Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-190 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-41/1004-260
Karar Tarihi : 9.9.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Adnan AKGÜN, Evrim Özgül KAZAK, Hatice YAVUZ
C. BİLDİRİMDE : - Traçim Beton San. ve Tic. A.Ş.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Hikmet KOYUNCUOĞLU 20
Büyükdere Cad. Tevfik Erdönmez Sk. 21. Blok K:4 D:7
Esentepe- Şişli/İstanbul
D. TARAFLAR : - Traçim Beton San. ve Tic. A.Ş.
Büyükdere Cad. No:38 Mecidiyeköy/İstanbul
- Pehlivanoğlu İnşaat Tekstil Gıda Otomotiv San. ve Tic. Ltd.
Şti.
Araba Konağı Mevkii Yayla Mah. Cami Sok. No:27 Pafta:8
Parsel:274 Sultangazi/İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU: Pehlivanoğlu İnşaat Tekstil Gıda Otomotiv San. ve Tic.
Ltd. Şti.’ye (Pehlivanoğlu İnşaat) ait Silivri’deki hazır beton tesisinin Traçim
Beton Sanayi ve Tic. A.Ş. (Traçim) tarafından kiralama yoluyla devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.8.2009 tarih ve 5479 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 20.8.2009 tarih ve 5872 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 28.8.2009 tarih ve 2009-2-190/Öİ-09-AA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 28.8.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-120/342 sayılı 40
Başkanlık Önergesi ile 09-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu, söz konusu devir işleminin ilgili
pazarlarda hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye
yol açacak bir işlem olmadığı ve bu sebeple 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
09-41/1004-260
2
çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilmesinde bir sakınca olmadığı ifade
edilmiştir. 50
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı
Bildirimin konusunu, Pehlivanoğlu İnşaat ile Traçim arasında 22.7.2009 tarihinde
imzalanan Hazır Beton Santrali Kiralama Sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca
Pehlivanoğlu İnşaat’ın kontrolünde bulunan Silivri’deki hazır beton santralleri ve
müştemilatının Traçim tarafından kiralanması sureti ile devralınması işlemi
oluşturmaktadır. Sözleşme’nin 3.3. maddesi uyarınca taraflar Sözleşme’nin Rekabet
Kurulu’nun vereceği izin ile yürürlüğe gireceğini karşılıklı olarak imza altına
almışlardır. Bu çerçevede, devralma işleminin Rekabet Kurulu’na zamanında
bildirildiği anlaşılmaktadır. 60
İşlem sonucunda Pehlivanoğlu İnşaat’ın hâlihazırda kontrol ettiği Silivri’deki tesis, beş
yıllık süre boyunca anlaşılan bedel üzerinden Traçim’e kira yoluyla devredilecektir.
Taraflar arasında devre konu Sözleşme dışında hazır beton nakliye sözleşmesi de
imzalanmıştır. Söz konusu nakliye sözleşmesi devre konu Sözleşme yürürlüğe
girdikten sonra hüküm ifade etmeye başlayacaktır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Traçim
Traçim, hazır beton da dahil olmak üzere birçok sektörde faaliyette bulunmak üzere
16.06.2008 yılında kurulmuştur. Traçim’in çoğunluk hissesi (% 84,8) Soyak ailesinin
kontrolünde bulunan Betonist Yatırım A.Ş.’nin elinde bulunmaktadır. Traçim, 08-70
73/1156-450 sayı ve 18.12.2008 tarihli Kurul kararı ile izin verildiği üzere, TBS
Taşıma ve Beton Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.’nin malvarlıkları ve üretim araçlarını
kiralama yoluyla devralmıştır. Halihazırda Traçim, İstanbul’da bulunan Samandıra,
Hadımköy, İkitelli, Ömerli, Dudullu, Alibeyköy, Bayrampaşa, Kıraç ve Ayazağa
tesisleriyle hazır beton üretiminde bulunmaktadır. Traçim üretim faaliyetine 2009 yılı
itibariyle geçmiştir, bu nedenle 2008 yılına ait cirosu bulunmamaktadır. Traçim
hisselerin büyük bir bölümünü elinde bulunduran Soyak ailesinin kontrol ettiği Soyak
Beton San. ve Tic. A.Ş. (Soyak Beton)’nin 2008 yılı cirosu ise (………………) TL’dir.
H.2.2. Pehlivanoğlu İnşaat
Pehlivanoğlu İnşaat 1997 yılında kurulmuş olan ve inşaat malzemeleri alımı, satımı 80
ve pazarlaması sahasında faaliyet gösteren bir firmadır. Kum ocağı ve depoları
işletmek sureti ile esas olarak yapı malzemeleri sektöründe faaliyet göstermektedir.
Hazır beton pazarındaki faaliyeti 2009 yılı başında devre konu tesisin açılması ve
yine aynı yılda üretim faaliyetine geçilmesi ile başlamıştır. Devre konu tesisin
bulunduğu arazinin mülkiyeti de Pehlivanoğlu İnşaat’a aittir. Şirketin tamamının
kontrolü Pehlivanoğlu ailesinde bulunmaktadır. Pehlivanoğlu İnşaat’ın 2008 yılı cirosu
(………………) TL’dir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, Pehlivanoğlu İnşaat’a ait hazır beton santralleri ve 90
müştemilatının Traçim tarafından kiralanmasına ilişkindir. Bu nedenle, ilgili ürün
pazarı “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir.
09-41/1004-260
3
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, üretildikten sonra yaklaşık 1
saat içinde tüketilmesi gereken, bu sebeple stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli
bir mesafeden daha uzak bölgelere taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün
olmayan bir üründür. Hazır beton hem yukarıda sayılan özellikleri hem de yüksek 100
taşıma maliyetlerinin varlığı nedeniyle üretildiği tesisten en fazla yaklaşık 50 km
uzaklığa götürülebilmektedir.
Devralma işlemine konu Pehlivanoğlu İnşaat’a ait hazır beton tesisi Silivri/İstanbul’da
bulunmaktadır. Hazır beton ürünlerinin taşınmasına ilişkin yukarıda yer verilen
nitelikler göz önünde bulundurularak ilgili coğrafi pazar “İstanbul ili Avrupa Yakası”
olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2 (b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin 110
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.”
hükmü yer almaktadır. 120
Devralma işlemi sonrasında Traçim, Pehlivanoğlu İnşaat’ın Silivri’de bulunan tesisini
kiralayarak, tesis üzerinde Sözleşme ile kurulan kullanım hakkı dolayısı ile 5 yıllık bir
kontrol hakkına sahip olacaktır. İlgili devralma işleminin, Pehlivanoğlu İnşaat’a ait söz
konusu tesisin kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, devre konu teşebbüslerden yalnızca
Traçim’in en büyük hissedarı Soyak Beton’un hazır beton pazarındaki 2008 yılına ait
cirosu (………………) TL’dir. Bu veri dikkate alınarak incelemeye konu devralma
işleminde, devre konusu teşebbüsün cirosunun 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 130
1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğini (25 milyon TL) aştığı, dolayısıyla bildirim
konu devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir işlem olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
09-41/1004-260
4
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç 140
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda
hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun
sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar
yasaklanmaktadır.
Hazır beton ürününün özelliği gereği yaklaşık 50 km mesafeye taşınabileceği kabul
görmektedir. Bununla birlikte taraflar, Traçim’e ait beton tesislerinde üretilen hazır
betonun, tesisin bulunduğu İstanbul yakasında satıldığını bildirmiştir. Traçim’e ait
tesislerden, Hadımköy, İkitelli, Alibeyköy, Bayrampaşa, Kıraç, Ayazağa ve Vize
tesisleri İstanbul Avrupa Yakası’nda; Samandıra, Ömerli ve Dudullu tesisleri ise
Anadolu Yakası’nda yer almaktadır. Devre konu Silivri tesisi ise İstanbul Avrupa 150
Yakası’nda bulunmaktadır. Bu nedenle hakim durum yaratılması veya hakim
durumun güçlenmesine yönelik değerlendirme, yoğunlaşmanın ortaya çıkabileceği
İstanbul Avrupa Yakası dikkate alınarak yapılacaktır.
İstanbul Avrupa Yakası sınırları içerisinde kalan hazır beton tesisleri bakımından
yapılan değerlendirmede pazar payı hesaplanırken, bu bölgede bulunan tesisler
arasında km olarak mesafe ölçümü yapılmaksızın tüm tesislerin aynı pazarda
bulunduğu yaklaşımı daha riskli durumu göstermesi bakımından tercih edilmiştir. Bu
çerçevede, İstanbul Avrupa Yakası’nda 2007 yılı için oluşacak pazar payları
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
160
Tablo 1: İstanbul Avrupa Yakası Pazarındaki Tesis Bazında 2007 Yılı Pazar Payları1
Tesis Adı 2007 Yılı Satış Miktarı (m³)
Hadımköy ………..
İkitelli ………..
Alibeyköy ………..
Bayrampaşa ………..
Kıraç ………..
Ayazağa ………..
Vize ………..
Silivri ………..
Tesisler Toplam Satışı ………..
İstanbul Avrupa Yakası Toplam Üretimi ………..
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) …...
Traçim …... Devralma İşlemi Öncesi Pazar
Payları Pehlivanoğlu …...
Silivri tesisi, 2009 yılında faaliyete geçmiştir. Taraflar, tesise ait henüz bir kapasite
raporunun bulunmadığı ve tesisin 2009 yılı ilk altı aylık zaman diliminde yaklaşık
(……………….) hazır beton üretiminde bulunduğunu bildirmiştir. Dolayısıyla 2007
yılına ilişkin pazar payları hesaplanırken Silivri tesisinin üretim miktarının yoğunlaşma
açısından en riskli durumu içerecek şekilde (………….) olduğu varsayılmaktadır.
Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB)’den alınan bilgilere göre 2007 yılı İstanbul İli
toplam üretimi 18.600.000 m³, 2008 yılı toplam üretimi ise 17.500.000 m³ olmakta ve
bu miktarların %55’i Avrupa Yakası’nda üretilmektedir. THBB’den sağlanan il bazında 170
1 2007 yılında Kıraç ve Ayazağa’da herhangi bir tesis bulunmamaktadır.
09-41/1004-260
5
üretim miktarlarının, hazır beton ürününün niteliği ve taşıma maliyetleri nedeniyle,
çoğunlukla üretildiği ilde tüketildiği varsayımı altında, değerlendirme yapılan ilin
toplam hazır beton talebini yansıtabileceği kabul edilmektedir.
Yukarıda 2007 yılı için yapılan analiz 2008 yılı için yapıldığında aşağıda gösterilen
pazar payları ortaya çıkmaktadır:
Tablo 2: İstanbul Avrupa Yakası Pazarındaki Tesis Bazında 2008 Yılı Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Hadımköy ………..
İkitelli ………..
Alibeyköy ………..
Bayrampaşa ………..
Kıraç ………..
Ayazağa ………..
Vize ………..
Silivri ………..
Tesisler Toplam Satışı ………..
İstanbul Avrupa Yakası Toplam Üretimi ………..
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) …...
Traçim …... Devralma İşlemi Öncesi Pazar
Payları Pehlivanoğlu …...
Taraflar, Vize’de bulunan tesisin 2009 yılında kapandığını ve İkitelli ve Hadımköy’deki
tesislerin ise kapasitelerinin azaldığını belirmiştir. Sonuç olarak İstanbul Avrupa 180
Yakası pazarında devralma sonucunda Traçim’in pazar payının 2007 yılında
(…...) ’den (…...) ’e ve 2008 yılında ise (…...) ’ten (…...) ’e yükseleceği ve ilgili
pazarda hakim durum yaratılarak veya hakim durumun güçlendirilerek rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
Traçim’e ait tesislerin sadece İstanbul iline satış yaptığı belirtilse de Bildirim
Formu’nda Tekirdağ’ın İstanbul’a yakın ilçelerine hazır beton satışı gerçekleştirmek,
devralma işleminin amaçları arasında sayılmıştır. Bu nedenle, İstanbul Avrupa
Yakası’nda yer alan tüm tesislerin üretimlerinin Tekirdağ ili toplam üretimine
bölünmesiyle en riskli durumda pazar paylarının ne olacağı aşağıdaki tablolarda 190
sırasıyla 2007 ve 2008 yılları için hesaplanmaktadır:
200
09-41/1004-260
6
Tablo 3: Tekirdağ İli Pazarındaki Tesis Bazında 2007 Yılı Pazar Payları
Tesis Adı 2007 Yılı Satış Miktarı (m³)
Hadımköy ………..
İkitelli ………..
Alibeyköy ………..
Bayrampaşa ………..
Kıraç ………..
Ayazağa ………..
Vize ………..
Silivri ………..
Tesisler Toplam Satışı ………..
Tekirdağ İli Toplam Üretimi ………..
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) …….
Traçim ……. Devralma İşlemi Öncesi Pazar
Payları Pehlivanoğlu …….
Tablo 4: Tekirdağ İli Pazarındaki Tesis Bazında 2008 Yılı Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Hadımköy ………..
İkitelli ………..
Alibeyköy ………..
Bayrampaşa ………..
Kıraç ………..
Ayazağa ………..
Vize ………..
Silivri ………..
Tesisler Toplam Satışı ………..
İstanbul Avrupa Yakası Toplam Üretimi ………..
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) …….
Traçim ……. Devralma İşlemi Öncesi Pazar
Payları Pehlivanoğlu …….
Traçim’e ait hazır beton tesislerinden Tekirdağ’a en yakın olan Kıraç ve Hadımköy
tesislerinin dahi Tekirdağ il sınırına olan uzaklığı 70 km civarında bulunmaktadır.
Dolayısıyla Traçim’in hali hazırda sahip olduğu en yakın tesislerden dahi Tekirdağ
bölgesine hazır beton satışı yapması ekonomik olarak olanaklı görülmemektedir. 210
Buna karşın devralma işlemi neticesinde Tekirdağ ili için yapılan en riskli pazar payı
analizinde Traçim’in pazar payının 2007 yılında (…….)’dan (……..)’ya ve 2008
yılında ise (…….)’ten (…….)’ye yükseleceği görülmektedir. Sonuç olarak, Tekirdağ
pazarında da devralma işlemi ile rekabetin önemli derecede azaltılmasına neden
olunmayacağı kanaatine varılmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
09-41/1004-260
7
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 220
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy