Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-41/994-251

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-4-273 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-41/994-251
Karar Tarihi : 9.9.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Recep GÜNDÜZ,
Canan KARAMANOĞLU

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Türk Havayolları A.O.
THY Genel Yönetim Binası Atatürk Havalimanı 20
Yeşilköy/İstanbul
- Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mh. Aytar Cd. No:2 34340
Beşiktaş/İstanbul

D. TARAFLAR : - Türk Havayolları A.O.
- Türkiye Garanti Bankası A.Ş.

E. DOSYA KONUSU: Türk Havayolları A.O. (THY) ve Türkiye Garanti
Bankası A.Ş. (Garanti Bankası) arasında 17.11.2008 tarihinde imzalanan 30
“THY Frequent Flyer Programı Shop&Miles Kredi Kartı İşbirliği
Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması
talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 16.6.2009 tarih ve 4251 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 24.8.2009 tarih ve 2009-4-273/MM-09-BK
sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 25.8.2009 tarih,
REK.0.08.00.00-130/280 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-41 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- THY ve Garanti Bankası arasında imzalanan “THY Frequent Flyer Programı
Shop&Miles Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi”nde (Sözleşme) 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler bulunması nedeniyle talep edilen menfi
tespit belgesinin verilemeyeceği,
09-41/994-251
2
- Bununla birlikte anılan Sözleşme’ye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde 3 yıl süre ile bireysel muafiyet verilebileceği
görüşüne yer verilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50

H.1. İnceleme Konusu İşbirliğinin Genel Çerçevesi ve Bildirim Konusu
Sözleşme
Başvuruya konu Sözleşme, THY’nin sık uçan yolcu programı olan
Miles&Smiles’ın (THY FFP) bir uzantısı olacak şekilde, bu program üyelerinin,
talep etmeleri durumunda, Garanti Bankası’ndan temin edecekleri ve mülkiyeti
THY’ye ait olan Shop&Miles hizmet markasını taşıyan kredi kartlarını kullanarak
THY FFP kapsamında uçuş mili kazanacakları bir düzenlemeyi öngörmektedir.
Esasen, Shop&Miles kredi kartına ilişkin THY ile Garanti Bankası arasındaki
işbirliği, 2000’li yılların başında hayata geçmiştir. Bu çerçevede taraflar, 60
aralarındaki işbirliğini ilk olarak 2.12.2003 tarihinde Rekabet Kurumuna
bildirmişlerdir. Söz konusu bildirim üzerine alınan 30.7.2004 tarih ve 04-50/678-
172 sayılı Kurul Kararında, bildirim konusu işbirliğinin, 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Taraflar arasında 2003 yılında yapılan
Sözleşme’nin beş yıllık süresinin 29.10.2008 tarihinde sona ermesi üzerine, THY
tarafından Shop&Miles markasının lisans hakkının verilmesine ve THY FFP
üyelerine kredi kartı verilmesine ilişkin yeni bir ihale düzenlenmiş; ihaleye davet
edilen 24 banka arasından sadece Garanti Bankası ve Yapı ve Kredi Bankası
A.Ş. (Yapı Kredi Bankası) teklif vermiş ve ihaleyi Garanti Bankası kazanmıştır.
Bunun üzerine taraflar arasında bildirim konusu Sözleşme imzalanmıştır. 70
Sözleşme’nin konusu olan Shop&Miles kredi kartı, sadece THY FFP üyeleri
tarafından kullanılabilmekte ve kart hamiline THY’den veya üçüncü kişilerden
satın aldığı mal ve hizmet bedellerini Shop&Miles Kartı ile ödemesi karşılığında,
mil toplama hakkı kazandırmaktadır. Kullanıcının daha sonra, sahip olduğu mil
toplamı kadar THY sık uçan yolcu programı kapsamında ücretsiz uçak bileti,
refakatçi bileti veya uçuş sınıfları arasında terfi etme imkânı bulunmaktadır.
Sözleşmede, THY’nin havayolu taşımacılığı faaliyetinin bir parçası olarak devam
ettirdiği THY FFP’nin yaygın olarak kullanılmasını teşvik etmek ve bunu
sağlamak amacıyla çıkartılan, kullanımı neticesinde kazanılan millerin THY FFP
kuralları çerçevesinde harcandığı ve üzerinde THY ve Garanti Bankası’nın adı ile 80
THY FFP adının yer aldığı Shop&Miles kredi kartının, Garanti Bankası’nca
Türkiye’de çıkartılmasına ilişkin koşullar düzenlenmektedir.
Sözleşme ile THY ve Garanti Bankası, Miles&Smiles Programı ve Shop&Miles
kredi kartı uygulamasının yaygın olarak kullanılmasını teşvik etmek konusunda
mutabık kalmışlardır. Bu kapsamda, Sözleşme geçerli olduğu sürece,
Shop&Miles Kredi Kartı Programı’nın kesintiye uğramaksızın Garanti Bankası
tarafından sürdürülmesi kararlaştırılmıştır. Aynı kapsamda, THY’nin Shop&Miles
markasına ilişkin her tür kullanım ve diğer kanuni hakları saklı kalmak kaydıyla,
09-41/994-251
3
sözleşme süresince anılan markanın bedelsiz (bilâ bedel), sınırsız, inhisari
kullanım hakkı da Garanti Bankası’na tanınmıştır. 90
Bu çerçevede Garanti Bankası, başka havayolu şirketleri ile benzer bir işbirliğine
girmemeyi, mevcut işbirliği kapsamında THY’den her sözleşme yılı için blok
olarak anlaşmada belirtilen miktarlarda bonus mil satın almayı taahhüt
etmektedir. THY ise, Sözleşme geçerli olduğu sürece Shop&Miles markasını
başka bir banka veya finansal kuruluşa kullandırmamayı, mil satışı yapmamayı,
mil kazanımına yönelik olarak başkaca banka ve finansal kuruluşlarla işbirliğine
girmemeyi taahhüt etmektedir.
Sözleşme uyarınca Shop&Miles kredi kartı başvurularının işleme konulması,
değerlendirilmesi ve güncellenmesi hususlarında Garanti Bankası yetkilidir.
Shop&Miles kredi kartına sahip olmak için ise Miles&Smiles üyesi olmak şarttır. 100
Sözleşme, 29.10.2009 tarihinden başlamak üzere üç yıl süre ile geçerli olacaktır.
Tarafların altı ay önceden karşılıklı olarak anlaşması halinde Sözleşme iki yıl
daha uzatılabilecektir.
Bildirim konusu işlemin niteliğini ortaya koyan ve menfi tespit ve muafiyet
incelemesi çerçevesinde 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilecek
Sözleşme hükümleri aşağıdaki şekildedir:
“1.1. THY, hâlihazırda devam eden THY FFP’yi sürdürecektir… Ancak THY bu
hakkını kullanırken Shop&Miles Kredi Kartının satışı ve kullanımını cazip
olmaktan çıkartmayacak, Shop&Miles Kredi Kartına ve bu projenin tümüne zarar
verecek sonuçlar doğuracak şekilde hareket etmeyecektir. THY, THY FFP’ye 110
ilişkin değişikliklerde Banka’ya önceden bilgi verecektir. Banka, Türkiye’de THY
dışında başka bir havayolu ile işbu Sözleşmede anlatılan uygulamaya alternatif
oluşturmamak kaydıyla uçuş mili ve uçuş kazanma/harcamaya yönelik iş birlikleri
dışında iş birlikleri yapabilir.

… THY, Türkiye’deki bankalarla uçuş mili kazandıran kredi kartı işbirliği dışında
her türlü işbirliği yapmakta serbesttir. Yurtdışında ikamet eden THY FFP
üyelerine kredi kartı çıkartılabilmesi için THY Bankalarla görüşebilir ve Kredi Kartı
anlaşması yapabilir.
THY, Türkiye’de Banka veya Bankanın uygun gördüğü iş ortakları dışında başka 120
bir banka ile uçuş mili kazandıran kredi kartı işbirliği yapamaz. THY, bankalar
dışındaki kurum kuruluşlarla hiçbir şart aranmaksızın THY FFP üyelerine yönelik
mil satışı, üyeler arası mil transferi ve mil hediyesi de dâhil olmak üzere her türlü
anlaşma ve uygulamayı yapmakta serbesttir. Şu kadar ki söz konusu anlaşmalar
ve uygulamalar gereğince ilgili kurum ve kuruluşun alımını gerçekleştirdiği ya da
kendisine transfer edilen veya hediye edilen miller herhangi bir bankaya
devredilemez, satılamaz, hediye edilemez. Bu işbirliklerinde banka kredi kartında
biriken puanlar mile çevrilemez. Ancak, bu durumlar THY’nin başka havayolu
şirketleri ile yaptığı anlaşmalar nedeniyle dolaylı olarak başka bir bankayla
işbirliği oluşturmasına engel değildir.” 130
…
09-41/994-251
4
1.2. … (ii) “Banka yurt içinde Shop&Miles Kredi Kartı THY’nin yazılı iznini alarak
diğer bankalarla işbirliği yaparak çıkartabilir.
Taraflar işbu sözleşmeye uygun olmak kaydıyla, Bankanın başka kredi kartı
programlarına ilişkin halihazırda lisans sözleşmesi imzaladığı Denizbank A.Ş.,
Türk Ekonomi Bankası A.Ş. , Şekerbank T.A.Ş., ING Bank A.Ş. ile anlaşma
yapabileceği konusunda mutabık kalmışlardır. THY bu kuruluşlarla veya
bankanın ileride anlaşma yapmak üzere THY’den onay alacağı diğer bankalarla
THY FFP kapsamında doğrudan görüşmelerde bulunmayacaktır.
… Söz konusu bankalarca işbu Sözleşme koşulları kapsamında Kart Hamillerine 140
verilecek Bonus Mil tutarlarına ilişkin bedeller, Banka tarafından satın alınan
Garanti Edilen Blok Bonus tutarından mahsup edilecektir. Garanti edilen Bonus
Mil Miktarlarının aşılmış olması halinde bu bedel İlave birim Bonus Mİl Ücreti
üzerinden hesaplanacaktır. Söz konusu kuruluşların Kart Hamillerine verilecek
olan kredi kartlarına dair clearing and settlement işlemleri Banka tarafından
yerine getirilecektir.
…
6.2. … (vi) “Banka THY’nin faaliyet gösterdiği alanda herhangi bir kuruluş veya
program ile Sözleşme Süresince kart veya program işbirliği yapmayacaktır.
Ancak, Sözleşmenin sona ermesi veya Sözleşme Süresi sonunda Banka’nın 150
Sözleşmeyi devam ettirmeyeceğine ilişkin ihbarda bulunması halinde, Bankanın
müşterilerine yönelik başka bir FFP veya uçuş programı sunmak amacı ile
çalışma başlatması, anlaşma imzalaması ve sona ermesi süresinden 60 gün
öncesinde diğer programa ilişkin kartları basması ve dağıtması (söz konusu
programın iş bu Sözleşmenin sona ermesini müteakip başlaması kaydıyla) bu
hükme ve Sözleşmeye aykırılık teşkil etmeyecektir.”
Yukarıdaki Sözleşme hükümlerinden de görüldüğü üzere THY Sözleşme’nin
konusu olan kredi kartı işbirliği ile uçuş mili kazandırma/harcama uygulamasını
münhasıran Garanti Bankası ile yapacak, benzer şekilde Garanti Bankası da
THY dışındaki havayolu şirketleriyle sözleşmedekine benzer bir işbirliği 160
gerçekleştirmeyecektir. Söz konusu hükümlerden tarafların karşılıklı münhasırlık
ilişkisi içinde olduğu açıkça görülmektedir.
Sözleşme’de işlemin niteliğini ortaya koyan ve THY FFP ile Shop&Miles Kredi
Kartının tabi olacağı koşulları düzenleyen Program Koşulları başlıklı 2.1.
maddesinde;
“… Banka kredi kartı talebinde bulunan kişilerden alınacak bilgilerin neler olacağı
konusunda karar vermeye yetkili olup bu bilgiler THY tarafından istenen asgari
bilgileri de kapsayacaktır. Tüm Shop&Miles Kredi Kartı başvurularının işleme
konulması, değerlendirilmesi ve güncellenmesi hususlarında Banka yetkilidir.
Banka, THY tarafından kendisine gönderilen tüm Miles&Smiles başvuru 170
formlarını sisteme tanıtmak zorunda olup, THY'nin talep etmesi durumunda
üyenin başvuru formunu veya taranmış formatını elektronik ortamda THY’ye
teslim edecektir. THY diğer kanallardan topladığı başvuruları da kişilerin
bilgilerinin paylaşımına ilişkin açık ret iradesi ve kanunlara aykırılık olmaması
koşuluyla Bankaya gönderecektir. Shop&Miles Kredi Kartı başvurularının
09-41/994-251
5
kabulüne ya da reddine, başvuru sahibine ilişkin bilgilerin bankacılık
uygulamalarına göre sorgulanması ve değerlendirilmesi suretiyle Banka karar
verecektir. …
Sadece THY FFP üyeleri Shop&Miles Kredi Kartı sahibi olabilecek ve
Shop&Miles kullanımı ile THY FFP uyarınca mil toplamaya hak kazanabilecektir. 180
…
Kart hamillerin hak kazandıkları millerin ödüle dönüştürülmesi THY FFP
şartlarına tabi olacaktır. THY tek taraflı olarak THY FFP kural ve koşulları ile Mil
kazanım usulünde farklılaştırmaya gidilebilir ve/veya THY FFP programı
genelinde değişiklikler yapabilir. THY bu tür değişiklikleri önceden bankaya
bildirecektir.
Yapılan harcama miktarı üzerinden ne kadar Bonus Mil kazanılacağı Bankanın
tasarrufunda olmakla birlikte, bu miktar harcanan her (…….) YTL için (……)
Bonus Mil’den daha az olamaz. Banka tarafından belirlenen Bonus Mil kazanım
kurgusu THY’nin yazılı onayına tabidir. Banka, THY tarafından onaylanmış 190
Bonus Mil kazanım kurgusunun dışına çıkamaz. Banka, kart grupları, harcama
düzeyleri, harcama alanları gibi değişkenlere göre belirlenecek mil kazanım
kurgusunu ve bunlara ilişkin her türlü değişiklikleri en az bir ay önceden THY'nin
onayına sunmak, onayı takiben değişiklikleri makul bir süre içerisinde Kart
Hamillerine duyurmak zorundadır.”
ifadeleri yer almaktadır. Sözleşme’nin bu maddesiyle, sadece THY FFP
üyelerinin Shop&Miles kredi kartı sahibi olabileceği, kart sahiplerinin Shop&Miles
kullanımı ile THY FFP uyarınca mil toplamaya hak kazanabileceği ve yapılan
harcama miktarı üzerinden ne kadar bonus mil kazanılacağının Garanti
Bankası’nın tasarrufunda olmakla birlikte bu miktarın harcanan her (..) TL için (..) 200
bonus milden daha az olamayacağı kararlaştırılmıştır.
Sözleşme’nin “Bankanın Diğer Hak ve Yükümlülükleri” başlıklı 2.2. maddesinde;
“… (


TİCARİ SIR


)”
hükmüne yer verilmektedir. 210
Sözleşme’nin 3. maddesinde ise,
“İşbu Sözleşme, Sözleşmedeki hükümlere uygun olarak süresinden önce sona
ermedikçe veya feshedilmedikçe sözleşmenin 3.1. maddesinde anılan 29 Ekim
2008 tarihinden başlamak üzere üç yıl süre ile geçerli olacaktır. 3(üç) yıllık süre
09-41/994-251
6
sonunda Tarafların 6 (altı) ay öncesinden karşılıklı anlaşması şartıyla Sözleşme 2
(iki) yıl daha uzatılabilecektir…”
hükmü bulunmaktadır.
Sözleşme’nin 4. maddesinde ödeme koşullarına ilişkin beyanlar yer almaktadır:
“4.1. Garanti Edilen Blok Bonus Mil Miktarı ve Birim Bonus Mil Ücreti: Banka her
bir sözleşme yılı için THY’den blok olarak aşağıda belirtilen miktarlarda Bonus Mil 220
satın alacak olup, bu milleri hiçbir şekilde iade edemeyecek, değiştiremeyecek ve
belirilen dönem dışında aktaramayacaktır.
(






TİCARİ SIR 230







)
Sözleşme’nin 4.2. maddesinde, Garanti Bankası’nın THY’den her bir sözleşme
yılı için blok olarak anlaşmada belirtilen miktarlarda bonus mil satın alacağı; bu 240
milleri hiçbir şekilde iade etmeyeceği, değiştirmeyeceği, belirtilen dönem dışında
aktarmayacağı ve satın aldığı bu bonus milleri tüketmesi durumunda ilave bonus
mil alabileceği düzenlenmektedir.
İlerleyen bölümlerde, tarafların birbirlerine yapacakları raporlama ve bildirim
yükümlülüklerini belirleyen 4.6. maddesi yer almaktadır. Buna göre; Banka,
Shop&Miles kredi kartı hamillerinin harcama karşılığı kazandıkları Bonus Millere
ve varsa kazanılan diğer Bonus Millere (kampanya, promosyon v.s.) ilişkin bilgiyi
THY tarafından belirlenen formata uygun olarak THY’ye aktaracaktır. Banka
ayrıca mutabakatla belirlenecek diğer konularda da günlük olarak bilgi aktarımı
yapacaktır. Shop&Miles kredi kartı hamillerine ait kredi kartı durumu, seviyesi gibi 250
temel bilgileri THY’ye iletmek zorundadır. THY ise; üye bilgilerini ve aylık
09-41/994-251
7
periyotlarda Shop&Miles kart hamillerinin kişi bazında toplam millerini bankaya
işletecektir. Ancak, banka kart hamiline hiçbir şekilde toplam millerine ilişkin bilgi
vermeyecektir. THY sözleşmenin imza tarihi itibariyle mevcut Miles&Smiles
üyelerine ait bilgileri banka tarafından talep edilen formatta olmak üzere
Sözleşme’nin yürürlüğe girmesini takiben yedi gün içerisinde bankaya iletmeyi
kabul ve beyan etmektedir.


260
H.2. İlgili Pazar

H.2.1. Ürün Pazarı
İnceleme konusu dosya bakımından ilgili ürün pazarları belirlenirken taraflar
arasındaki anlaşmaya konu mal veya hizmet pazarlarının yanı sıra, anlaşmanın
etkileyebileceği diğer mal veya hizmet pazarlarının da dikkate alınması
gerekmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarlarının en geniş şekliyle tarafların
faaliyet gösterdiği alanlar olan havayolu taşımacılığı ve bankacılık hizmetleri
dikkate alınarak tanımlanması mümkündür. Ancak, bildirim konusu işlemin
rekabet üzerindeki etkilerinin detaylı bir şekilde incelenebilmesi bakımından, 270
taraflar arasındaki ticari ilişkinin konusuna odaklanan dar bir pazar tanımının
daha işlevsel olacağı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, inceleme konusu dosya
bakımından, sağlayıcı ve alıcı arasındaki “üst pazar” ile alıcının nihai ürünün
satışı için diğer rakipleri ile rekabet ettiği “alt pazar” özelinde ilgili pazarlar tespit
edilmiştir.
Taraflar arasındaki dikey anlaşmada yer alan rekabet kısıtlamalarının birincil
düzeyde etki göstereceği pazar, Garanti Bankası ile THY arasındaki “THY sık
uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı”dır (üst pazar). Kredi kartı
müşterilerine ücretsiz veya promosyonlu uçuş imkânı sunan bankalar açısından,
üst alım pazarında havayolu şirketlerinin FFP milleri ile yakın ikame olabilecek 280
başka bir mal veya hizmet bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bankalar açısından
herhangi bir havayolu şirketinin FFP millerine ikame olabilecek en yakın ürünün,
yine bir başka havayolu şirketinin FFP milleri olduğunu söylemek mümkündür.
Ancak rekabet hukuku incelemeleri bakımından farklı havayolu şirketlerinin FFP
millerinin aynı pazarda kabul edilebilmesi için, söz konusu millerin benzer işleve
sahip olmasının ötesinde, bankaların gözünde bu millerin birbirine “yakın ikame”
olması gerekmektedir. Bu çerçevede, üst pazarın sınırlarının kesin çizgilerle
belirlenebilmesi için cevaplanması gereken soru, THY’nin FFP mil ücretlerinde
küçük fakat belirgin (örneğin %5-10 oranında) bir artış olduğunda THY’den mil
alımı yapmakta olan bankaların önemli ölçüde başka bir havayolu şirketine geçiş 290
yapıp yapmayacağıdır.
THY’nin iç hat ve dış hat havayolu taşımacılığı pazarlarında sahip olduğu yüksek
pazar paylarından1 da anlaşılacağı üzere, ülkemizde havayolu taşımacılığı

1 2007 yılı verilerine göre THY’nin tarifeli iç hat havayolu taşımacılığındaki pazar payı %(….);
tarifeli dış hat havayolu taşımacılığındaki payı ise %(….)’dir. 2008 yılında ise THY’nin iç hatlardaki
pazar payı %(…)’ya, dış hatlardaki pazar payı ise %(…)’ye çıkmıştır.
09-41/994-251
8
sektöründe THY, özel ve ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. THY’nin yüksek hizmet
kalitesi, marka imajı ve tüketicilerin gözünde güvenilir bir havayolu şirketi olması
hiç şüphesiz bu durumun en başta gelen sebeplerinden birisidir. Bunun yanında,
THY’nin ülkemizin milli havayolu şirketi olması ve uzun yıllar bayrak taşıyıcı
olarak faaliyet göstermesi de bu durumun sebepleri arasında sayılabilecektir.
Diğer taraftan, ülkemizde iç ve dış hatlarda THY’nin sahip olduğu birtakım
hakların ve ayrıcalıkların da bu bağlamda önemli olduğu kuşkusuzdur. İç hat 300
havayolu taşımacılığında 2003 yılında yaşanan serbestleşmeye rağmen THY,
sahip olduğu tarihsel haklar nedeniyle, uygun slotların önemli bir kısmını ve
özellikle de ticari açıdan en avantajlı olanlarını elinde tutmaya devam etmiştir.
Örneğin 2009 yılı yaz aylarında, özellikle iş gereği sık uçuş yapan yolcular
açısından kilit konumda bulunan İstanbul Atatürk Havalimanı’ndaki uygun
slotlardan (……) adedi THY’ye tahsis edilmişken, geriye kalan üç özel havayolu
firmasına toplam (……) adet slot tahsis edilmiştir. THY’nin slot tahsisinde sahip
olduğu bu üstünlük, iç hatlarda özellikle iş için uçuş yapan zamana duyarlı
yolcuların gözünde THY’yi diğer havayolu şirketlerine kıyasla ayrıcalıklı bir
konuma getirmektedir. Diğer taraftan, THY’nin iç hatlarda uçuş yapan rakip 310
havayolu şirketlerine kıyasla gerek iç hatlarda gerekse dış hatlarda yaygın bir
uçuş ağına sahip olması ve ayrıca THY’nin çok sayıda yabancı havayolu firması
ile FFP işbirliği içerisinde bulunması, THY FFP üyelerinin rakip havayolu
şirketlerinin FFP üyelerine kıyasla çok daha geniş bir uçuş ağında mil kazanma
ve kullanma imkânı elde etmelerini beraberinde getirmektedir. İktisadi literatürde
“kapsam ekonomileri” (economies of scope) olarak tanımlanan bu durumun,
THY’nin FFP’sini iç hatlardaki rakiplerininkine kıyasla ayrıcalıklı bir konuma
getirdiği kuşkusuzdur. Diğer taraftan, THY’nin FFP programı ile
karşılaştırıldığında, iç hatlardaki rakip havayolu şirketlerinin FFP programları
oldukça yenidir. Dolayısıyla, gerek üye sayısı (2008 yılı sonu itibarıyla THY’nin 320
yaklaşık (……….) FFP üyesi bulunmaktayken Atlas Jet’in yaklaşık (…….);
Pegasus’un yaklaşık (……..); Lufthansa’nın ise yaklaşık (………) FFP üyesi
bulunmaktadır.) açısından gerekse sundukları imkânlar açısından bu
programların THY’nin FFP programına ciddi bir alternatif teşkil etmesi mümkün
gözükmemektedir.
Dış hatlarda ise, THY ile rakipleri arasındaki ayrışma iç hatlardaki kadar keskin
olmasa da THY’nin rakiplerine kıyasla yine ayrıcalıklı bir konumda bulunduğunu
söylemek mümkündür. Dış hatlarda THY’ye ayrıcalıklı bir konum sağlayan
hususlardan en önemlisi, ülkemizin taraf olduğu ikili havacılık anlaşmalarında
THY lehine hükümlerin bulunmasıdır. Ülkemizin taraf olduğu 92 ikili havacılık 330
anlaşmasının 26’sında THY, ülkemizden tek taşıyıcı olarak gösterilmiştir. Ayrıca,
ikili havacılık anlaşmaları birden fazla taşıyıcıya imkân verdiği halde bazı
anlaşmalarda fiilen sadece THY’nin faaliyet göstermesine imkân tanıyan kapasite
ve frekans hükümlerinin bulunduğu da bilinmektedir. Bu yönüyle THY’nin iç
hatlarda tarihsel haklar ve slot tahsisleri yoluyla sahip olduğu ayrıcalıklı
konumunu, dış hatlarda ikili havacılık anlaşmaları ile koruduğunu söylemek yanlış
olmayacaktır. Ayrıca, THY’nin milli havayolu olmasının ve özellikle yerli
tüketicilerin gözünde güvenilir bir firma olarak algılanmasının da THY’ye dış
hatlarda önemli bir avantaj sağladığı düşünülmektedir. THY’nin dış hatlardaki
09-41/994-251
9
pazar gücünü pekiştiren bu hususların yanında, dış hatlardaki rakiplerine kıyasla 340
THY’nin müşterilerinin ve FFP üyelerinin çok daha büyük bir kısmının yerli
müşterilerden oluşması da THY’nin FFP programını bankalar açısından ayrıca
değerli kılmaktadır.
THY ile başlıca rakiplerinin FFP programları arasındaki asimetri, THY’nin ve
başlıca rakiplerinin FFP üye sayılarına da yansımıştır. 2008 yılı sonu itibarıyla
THY’nin yaklaşık (………) FFP üyesi bulunmaktayken Atlas Jet’in yaklaşık
(…….); Lufthansa’nın yaklaşık (……..); Pegasus’un ise yaklaşık (……...) FFP
üyesi bulunmaktadır. Diğer taraftan, arz ikamesi bakımından değerlendirildiğinde
de, gerek iç hatlarda gerekse dış hatlarda THY’nin sahip olduğu ayrıcalıkların ve
marka gücünün bir sonucu olarak rakip havayolu şirketlerinin kendi FFP’lerini 350
kısa sürede THY’nin FFP’sine yakın ikame teşkil edebilir hale getirmelerinin
mümkün olmadığı düşünülmektedir.
Bu değerlendirmeler ışığında, ülkemizde bankaların gözünde THY’nin FFP’sinin
ve dolayısıyla FFP millerinin ayrıcalıklı ve özel bir konumda olduğu, dolayısıyla
diğer havayolu şirketlerinin FFP millerinin THY’nin FFP millerine “yakın ikame”
teşkil etmediği; diğer taraftan rakip havayolu şirketlerinin, THY’nin FFP millerine
ikame olabilecek FFP mili sunmalarının da kısa vadede mümkün olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle dosya bakımından “THY sık uçan yolcu
programı mil alım/satım pazarı”, başlı başına ayrı bir ilgili ürün pazarı (üst pazar)
olarak belirlenmiştir. 360
Bildirime konu dikey anlaşmadaki rekabet kısıtlamalarının THY ile Garanti
bankası arasındaki FFP mili alım satım pazarının yanı sıra Garanti Bankası’nın
bu milleri Shop&Miles kredi kartı müşterilerine ödül olarak sunduğu alt pazarda
da etki göstermesi muhtemeldir. Bu pazarda Garanti Bankası tarafından sunulan
Shop&Miles kredi kartının özellikleri incelendiğinde, söz konusu kartın Garanti
Bankası ile THY’nin işbirliği sonucunda çıkarılmış ortak markalı bir kredi kartı
olduğu; ancak klasik kredi kartlarından farklı olarak kart sahiplerine
harcamalarının belirli bir oranında mil biriktirme, kredi kartındaki millerle THY’nin
FFP programındaki milleri aynı havuzda birleştirme ve daha sonra bu millerle
sadece THY’nin FFP programı kapsamında bedava uçak bileti ve diğer bazı ek 370
hizmetlerden yararlanma imkânı sağladığı görülmektedir. Klasik kredi
kartlarından farklı olarak herhangi bir müşterinin Shop&Miles Kredi kartı sahibi
olması için öncelikle THY’nin FFP programı (Miles&Smiles) üyesi olması
gerekmektedir. Ayrıca kartın sunduğu ödüller sadece THY’nin FFP’si
kapsamında kullanılabilmektedir. Bu hususlar dikkate alındığında, Shop&Miles
kredi kartının hedef müşteri kitlesinin piyasadaki klasik kredi kartlarından farklı
olarak özellikle sık uçuş yapan orta ve üst gelir grubuna mensup tüketicilerden
oluştuğu anlaşılmaktadır.
Sık uçuş yapan tüketiciler açısından, alışverişlerden kazanılan puanların seyahat
harcamalarında avantajlı bir şekilde kullanılması gibi bir imkân sunmayan klasik 380
kredi kartlarının Shop&Miles benzeri bir kredi kartına yakın ikame teşkil etmesi
mümkün değildir. Dolayısıyla, Shop&Miles kredi kartının içinde bulunduğu
pazarın, “kredi kartları” pazarından daha dar bir pazar olduğunu söylemek
mümkündür.
09-41/994-251
10
Kredi kartları sektöründe Shop&Miles kredi kartına yakın ikame oluşturabilecek
diğer kredi kartları araştırıldığında ise, orta ve üst gelir segmentinde bulunan ve
sık uçuş yapan tüketicilere hitap eden iki farklı kredi kartı türünün bulunduğu
görülmektedir. Bunlardan ilki, Shop&Miles’ın da dâhil olduğu havayolu şirketleri
ile bankaların ortaklığında çıkartılan ve kredi kartı müşterilerinin sadece ilgili
havayolu şirketinin FFP’si kapsamında ödül kazanabildiği “FFP kredi kartları”dır. 390
Sık uçan yolculara hitap eden ikinci bir kredi kartı türü ise, bankaların herhangi bir
havayolu şirketi ile işbirliği yapmaksızın tek başlarına ihraç ettikleri “mil
kartları”dır. Bu tür kredi kartlarında müşteriler seyahat harcamalarında normal
harcamalarına göre daha fazla puan kazanmakta ve bu miller seyahat
harcamalarında kullanılırken birkaç katı ile çarpılarak nakde dönüşmektedir.
Böylece tüketiciler herhangi bir havayolu şirketi ile sınırlı olmaksızın istedikleri
havayolu şirketinde kazandıkları milleri değerlendirebilmektedir. Ancak FFP kredi
kartlarına göre bu kredi kartlarının dezavantajı, kredi kartında toplanan millerin
ilgili havayolu şirketinin FFP programında biriken miller ile birleştirilememesidir.
Bununla birlikte mil kartı çıkartan bankanın bir havayolu şirketiyle özel bir 400
anlaşma yapması durumunda kredi kartı ve havayolu şirketinin FFP
programındaki miller aynı havuzda toplanabilmekte ve böylece kredi kartı aynı
anda hem mil kartı hem de FFP kartı özelliklerine sahip olabilmektedir.
Gerek sektör temsilcileriyle yapılan görüşmelerde dile getirilen hususlardan
gerekse inceleme sırasında edinilen bilgilerden her iki grup kartın da aynı amaçla
kullanıldıkları, aynı tüketici ihtiyacını karşıladıkları, kartları piyasaya sunan
taraf/taraflardan bağımsız olarak aynı işlevi gördükleri, benzer tüketicilere
yöneldikleri anlaşılmaktadır.
Aşağıdaki tabloda, ortalama 200 TL.’lik bir iç hat uçak bileti ödülü kazanmak için,
değişik kredi kartı kullanıcılarının yapması gereken harcama miktarları yaklaşık 410
olarak hesaplanmıştır.
Tablo-1: Farklı Kredi Kartlarında Ortalama 200 TL’lik Bir İç Hat Uçak Bileti Kazanabilmek için
Yapılması Gereken Harcama Miktarı
Kart Kart Türü
Sadece Uçak Bileti
Alımında Kullanılması
Durumunda Yapılması
Gereken Harcama
Tutarı (TL)
Uçak Bileti İle Birlikte
Tüketim
Harcamalarında da
Kullanılması
Durumunda Yapılması
Gereken Harcama
Tutarı (TL)2
Shop&Miles FFP Kartı (…..) (…..)
Miles&More FFP Kartı (…..) (…..)
Pegasus Kart FFP Kartı (…..) (…..)
Wings Kart Mil Kartı – FFP Kartı (…..)3 - (…..)4 (…..)5 - (…..)

2 Farklı kredi kartı kullanıcılarının yapması gereken alışveriş tutarı hesaplanırken, tüm
kullanıcıların THY FFP programı üyelerinin mil toplama alışkanlıklarını taşıdığı; böylece millerinin
ortalama %(…)’ini uçak bileti alımından, %(…)’ini ise diğer alışverişlerden topladıkları kabul
edilmiştir.
3 Uçak biletinin Atlasjet dışındaki havayolu şirketlerinden alınması halinde.
4 Uçak biletinin Atlasjet’ten alınması halinde.
5 Uçak biletinin Atlasjet dışındaki havayolu şirketlerinden alınması halinde.
09-41/994-251
11

Maximiles Mil Kartı (…..) (…..)
Adiyos Mil Kartı (…..) (…..)
Tablodan görüldüğü üzere, yaklaşık olarak 200 TL.’lik bir ödül iç hat uçak bileti
kazanabilmek için, farklı FFP kartı sahiplerinin hemen hemen aynı düzeyde
harcama yapması gerekmektedir. Mil kartlarında ise, yapılması gereken harcama
tutarı FFP kartlarına göre biraz daha yüksektir. Ancak, farklı kart kullanıcılarının
mil biriktirmede THY FFP üyelerine benzer şekilde davrandıkları kabul
edildiğinde, FFP kartları ile mil kartları arasındaki farkın azaldığı görülmektedir.
Örneğin, herhangi bir Shop&Miles kredi kartı kullanıcısının, THY FFP programı 420
kapsamında 200 TL.’lik bir ödül iç hat uçuşu kazanabilmesi için, toplam (…….)
TL. tutarında alışveriş yapması gerekirken, aynı tüketicinin Wings kartı ile aynı
uçuşu kazanabilmesi için yaklaşık (……..) TL. tutarında alışveriş yapması
gerekmektedir. Buna göre, Shop&Miles kredi kartı faizlerinde veya yıllık kart
ücretlerinde küçük fakat belirgin bir artış olduğunda, tüketicilerin Wings kartını
tercih etmesinin önünde belirgin bir engel bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Wings
kartı sahiplerinin THY dışındaki havayolu şirketlerinden de ödül bilet
kazanabildikleri dikkate alındığında, aradaki yaklaşık (……) TL.’lik farka rağmen
herhangi bir Shop&Miles kullanıcısı için, Wings kartının yakın ikame olacağını
söylemek mümkündür. Benzer değerlendirmeler Adios Kart için çok belirgin 430
olmasa da diğer mil kartları için de geçerlidir.
Diğer taraftan, benzer ödüller için birbirine çok yakın harcama tutarları
gerektirmelerine rağmen, genel olarak FFP kartlarının birbirine ikame olmasının
daha güç olduğu düşünülmektedir. Zira, mil kartları hemen hemen tüm havayolu
şirketinden ödül bilet alma imkanı sağlarken, FFP kartları sadece program ortağı
havayolu firmalarından ödül bilet kazanma imkanı sunmaktadır. Örneğin,
herhangi bir Shop&Miles kredi kartı kullanıcısı, söz konusu kredi kartının
faizlerinin veya yıllık ücretlerinin artması sonucunda Wings gibi bir mil kartına
geçmesi halinde, THY’den ödül bilet almaya devam edebilmektedir. Ancak, aynı
durum FFP kartları için her zaman için söz konusu değildir. Örneğin, herhangi bir 440
Shop&Miles kullanıcısının Pegasus Kart’a geçmesi halinde, THY’den ödül bilet
kazanması mümkün değildir. Bu nedenle, THY’nin FFP programını tercih eden
tüketiciler bakımından Pegasus Kart gibi rakip bir havayolu firmasının FFP
kartının ikame özelliğinden ziyade tamamlayıcılık özelliğinin daha çok ön plana
çıktığı söylenebilecektir. Bununla birlikte, ülkemiz havayolu taşımacılığı
pazarında THY ile Lufthansa arasında FFP işbirliğinin bulunması nedeniyle,
Shop&Miles ile Miles&More kartları arasındaki ikame olabilirliğin Shop&Miles ile
Pegasus Kart arasındaki ikame olabilirliğe kıyasla daha yüksek olduğu da bir
gerçektir.
Yukarıda sunulan değerlendirmelerden de görüldüğü üzere, mil kartlarının FFP 450
kredi kartlarına yakın ikame olduğunu söylemek mümkün olmakla birlikte, FFP
kartlarının kendi aralarındaki ikame durumuna ilişkin kesin bir yargıya varmak
oldukça güçtür. Bununla birlikte, işbirliğine ilişkin muafiyet değerlendirmesi
yapılırken, ilgili pazarın daha dar tanımlanması halinde ortaya çıkacak pazar
koşulları da dikkate alınacağı için, Shop&Miles kredi kartının içinde bulunduğu
pazarın hem mil kartlarını hem de FFP kartlarını içerecek şekilde “ücretsiz veya
09-41/994-251
12
indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarı” olarak
tespit edilmesinde herhangi bir mahzur görülmemektedir.
Bu çerçevede, inceleme konusu dosya bakımından, üst pazar olarak “THY sık
uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı”; alt pazar olarak ise “ücretsiz veya 460
indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarı” tespit
edilmiştir.

H.2.2. Coğrafi Pazar
Dosya konusu ilgili ürünlerin ülke genelinde eşit koşullarda sunulması nedeniyle,
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

H.3. İşlemin Niteliği
THY ile Garanti Bankası arasındaki bildirim konusu işbirliği 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirilirken öncelikle taraflar arasındaki işbirliğinin dikey 470
anlaşma boyutunun tartışılmasında fayda görülmektedir. Bilindiği üzere, 2002/2
Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 2. maddesinde, üretim
veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla
teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı
amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak kabul edilmiştir. Bu
çerçevede, bildirim konusu anlaşmanın bir dikey anlaşma olup olmadığının tespit
edilebilmesi için öncelikle tarafların söz konusu anlaşmayı yapmadaki
amaçlarının ve dolayısıyla anlaşmanın esas konusunun ortaya konulmasında
fayda vardır.
Yukarıda da belirtildiği üzere THY ve Garanti Bankası, THY Frequent Flyer 480
Programı (THY FFP) müşterilerine yönelik ortak markalı (co-branded) bir kredi
kartı olan Shop&Miles kredi kartının ihracı ve pazarlanmasına yönelik olarak
işbirliğine gitmişlerdir. Bu işbirliğinde her iki tarafın farklı beklentileri
bulunmaktadır. THY açısından bu tür bir işbirliğine gitmenin avantajları şunlardır:
- THY FFP üyeleri, işbirliği öncesinde sadece uçuşlardan mil kazanırken mevcut
işbirliği ile birlikte Shop&Miles kredi kartı ile yaptıkları alışverişlerden de mil
kazanma imkânına kavuşmaktadırlar. Böylece tüketicilerin gözünde THY’nin sık
uçan yolcu programının değeri artmakta ve THY’nin FFP üye sayısının ve yolcu
sayısının artması beklenmektedir.
- THY, mevcut işbirliği ile orta ve üst gelir segmentinde bulunan FFP üyelerinin 490
alışveriş alışkanlıklarını veya tercihlerini daha iyi gözlemleme imkânına
kavuşmakta ve böylece başta FFP olmak üzere müşterilerine sunduğu hizmetleri
tüketici tercihlerine göre geliştirebilme imkânına kavuşmaktadır.
- THY müşterileri, THY ile Garanti Bankası arasındaki Shop&Miles kredi kartı
işbirliğinin bir sonucu olarak taksitli alışveriş ve kredi imkânına sahip
olmaktadırlar.
- Shop&Miles kredi kartı işbirliği çerçevesinde THY, Shop&Miles kredi kartı
kullanıcılarına ödül olarak sunulmak üzere Garanti Bankası’na önceden toplu
uçuş mili, diğer bir ifade ile uçak bileti satmaktadır. Böylece THY, ciddi bir
09-41/994-251
13
operasyonel maliyete katlanmaksızın önceden toplu bilet satışı yapmak suretiyle 500
bir yandan ciddi bir gelir elde etmekte; diğer yandan da uçuşlarını ve yolcu
kapasitesini daha iyi organize edebilir hale getirmektedir.
Garanti Bankası açısından mevcut işbirliğinin önemi ise, bu işbirliğinin sonucunda
bankanın kredi kartı müşterilerine THY FFP programı kapsamında kullanılabilen
milleri promosyon olarak sunma imkânına kavuşmasıdır. Böylece Garanti
Bankası, THY’nin orta ve üst gelir segmentinde bulunan müşterilerini kredi kartı
müşterisi haline getirmekte ve bu müşteri kitlesinin Shop&Miles kredi kartı ile
alışveriş yapması sonucunda önemli bir gelir elde etmektedir.
İnceleme konusu işbirliğinde iki farklı dikey ilişkiden bahsetmek mümkündür.
Bunlardan ilki; Garanti Bankası’nın sağlayıcı, THY’nin alıcı konumda olduğu 510
dikey yapılanmadır. Buna göre sağlayıcı konumundaki Garanti Bankası, THY’ye
kartlı ödeme sistemi, taksitli alışveriş hizmeti, pazarlama ve reklam hizmetleri gibi
bir takım hizmetler sunmaktadır. Taraflar arasındaki diğer ilişki ise THY’nin
sağlayıcı, Garanti Bankası’nın ise alıcı konumda bulunduğu dikey yapıdır. Burada
sağlayıcı konumunda bulunan THY, Garanti Bankası’na FFP mili satmaktadır.
Alıcı konumunda bulunan Garanti Bankası ise THY’den aldığı bu milleri
Shop&Miles Kredi Kartı müşterilerine ödül olarak sunmaktadır.
Yukarıda sunulan iki farklı dikey yapılanma arasında yapılacak tercih, ilgili
pazar(lar)ın (üst pazar/alt pazar) tespiti ve mevcut dosya bakımından belirgin bir
farklılık yaratmasa da, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında sağlayıcının/alıcının 520
pazar paylarına ilişkin değerlendirmelerin yapılması bakımından önem arz
etmektedir.
Bildirim konusu dikey anlaşmada sağlayıcı taraf ve alıcı taraf belirlenirken,
tarafların yukarıda sunulan beklentileri ışığında, işbirliğinin esas konusu tespit
edilmelidir. Buna göre, tarafların mevcut işbirliğinden beklentileri bir bütün olarak
değerlendirildiğinde; THY’nin mevcut işbirliğinden FFP programını çekici kılma ve
geliştirme, müşterilerine taksitli alışveriş ve kredi hizmeti temin etme, reklam ve
pazarlama hizmetleri tedarik etme vs. gibi bir takım beklentileri bulunsa bile,
işbirliğinin THY’ye gelir sağlayan esas unsuru, Garanti Bankası’na yapılan mil
satışıdır. Nitekim mevcut işbirliği arifesinde çalışılacak bankanın seçimine yönelik 530
olarak THY tarafından çıkılan ihalede bankaların yıllık mil alım taahhütleri ve söz
konusu miller için ödemeyi öngördükleri miktarlar üzerinden yarışmış olması da
bu tespiti doğrulamaktadır. Ayrıca taraflar arasındaki sözleşmenin içeriği dikkate
alındığında da, taraflar arasındaki işbirliğinin temelde Garanti Bankası’nın
THY’den FFP mili almasına ve bu milleri Shop&Miles kredi kartı kullanıcılarına
ödül olarak dağıtmasına dayandığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, bildirim konusu işbirliğinde, mülkiyeti THY’ye ait olan
“Shop&Miles” markasının sınırsız kullanım hakkının sözleşme süresince Garanti
Bankası’na verilmesi de söz konusudur. Ancak bu uygulama, THY ile Garanti
Bankası arasındaki işbirliğinin esas konusunu oluşturacak nitelikte olmayıp; 540
taraflar arasında FFP mili alım-satımına dayanan işbirliğinin hayata geçirilmesine
yönelik bir işlemdir. Dolayısıyla, bildirim konusu işbirliğinde Shop&Miles
09-41/994-251
14
markasının kullanım hakkının sözleşme süresince Garanti Bankası’na verilmesi,
taraflar arasındaki dikey ilişkinin bir parçası olarak değerlendirilmiştir.
Bu çerçevede, THY ile Garanti Bankası arasındaki bildirim konusu işbirliğinin,
THY’nin sık uçan yolcu programı millerinin sağlayıcısı olduğu, Garanti
Bankası’nın ise bu millerin alıcısı olduğu bir dikey bir ilişki olarak
değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

550
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu anlaşmada rekabet hukuku açısından değerlendirilmesi gereken
iki temel kısıtlama bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Sözleşme’nin 1.1. maddesinde
yer alan ve THY’nin Türkiye’de Garanti Bankası dışında hiçbir bankaya sadakat
programı çerçevesinde mil satışı yapmamasını öngören “tek alıcıya sağlama
yükümlülüğü”, diğeri ise Sözleşme’nin 6.2. maddesinde yer alan ve Garanti
Bankası’nın başka herhangi bir havayolu şirketi ile çalışmamasını öngören
“rekabet yasağı”dır.
H.4.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin 560
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanun’un 4, 6 ve 7.
maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir” hükmü
yer almaktadır.
4054 sayılı Kanun’un uygulanması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Garanti
Bankası ile THY, dikey anlaşma niteliğinde olan bir Sözleşme ile tanımlanan ilgili
pazarlarda etki doğuracak bir işbirliğine gitmişlerdir. Taraflar arasındaki
Sözleşme’nin yukarıda yer verilen “rekabet yasağı” ve “tek alıcıya sağlama
yükümlülüğü”ne ilişkin düzenlemeleri, “ilgili pazarlarda rekabeti kısıtlayıcı
nitelikte” olduğu için 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil 570
etmektedir.
Bu nedenle dosya konusu Sözleşme’ye 4054 sayılı Kanun’un yukarıda anılan 8.
maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.

H.4.2. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
Esasen, 2002/2 sayılı Tebliğ, mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden
satımı konulu dikey anlaşmaları kapsamakla birlikte, rakip teşebbüsler arasında
yapılan dikey anlaşmalara uygulanamamaktadır. Rakip teşebbüsler ise Tebliğ’in
tanım maddesinde, aynı ürün pazarında faaliyette bulunan veya bulunma
potansiyeline sahip sağlayıcılar olarak tanımlanmıştır. İnceleme konusu işlemin 580
tarafları olan THY ve Garanti Bankası iki ayrı sektörde -genel olarak havayolu
taşımacılığı ve bankacılık hizmetleri- faaliyet gösteren ve karşılıklı olarak bu iki
sektöre girmeleri beklenmeyen teşebbüslerdir.
Diğer taraftan, 2002/2 Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca herhangi bir
dikey anlaşmanın Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanabilmesi için,
09-41/994-251
15
sağlayıcının ilgili pazardaki payının %40’ı aşmaması gerekmektedir. Aynı
maddenin üçüncü fıkrasında ise, tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren dikey
anlaşmalarda, alıcının ilgili pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması gerektiği
düzenlenmiştir. Bildirim konusu Sözleşme’nin 1.1. maddesinde, sağlayıcı
konumdaki THY’nin Türkiye’de Garanti Bankası dışında hiçbir banka ile uçuş mili 590
kazandıran kredi kartı uygulaması yapmamasını öngören bir “tek alıcıya sağlama
yükümlülüğü” bulunmaktadır. Dolayısıyla, bildirim konusu Sözleşme’nin 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanabilmesi için hem sağlayıcı
konumdaki THY’nin hem de alıcı konumundaki Garanti Bankası’nın ilgili
pazardaki paylarının %40’ı aşmaması gerekmektedir. Dikey Anlaşmalara ilişkin
Kılavuz’un (Kılavuz) 57. paragrafında da belirtildiği üzere, Tebliğ’in
uygulanmasında sağlayıcının pazar payı, onun alıcılara satış yaptığı ilgili ürün
pazarı ve ilgili coğrafi pazardaki pazar payıdır. Yine, Kılavuz’un 60. paragrafında
belirtildiği üzere, tek alıcıya sağlama yükümlülüğünde alıcının pazar payı, alım
pazarında toplam alımlarındaki payıdır. 600
Bildirim konusu Sözleşme bu çerçevede değerlendirildiğine, sağlayıcı
konumundaki THY’nin ve alıcı konumundaki Garanti Bankası’nın inceleme
konusu dosyada “üst pazar” olarak belirlenen “THY sık uçan yolcu programı mil
alım/satım pazarı”ndaki (üst pazar) payları %100’dür. Üst pazarın diğer
havayollarının mil satışlarını da içerecek şekilde geniş belirlenmesi halinde dahi,
THY’nin ve Garanti Bankası’nın mil satış/alım pazarındaki payları yaklaşık %(…)
olmaktadır.
Sağlayıcının ve alıcının ilgili pazardaki pazar paylarının %40’ı aşması nedeniyle,
bildirim konusu Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ Kapsamında Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti’nden faydalanması mümkün değildir. 610
Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet
alıp alamayacağına ilişkin değerlendirme ise aşağıdadır:

H.4.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Sözleşme’de yer alan rekabet kısıtlamalarına ilişkin bireysel muafiyet
değerlendirmesine geçmeden önce, anılan rekabet kısıtlamalarının ilgili
pazarlardaki rekabet üzerindeki olası etkilerine kısaca değinmekte fayda
görülmektedir.
THY’ye getirilen tek alıcıya sağlama yükümlülüğü doğrudan etkisini THY ile
Garanti Bankası arasındaki üst pazarda gösterecektir. Bu uygulamanın bir 620
sonucu olarak, Garanti Bankası dışındaki bankalar sağlayıcı konumdaki THY’den
uçuş mili alamayacaklardır. Ayrıca bu yükümlülük sonucunda THY’nin Garanti
Bankası dışındaki alıcılara ulaşması da engellenmiş olacaktır. Diğer taraftan,
özellikle üst pazardaki girdi alt pazar için zorunlu ise veya üst pazarda satışa
konu ürün nihai ürün niteliğindeyse, tek alıcıya sağlama yükümlülüğünün alt
pazardaki rekabeti bozması da imkân dâhilindedir.
Garanti Bankası’na getirilen rekabet yasağı da doğrudan etkisini THY ile Garanti
Bankası arasındaki üst pazarda gösterecektir. Söz konusu uygulamanın sonucu
olarak Garanti Bankası, THY dışındaki havayolu şirketlerinden mil alımı
09-41/994-251
16
yapamayacaktır. Ayrıca THY’nin rakibi konumundaki havayolu şirketleri de 630
Garanti Bankası’na mil satışı yapamayacaklardır. Diğer taraftan rekabet
yasakları, özellikle girdi alt pazar için zorunluysa ya da nihai ürünler söz
konusuysa ve alıcı alt pazarda hâkim durumdaysa alt pazardaki markalar arası
rekabeti ortadan kaldırabilecektir. Son olarak, benzer uygulamaların pazardaki
yaygınlaşması halinde ilgili pazarların potansiyel rakiplere kapanması da söz
konusu olabilecektir.
Sözleşme’de yer alan rekabet kısıtlamaları yukarıda sayılan olası etkileri
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır. Söz konusu
kısıtlamaların bireysel muafiyetten yararlanıp yararlanmayacağına karar verilmesi
noktasında ise 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında değerlendirme 640
yapılması gerekmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamının varlığı halinde
teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararları 4.
madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilir. Kanun’da bu şartlar:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması 650
olarak sıralanmıştır.
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme
ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Bu hüküm çerçevesinde hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın
özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, üretim ve
dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında
devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin
ya da üretim tekniklerinin bulunması ekonomik yararın sağlandığı hususlar
arasında görülmektedir.
Bildirim konusu işbirliği sonucunda; 660
- Tarafların ortaklığı ile çıkartılmış olan Shop&Miles kredi kartının varlığı devam
ettirilmektedir (arzın sürekliliği sağlanıyor).
- THY FFP üyeleri, işbirliği öncesinde sadece uçuşlardan mil kazanırken mevcut
işbirliği ile birlikte Shop&Miles kredi kartı ile yaptıkları alışverişlerden de mil
kazanma imkânına kavuşmaktadırlar. Böylece, THY’nin FFP programı tüketiciler
için daha cazip hale gelmektedir.
- Shop&Miles kredi kartı işbirliği çerçevesinde THY, Shop&Miles kredi kartı
kullanıcılarına ödül olarak sunulmak üzere Garanti Bankası’na önceden toplu
uçuş mili satmaktadır. Diğer bir ifade ile THY, Garanti Bankası’na önceden toplu
09-41/994-251
17
uçak bileti satmaktadır. Böylece THY, ciddi bir operasyonel maliyete 670
katlanmaksızın önceden toplu bilet satışı yapmak suretiyle bir yandan ciddi bir
gelir elde etmekte; diğer yandan da uçuşlarını ve yolcu kapasitesini daha iyi
organize edebilir hale gelmektedir. Ayrıca bu işbirliği ile sayesinde THY’nin
FFP’si tüketici sadakatini sağlamaya yönelik bir pazarlama sistemi olmanın
ötesinde, THY için gelir sağlayan bir ekonomik faaliyet haline gelmektedir.
- THY müşterileri, THY ile Garanti Bankası arasındaki Shop&Miles kredi kartı
işbirliğinin bir sonucu olarak taksitli alışveriş ve kredi imkânına sahip
olmaktadırlar.
- THY, Garanti Bankası’na Shop&Miles kredi kartına ilişkin reklam ve tanıtım
hizmetleri sunmasını zorunlu tutarak FFP programının ve Shop&Miles kredi 680
kartının tanıtımını Garanti Bankası aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
- THY, Garanti Bankası’ndan aldığı düzeni raporlar ile orta ve üst gelir
segmentinde bulunan FFP üyelerinin tüketim alışkanlıklarını veya tercihlerini
daha iyi gözlemleme imkânına kavuşmakta ve böylece başta FFP olmak üzere
müşterilerine sunduğu hizmetleri tüketici tercihlerine göre geliştirebilme imkânına
kavuşmaktadır.
- Garanti Bankası, THY ile yaptığı işbirliği sonucunda, THY’nin orta ve üst gelir
segmentinde bulunan müşterilerine daha az maliyetle ulaşıp bunları kredi kartı
müşterisi haline getirebilmekte ve böylece gelir seviyesi ve alışveriş harcamaları
yüksek olan bu müşteri kitlesinin Garanti Bankası’nın kredi kartı ile alışveriş 690
yapması sonucunda önemli bir gelir elde etmektedir.
- Ayrıca bankacılık ve havayolu taşımacılığı sektörünün iki önemli oyuncusu olan
THY ve Garanti Bankası arasında yapılan bu işbirliği, tarafların kurumsal
kimliklerine ve marka değerlerine önemli bir katkı sağlamaktadır.
Bu hususlar ışığında, bildirim konusu anlaşma ile Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde aranan ilk şartın, yani malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanmasının gerçekleştiği anlaşılmıştır.

b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması 700
Muafiyetin ikinci şartı; anlaşmanın tüketicilere ortaya çıkan objektif faydadan adil
bir pay alma imkânı tanıması gereğidir. Kanun'un 4. maddesi anlamında rekabeti
sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen
malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmenin
tüketiciye yansıtılması ve ortaya çıkan ekonomik fayda ile tüketicinin elde
edeceği menfaat arasında makul bir denge olması gerekmektedir. Bu çerçevede;
fiyatlar seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin
artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın
sağlanması gibi koşullar tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında
değerlendirilebilmektedir. 710
Yukarıda da belirtildiği üzere; bildirim konusu işbirliği ile Shop&Miles kredi kartına
ilişin arzın sürekliliği sağlanmıştır. Ayrıca THY FFP üyeleri, Shop&Miles kredi
09-41/994-251
18
kartı işbirliği öncesinde sadece uçuşlardan mil kazanırken bildirim konusu işbirliği
ile birlikte Shop&Miles kredi kartı ile yaptıkları alışverişlerden de mil kazanma
imkânına kavuşmuşlardır. 2008 yılı rakamlarına göre THY FFP üyelerinin
kazandıkları millerin yaklaşık %(…)’ini Shop&Miles harcamaları kanalıyla
kazanılmış millerin oluşturduğu dikkate alındığında, mevcut işbirliğinin tüketicilere
sağladığı yararın azımsanmayacak boyutta olduğu görülmektedir. Ayrıca mevcut
işbirliği ile kredi kartları pazarında önemli bir ürün farklılaştırması gerçekleşmekte
ve böylece tüketicilerin tercih seçenekleri artmaktadır. Diğer taraftan, Garanti 720
Bankası’nın ve THY’nin müşterilerinin tüketim alışkanlıklarını daha iyi
gözlemlemesinin bir sonucu olarak, sundukları hizmetleri tüketicilerin tercihlerine
göre geliştirmeleri de beklenmektedir.
Bu çerçevede, Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde aranan ikinci şartın da
gerçekleştiği sonucuna varılmıştır.

c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkânı tanımaması, bir başka
deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar 730
sağlamasının rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor
olmamasıdır. Bu koşulun temelinde, piyasada etkin rekabetin bulunmadığı
durumlarda, anlaşmadan beklenen ekonomik yararların gerçekleşmeyeceği veya
anlaşmanın meydana getireceği yararların zararlardan fazla olmayacağı
varsayımı yatmaktadır. Gerçekten de, teşebbüslerin piyasadaki rekabet
baskısından uzaklaşmaları, anlaşmadan beklenen ekonomik yararların
gerçekleşmemesine yol açacaktır.
Garanti Bankası ile THY arasındaki rekabet yasağının bir sonucu olarak Garanti
Bankası, THY dışında hiçbir havayolu şirketinden mil alımı yapamayacaktır.
Ancak bu yükümlülük, THY’ye getirilen “tek alıcıya sağlama yükümlülüğü” ile 740
birlikte uygulandığı için, havayolu taşımacılığı pazarında THY’nin rakibi
konumunda bulunan havayolu şirketlerine alıcı konumundaki diğer bankaların
kapatılması durumunu beraberinde getirmemektedir. Nitekim sektörde Pegasus
Havayolları ile HSBC Bank arasında, Atlas Jet ile Akbank arasında ve Lufthansa
ile Denizbank arasında benzer işbirlikleri yapılmıştır. Ayrıca, havayolu
taşımacılığı pazarında faaliyet gösteren diğer havayolu şirketlerinin benzer
işbirlikleri yapmak istemeleri halinde, işbirliği yapabilecekleri çok sayıda banka
bulunmaktadır.
Alıcılara getirilen rekabet yasakları, girdi alt pazar için zorunluysa ya da nihai
ürünler söz konusuysa ve alıcı alt pazarda hâkim durumdaysa alt pazardaki 750
markalar arası rekabeti ortadan kaldırabilecektir. Ancak inceleme konusu dosya
bakımından, THY’nin satışını yaptığı uçuş milleri, alt pazarda yani “ücretsiz veya
indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarı”nda
ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonunun sunulması için
zorunlu bir girdi değildir. Bankalar, herhangi bir havayolu şirketi ile FFP işbirliği
yapmamış olsalar dahi, kredi kartı ile belirli miktarda alışveriş yapan müşterilerine
ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunabilmektedir. Üstelik
09-41/994-251
19
bu uygulamayı yürütürken belirli bir havayolu şirketine bağlı kalmaları ve önceden
toplu mil alımı yapmaları da gerekmemektedir. Bu durumun bir sonucu olarak,
ülkemizde “ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi 760
kartları pazarı”, sürekli yeni girişlerin olduğu ve pazarın giderek büyüdüğü
dinamik bir pazar özelliği göstermektedir. Bu pazarda, Garanti Bankası’nın
(Shop&Miles kredi kartı) 2008 yılı pazar payı %(…), en yakın rakibi olan
Akbank’ın (Wings kredi kartı) %(…) iken, 2009 yılının ilk çeyreğinde Garanti
Bankası’nın pazar payı %(…)’e gerilemiş, en yakın rakibi olan Akbank’ın ise
pazar payı %(…)’e yükselmiştir6. Ayrıca pazara 2008 yılında yapılan girişlerin
yanında 2009 yılında da bir oyuncu giriş yapmıştır. Bu pazar payı rakamları ve
pazar yapısı dikkate alındığında, Garanti Bankası’nın alt pazarda hâkim durumda
bulunduğunu ileri sürmek mümkün gözükmemektedir. Dolayısıyla, Garanti
Bankası’na getirilen rekabet yasağının alt pazarın önemli bir kısmında markalar 770
arası rekabeti bozmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Aksine, bu
kısıtlamanın bankanın Shop&Miles kredi kartına yoğunlaşmasını sağlayarak alt
pazarda markalar arası rekabeti artırıcı bir etkide bulunabileceği kanaatine
varılmıştır.
THY’ye getirilen “tek alıcıya sağlama yükümlülüğü” ise THY’nin üst pazardaki
hâkim durumu nedeniyle gerek üst pazarda gerek alt pazarda Garanti Bankası’na
getirilen rekabet yasağından daha ciddi bir kısıtlamadır.
Tek alıcıya sağlama yükümlülüğün bir sonucu olarak, Garanti Bankası’nın üst
alım pazarı olan “THY sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı”ndaki payı
%100’e ulaşmakta ve diğer bankaların THY’den FFP mili almalarının önü 780
kapatılmaktadır. Ancak üst pazarın diğer bankalara kapatılmasıyla birlikte, üst
pazarda Garanti Bankası üzerindeki rekabetçi baskının bütünüyle ortadan
kalktığını söylemek mümkün değildir. Zira THY, Garanti Bankası ile bildirim
konusu işbirliğini yapmadan önce bir ihale düzenlemiş ve ihaleye Türkiye’de
faaliyet gösteren yirmi dört bankayı davet etmiştir. Söz konusu ihaleye teklif
veren iki banka arasından Garanti Bankası ihaleyi kazanarak bildirim konusu
Sözleşme’yi yapmaya hak kazanmıştır. Diğer bir ifadeyle, Sözleşme öncesinde
bankalar arasında pazar için bir rekabet yaşanmış ve bu rekabette Garanti
Bankası öne çıkarak THY ile münhasır çalışma hakkını elde etmiştir. Dolayısıyla,
bildirim konusu Sözleşme ile pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan 790
kalktığını ileri sürmek mümkün gözükmemektedir.
Öte yandan, THY’ye getirilen tek alıcıya sağlama yükümlülüğünün nihai
tüketiciler üzerindeki olumsuz etkisi üst pazardaki etkisine kıyasla çok daha sınırlı
olacaktır. Zira THY’ye kısıtlamanın bir sonucu olarak Garanti Bankası her ne
kadar rakiplerine karşı önemli bir rekabet avantajı elde etmiş olsa bile, yukarıda
da belirtildiği üzere üst pazardaki girdinin alt pazar için zorunlu bir girdi olmaması
ve alt pazarın yeni girişlere açık, sürekli büyüyen dinamik bir pazar olması

6 Sadece mil kartlarının Shop&Miles’a yakın ikame olduğunun kabul edilmesi halinde ise, ait
pazarda Garanti Bankası’nın (Shop&Miles kredi kartı) 2008 yılı pazar payı %(…), en yakın rakibi
olan Akbank’ın (Wings kredi kartı) %(…) olarak hesaplanacaktır. 2009 yılının ilk çeyreğinde ise
Garanti Bankası’nın pazar payının %(…)’e gerilediği, en yakın rakibi olan Akbank’ın ise pazar
payı %(…)’e yükseldiği görülecektir.
09-41/994-251
20
nedeniyle söz konusu kısıtlama Garanti Bankası’nı alt pazarda hâkim duruma
getirmek için yeterli değildir. Nitekim 2008 yılından 2009 yılına geçişte alt
pazardaki tüm rakiplerinin pazar payları artarken Garanti Bankası’nın pazar 800
payının düşmesi de bu duruma işaret etmektedir.
Garanti Bankası ile THY arasındaki rekabet kısıtlamalarının geçen beş yıllık
dönemde ciddi bir olumsuz etkisinin bulunup bulunmadığına ilişkin olarak, Kurum
tarafından THY’nin ve Garanti Bankası’nın rakibi konumundaki başlıca havayolu
şirketlerinden ve bankalardan görüş istenmiş olup; gelen cevap yazılarında,
anılan işbirliğinin Garanti Bankası’na önemli bir rekabet avantajı sağladığı
tespitinin ötesinde, ilgili pazarlardaki rekabeti bozduğuna yönelik belirgin bir
şikâyette bulunulmamıştır. Bu durumun başlıca sebebi, Garanti Bankası’nın
rakiplerinin, çıkartmış oldukları mil kartları ile Shop&Miles kredi kartına karşı
güçlü bir şekilde rekabet edebilmeleridir. THY’nin açmış olduğu ihaleye davet 810
edilen yirmi dört bankadan sadece ikisinin ihaleye teklif vermiş olması da bu
durumun bir göstergesidir. Nitekim THY ve Garanti Bankası’nın başlıca rakibi
konumundaki havayolu şirketleri ve bankalar arasındaki toplantıda da bu durum
teyit edilmiştir.
Yukarıda sunulan tespit ve değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu işbirliği ile
ilgili pazarların önemli bir kısmında rekabetin ortadan kalkmadığı; dolayısıyla
bildirim konusu Sözleşme ile Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde aranan üçüncü
şartın da gerçekleştiği neticesine varılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması 820
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşul gereği, tüketicilere yansıtılan
ekonomik gelişme ve iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti daha az sınırlayan
bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu koşula aykırılık,
ya izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya
da rekabetin sınırlanması gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir.
Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların
gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle
yükümlüdürler.
Garanti Bankası ve THY ile yapılan görüşmelerde ve Garanti Bankası’nın
Kurumun bilgi isteme yazısına verdiği cevapta; her iki tarafa getirilen rekabet 830
kısıtlamalarının bildirim konusu anlaşmanın hayata geçirilmesi açısından büyük
önem taşıdığı ifade edilmiştir. Taraflar, bildirim konusu işbirliğinde programın tek
elden yürütülebilmesi ve bu hizmetten yararlanan tüm müşterilerin aynı hizmet
kalitesini alabilmeleri açısından münhasırlığın önem taşıdığını düşünmektedir.
Çok sayıda ortağın aynı kredi kartı sadakat programında yer alması programın eş
zamanlı ve uyumlu yönetimini zorlaştıran bir faktördür. Ayrıca karşılıklı
münhasırlığın taraflara getirdiği birtakım avantajlar da bulunmaktadır. Örneğin
Garanti Bankası’nın Shop&Miles kredi kartına yoğunlaşarak kartın yaygınlaşması
yönünde daha fazla emek ve zaman harcaması rekabet yasağının THY
açısından avantajı iken, tek alıcıya sağlama yükümlülüğünün bir sonucu olarak 840
09-41/994-251
21
THY’nin müşteri kitlesinden maksimum oranda faydalanma da Garanti Bankası
açısından bir avantajdır.
THY’ye getirilen tek alıcıya sağlama yükümlülüğü, sadece THY’nin diğer
bankalarla uçuş mili kazandıran kredi kartı işbirliği yapmasını yasaklamaktadır.
Bu husus, Sözleşme’nin 1.1. maddesinin 2. paragrafında “THY Türkiye’deki
bankalarla uçuş mili kazandıran işbirliği dışında her türlü işbirliği yapmakta
serbesttir” ibaresi ile açıkça belirtilmiştir. Buna göre, THY’ye getirilen tek alıcıya
sağlama yükümlülüğü, THY’nin kendisinden toplu bilet almak isteyen bankalara
indirimli bilet satmasına engel teşkil etmemektedir. Dolayısıyla, THY’ye getirilen
tek alıcıya sağlama yükümlülüğü, diğer bankaların THY’den indirimli bilet alarak 850
alt pazarda Garanti Bankası ile rekabet etmesini engellememektedir. Bu yönüyle
anılan kısıtlamanın sadece FFP kredi kartı işbirliği ile sınırlı olduğu söylenebilir.
THY ile Garanti Bankası arasındaki Sözleşme’nin süresi 3 yıl olup bu sürenin
sonunda tarafların anlaşması halinde sözleşme iki yıl daha uzatılabilecektir.
Düzenlemeden Sözleşme’de yer alan rekabet kısıtlamalarının en fazla beş yıllık
bir süre için öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bu noktada özellikle THY’ye getirilen
tek alıcıya sağlama yükümlülüğünün süresinin makul olup olmadığının tespit
edilebilmesi için, Garanti Bankası’na bir yazı yazılmış ve Garanti Bankası
tarafından yeni sözleşme döneminde gerçekleştirilmesi öngörülen bir yatırımın
bulunup bulunmadığı; bulunuyorsa anılan yatırımın geri dönüşü için ne kadar bir 860
sürenin gerektiği sorulmuştur. Garanti Bankası tarafından söz konusu bilgi isteme
yazısına verilen cevapta, THY ile Garanti Bankası arasındaki toplam 8 yıl
boyunca devam eden Shop&Miles kredi kartına ilişkin işbirliğinin sona ermesi
üzerine bankalarının THY tarafından açılan yeni ihalede en iyi teklifi vererek THY
ile yeni şartlarda tekrar sözleşme imzaladığı; yeni Sözleşme döneminde
bankalarının THY’den ilk yıl (…………………), ikinci yıl (…………………..),
üçüncü yıl (…………………….) tutarında mil satın alacağı, ayrıca Sözleşme
süresince ilave mil ihtiyacı olması halinde bunların da THY’den alınacağı; diğer
taraftan bankalarının yalnızca Sözleşme çerçevesinde (………………………)
tutarında bir bütçeyi reklam ve tanıtım için tahsis edeceği belirtilmiş ve sekiz yıla 870
dayanan işbirliğinin mevcudiyeti ve bunun yarattığı Shop&Miles marka bilinirliliği
ve müşteri alışkanlıklarının yanı sıra, oturmuş bir iş modelinin ve teknik işleyişin
varlığı nedeniyle bankalarınca yukarıda belirtilenlere ilave bir yatırım
yapılmasının planlanmadığı; Sözleşme ile bir yandan bankaları ile uzun süreli
ilişki kuran müşterilerin bağlılıklarını artırmak, diğer yandan da benzer nitelikteki
müşterilere ulaşılmasının amaçlandığı, söz konusu müşteri segmentinin
bankaları için sadece kredi kartı kullanımları ile değil, Garanti Bankası’nın diğer
ürünlerini kullanmaları açısından da oldukça önemli bir varlık grubunu temsil
ettiği, bu doğrultuda yapılan yatırımın geri dönüşünün Sözleşme kapsamında
edinilecek müşterilerin, Garanti Bankası’nın ürünlerini kullanmasına ve bu 880
kullanımın süresine bağlı olduğu ifade edilmiştir.
Garanti Bankası ve ihaleye teklif veren diğer banka olan Yapı Kredi Bankası, üç
yıllık bir Sözleşme dönemi için planlamalarını yaparak ihaleye tekliflerini
sunmuşlardır. Dolayısıyla Garanti Bankası’nın yaptığı yatırımların geri dönüşü
için üç yıllık bir süre yeterlidir. Ayrıca yukarıda da belirtildiği üzere, Garanti
09-41/994-251
22
Bankası’na getirilen rekabet yasağının tek alıcıya sağlama yükümlülüğü ile
birlikte uygulanması, tüm alıcıların THY’ye bağlanarak potansiyel sağlayıcılara
alım pazarının kapatılmaması açısından önem arz etmektedir. Dolayısıyla,
bildirim konusu Sözleşme’deki rekabet yasağının ve tek alıcıya sağlama
yükümlülüğünün en fazla üç yıllık bir süre ile sınırlanması halinde, Kanun’un 5. 890
maddesinde öngörülen son şart da gerçekleşecektir.
Öte yandan, yukarıda da belirtildiği üzere, “ücretsiz veya indirimli havayolu
taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarı”, yeni girişlerin olduğu,
büyüyen ve dinamik bir pazardır. Dolayısıyla, gerek Sözleşme’de yer alan
rekabet kısıtlamaları için azami üç yıllık bir sürenin makul olması gerekse üç yıllık
süre zarfında pazar koşullarının değişebilecek olması nedeniyle, bildirim konusu
Sözleşme’ye üç yıllık bir süre için muafiyet verilmesinin uygun olacağı kanaatine
varılmıştır.

I. SONUÇ 900
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamana göre,
1. Türk Havayolları A.O. ve Türkiye Garanti Bankası A.Ş. arasında imzalanan
"THY Frequent Flyer Programı Shop&Miles Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi”ne
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi nedeniyle menfi
tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Tarafların pazar paylarının 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen %40 eşiğini
aşması nedeniyle anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanılamadığına,
3. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde sayılan şartların
tamamını karşılaması nedeniyle, anılan sözleşmeye 3 yıl süreyle bireysel 910
muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.







Full & Egal Universal Law Academy