Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-164 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-39/946-233
Karar Tarihi : 26.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ,
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş
D. TARAFLAR : - Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş 20
Barbaros Blv. No:39/B A Blok No:4 Beşiktaş/İstanbul
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
Kemeraltı Cad. Karaköy Tic. Mrk. 24/6 80030 Karaköy/İstanbul
- Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş.
Tersane Cad. No:96 Diler Han Karaköy 80000 İstanbul
- İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş.
34212 Güneşli/İstanbul
- Kaptan Demir Çelik Endüstri ve Tic. A.Ş.
Barbaros Blv. Kardeşler Apt. No:35 34353 Karaköy/İstanbul
- Kroman Çelik San. A.Ş. 30
Osmangazi Mevkii 41100, PK 24 Çayırova Gebze/Kocaeli
E. DOSYA KONUSU: Çolakoğlu Metalurji A.Ş., Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş.,
İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş., Kaptan Demir Çelik Endüstri ve
Tic. A.Ş. ve Kroman Çelik San. A.Ş.’nin bir geri kazanım şirketi olan Marzinc
Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş.’yi kurma işlemine menfi tespit belgesi
verilmesi ya da muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.6.2008 tarih ve 3760 sayı ile giren
başvuruda, Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren demir-çelik üreticileri tarafından
demir-çelik üretimi sonucu ortaya çıkan birtakım atıkların bertaraf edilmesi ve geri 40
kazanımı ile çevre koruma alanında çeşitli yatırım projelerinin hayata geçirilmesi
amacıyla kurulan Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş.’nin (Marzinc Geri
Kazanım) 4054 sayılı Kanun karşısındaki durumuna ilişkin olarak değerlendirme
yapılması talep edilmiştir. İlgili tarafa gönderilen 17.7.2008 tarih 2454 sayılı yazıyla,
anılan başvurunun “Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Kararlarının İsteğe
Bağlı Bildirimine İlişkin Kılavuz”un ekindeki “Menfi Tespit/Muafiyet Bildirim Formu’nun
doldurularak yapılması halinde değerlendirmeye alınabileceği bildirilmiştir. Buna
09-39/946-233
2
istinaden Kurum kayıtlarına 15.9.2008 tarih 6124 sayıyla giren yazı ve ekinde yer alan
form ile Menfi Tespit/Muafiyet başvurusunda bulunulmuştur.
Bunun üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5 ve 8. maddeleri 50
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.8.2009 tarih ve 2008-1-164/MM-
09-AG sayılı Muafiyet Raporu, 20.8.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-130/165 sayılı
Başkanlık önergesi ile 09-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda başvuru konusu işlemin;
- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında taraflar arasında işbirliği doğurucu
yatay nitelikte bir çevresel anlaşma olduğu, bu bakımdan söz konusu işleme 4054
sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit verilemeyeceği,
- ancak Kanun’un 5. maddesi kapsamında öngörülen muafiyet şartlarını sağlaması
nedeniyle söz konusu işleme bireysel muafiyet verilmesinin uygun olacağı 60
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş. (Marzinc Geri Kazanım)
Marzinc Geri Kazanım, esas olarak Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan ilgili
yönetmeliklerde tehlikeli atık olarak sınıflandırılan ve demir çelik üretiminde ortaya
çıkan “baca tozu”nun geri kazanımı amacıyla Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren
demir-çelik üreticileri Çolakoğlu Metalurji A.Ş. (Çolakoğlu), Diler Demir Çelik End. ve
Tic. A.Ş. (Diler), İçdaş Çelik Enerji Tersane Ulaşım San. A.Ş. (İçdaş), Kaptan Demir 70
Çelik San. ve Tic. A.Ş. (Kaptan) ve Kroman Çelik San. A.Ş. (Kroman)’nin bir araya
gelerek kurdukları bir geri kazanım şirketidir. Söz konusu şirketin ortaklık yapısı
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo-1: Marzinc Geri Kazanım’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Çolakoğlu 20
Diler 20
İçdaş 20
Kaptan 20
Kroman 20
TOPLAM 100
Marzinc Geri Kazanım’ın maksat ve mevzuu şirket ana sözleşmesinde özetle şu
şekilde sayılmıştır:
a. Demir-çelik ve diğer ağır sanayi tesislerinin, toz tutma-filtreleme bölümlerinde toz ve
pellet olarak tutulan atıklardan çinko-oksit, kurşun-oksit ve diğer elemanların ekonomik
geri kazanımı konusunda çalışmalar yapmak ve yaptırmak, 80
b. Demir-çelik ve diğer ağır sanayi tesisleri izabe bölümlerinde katı atık olarak ayrılan
cürufların işlenmesi, metaliklerin geri kazanımı, cürufun granülasyonu, pasiyasyonu
sağlanarak ekonomik kullanım alanına yönlendirmek,
c. Çevre yatırımları amaçlı mühendislik-proje hizmetleri yapmak veya yaptırmak,
d. Çevre koruma faaliyetleri kapsamında laboratuar hizmetleri yapmak veya yaptırmak.
Bildirim Formu’nda Marzinc Geri Kazanım’ın kurucu teşebbüslerin esas faaliyet alanı
olan demir çelik sektöründen bağımsız bir yapı içerisinde olacağı ve Geri kazanım
09-39/946-233
3
tesisinin 2010 Eylül ayında Bursa Mustafakemalpaşa’daki organize sanayi bölgesinde
faaliyete başlamasının planlandığı ifade edilmektedir. 90
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu olan Marzinc Geri Kazanım bazı atıkların bertaraf edilmesi ve geri
kazanımı ile çevre koruma alanında çeşitli yatırım projelerinin hayata geçirilmesi
konusunda faaliyet göstermek üzere kurulmuştur. Söz konusu işlem ile çelikhanelerde
elde edilen baca tozlarından çinko oksit konsantresi, haddehanelerde elde edilen tufal
(demir oksit) atıklarından ise sünger demir üretimi gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Üretilecek çinko oksit konsantresinin özellikle Avrupa’daki metalik çinko üretimi yapan 100
tesislere ara ürün (hammadde) olarak; sünger demirin ise Marzinc Geri Kazanımın
kurucuları olan demir çelik tesislerine ara ürün (hammadde) olarak satılması
öngörülmektedir.
Bu çerçevede Marzinc Geri Kazanım’ın işleyeceği ürünler olan “baca tozu” ve “tufal” ile
Marzinc Geri Kazanım’ın üretip, pazarlayacağı “çinko oksit konsantresi” ve “sünger
demir” ilgili ürün pazarlar olarak belirlenmiştir. Öte yandan beş kurucu ortağın üretmiş
oldukları “uzun demir çelik ürünleri” ise etkilenen pazarı oluşturmaktadır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 110
Marzinc Geri Kazanım, kurucu ortakları olan beş teşebbüsün demir çelik fabrikalarında
ortaya çıkan baca tozu ve tufal atıklarının geri kazanımını gerçekleştirecektir. Bu beş
demir çelik tesisi de Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösterdiği için atıkların toplanması
işi şimdilik büyük ölçüde bu bölge ile sınırlı olması planlanmaktadır. Ancak, gerek
Marzinc Geri Kazanımın Marmara Bölgesi’nde ortaya çıkan atık baca tozu ve tufal
miktarından daha yüksek bir kapasiteye sahip olması gerekse diğer bölgelerden bu
bölgeye atık taşınmasının önünde teknik ve ekonomik bir engelin bulunmamasından
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir. Nitekim Çinkom Türkiye’nin değişik
yerlerinde (başta Marmara Bölgesi, İskenderun Bölgesi ve İzmir Aliağa Bölgesi) kurulu 120
demir çelik tesislerinden aldığı baca tozlarını Kayseri’de bulunan fabrikasında
işlemektedir. Baca tozu ve tufalin işlenmesi sonucu ortaya çıkacak çinko oksit
konsantresi ve sünger demir için dar bir coğrafi pazar tanımlanmasını gerektirecek her
hangi bir teknik ve ekonomik husus belirlenemediğinden bu ürünler bakımından da ilgili
coğrafi pazarın “Türkiye” olarak belirlenmiştir
H.3. Değerlendirme
Elektrik ark ocaklı (EAO) demir çelik tesisleri bacalarında oluşan “baca tozları” ve
haddehanelerde ortaya çıkan “tufal atıkları” çeşitli çevresel sorunlara yol açmaktadır. 130
Bu nedenle bu atıkların zararsız teknolojiler kullanılarak bertaraf edilmesi ve
mümkünse geri kazanımının sağlanması önem arz etmektedir.
Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan ve halen yürürlükte bulunan “Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ve “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik”
atık üreticilerine, belediyelerle ya da gerçek ve tüzel kişilerle ortak atık bertaraf tesisleri
kurmak ve gerekli harcamalara katkıda bulunma yükümlülüğü getirmektedir.
09-39/946-233
4
EAO demir çelik tesislerinde açığa çıkan baca tozları son yıllara kadar fabrika
sahalarında ve cüruf depolama alanlarında düzensiz bir şekilde depolanmıştır. 140
Haddehanelerdeki tufal atıklar ise entegre demir çelik tesislerine sinter katkı
malzemesi olarak ve çeşitli sanayi kollarına hammadde olarak satılmaktadır. Baca
tozlarının bir kısmı da çinko madeninden çinko oksit konsantresi üretimi amacıyla
Kayseri’de bulunan Çinkom Çinko Kurşun Metal ve Madencilik San. Tic. A.Ş. (Çinkom)
isimli firmaya ham madde olarak satılmaktadır.
Bu tür çözümlerin yetersiz olduğu görülerek Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından
2005 yılında “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” (Yönetmelik) hazırlanarak
yürürlüğe girmiştir. Yönetmelikte “atık baca tozları” tehlikeli atık olarak
sınıflandırılmıştır.1 Bu çerçevede Yönetmelik uyarınca demir çelik üretim tesislerinde 150
ortaya çıkan atık baca tozlarının bertarafı ve geri kazanımı ile ilgili yatırımlar yapılması
konusunda demir çelik üreticilerine yükümlülük getirilmiştir. Yönetmelikte demir çelik
üreticilerinin bu sorumluluklarını belediyelerle ya da gerçek ve tüzel kişilerle ortak atık
bertaraf tesisleri kurarak ve gerekli harcamalara katkıda bulunarak yerine getirmeleri
istenmektedir. Kuruma yapılan başvuru dosyasında Çevre ve Orman Bakanlığı’nın
“Marmara Bölgesi’nin kirlilik yükünün azaltılması için elzem olan Marzinc Geri Kazanım
yatırımın büyük öneme haiz olduğunu” bildirdiği ifade edilmektedir.
30.7.2009 tarihinde raportörlerce Marzinc Geri Kazanım Proje Yöneticisi ile yapılan
görüşmede, anılan yetkili tarafından, atıkların ithalatının yasak ve ihracatının ise 160
kontrol altında olduğunu, bu nedenle atıkların yurtiçinde bertarafı ya da geri kazanımı
gerektiğini ifade etmiştir.
Bu çerçevede Marmara bölgesinde faaliyet gösteren beş demir çelik üreticisi
Yönetmelikte de öngörüldüğü üzere bir araya gelerek, demir çelik üretiminde atık
olarak ortaya çıkan baca tozlarını ekonomiye tekrar kazandırmak amacıyla Marzinc
Geri Kazanım şirketini kurmuşlardır. Marzinc Geri Kazanım sadece baca tozlarının
değil, tehlikeli atık sınıfında sayılmayan tufalin de geri kazanımını gerçekleştirecektir.
Bildirim Formu’nda işlem ile ilgili olarak “Bu proje ile demir çelik atıkları uygun çevresel 170
ve ekonomik teknolojileri kullanarak geri kazanım yoluyla bertaraf edilecektir.
Dünyadaki çağdaş ülkelerde bulunan baca tozu işleme teknolojilerin yarattığı etkiye
benzer olarak ülkemizde daha kararlı ve atıklarını minimize ederken katma değer
yaratarak atıkların geri kazanılması ve ticarileştirilmesi konusunda bir örnek teşkil
edeceği için diğer sektör ve firmaları için de öncü rol oynayacaktır. Özellikle çevre ve
geri kazanım sektörü için bir sinerji meydana gelecektir.” ifadesi yer almaktadır.
Aynı üretim seviyesinde faaliyet gösteren rakip teşebbüslerin çeşitli amaçlar etrafında
bir araya gelmeleri; pazar gücü yaratılması, pazara giriş engeli oluşturması, üretici
firmalar arasında anti-rekabetçi sonuçlar doğurabilecek koordinasyona imkan tanıması 180
gibi nedenlerle rekabet hukuku uygulamaları bakımından büyük bir önem taşımaktadır.
Bununla birlikte rakip teşebbüsler sadece yukarıda sayılan amaçları elde etmek
amacıyla bir araya gelmemekte, pazara yeni bir oyuncunun girmesini sağlama, ölçek
ve kapsam ekonomilerine yol açma, teknoloji ve bilginin transferini kolaylaştırma ve
çevre sorunlarına çözüm arama gibi amaçlarla da bir araya gelip işbirliği
1 İçerdiği Pb, Cr ve Cd gibi kimyasal bileşenler nedeniyle baca tozu 2872 sayılı Çevre Kanunu’na dayanarak
çıkarılan “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre tehlikeli atık olarak muamele görecek atık olarak
sınıflandırılmıştır. Yönetmeliğe göre atıkların ekonomiye katkı sağlamak ve nihai bertarafa gidecek atık miktarının
azaltılması amacıyla geri kazanılması esastır. Atıkların geri kazanılmasının ve tekrar kullanılmasının mümkün
olmadığı durumlarda atıklar, çevre ve insan sağlığına zarar vermeden bertaraf edilmelidir.
09-39/946-233
5
yapabilmektedirler. Bu sebeple yatay işbirliklerinin hem rekabete aykırı etkileri hem de
ekonomik faydaları bakımından dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.
Marzinc’in kurucu ortakları olan beş demir-çelik üreticisi demir-çelik sektörünün önde
gelen başlıca teşebbüsleridir. Rakipler arasındaki yatay işbirliği anlaşmalarının 4054 190
sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi alamayacakları açıktır.
Bununla birlikte Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları sağlamaları durumunda söz
konusu anlaşmaların muafiyet almaları söz konusu olabilecektir. Bu koşullar;
a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması, 200
Öncelikle anılan teşebbüslerin neden tek başlarına değil de bir araya gelerek ortak bir
geri kazanım şirketi kurdukları akla gelmektedir. Bu çerçevede ilgili teşebbüslerde ve
Türkiye’de EAO demir çelik tesislerinde ortaya çıkan atık baca tozu ve tufal
miktarlarına bakmak gerekmektedir. Aşağıdaki tablolarda 2007-2008 yılların ait veriler
gösterilmiştir2:
Tablo-2: Marzinc Geri Kazanım Ortaklarının Atık Baca Tozu Üretim Miktarları
Teşebbüs 2007 (ton) 2008 (ton)
Çolakoğlu ………… …………
Diler …………. …………
İçdaş …………. …………
Kaptan ………… …………
Kroman ………… …………
TOPLAM 133.000,07 139.446,59
Tablo-3: Marzinc Geri Kazanım Ortaklarının Tufal Üretim Miktarları
Teşebbüs 2007 (ton) 2008 (ton)
Çolakoğlu ………… …………
Diler ………… …………
İçdaş ………… …………
Kaptan ………… …………
Kroman ………… …………
TOPLAM 115,266,72 120.853,71
210
Tablo-4: Türkiye’de EAO Tesislerde Ortaya Çıkan Toplam Atık Baca Tozu ve Tufal Miktarı
2007 (ton) 2008 (ton)
Atık Baca Tozu 290.426,97 296.571,915
Tufal 251.703,374 257.028,993
İlgili dosya kapsamında yapılan raportörlerce yapılan görüşmelerde, etkin bir geri
kazanım tesisi kurmanın en az 100.000 ton/yıl atık baca tozu işleme kapasitesine
sahip olması gerektiği ifade edilmiştir. Tablolardan, Marzinc Geri Kazanım şirketinin
ortaklarından hiçbiri yıllık atık baca tozu miktarları ile etkin bir geri dönüşüm tesisini tek
başlarına besleyecek durumda olmadığı görülmektedir. Marzinc Geri Kazanım’ın ise
yıllık 200.000 ton atık baca tozu işleme kapasitesine (tufal için 120.000 ton/yıl) sahip
2 Bu hesaplamalarda, uluslar arası kabul gören, bir ton sıvı çelik başına 15 kg baca tozu ve 13 kg tufal
oluşumu hesabı dikkate alınmıştır. Teşebbüslerin toplam sıvı çelik üretim miktarları Türkiye Demir Çelik
Üreticileri Derneği verilerinden alınmıştır.
09-39/946-233
6
olması öngörülmektedir. Diğer yandan Marzinc Geri Kazanım şirketinin kurulması ve
faaliyete geçmesi için 50.000.000 Avro gibi yüksek bir yatırım miktarı hesap 220
edilmektedir.
Anılan Yönetmelik, atıkları bertaraf ve/veya geri kazanımı ile yükümlü olanların birlikte
böyle bir oluşuma gitmelerine cevaz vermektedir. Öte yandan AB ülkelerinde de
atıklarında sorumlu olan teşebbüslerin tamamının veya önemli kısmının tek kolektif
sistem altında bir araya geldikleri görülmektedir. Üreticilerin kendi bireysel sistemlerini
kurmak yerine, birden fazla üreticiyle gerekli altyapı ve organizasyon maliyetlerini
paylaşmak suretiyle ülke çapında hizmet veren kolektif bir atık sistemi kurmaya
yönelmeleri etkili olmaktadır. Sonuç olarak tek bir demir çelik üreticisinin bu tür bir
tesisi besleyecek miktarda atık üretimi gerçekleştirememesi ve bu nitelikte bir tesisin
kurulmasının yüksek miktarda yatırım gerektirmesi nedenleriyle birden çok teşebbüsün 230
bir araya gelerek böyle bir oluşuma gidilmesi işlemin ekonomik ve teknik gerekçesini
oluşturduğu, böylece etkinliğin de sağlanabildiği anlaşılmaktadır.
Rakipler arasındaki yatay işbirlikleri; rekabet ortamı üzerinde olumsuz etkiler
gösterebilecekleri gibi ekonomik faydalar da getirebilmektedir. Bu çerçevede çevresel
anlaşmalar, rakip üreticileri bir araya getiren işbirlikleri olmalarına rağmen çevresel
düzenlemeler gereğince kuruluyor olmaları ve çevre ve insan sağlığını tehdit eden
atıklarının bertaraf ve/veya geri kazanımlarına yönelik olmaları nedenleriyle muafiyet
değerlendirmelerinde hoşgörüyle yaklaşılan anlaşma türleridir.
240
İşlemle ilgili olarak yapılan bildirimde, daha önce ülkemizde uygulanmayan bir teknoloji
olduğu için İtalya’da faaliyet gösteren bir tesis ile know-how transfer anlaşması
yapıldığı ve İtalya’dakine benzer bir tesisin ülkemizde de kurulacağı belirtilmektedir.
Bununla ilgili olarak yine aynı bildirimde, “Söz konusu proje ile ülkemizde bir örneği
bulunmayan waelz prosesi ve teknolojisinin transferi gerçekleşecektir. Waelz prosesi
başlığı altında, özellikle proses gazın işlendiği ürün filtreleri ve nihai yakma ünitesi
konusuna özel bir teknolojiye sahip olup, çevre teknolojileri alanında modern dünya
ülkelerine göre daha az rekabetçi konumda olan ülkemizin bu alandaki teknik bilgisinin
gelişimi açısından önemli bir adım olacaktır. Bu amaçla İtalya’da baca tozu işleme
konusunda faaliyet gösteren bir firma ile know-how transfer anlaşması yapılmıştır.” 250
ifadelerine yer verilmektedir.
Ayrıca Bildirim Formu’nda “Söz konusu projenin, faaliyet göstereceği alanda doğrudan
ya da dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama etkisi
bulunmamaktadır. Mevcut durumda zaten atık olarak nitelendirilen baca tozlarının ticari
açıdan değerli hale getirilmesi ve ihracat potansiyeli ile ülke ekonomisine katkıda
bulunması yönüyle, baca tozu üreten çelik firmalarının baca tozu atıklarını
değerlendirebileceği bir alan oluşması nedeniyle, yasal mevzuatlar uyumu
sağlanabilecektir.” ifadesi yer almaktadır.
260
Her bir teşebbüsün 2007 ve 2008 yıllarındaki üretim miktarları ve pazar payları
aşağıda gösterilmektedir:
Tablo-5: Kurucu ortakların üretim miktarları
Teşebbüs 2007 2008
Çolakoğlu ………… …………
Diler ………… …………
İçdaş ………… …………
Kaptan ………… …………
Kroman ………… …………
TOPLAM 8.866.671 9.296.439
09-39/946-233
7
Tablo-6: Kurucu ortakların uzun demir çelik ürünleri pazar payları
Teşebbüs 2007 2008
Çolakoğlu ….. …..
Diler ….. …..
İçdaş ….. …..
Kaptan ….. …..
Kroman ….. …..
TOPLAM 45,79 47,02
Bu çerçevede Marzinc’in kurucu ortakları olan beş demir-çelik üreticisinin 2008 yılında 270
uzun demir çelik ürünleri pazarındaki payının yaklaşık %47 olduğu görülmektedir. Bu
pazarda 20’den fazla teşebbüs faaliyet göstermekte ve sektörde arz fazlalığı
bulunduğu bilinmektedir.
Bildirim Formu’nda “[Marzinc] anlaşmaya katılan firmaların anlaşma konusu
çerçevesinde ticari kararlarını kısıtlayıcı herhangi bir etkisi öngörülmemektedir.
Firmaların esas faaliyet alanı olan demir çelik sektöründen bağımsız bir yapı içerisinde
olacağı için alım veya satım fiyatları, indirimler veya diğer ticaret koşulları; üretilecek
veya dağıtılacak malların miktarı; teknik gelişme veya yatırımlar, pazarların veya
tedarikçi kaynakların seçimi; üçüncü kişilerden yapılacak alımlar veya satımlar, 280
eşdeğer mal veya hizmetlerin tedariği için benzer şartların uygulanıp uygulanmaması,
farklı hizmetlerin ayrı ayrı veya birlikte sunulup sunulmaması konusunda kararlarını
özgürce almalarını engelleyecek etkiler söz konusu değildir.” vurgusu yer almaktadır.
İlgili pazara yeni girişler söz konusudur. Bildirim Formu’nda “Marzinc tesisinin faaliyet
konusu olan elektrik ark ocağı baca tozlarından çinko oksit konsantresi üretilmesi
konusunda Türkiye’de aktif bir pazar bulunmamaktadır. Sadece Kayseri’de faaliyet
gösteren Çinkom firması çinko cevheri ve diğer demir-çelik firmalarından temin ettiği
baca tozlarını harmanlayarak çinko oksit konsantresi üretmekte ve yurtdışına ihraç
etmektedir. Ancak İzmir Aliağa bölgesindeki demir çelik firmalarından baca tozu temin 290
edecek bir tesis kurmayı planlayan Zincox firması ve Kayseri’de cevherden üretim
yapacak olan Silvermet firması da pazara girmeye yönelik çalışmalar yapmaktadır.”
ifadesi yer almaktadır. Raportörlerce Marzinc Geri Kazanım Proje Yöneticisi ile yapılan
görüşmede, anılan yetkili tarafından, söz konusu teşebbüsler dışında Kanada menşeli
Metox firmasının da İskenderun bölgesinde demir çelik fabrikalarına hizmet vermek
üzere tesis kurulum aşamasında olduğunu belirtmiştir.
Yukarıda yer verilen bilgilerden, demir çelik üretim tesislerinde üretim sonucu ortaya
çıkan ve Çevre ve Orman Bakanlığı’nın ilgili Yönetmeliği uyarınca “tehlikeli atık” olarak
kabul edilen “atık baca tozları”nın bertaraf ve geri kazanımı ile ilgili yatırımlar yapılması 300
konusunda demir çelik üreticilerine yükümlülük getirildiği, bu çerçevede beş demir-çelik
üreticisi tarafından Marzinc Geri Kazanım şirketi kurulduğu anlaşılmaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesindeki koşullar birlikte değerlendirildiğinde, bu tür bir tesisin
kurulmasının yüksek miktarda yatırım gerektirmesi ve bir demir çelik üreticisinin tek
başına böyle bir tesisi besleyecek miktarda atık üretimi gerçekleştirememesi
nedenleriyle birden çok teşebbüsün böyle bir oluşuma gittikleri, anılan işlemin bir yurt
dışı firması ile know-how transfer anlaşması yapılarak ekonomik ve teknik gelişme
sağlayacağı, atık baca tozlarından üretilmesi planlanan çinko oksitin ham madde
kaynağı olarak, hem proses maliyetlerini azaltacağı hem de cevherden yapılan üretime
09-39/946-233
8
bir alternatif oluşturarak ham madde kaynaklarını zenginleştireceği ve bu yolla 310
tüketicilerin bundan fayda sağlayacağı, ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde ortadan
kalkmayacağı, üstelik Türkiye’de sadece Çinkom’un faaliyet gösterdiği baca gazından
üretilen çinko oksit pazarına ikinci bir oyuncu getirerek ilgili pazarda rekabeti artıracağı
hususları birlikte dikkate alındığında söz konusu işleme 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi kapsamında muafiyet tanınmasında bir sakınca olmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Çolakoğlu Metalurji A.Ş., Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş., İçdaş Çelik Enerji 320
Tersane ve Ulaşım San. A.Ş., Kaptan Demir Çelik Endüstri ve Tic. A.Ş. ve
Kroman Çelik San. A.Ş.’nin bir geri kazanım şirketi olan Marzinc Marmara Geri
Kazanım San. ve Tic. A.Ş.’yi kurma işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında taraflar arasında işbirliği doğurucu yatay nitelikte çevresel anlaşma
olması nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını
karşılaması nedeniyle, anılan işleme bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy