Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-34/837-M

REKABET KURUMU

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-1-77
Karar Sayısı : 09-34/837-M
Karar Tarihi : 5.8.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Tuğçe KOYUNCU

C. KARŞI TARAF : Koçak Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.
Karaçayır Mevkii, Pelitli Köyü, Gebze/Kocaeli
Temsilcisi Av. Ömer Faruk HANSU
Zitaş Plaza D1 Blok D:3 Kozyatağı/İstanbul 20

D. DOSYA KONUSU: 15.7.2009 tarih ve 09-33/740-M sayılı Kurul kararı uyarınca
“atık motor yağı piyasası” ve “motor yağı piyasasına” yönelik yapılan
önaraştırma safhasında Koçak Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'nin yerinde
incelemeyi engellemesi.

E. İDDİALARIN ÖZETİ: Koçak Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.’nin yerinde inceleme
yapmak üzere görevlendirilen raportörleri engellemeleri.

F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun 15.7.2009 tarih ve 09-33/740-M sayılı 30
kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi 1. fıkrası uyarınca “atık motor yağı
piyasası” ve “motor yağı piyasasına” yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar
verilmiş ve bu karar uyarınca raportörler görevlendirilmişlerdir. Yerinde incelemenin
engellenmesi üzerine hazırlanan 3.8.2009 tarih ve 2009-1-77/ BN-09-HHÜ sayılı Bilgi
Notu, 3.8.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-110/158 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-34
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Raportörlerce hazırlanan Bilgi Notu’nda; gerek
inceleme yapmaya yetkili Rekabet Kurumu Uzmanları tarafından olay yerinde,
gerekse Koçak Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti (Koçak Petrol) Genel Müdür 40
Yardımcısı Tayfun Koçak’ın avukatları tarafından telefonda, yerinde incelemeye izin
verilmesi, aksi halde yaptırımlara maruz kalacağı konusunda şirket yetkililerine
gerekli uyarıların yapılmasına ve ilgili hükümlerin izah edilmesine rağmen, Tayfun
Koçak’ın iki saat süreyle izin vermeyerek yerinde inceleme yapılmasını engellediği,
bu nedenle de 4054 sayılı Kanun’un 16/d maddesi uyarınca Koçak Petrol’ün, 2008
yılı net satışlarının binde beşi oranında para cezasıyla cezalandırılması gerektiği
ifade edilmektedir.


50

09-34/837-M
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Yapılan Tespitler
Rekabet Kurulu, 15.07.2009 tarih ve 09-33/740-M sayı ile “atık motor yağı piyasası” ve
“motor yağı piyasasına” yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar vermiştir.

Söz konusu önaraştırma kararı çerçevesinde Madeni Yağ ve Petrol Ürünleri
Sanayicileri Derneği (MAPESAD), yerinde inceleme yapılacak teşebbüs birliği olarak
tespit edilmiştir. Raportörlerce tam adres bilgisinin alınması amacıyla 28.7.2009
tarihinde saat 10:30’da MAPESAD’a telefon edilmiş, MAPESAD’ın Zitaş Plaza D1 Blok 60
Kat:1 Daire:3 Kozyatağı/İstanbul adresinde hiçbir yetkilisinin bulunmadığı ve
MAPESAD’ın Yönetim Kurulu Başkanı olduğu öğrenilen Yusuf KOÇAK’ın aynı
zamanda, Koçak Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. (Koçak Petrol)’nin Genel Müdürü
olduğu, bu nedenle de Koçak Petrol’ün Gebze’de bulunan adresine gidilmesi gerektiği
öğrenilmiştir. Bunun üzerine MAPESAD’da yerinde inceleme yapmakla görevlendirilen
rekabet uzmanları, MAPESAD yetkililerinin bulunduğu anlaşılan Koçak Petrol’e saat
11:30'da ulaşmışlardır. Yusuf KOÇAK’ın izinde olduğu öğrenilmiş ve Koçak Petrol
Genel Müdür Yardımcısı Tayfun KOÇAK’la görüşülerek, Yetki Belgeleri ile Rekabet
Kurumu kimlik kartları ibraz edilmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15.
maddelerinin Raportörlere verdiği yetkiler ve aynı Kanun’un 16. ve 17. maddesinde 70
düzenlenen para cezaları hakkında bilgi verilmiştir. Koçak Petrol Genel Müdürü Yusuf
KOÇAK’ın 20.7.2009 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısıyla
MAPESAD’daki görevinin sona erdiği ifade edilmiştir. Raportörlerce Yusuf KOÇAK’ın
MAPESAD’ın önceki Yönetim Kurulu Başkanı olması ve Koçak Petrol’ün önaraştırma
konusu sektörde faaliyet göstermesi nedeniyle, Koçak Petrol’de yerinde inceleme
yapılmak istendiği ifade edilmiş ve yerinde incelemenin 4054 sayılı Kanuna göre ne
şekilde yapılacağı izah edilmiştir.

Koçak Petrol Genel Müdür Yardımcısı Tayfun KOÇAK, bu şekilde bir yerinde inceleme
yapılmasına izin vermeyeceğini, bilgisayarının özel olduğunu ve özel bilgiler ihtiva 80
ettiğini, ayrıca yetki belgesinin Koçak Petrol adına düzenlenmediğini, MAPESAD’la ilgili
olarak gelindiğini ama Koçak Petrol’de inceleme yapılmak istendiğini, bunun doğru
olmadığını, bu gerekçelerle yerinde inceleme yapılmasına izin verilmeyeceğini
raportörlere ifade ederek, yerinde inceleme yapılmasını engellemiştir. Raportörler
tarafından, Kanun'un ilgili maddeleri (14, 15, 16 ve 17 nci maddeler) hatırlatılarak bu
davranışın yerinde incelemenin engellenmesi anlamına geldiği ve para cezasını
gerektirdiği izah edilmesine rağmen, anılan şahsın karar ve davranışında değişiklik
olmamıştır.

Bunun üzerine Tayfun KOÇAK, şirket avukatı Ömer Faruk HANSU ile görüşmüştür. 90
Saat 12.00’de raportörlerce şirket avukatı ile telefonda görüşülerek önaraştırma
konusu, 4054 sayılı Kanunda yer alan ilgili hüküm ve düzenlemeler anlatılarak, yerinde
inceleme talebi yinelenmiştir. Yapılan telefon görüşmelerinden sonra her türlü evrakın,
kaydın ve mahallin incelemeye açılacağını ve yerinde incelemenin yapılmasına
müsaade edileceği şirket avukatı tarafından ifade edilmiştir. Buna rağmen Tayfun
KOÇAK yerinde inceleme yapılmasına izin vermemiş, tutanak tutarak ayrılınmasına da
müsaade etmeyeceğini ifade etmiş, şirket avukatının Kozyatağı’ndaki bürosundan yola
çıktığı, onun bekleneceği belirtilmiştir. Raportörler avukatın gelmesi için makul bir süre
şirket genel müdür yardımcının odasında beklemiştir. Ancak avukatın gecikmesi ile
birlikte yapılanların, yerinde incelemenin engellenmesi olduğu, yerinde incelemenin 100
etkinliği bakımından yerinde incelemeye derhal başlanılması gerektiği, avukatın
geldiğinde yerinde incelemeye katılarak nezaret edebileceği, daha fazla
09-34/837-M
3
beklenemeyeceğinin raportörlerce hatırlatılmasına rağmen, yerinde inceleme
yapılmasına izin verilmemiştir. Saat 13:15 itibarıyla halen avukat bekleniyorken,
raportörlerce Tayfun KOÇAK’ın diz üstü bilgisayarından bir klasörü sildiği görülmüştür.
Tayfun KOÇAK’a bilgisayara dokunmaması, kapağını kapatması gerektiği ifade
edilmesine rağmen bu talep reddedilmiş ve özel bazı bilgilerin silindiğini ifade
edilmiştir.

Saat 13:35 sularında Koçak Petrol’ün avukatları Av. Ömer Faruk HANSU ve Av. 110
Mehmet Zeki ALAGÖZ’ün Koçak Petrol’e intikal etmeleri ve yerinde inceleme
yapılabileceği hakkında müvekkillerini ikna etmeleri üzerine, yaklaşık 2 (iki) saat
engellendikten sonra yerinde inceleme, ancak saat 14:00'da başlamak suretiyle
yapılabilmiştir. Tüm bu hususlar, taraflarca imzalanan tutanakla tespit edilmiştir.
Aşağıda Koçak Petrol Genel Müdür Yardımcısının tutanağa geçirilmesini istediği ifade
yer almaktadır:
“… Yaklaşık 25 (yirmibeş) dakikalık görüşmeden sonra Sn. Hasan Hüseyin Bey bir
anda şirketimizde bilgisayarlar, çekmeceler, dolaplar, özel çantalarımızı arayacaklarını,
istedikleri belgeyi alacaklarını ifade etti. Ben de konu MAPESAD ve atık motor yağları
olarak anlatılmasına rağmen, ani bir dönüşümle firmamın bu şekilde aranmasını 120
garipsedim. Çünkü bölgemizde kendilerinden gerçek kimlik gibi gösteren fakat bunu art
niyetli olarak kullanan kişiler olarak şüphelendim. Bu amaçla aramanın jandarma
eşliğinde yapılmasının doğru olacağını Hasan Bey’e ifade ettim ancak Hasan Bey
jandarmanın gelmesini istemedi. Jandarma çağırmak istememin sebebi hem
şüphelenmem hem de şirketimle ilgili bütün firma bilgilerinin jandarma nezdinde doğru
yapılmasını istememden kaynaklanmaktadır. Bu zaman içerisinde şirket avukatımı
çağırmak istediğimi de ifade ettim. Hasan Bey bunu önce kabul etmedi fakat daha
sonradan çağırın dedi. Avukatım geldikten sonra ve kimlik kontrolünü yaptıktan sonra,
uzmanların istedikleri gibi arama yapabileceklerini söyledim. Daha sonradan firmamıza
gelen iki Rekabet Kurumu uzmanı da aramaya katıldılar. İstedikleri gibi her türlü bilgi 130
ve belgeleri araştırdılar. Bilgisayarıma gelen e-maillerimi kontrol etmek istediğimde,
Hasan Bey bilgisayarımla oynamamı söyledi ben de hemen bıraktım. Gelen
misafirlerimi ağırlamak için ağabeyimin odasına geçtim. Arkadaşlar her türlü aramayı
avukatlarımızın nezaretinde istedikleri gibi yaptılar. Cep telefonu ile görüşmek
istediğim zaman dahi, uzmanlardan izin alarak görüşme yaptım.”

Ayrıca şirket avukatı Av. Ömer Faruk HANSU aşağıdaki ifadesinin tutanağa
geçirilmesini talep etmiştir:
“Şirkete intikal ettikten sonra Rekabet Kurumu uzmanlarına incelemeyle ilgili her türlü
kolaylığı gösterdik. Rekabet Uzmanları tarafımıza inceleme ile ilgili her türlü bilgi ve 140
yetki belgelerini intikal ettirdiler. Şirketin bulunduğu yer Gebze dışında ormanlık bir
bölge olduğundan sahte kimlik belgeleri ile inceleme amacıyla gelen suiniyetli kişilerin
uğrak yeridir. Kişisel kanaatim; olay yanlış anlaşılma sebebiyle meydana gelmiştir. Her
iki tarafta da kötü niyet bulunmamaktadır. Diğer yandan inceleme ile ilgili her hangi bir
sıkıntı yaşanmasına da intikalimizden sonra sebebiyet verilmemiştir. Bilgisayardan
şirket yetkilisinin dosya sildiği iddiasına karşılık, tarafımca dosya silindiği iddia edilen
bilgisayar üzerinde gerek uzman arkadaşların gerekse bizim tayin edeceğimiz
bilgisayar teknikeriyle inceleme yapılabileceğini, bu mümkün değilse bilgisayarı bu
iddia ile ilgili teknik bakımdan incelenmek üzere götürmek için muvafakatimizin
bulunduğunu ifade ettim. ” 150



09-34/837-M
4
H.2. Değerlendirme

Dosya konusu önaraştırma kararı “atık motor yağı piyasası” ve “motor yağı piyasası”na
yönelik olarak verilmiş olduğundan, önaraştırma yapmakla görevlendirilen Rekabet
Kurumu uzmanlarının söz konusu piyasada faaliyet gösteren tüm teşebbüs ve
teşebbüs birliklerinde yerinde inceleme yapma yetkileri bulunmaktadır. Koçak Petrol’e
ait internet sitesinde yer alan bilgilerden de anlaşılacağı üzere Koçak Petrol, “Speedol” 160
markası altında “benzinli ve dizel motor yağları” ile çeşitli endüstriyel yağların üretimini
yapmaktadır. Bu çerçevede, anılan karar, motor yağları piyasasında faaliyet gösteren
Koçak Petrol’ü de kapsadığından, söz konusu teşebbüste yerinde inceleme
yapılmasında Kanuna, ilgili Rekabet Kurulu kararına ve usule aykırılık
bulunmamaktadır.

Anılan teşebbüse intikal edilmesinin ardından Tutanakta da belirtildiği üzere, Tayfun
Koçak, sözlü olarak ve defaatle hiçbir şekilde masasına, çekmecelerine veya
bilgisayarına dokundurmayacağını belirterek, yetki belgelerinin uygun olmadığını,
tanınan yetkinin kullanılamayacağını ifade etmiş, devamında avukatı tarafından 170
telefonda ikaz edilmesine rağmen bu tutumunu sürdürerek yerinde incelemeyi
engellemiştir. Bu süre zarfında dizüstü bilgisayarından bir klasörü sildiği fark edilmiş ve
sonrasında yapılan yerinde inceleme esnasında söz konusu klasöre tekrar
ulaşılamamıştır.

4054 sayılı Kanunun 16. maddesinde;

“Kurul, teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu
birliklerin üyelerine; ...
d) Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması hallerinden..., 180
(d) bendinde belirtilenler için ise aynı şekilde saptanacak olan gayri safi gelirlerinin
binde beşi oranında idarî para cezası verir. Ancak bu esasa göre belirlenecek ceza
onbin Türk Lirasından az olamaz.”

hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla, yerinde incelemenin hiç yapılamaması veya belli bir
süre ile engelledikten sonra yapılması ya da (anılan maddenin devamı uyarınca)
mahkeme kararıyla yapılması hallerinin bir bütün olarak yerinde incelemenin
engellenmesi kavramına dahil edilmesi, bu nedenle olaydaki fiilin yerinde incelemeyi
engelleme olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Nitekim Rekabet Kurulu, 2.6.2005
tarih, 05-38/511-121 sayılı kararıyla Denizli Çimento ve Modern Beton’da aynı gün 190
içerisinde (5 saat 30 dakikalık bir gecikme ile) yerinde inceleme yapılmış olmasına
karşın, yerinde incelemenin geciktirilmesini, yerinde incelemenin engellenmesi olarak
değerlendirmiş ve Denizli Çimento ile Modern Beton’a para cezası uygulamıştır. Söz
konusu kararın iptaline ilişkin açılan dava, Danıştay 13. Dairesi’nin 2005/8957 E.
2006/4722 K. sayılı kararıyla reddedilmiştir. Bu itibarla gerek Rekabet Kurulu ve
Danıştay kararlarında, gerekse AB Komisyonu uygulamalarında yerinde incelemenin
geciktirilmesi de yerinde incelemenin engellenmesi olarak değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte Kanunda, fiilin engelleme veya zorlaştırma olarak nitelendirilmesi
halinde verilecek para cezası bakımından herhangi bir ayrım yapılmamıştır.
200
Yukarıda ifade edildiği üzere dosya konusu olayda, delillerin kaybolmaması ve
karartılmaması ve böylece beklenen etkinliğin sağlanması için mümkün olan en kısa
zamanda başlaması gereken yerinde inceleme engellenmiştir. 4054 sayılı Kanun’un
15., 16., ve 17. maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden bu hükümlerin amacının,
mevcut evrak ve belgelere o anda ve mevcut haliyle ulaşmak ve bu belgeler ışığında
09-34/837-M
5
bir sonuca ulaşılmasını sağlamak olup, daha sonradan yapılan incelemeler ile o andaki
bilgi ve belgelere ulaşıldığından söz etme imkânı bulunmamaktadır. Bu nedenle,
gecikerek yapılan bir yerinde incelemenin Kanundan beklenen faydayı sağlamadığı ve
Kanunun ilgili maddelerinin ihlali olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
210
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, görevli raportörler tarafından
yerinde inceleme yapılmasını engellemesi sebebiyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanunun 16. maddesinin (d) bendi uyarınca Koçak Petrol Ürünleri San. Tic.
Ltd. Şti.’ne 2008 yılı net satışlarının binde beşi oranında olmak üzere 112.007,83 TL
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Başkan V.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN





Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY





Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR



Full & Egal Universal Law Academy