Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-149 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-39/927-228
Karar Tarihi : 26.08.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Adnan AKGÜN, Sinan ÇÖRÜŞ, Esma GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE :- Shanghai Electric (Group) Corporation
BULUNAN Temsilcisi: Av. Alev Gürel GÜRSEL 20
Ahi Evran Cad. Polaris Plaza, Kat 25 Daire 89,34398 Maslak
İstanbul
E. TARAFLAR : - Shanghai Electric (Group) Corporation.
No:110 Sichuan Zhong Road 200002, Şanghay,ÇİN
- MatlinPatterson Global Opportunities Partners, L.P.
- MatlinPatterson Global Opportunities Partners, (Bermuda) L.P
- MatlinPatterson Global Opportunities Partners, B, LP.
- Heidelberg Americas Inc.
30
E. DOSYA KONUSU: Goss International Corporation (Goss)’ın MatlinPatterson
Global Opportunities Partners, L.P, MatlinPatterson Global Opportunities
Partners, (Bermuda) L.P., MatlinPatterson Global Opportunities Partners, B, LP
ve Heidelberg Americas Inc.’a ait %40,7 oranındaki hissesinin Shanghai
Electric (Group) Corporation (Shanghai Electric) tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.07.2009 tarih ve 5010 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 05.08.2009 tarih ve 5575 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet 40
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 12.08.2009
tarih ve 2009-2-149/Öİ-09-AA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 17.08.2009 tarih
ve REK.0.06.00.00-120/318 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-39 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu 50
doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralan Taraf: Shanghai Electric
Shanghai Electric, hisseleri %99,15 oranında Şanghay Yerel Yönetimi Varlık Denetim
ve İdare Komisyonu, %0,85 oranında da bir kamu teşekkülü olan Çin Ulusal Elektrik
Donatım Şirketi tarafından kontrol edilmekte olan ve merkezi Şanghay’da bulunan bir
devlet şirketidir. 60
Shanghai Electric’in ana ürünlerinin, enerji üretim ekipmanlarını, enerji iletim ve
dağıtım ekipmanlarını, iş makinelerini, asansörleri, imalat tezgahlarını, baskı ve
paketleme makinelerini, demiryolu ulaştırma araçlarını, çevre koruma araçlarını,
makine parçalarını, kompresörleri, otomatik aletleri ve cihazları ve tekstil makinelerini
kapsadığı bildirilmiştir. Shanghai Electric’in baskı ve paketleme makineleri alanında
faaliyet gösteren iştiraklerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 1: Shanghai Electric’in baskı ve paketleme makineleri alanındaki iştirakleri
Şirket İsmi Shanghai Electric’in
Hisse Oranı (%)
Kayıtlı Sermaye
(ABD Doları)
Shanghai Electric Group Printing and Packaging
Machinery Co., Ltd (SPPM)
(….) (……………)
Shanghai Guanghua Printing Machinery Co., Ltd. (….) (…………..)
Akiyama International Co.,Ltd. (….) (…………..)
Shanghai Purlux Machinery Co., Ltd. (….) (…………..)
Shanghai Yahua Printing Machinery Co., Ltd. (….) (…………..)
Shanghai Shenweida Machinery Co., Ltd. (….) (…………..)
Shanghai Goss Graphic Systems Co.Ltd. (….) (…………..)
70
Bildirim formunda, Shanghai Electric ile hisseleri devre konu olan Goss’un
faaliyetlerine ilişkin dünya çapındaki örtüşmenin sadece merkezi Şanghay’da bulunan
bir ortak girişim şirketi olan Shanghai Goss Graphic Systems Co.Ltd (SGGS)
tarafından üretilen web ofset baskı makineleri ve Shanghai Purlux Machinery Co. Ltd.
tarafından üretilen ciltleme makinelerinden ibaret olduğu ifade edilmiştir.
Ayrıca Shanghai Electric’in web ofset baskı makineleri pazarında, sadece SGGS
aracılığı ile faaliyet göstermekte olduğu ifade edilmiştir. SGGS’nin %40 hissesine
Shanghai Electric’in iştiraklerinden SPPM, geriye kalan %60 hissesine de bildirim
konusu işlemle hisseleri devralınacak teşebbüs konumundaki Goss’un sahip olduğu 80
anlaşılmıştır. Goss’un SGGS’nin Çin sınırları dışında münhasır acentesi olarak
faaliyet gösterdiği ve SGGS’nin ürettiği ürünleri Çin dışından pazarlamakta ve
satmakta olduğu bildirilmiştir. Shanghai Electric’in Türkiye’de herhangi bir hukuki
varlığı bulunmamaktadır. Türkiye’deki cirosunun, buraya yapılan yan teçhizat
satışlarından (kesme makineleri ve sıcak baskı makineleri) kaynaklandığı
belirtilmiştir.
H.1.2. Devralınan Taraf: Goss
Sözleşme uyarınca Shanghai Electric tarafından yaklaşık %40.7 oranında yeni ihraç 90
edilmiş hissesi devralınacak olan Goss, ABD’de kurulmuş, web ofset baskı makineleri
tasarlayan, üreten, satan ve bu sistemlere ilişkin hizmet sağlayan bir şirkettir. Bunun
dışında web ofset baskı makineleri için paketleme ve rötuş makineleri da dahil olmak
üzere yan teçhizat üretimi de bulunmaktadır.
Goss’un ABD, Avrupa, Çin ve Japonya’daki çeşitli şehirlerde üretim tesisleri
mevcuttur. Türkiye’de herhangi bir hukuki varlığı bulunmayan söz konusu şirketin
Türkiye’deki cirosunun sadece web ofset baskı makinelerine ilişkin olduğu belirtilmiş
olup, Türkiye’deki faaliyetlerini Medya Makina adlı münhasır bayisi aracılığıyla yerine
getirdiği bildirilmiştir.
100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Devralınan teşebbüs konumundaki Goss, web ofset baskı makineleri ve bu
makinelere ilişkin yan teçhizat üretimi alanında faaliyet göstermektedir.
Bildirim formunda piyasada farklı baskı teknolojileri bulunduğuna dikkat çekilmekle
beraber, basımı yapılacak ürünün niteliğine göre farklı makinelerin tercih edilebildiği
ifade edilmektedir. Buna göre, basım makineleri kağıdın makinede nasıl
kullanıldığına göre iki farklı gruba ayrılmaktadır. Birinci grup, basım sırasında ayrı 110
ayrı kağıt yaprakları kullanan kağıt beslemeli makineler olup, daha ziyade ticari
broşürlerin el ilanlarının ve edebiyat eserlerinin ve magazinlerin basımında tercih
edilmektedir.
İkinci grup olan web (ağ) beslemeli makineler ise makinenin içerisine devamlı olarak
akan bir kağıt rulosundan beslenmekte olup, daha yüksek kapasitede üretim
yapılması gereken gazete basımı gibi alanlarda tercih edilmektedir. Bildirimde
bulunan taraf, ağ beslemeli makinelerin büyüklüklerine göre daha alt sınıflara
ayrıştırılmasının mümkün olabileceğini belirtse de, küçük ve büyük makinelerin
sunduğu imkanlarının örtüşmesinden ötürü makinelerin büyüklüklerine göre net bir 120
ayrıştırmaya gidilemeyeceğine dikkat çekmektedir.
Bunun yanı sıra bildirim konusu işlem ile ilişkili bir başka pazarın, basım faaliyetlerine
ilişkin yan teçhizat pazarı olduğu öne sürülmektedir. Web ofset baskı makineleri,
rötuş makineleri, ciltleme makineleri, kesme makineleri, sıcak baskı makineleri ve
paketleme makineleri gibi baskı sonrası kullanılan makineler olan yan teçhizat
ürünleri ile tamamlanmakta olup, yan teçhizatlar tek başlarına da baskı makineleri ile
birlikte de satılabilmektedir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı 130
Söz konusu işlem uyarınca ilgili ürün pazarlarının en geniş şekilde “baskı makineleri”
daha dar bir şekilde “ağ beslemeli makineler” ve “basım faaliyetlerine ilişkin yan
teçhizat pazarı” olarak tanımlanmasının mümkün olduğu anlaşılmıştır. Taraflar ilgili
ürün pazarlarının ”web ofset baskı makineleri” ve “yan teçhizat üretimi pazarı” olarak
belirlenmesi gerektiğini öne sürmektedirler.
Bununla birlikte, ilerleyen kısımlarda görüleceği üzere yapılacak pazar tanımının söz
konusu işlemin yaratacağı etkilerin tahlil edilmesinde belirleyici bir rolü olmayacağı
tespit edildiğinden, bildirim konusu devralma işlemine ilişkin net bir pazar tanımı 140
benimsenmemiştir. Bununla birlikte ilgili ürün pazarlarının, rekabetin
sınırlandırılmasına ilişkin en riskli durumu teşkil edecek, mümkün olan en dar pazar
tanımları olan “ağ beslemeli makineler” ve “basım faaliyetlerine ilişkin yan teçhizat
pazarı” olduğu varsayılmış ve değerlendirmeler bu pazar tanımları üzerinden
yapılmıştır.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Shanghai Electric ile Devreden Taraflar arasında 11.06.2009 tarihinde imzalanan 150
Sözleşme uyarınca, Goss’un sermayesinin %40,7’sine karşılık gelen “Yeni ve
Dönüştürülebilir Öncelikli Oy Hakkı Olan” 530.6861 adet hisse Shanghai Electric
tarafından devralınacaktır.
Goss’un mevcut ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: Goss’un Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Hisse Oranı (%)
MatlinPatterson Global Opportunities Partners, L.P. (…..)
MatlinPatterson Global Opportunities Partners (Bermuda), L.P. (…..)
MatlinPatterson Global Opportunities Partners B, L.P. (…..)
Heidelberg Americas Inc. (…..)
Toplam (…..)
Devralma işlemi öncesinde Goss’un %50’den fazla hissesini elinde bulunduran
MatlinPatterson Global Oppotunities Partners, L.P. tarafından kontrol edildiği 160
bildirilmiştir.
Bildirim konusu işlem sonrasında Shanghai Electric, Goss hisselerinin %40,7’sine
sahip olacaktır. Sözleşme’nin kapanışı ile Satış/Satınalma Opsiyonu Sözleşmesi’nin
kapanışı arasındaki döneme ilişkin olarak Goss ve Satıcı Hissedarlar arasındaki iç
ilişkiyi düzenleyen Hissedarlar Sözleşmesi’nde Goss’un Yönetim Kurulu Üyelerinin 9
tane olması ve bu sayının Shanghai Electric’in muvafakati olmadan
değiştirilemeyeceği öngörülmüştür. Anılan sözleşmede söz konusu üyeliklerden 5
tanesine Shanghai Electric tarafından aday gösterileceği belirtilerek Yönetim Kurulu
üyelerinin çoğunluğu atama yetkisi Shanghai Electric’e verilmiştir. Böylece Goss’un 170
kontrolünün Shanghai Electric’e geçeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Kontrol değişikliği olacağını düşündüren bir başka unsur ise Goss’un devralma
sonrasında oluşturulacak Yönetim Kurulu’nun Shanghai Electric tarafından atanacak
5 üyesinin dışında kalan üyelerinden birinin Shanghai Electric tarafından seçilecek bir
bağımsız yönetici, diğer birinin de Robert A. BROWN veya Shanghai Electric’in
tamamen kendi iradesi dahilinde belirleyeceği bir diğer Şirket (Goss) görevlisinin
olacağıdır. Bunun dışında ücret komitesi, strateji/sinerji komitesi, finans denetim
komitesi gibi oluşturulacak olan komitelerin başkanı Shanghai Electric tarafından
atanacak yöneticilerden biri olacaktır. 180
Değerlendirmeye alınmasında fayda görülen son bir husus da, Goss’un Shanghai
Electric’e ihraç edilmiş bulunan öncelikli hisselerin koşullarını düzenleyen Hissedarlar
Sözleşmesi’nin ve her bir Tayin Sertifikasının Goss’un mutat olmayan işlere ilişkin
vereceği kararlara dair Shanghai Electric’e onay hakkı sağlayacak olmasıdır. Söz
konusu mutat olmayan işlere örnek olarak, kar payı ilanı, sermaye yapısının yeniden
düzenlenmesi, Goss’un veya iştiraklerinin organizasyonuna ilişkin belgelerde
yapılacak tadiller, Goss’un önemli muhasebe politikalarında değişiklik yapılması,
bağımsız denetçilerin görevine son verilmesi ve bazı borçlara girilmesi gösterilmiştir.
190
Bu açıklamalar ışığında devralma işlemi sonrasında Goss’un kontrol yapısında
değişiklik olacağı, Yönetim Kurulunun oluşumu ve onay hakları gibi diğer nedenlerle
Shanghai Electric’in Goss üzerinde tek başına kontrole sahip olacağı sonucuna
ulaşılmıştır. Goss’un sermayesinin %40,7’sine karşılık gelen, Yeni ve Dönüştürülebilir
Öncelikli Oy Hakkı Olan 530.6861 adet hissenin Shanghai Electric tarafından
devralınması işleminin bildirime konu şirketin kontrolünde değişikliğe sebep olması
nedeniyle, işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisini veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında bir devralma 200
işlemidir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, “İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar” başlığı altındaki 4. maddesinin “Bu Tebliğ’in 2. maddesinin belirtilen bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının 25.000.000 TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları 210
zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp
aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Shanghai Electric’in 2008 yılı dünya çapındaki cirosu yaklaşık olarak (………….)
TL’ye tekabül etmektedir1. Shanghai Electric’in web ofset baskı makineleri üretimi
pazarında SGGS aracılığıyla faaliyet gösterdiği, SGGS’nin söz konusu pazardaki
dünya çapındaki cirosunun Goss’un cirosu içinde konsolide olduğu ve Türkiye’de de
kendine ait bir cirosu bulunmadığı bildirilmiştir. Shanghai Electric’in yan teçhizat
pazarındaki dünya çapındaki cirosu (……………) TL olup, bunun (…………)2 TL’si
Türkiye’ye yapılan satışlardan elde edilmiştir. 220
Goss’un 2008 mali yılı için dünya çapındaki cirosu (…………) TL3’ye tekabül
etmektedir. Bu cironun yaklaşık (…………..) TL’si web ofset baskı makineleri üretimi
pazarındaki cirosundan kaynaklanmaktadır. Goss’un Türkiye’deki web ofset baskı
makineleri üretimi pazarındaki cirosu ise yaklaşık (…………) TL olup, bunun
(…………..) TL’lik kısmı SGGS’ye ilişkindir. Söz konusu teşebbüsün 2008 yılı
itibarıyla bu alandaki pazar payının % (….) olduğu ifade edilmiştir
1 TL rakamları Shanghai Electric’in 31.12.2008 tarihinde sona eren mali yıldaki ortalama Yuan Kuru
esas alınarak 1 TL=5.41 Yuan olarak hesaplanmıştır. Shanghai Electric’in 2008 cirosu (…………)
RMB’dir
2 Shanghai Electric’in yan teçhizat satışında Türkiye pazarındaki cirosunda TL rakamlarına ulaşırken
31.12.2008 tarihinde sona eren mali yıldaki ortalama ABD Doları Kuru 1 ABD Doları=1.30 TL olarak
hesaplanmıştır.
3Goss’un ilgili tüm cirolarında TL rakamlarına ulaşırken 31.12.2008 tarihinde sona eren mali yıldaki
ortalama ABD Doları Kuru 1 ABD Doları=1.30 TL olarak hesaplanmıştır.
Goss’un yan teçhizat üretimi pazarında dünya çapındaki cirosu yaklaşık (…………)
TL olmakla birlikte, Türkiye’de yan teçhizat üretimi pazarında elde edilmiş bir ciro
bulunmamaktadır. 230
Goss’un gerek web ofset baskı makineleri üretimi pazarındaki cirosunun 25.000.000
TL’lik ciro, gerek bu alandaki pazar payının %25’lik pazar payı eşiğini aşması
nedeniyle bildirime konu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir devralma işlemi olduğu neticesine ulaşılmıştır.
H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir hakim durum yaratılması ya da mevcut
bir hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde 240
azaltması sonucunu doğuracak birleşme veya devralmaları yasaklanmaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi, bildirim konusu işlem Goss’un kontrolünün daha önce
ilgili pazarda faaliyet göstermeyen bir teşebbüs tarafından devralınmasından ibaret
olduğundan dosya konusu devralma işlemi herhangi bir yoğunlaşma artışını
beraberinde getirmemektedir.
Bu çerçevede devralma işleminin bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak nitelikte bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır. 250
H.3.4. Yan Sınırlamalar
Bildirim konusu işleme ilişkin olarak, taraflar arasında akdedilen Hisse Satın Alma
Sözleşmesi’nin 8.6. maddesi aracılığıyla taraflara “kapanış tarihinden sonraki 3. yıla
denk gelen dönem boyunca” şirket hissedarlarına şirket bilgilerini ifşa etmeme
yükümlülüğü getirildiği tespit edilmektedir.
Ayrıca aynı sözleşmenin 8.16. maddesi uyarınca hisselerini devreden tarafa 2 yıl
süreyle devralan tarafın çalışanlarına iş teklifinde bulunmaması, onları işten 260
ayrılmaları yönünde telkin etmemeleri yükümlüğü getirildiği anlaşılmaktadır.
Sözleşmeyle devreden tarafa getirilen 2 yıllık istihdam etmeme ve 3 yıllık gizlilik
yükümlülüklerinin, Rekabet Kurulu içtihatlarıyla ortaya konan sınırlar kapsamında
olduğu, bu nedenle yan sınırlama olarak değerlendirilebileceği kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 270
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy