Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-100 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-36/919-226
Karar Tarihi : 19.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Neşe Nur ONUKLU, Selvi KOCABAY,
Canan KARAMANOĞLU
C. ŞİKAYET EDEN : Kültür ve Turizm Bakanlığının bir kısım personeli
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - HSBC Bank A.Ş.
Esentepe Mah. Büyükdere Cad. No:128 Şişli/İstanbul
- Garanti Bankası A.Ş.
Nispetiye Mah. Aytar Cad. No:2 Levent Beşiktaş/İstanbul
- Akbank T.A.Ş.
Sabancı Center 4. Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Garanti Bankası A.Ş., Akbank T.A.Ş. ve HSBC Bank A.Ş.’nin
aralarında anlaşarak Kültür ve Turizm Bakanlığı personeline ödenecek maaş 30
promosyonunu düşürdükleri, maaş promosyonu konusunda anlaştıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kültür ve Turizm Bakanlığı personeli tarafından yapılan
başvurularda özetle; Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Bahçelievler Şubesi), Akbank
T.A.Ş. (Çankaya Şubesi) ve HSBC Bank A.Ş.’nin aralarında anlaşarak Kültür ve
Turizm Bakanlığı personeline ödenecek maaş promosyonunu düşürdükleri iddia
edilmiştir. Şikayet dilekçelerinden, 2007 yılında yapılan protokolün geçerli olduğu 2 (iki)
yıllık sürenin dolacak olması nedeniyle, Kültür ve Turizm Bakanlığı merkez teşkilatında
kadrolu, sözleşmeli ve işçi pozisyonunda çalışan personelin aylıklarının 2 yıl süreyle
hangi bankadan ödeneceğini belirlemek üzere 5.5.2009 tarihinde bir komisyon 40
kurulduğu, aynı gün toplanan komisyonca 8 adet banka şubesine davetiye gönderildiği,
18.5.2009 tarihinde açılan kapalı tekliflerden en yüksek teklif veren Türkiye Garanti
Bankası A.Ş. Bahçelievler Şubesi ve Akbank T.A.Ş. Çankaya Şubesi’nden tekrar teklif
alınmasına karar verildiği, 27.5.2009 tarihli Komisyon toplantısında ise kişi başı (…) TL
promosyon vermeyi kabul eden Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Bahçelievler Şubesi ile 2
yıl süre ile (…) ATM makinesi kurulması, maaş ve kredi kartlarında üyelik ücreti
alınmaması, hesap işletim ücreti alınmaması ve bankamatiklerden alınan hesap
ekstrelerinden ücret alınmaması koşullarıyla protokol imzalanmasına karar verildiği
anlaşılmaktadır. Şikayet dilekçelerinde, promosyon konusunda bankaların verdiği
teklifler içerisinde en yükseğinin (…) TL olmak üzere Türkiye Garanti Bankası A.Ş. 50
09-36/919-226
2
tarafından yapıldığı, bu teklifler ile 2007 yılında alınan kişi başı (…) TL promosyon
arasındaki farklılığın makul ekonomik gerekçelerle izah edilemeyeceği belirtilmiş ve bu
düşüşün bankaların aralarında anlaşmalarından kaynaklandığı iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.6.2009 ve 23.6.2009 tarihleri arasında ve
farklı sayılarla giren şikayet üzerine düzenlenen 22.6.2009 tarih ve 2009-4-100/İİ-09-
BK sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun sırasıyla, 24.6.2009 tarih ve 09-30
sayılı, 8.7.2009 tarih ve 09-32 sayılı toplantılarında görüşülerek dosya konusuna
yönelik önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine yapılan incelemeler
sonucunda düzenlenen 12.8.2009 tarih ve 2009-4-100/ÖA-09-HY sayılı Önaraştırma 60
Raporu, 17.8.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-110/267 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09–
36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır..
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, şikayete konu bankaların aralarında
anlaşarak Kültür ve Turizm Bakanlığı personelinin maaş ödemesi için verdikleri
promosyon tekliflerini belirledikleri iddiasına ilişkin olarak herhangi bir delile
ulaşılamadığından, söz konusu iddiaya yönelik 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 70
Kuruma intikal eden şikayet dilekçelerinde, 2007 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile
Garanti Bankası arasında imzalanan protokol uyarınca anılan bakanlığın bankacılık
hizmetlerinin Garanti Bankası tarafından verilmeye başlandığı, bunun yanı sıra
personel başına (…) TL maaş “promosyonu” üzerinde anlaşıldığı ifade edilmektedir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından gönderilen belgelerde, 2007 yılında yapılan ihale
süreci şu şekilde özetlenmiştir.
Bankalara 2007 yılı için maaş ödemesi yapılacak kişi sayısının 2350, ortalama
maaş miktarının ise 1.192,48 YTL olduğu bildirilmiştir. 80
15.7.2007 tarihinden itibaren Bakanlık Merkez Teşkilatında çalışan (Teftiş
Kurulu Başkanlığı hariç) kadrolu, sözleşmeli ve geçici işçi personelin aylıklarının
banka aracılığı ile ödenebilmesi için 17.4.2007 tarihinde bir komisyon
kurulmuştur.
17.4.2007 tarihinde teklif vermek isteyen banka şubelerine davetiye
gönderilerek Bankalardan 1.5.2007 tarihine kadar Bakanlığa tekliflerin
gönderilmesi istenmiştir.
Yapılacak protokole ilişkin asgari şartnamedeki koşullar şu şekildedir:
o Bakanlık Ek binasında en az iki personelden oluşan hizmet birimini
oluşturulması, 90
o Bakanlığın ek hizmet binalarının olduğu ya da müzelerin bulunduğu
çeşitli adreslere toplam 4 adet ATM makinesinin yerleştirilmesi,
o Personelin tüm kredi taleplerinde %0,1 puan faiz indiriminde
bulunulması,
09-36/919-226
3
o Bütün personele net maaşının %50’si oranında artı para tahsisi ve %0,25
puan faiz indiriminde bulunulması,
o Personele kefilsiz 5 maaş tutarında ihtiyaç kredisi kullandırılması,
o Personele verilecek kredi kartları ve maaş kartları için yıllık üyelik aidatı
ile yıllık hesap işletim ücreti gibi adlar altında masraf alınmaması.
100
Şartnamede ayrıca 2350 personel için 2.800.000 YTL tutarında maaş ödemesi
yapıldığı, 120 adet geçici işçi statüsünde bulunan personelin ikramiye ve tediye
ödemelerinin bulunduğu, döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılması için
çalışmaların devam ettiği, ek ödemenin yapılması halinde ise protokol yapılan banka
şubesi ile ek protokol yapılacağı bildirilmektedir.
Vakıflar Bankası Bahçelievler Şubesi, İş Bankası Yeşiltepe Şubesi, Akbank Çankaya
Şubesi, Yapı Kredi Bankası Emek Şubesi, Garanti Bankası Bahçelievler Şubesi’nden
teklifler gelmiştir.
110
17.5.2007 tarihli komisyon kararı ile asgari şartname dikkate alınarak banka
şubelerinden alınan teklifler komisyon tarafından incelenmiş, 15.7.2007 tarihinden
itibaren iki yıl süreyle Garanti Bankası Bahçelievler Şubesi ile aylıkların ödenmesine,
(……) YTL promosyon alınmasına ve merkez teşkilatından aylık alan 2350 personele
(ücretsiz izinler dahil) eşit şekilde dağıtılmasına karar verilmiştir. Anılan promosyon,
ihale tarihi ile ihaleyi alan bankanın promosyon ve maaş ödemelerine başladığı tarih
arasındaki 2-3 aylık süre zarfında Kurum’dan ayrılan, emekli olan ücretsiz izne
ayrılanların olması gibi nedenlerle toplam 2319 personele, kişi başı (…) YTL olacak
şekilde ödenmiştir.
120
2009 yılında yapılan ihale süreci ise şöyle gelişmiştir:
Teklif istenen bankalara 2009 yılı için maaş ödemesi yapılacak kişi sayısının
2309, ortalama maaş miktarının ise 1.517,54 TL olduğu bildirilmiştir.
5.5.2009 tarihinde oluşturulan Komisyon, Merkez Teşkilatı’nda çalışan yaklaşık
2309 personelin, 3.504.000 TL tutarındaki aylıklarının bankalar aracılığı ile
ödenebilmesi için banka şubelerine davetiye göndermiştir. Söz konusu
davetiyede, bahsi geçen aylıkların yanı sıra, döner sermaye gelirlerinden
yapılacak ödeme ve Temmuz ayında genel katsayı artışından gelen zamla 130
beraber bu tutarın yaklaşık 3.787.000 TL olmasının beklendiği, 108 adet işçi
statüsünde görev yapan personelin ikramiye ve ilave tediye ödemelerinin yıllık
yaklaşık 225.000 TL olduğu da belirtilmektedir.
Protokole ilişkin asgari şartnamedeki koşullara bakıldığında 2007 yılında istenen
koşullarla hemen hemen aynı olduğu; bankamatiklerden alınan hesap ekstresi
ücreti, internetten yapılan EFT ve havale işlemelerinden komisyon ve masraf
alınmaması gibi ek koşullar getirildiği görülmektedir.
Garanti Bankası Bahçelievler Şubesi, Vakıflar Bankası Bahçelievler Şubesi, 140
HSBC Bankası A.Ş. Ümitköy Şubesi, Finansbank Bahçelievler Şubesi, Türkiye
İş Bankası Küçükevler Şubesi, Türk Ekonomi Bankası Ulus/Ankara Şubesi,
Akbank Çankaya Şubesi, Ziraat Bankası Cevizlidere Şubelerinden olmak üzere
8 bankadan kapalı teklifler alınmıştır. Komisyon tarafından banka şubelerinden
09-36/919-226
4
gelen teklifler açılmış ve tekliflerin değerlendirilmesi sonucu en iyi teklifi veren
Garanti Bankası Bahçelievler Şubesi ve Akbank Çankaya Şubelerinden tekrar
teklif alınmasına karar verilmiştir.
Komisyon tekrar alınan kapalı tekliflerin değerlendirilmesi sonucu promosyon,
ATM cihazı, kredi kartı üyelik ücreti, hesap işletim ücreti, ekstre ücreti 150
alınmaması şartıyla Garanti Bankası Bahçelievler Şubesince verilmesi taahhüt
edilen promosyon teklifinin daha avantajlı olduğu kanaatine varmış ve
15.7.2009 tarihinden itibaren iki yıl süreyle Garanti Bankası Bahçelievler Şubesi
ile tekrar protokol yapılmasına karar vermiştir. Alınacak (……….)TL
promosyonun eşit şekilde 23331 personele dağıtılmasına karar verilmiştir.
5.6.2009 tarihinde Garanti Bankası Bahçelievler/Ankara Şubesi ile maaş ödemeleri
protokolü imzalanmış; (……..) TL’lik promosyon tutarının ödenmesi istenilmiş ve 2333
personelin hesaplarına eşit şekilde (………) TL olarak yatırılmıştır.
160
Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde, 2007 yılı ile 2009 yılı maaş protokolü ihaleleri
sonuçlarının farklılık arz ettiği açıkça görülmektedir. 2009 yılında, 2007 yılına göre tüm
bankaların teklif ettikleri promosyon tutarlarını yaklaşık %50, hatta daha fazla oranda
indirdiği görülmektedir. Promosyon tutarlarının yanında, bankaların ATM makinesi,
kredi kartı ücreti, hesap işletim ve internet bankacılığından yapılacak işlemlerde havale
ve EFT ücretinin alınmaması, personele verilecek bireysel kredi hizmetlerinde faiz
indirimi yapılması gibi koşulları konusunda da 2007 yılındaki ihaleye kıyasla isteksiz
davrandıkları anlaşılmaktadır. Ayrıca, 2009 yılında ihaleye katılan bankalardan İş
Bankası’nın istenen hiçbir koşulu sağlamaya yanaşmadığı, ihalede etkisiz kaldığı
görülmektedir. Ancak ihale özetlerinin bütününe bakıldığında, her bankanın farklı 170
tekliflerle sürece dahil olduğunu söylemek mümkündür.
Raportörlerce önaraştırma safhasındaki yerinde incelemeler sırasında yapılan
görüşmelerde banka yetkilileri, maaş ödemeleri konusunda geçmişte yaşanan yoğun
rekabetin promosyon oranlarını olması gerekenin üzerine çıkardığını, bunun yapılan
protokollerdeki karlılık oranlarını düşürdüğünü, müşterilerden beklenen tahmini
getirilerin azaldığını ve son dönemde yaşanan finansal krizin de etkisiyle promosyon
rakamlarında bir düşüş yaşandığını dile getirmişlerdir. Ayrıca, şikayet edilen
bankalarda yapılan yerinde incelemelerde, bankaların Kültür ve Turizm Bakanlığı
personelinin maaş ödemesi ihalelerinde teklif edecekleri promosyon tutarını ihale 180
öncesinde belirlediklerine ilişkin herhangi bir delile ulaşılamamıştır.
Bu sebeplerle, şikayete konu bankaların aralarında anlaşarak Kültür ve Turizm
Bakanlığı personelinin maaş ödemesi için verdikleri promosyon tekliflerini belirledikleri
iddiasına ilişkin olarak herhangi bir delile ulaşılamadığından, söz konusu iddiaya
yönelik 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
1 İhale açılırken teklif aşamasında bankalara verilen personel sayısı (2309 kişi) ile ihale sonrasında elde edilen
promosyonun ödendiği kişi sayısı (2333) arasındaki farklılık ihale tarihi ile ihaleyi alan bankanın promosyon ve maaş
ödemelerine başladığı tarih arasındaki 2-3 aylık süre zarfında Kurum’a yeni giren, ayrılan, emekli olan ücretsiz izine
ayrılanların vs. olmasından kaynaklamaktadır.
09-36/919-226
5
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikayete konu bankaların 190
aralarında anlaşarak Kültür ve Turizm Bakanlığı personelinin maaş ödemesi için
verdikleri promosyon tekliflerini belirledikleri iddiasına ilişkin olarak herhangi bir delile
ulaşılamadığından, söz konusu iddiaya yönelik 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy