Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-168 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-41/1003-259
Karar Tarihi : 9.9.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Adnan AKGÜN, Evrim Özgül KAZAK, Hatice YAVUZ
C. BİLDİRİMDE : - Traçim Beton San. ve Tic. A.Ş.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Hikmet KOYUNCUOĞLU
Büyükdere Cad. Tevfik Erdönmez Sk. 21. Blok K:4 D:7
Esentepe/Şişli/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Traçim Beton San. ve Tic. A.Ş.
Büyükdere Cad. No:38 Mecidiyeköy/İstanbul
- Muhammet Gümüştaş Hazır Beton Taahhüt Nakliye Ticaret
Cumhuriyet Mah. Atatürk Cad. No:39/A Bartın.
E. DOSYA KONUSU Muhammet Gümüştaş Hazır Beton Taahhüt Nakliye
Ticaret’e (Gümüştaş) ait Habipler’deki hazır beton tesisinin Traçim Beton
Sanayi ve Tic. A.Ş. (Traçim) tarafından kiralama yoluyla devralınması işlemine
izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.8.2009 tarih ve 5480 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 20.8.2009 tarih ve 6094 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 28.8.2009 tarih ve 2009-2-168/Öİ-09-AA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 28.8.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-120/341 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 09-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet 40
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu, söz konusu devir işleminin ilgili
pazarlarda hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye
yol açacak bir işlem olmadığı ve bu sebeple 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilmesinde bir sakınca olmadığı ifade
edilmiştir.
09-41/1003-259
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı
Bildirimin konusunu, Gümüştaş ile Traçim arasında 31.5.2009 tarihinde imzalanan
Hazır Beton Santrali Kiralama Sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca, Gümüştaş’ın 50
kontrolünde bulunan Habipler’deki hazır beton santralleri ve müştemilatının Traçim
tarafından kiralanması sureti ile devralınması oluşturmaktadır. Sözleşme’nin 3.3.
maddesi uyarınca taraflar Sözleşme’nin Rekabet Kurulu’nun vereceği izin ile
yürürlüğe gireceğini karşılıklı olarak imza altına almışlardır. Bu çerçevede, devralma
işleminin Rekabet Kurulu’na zamanında bildirildiği anlaşılmaktadır.
İşlem sonucunda Gümüştaş’ın hâlihazırda kontrol ettiği Habipler’deki tesis, beş yıllık
süre boyunca anlaşılan bedel üzerinden Traçim’e kira yoluyla devredilecektir.
Taraflar arasında devre konu Sözleşme dışında hazır beton nakliye sözleşmesi de
imzalanmıştır. Söz konusu nakliye sözleşmesi de devre konu Sözleşme yürürlüğe
girdikten sonra hüküm ifade etmeye başlayacaktır. 60
H.2. Taraflar
H.2.1. Traçim
Traçim, hazır beton da dahil olmak üzere birçok sektörde faaliyette bulunmak üzere
16.06.2008 yılında kurulmuştur. Traçim’in çoğunluk hissesi (% 84,8) Soyak ailesinin
kontrolünde bulunan Betonist Yatırım A.Ş.’nin elinde bulunmaktadır. Traçim, 08-
73/1156-450 sayı ve 18.12.2008 tarihli Kurul kararı ile izin verildiği üzere, TBS
Taşıma ve Beton Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.’nin malvarlıkları ve üretim araçlarını
kiralama yoluyla devralmıştır. Halihazırda Traçim, İstanbul’da bulunan Samandıra,
Hadımköy, İkitelli, Ömerli, Dudullu, Alibeyköy, Bayrampaşa, Kıraç ve Ayazağa
tesisleriyle hazır beton üretiminde bulunmaktadır. Traçim üretim faaliyetine 2009 yılı 70
itibariyle geçmiştir, bu nedenle 2008 yılına ait cirosu bulunmamaktadır. Traçim
hisselerin büyük bir bölümünü elinde bulunduran Soyak ailesinin kontrol ettiği Soyak
Beton San. ve Tic. A.Ş. (Soyak Beton)’nin 2008 yılı cirosu ise (………………..) TL’dir.
H.2.2. Gümüştaş
Gümüştaş, çimento, dökme çimento ve hazır beton üretim, nakliye ve ticareti ile
iştigal eden bir firmadır. Gümüştaş hazır beton pazarındaki faaliyetini Giresun ve
Bulancak’ta sahip olduğu iki adet hazır beton tesisi vasıtası ile sürdürmektedir.
Bunun yanı sıra, Bartın’da kurulu Bozbey İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm
Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin hissedarıdır. Söz konusu şirketin hazır beton
pazarında faaliyeti bulunmamaktadır. Gümüştaş Habipler’de bulunan hazır beton 80
tesisini (üretim araçlarını) 16.06.2009 tarihinde Karcan Beton İnşaat ve İnşaat
Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.’den satın almıştır. Tesisin üzerinde bulunan araziyi ise
01.07.2009 tarihinde arazi sahiplerinden beş yıllık süre boyunca kiralamıştır.
Gümüştaş’ın 2008 yılı cirosu (……………..) TL’dir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, Gümüştaş’a ait hazır beton santralleri ve müştemilatının Traçim
tarafından kiralanmasına ilişkindir. Bu nedenle, ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı”
olarak belirlenmiştir.
90
09-41/1003-259
3
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, üretildikten sonra yaklaşık 1
saat içinde tüketilmesi gereken, bu sebeple stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli
bir mesafeden daha uzak bölgelere taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün
olmayan bir üründür. Hazır beton hem yukarıda sayılan özellikleri hem de yüksek
taşıma maliyetlerinin varlığı nedeniyle üretildiği tesisten en fazla yaklaşık 50 km
uzaklığa götürülebilmektedir. 100
Devralma işlemine konu Gümüştaş’a ait hazır beton tesisi Habipler/İstanbul’da
bulunmaktadır. Hazır beton ürünlerinin taşınmasına ilişkin yukarıda yer verilen
nitelikler göz önünde bulundurularak ilgili coğrafi pazar “İstanbul ili Avrupa Yakası”
olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2 (b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya 110
kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.”
hükmü yer almaktadır.
Devralma işlemi sonrasında Traçim, Gümüştaş’ın Habipler’de bulunan tesisini
kiralayarak, tesis üzerinde Sözleşme ile kurulan kullanım hakkı dolayısı ile 5 yıllık bir 120
kontrol hakkına sahip olacaktır. İlgili devralma işleminin, Gümüştaş’a ait söz konusu
tesisin kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, devre konu teşebbüslerden yalnızca
Traçim’in en büyük hissedarı Soyak Beton’un hazır beton pazarındaki 2008 yılına ait
cirosu (………….) TL’dir. Bu veri dikkate alınarak incelemeye konu devralma
işleminde, devre konu teşebbüsün cirosunun 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğini (25 milyon TL) aştığı, dolayısıyla bildirim konusu
devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir işlem olduğu sonucuna 130
ulaşılmıştır.
H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
09-41/1003-259
4
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” şeklindeki hükmü uyarınca bir
pazarda hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun 140
sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar
yasaklanmaktadır.
Hazır beton ürününün özelliği gereği yaklaşık 50 km mesafeye taşınabileceği kabul
görmektedir. Bununla birlikte taraflar, Traçim’e ait beton tesislerinde üretilen hazır
betonun, tesisin bulunduğu İstanbul yakasında satıldığını bildirmiştir. Traçim’e ait
tesislerden, Hadımköy, İkitelli, Alibeyköy, Bayrampaşa, Kıraç, Ayazağa ve Vize
tesisleri İstanbul Avrupa Yakası’nda; Samandıra, Ömerli ve Dudulu tesisleri ise
Anadolu Yakası’nda yer almaktadır. Devre konu Habipler tesisi ise İstanbul Avrupa
Yakası’nda bulunmaktadır. Bu nedenle hakim durum yaratılması veya hakim
durumun güçlenmesine yönelik değerlendirme, yoğunlaşmanın ortaya çıkabileceği 150
İstanbul Avrupa Yakası dikkate alınarak yapılacaktır.
İstanbul Avrupa Yakası sınırları içerisinde kalan hazır beton tesisleri bakımından
yapılan değerlendirmede pazar payı hesaplanırken, bu bölgede bulunan tesisler
arasında km olarak mesafe ölçümü yapılmaksızın tüm tesislerin aynı pazarda
bulunduğu yaklaşımı daha riskli durumu göstermesi bakımından tercih edilmiştir. Bu
çerçevede, İstanbul Avrupa Yakası’nda 2007 yılı için oluşacak pazar payları
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 1: İstanbul Avrupa Yakası Pazarındaki Tesis Bazında 2007 Yılı Pazar Payları1
Tesis Adı 2007 Yılı Satış Miktarı (m³)
Hadımköy ………
İkitelli ……..
Alibeyköy ……..
Bayrampaşa ……..
Kıraç ……
Ayazağa ……
Vize ……..
Habipler ……..
Tesisler Toplam Satışı ………
İstanbul Avrupa Yakası Toplam Üretimi ………….
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) ….
Traçim ….
Devralma İşlemi Öncesi Pazar Payları Gümüştaş ….
160
1 2007 yılında Kıraç ve Ayazağa’da tesis bulunmamaktadır.
09-41/1003-259
5
Türkiye Hazır Beton Birliği’nden (THBB) alınan bilgilere göre 2007 yılı İstanbul ili
toplam üretimi 18.600.000 m³, 2008 yılı toplam üretimi ise 17.500.000 m³ olmakta ve
bu miktarların %55’i Avrupa Yakası’nda üretilmektedir. THBB’den sağlanan il bazında
üretim miktarlarının, hazır beton ürününün niteliği ve taşıma maliyetleri nedeniyle,
çoğunlukla üretildiği ilde tüketildiği varsayımı altında, değerlendirme yapılan ilin
toplam hazır beton talebini yansıtabileceği kabul edilmektedir.
Yukarıda 2007 yılı için yapılan analiz 2008 yılı için yapıldığında aşağıda yer verilen
pazar payları ortaya çıkmaktadır:
170
Tablo 2: İstanbul Avrupa Yakası Pazarındaki Tesis Bazında 2008 Yılı Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Hadımköy …………
İkitelli ……….
Alibeyköy ……….
Bayrampaşa ……..
Kıraç …….
Ayazağa …….
Vize ……..
Habipler …….
Tesisler Toplam Satışı ………
İstanbul Avrupa Yakası Toplam Üretimi …………..
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) …..
Traçim ….
Devralma İşlemi Öncesi Pazar Payları Gümüştaş …
Taraflar, Vize’de bulunan tesisin 2009 yılında kapandığını ve İkitelli ve Hadımköy’deki
tesislerin ise kapasitelerinin azaldığını belirtmiştir. Bununla birlikte taraflar, 2009 yılı
ilk altı aylık dönemde yaşanan finansal sıkıntı nedeniyle Habipler tesisine ait üretim
miktarının (……….) m³ arasında kaldığını belirtmiştir. Ayrıca, diğer tüm Soyak
Grubu’nun kontrolünde bulunan hazır beton tesislerinde olduğu gibi söz konusu
tesisin devirden sonraki yıllık üretim miktarının (……) m³ olarak belirleneceği ve bu
ölçekte satışın gerçekleşmesinin hedefleneceğini bildirmiştir. Sonuç olarak İstanbul
Avrupa Yakası pazarında devralma sonucunda Traçim’in pazar payının 2007 yılında 180
(…….)’den (……)’ya, 2008 yılında ise (……..)’ten (……)’e yükseleceği ve ilgili
pazarda hakim durum yaratılarak veya hakim durumun güçlendirilerek rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
09-41/1003-259
6
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 190
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy