve dolayısıyla bayiye getirilen
rekabet yasağının belirsiz süreli hale geldiği ve 2002/2 sayılı Tebliğ açısından grup
muafiyeti kapsamı dışında kaldığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, akaryakıt dağıtımı sektöründeki dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı
Tebliğ’e uygunluğunun belirlenmesi amacıyla, 2006 yılında Kurum bir önaraştırma
yapmıştır. Söz konusu önaraştırma kapsamında Alpet’e ilişkin dikey anlaşmalar da
incelenmiş ve yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen sözleşme süresine ilişkin hüküm
değerlendirilmiştir. Kurul, Alpet’e dikey anlaşmalarındaki çeşitli eksiklikler nedeniyle,
15.11.2006 tarih ve 06-84/1059-306 sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bayilik sözleşmelerinin ne şekilde tadil edileceği 80
hususunda yazı yazılmasına ve bu tadillerin yapıldığının 60 gün içerisinde Kuruma
tevsik edilmesine karar vermiştir. Bu kapsamda Alpet’e aralarında bayilik
sözleşmelerindeki şikâyet konusu süreye ilişkin hususun da yer aldığı çeşitli
aksaklıkların düzeltilmesi gerektiği bildirilmiştir. Takiben, Alpet, Kuruma talep edilen
sözleşme tadillerinin yapıldığına ilişkin bir yazı göndermiş olup, buna ilişkin tadil
yazısı örneği ve bayilere gönderilen posta alındı belgeleri fotokopisi yazı ekinde
sunulmuştur. Rekabet Kurulu’nun 24.4.2007 tarih ve 07-34/356-M sayılı kararında,
Alpet tarafından dikey anlaşmalarda talep edilen değişikliklerin yapıldığı konusunda
bilgi alındığı ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, şikâyetçi tarafından Kurum kayıtlarına intikal ettirilen Sözleşme’nin 90
eski olduğu, Alpet tarafından sözleşmenin ilgili süre maddesinde değişiklik yapan
yazının Kurum kayıtlarına intikal ettirilmediği neticesine varılmıştır. Netice itibarıyla,
09-33/773-186
3
Alpet ile Araslar arasındaki sözleşmenin yukarıda yer verilen süreye ilişkin hükmünün
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu ve grup muafiyetinden yararlandığı
sonucuna varılmıştır.
Başvuru konusuna ilişkin olarak açıklığa kavuşturulması gereken bir diğer husus,
anılan akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak 23.9.2004 tarihinde imzalanmış bulunan
bayilik ve intifa sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ’den yararlanma süresinin ne
olduğudur. Rekabet Kurulu’nun 30.10.2008 tarih ve 08-61/997-389 sayılı Total-Akdağ
kararı ve onu takip eden benzer kararlarında ortaya konulan ilkeler çerçevesinde 100
18.9.2005 yılından önce imzalanan sözleşmeler asgari hadde indirme ilkesi
gereğince, 18.9.2010 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlanmaktadır. Dolayısıyla
başvuru konusu dosya bakımından Alpet ile Araslar arasında 23.9.2004 tarihinde
yapılan intifa sözleşmesinin de 18.9.2010 yılına kadar 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğu ve grup muafiyetinden yararlanacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Başvuru konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak imzalanan intifa sözleşmesinin
18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar 110
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy