Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-140 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-41/998-255
Karar Tarihi : 9.9.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Murat AYBER,
Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN
C. ŞİKAYET EDEN : Re’sen
D. İLGİLİ TARAFLAR: - Otomotiv Distribütörleri Derneği ve üyeleri 20
Barbaros Blv. Bahar Sk. No:4 Baras Han Kat:7
Balmumcu / İstanbul
- Otomotiv Sanayii Derneği ve üyeleri
Atilla Sk. No:10 34676 Altunizade/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) ve Otomotiv
Sanayii Derneği (OSD) üyesi teşebbüslerin dernek çatısı altında çeşitli
toplantılarda bir araya gelerek geleceğe ilişkin fiyat, üretim, satış gibi bilgi ve
tahminlerini paylaşmalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: İncelemenin konusu, ODD ve OSD üyesi teşebbüslerin
dernek çatısı altında geleceğe ilişkin fiyat, üretim, satış gibi bilgi ve tahminlerini
paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edip etmediklerinin tespit edilmesine
yöneliktir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu tarafından açılan otomotiv sektörüne
yönelik bir önaraştırma neticesinde hazırlanan 18.6.2009 tarih ve 2009-4-57/ÖA-
09-SY sayılı önaraştırma raporunun ele alındığı 24.6.2009 tarih ve 09-30 sayılı
Kurul toplantısında 09-30/637-M sayı ile önaraştırma raporunda yer alan belgeler 40
çerçevesinde; dosya konusuna yönelik olarak adı geçen dernekler ve bu
derneklere üye teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 28.8.2009 tarih ve 2009-4-140/ÖA-09-OS sayılı
Önaraştırma Raporu 7.9.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/294 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
09-41/998-255
2
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, mevcut pazar payları ve fiyatları ile
genel pazar tahminlerinin paylaşımının rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı
amaç ya da etkisi bulunmadığından, soruşturma açılmasına gerek olmadığı 50
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflara İlişkin Bilgiler
I.1.1. Otomotiv Distribütörleri Derneği
Otomotiv İthalatçıları Derneği adı altında 30.9.1987 yılında kurulan dernek,
otomobil-hafif ticari araçlar kapsamında satış, pazarlama, ithalat, satış sonrası
hizmetler, finansman, tanıtım, fuar vb gibi etkinlik alanlarını da kapsayacak şekilde 60
ismini Otomotiv Distribütörleri Derneği olarak değiştirmiştir. 2008 yılı itibarıyla
Derneğin 51 uluslararası markayı temsil eden 34 üyesi bulunmaktadır.
I.1.2. Otomotiv Sanayii Derneği
Türkiye’de otomobil, kamyon, minibüs, midibüs gibi motorlu kara taşıtlarının
üretimini yapan teşebbüslerin üye olduğu dernek, 1974 yılında kurulmuştur.
Derneğin hâlihazırda 15 üyesi bulunmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
70
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikâyete konu derneklere üye firmaların genellikle tüm segmentlerde üretim ve
dağıtım yapıyor olması ve önaraştırma konusu iddialar açısından alternatif pazar
tanımları yapılmasının varılacak sonucu etkilemeyeceği dikkate alınarak, dosya
kapsamında ilgili ürün pazarları “yeni binek otomobiller ve ticari araçlar pazarı”
olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ürünlerin fiyatlandırılması, dağıtımı, pazarlaması ve satışı Türkiye
genelinde benzer nitelikler arz ettiğinden ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak 80
belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.3.1.Mevcut Pazar Paylarının ve Fiyatların Paylaşımına İlişkin Belgeler
Binek, hafif ticari ve ticari araç satışlarına yönelik tüm alt modeller bazında satış
adedi bilgilerinin aylık olarak tüm sektörce paylaşıldığı görülmektedir. Örneğin, […]
tarafından 1.12.2008 tarihinde sektördeki 34’ten fazla markaya gönderilen
elektronik posta mesajında, […]’in tüm alt modellerinin Kasım 2008 satış adetlerine
yer verilmekte ve rakiplerinden de aynı bilgi talep edilmektedir. Ayrıca, çeşitli 90
mesajlardan, söz konusu bilgilerin haftalık olarak da rakiplere gönderildiği
anlaşılmaktadır. Örneğin, […] tarafından sektördeki oyunculara gönderilen
10.3.2009 tarihli mesajda, teşebbüsün haftalık satış adetlerine yer verilmiştir.
09-41/998-255
3
Benzer paylaşım ticari araç sektöründe yer alan […],[…],[…],[…],[…] ([…]) vb.
oyuncular tarafından da yapılmaktadır. Söz konusu paylaşım teşebbüsler arası
elektronik posta gönderme yoluyla gerçekleştiği gibi, ODD kanalıyla da
yapılmaktadır. Nitekim ODD bu kapsamda binek otomotiv sektöründe yer alan
oyuncuların aylık alt modeller bazında satışlarını detaylı olarak hazırlamaktadır.
Bununla birlikte, […] satış planlama ve analiz müdürü tarafından […] personeline
gönderilen 13.8.2009 tarihli mesajda, “rakipler ile artık haftalık [satış adedi] 100
paylaşımı yapılmadığı” ifade edilmektedir. Söz konusu tarih, önaraştırmanın
başlamasından sonraya denk gelmektedir.
Ayrıca teşebbüslerin filo satışlarının da detaylı olarak ve ay bazında ODD kanalıyla
paylaşıldığı belirlenmiştir.
Binek otomobil pazarında yer alan teşebbüslerin tavsiye edilen mevcut fiyatları da
birbirlerine elektronik posta mesajı ile gönderdikleri ve rakiplerinden de bu bilgileri
talep ettikleri görülmektedir. Satış adetlerine yönelik paylaşımda olduğu gibi,
mevcut fiyat paylaşımı da yoğun bir şekilde gerçekleşmektedir. Ancak bu
paylaşımın ODD üzerinden değil, teşebbüsler arası bilgi alış verişi kanalıyla
sağlandığı tespit edilmiştir. 110
[…] ise, önaraştırmanın başlamasından önce, 15.7.2009’da rakiplerine gönderdiği
mesajda “hukuki sakıncalarından dolayı fiyat listesi paylaşımının” markaları
tarafından yapılmayacağını belirtmiştir. Ancak bu açıklama ile çelişkili bir şekilde,
[…] Ürün Sorumlusu tarafından […]’e gönderilen 6.8.2009 tarihli mesajda,
teşebbüsün fiyat listesi talep edilmiştir.
I.3.2. Pazar Tahminlerinin Paylaşımına İlişkin Belgeler
ODD ve OSD toplantılarında teşebbüsler pazarın tamamına yönelik öngörüleri
sistematik olarak paylaşmaktadırlar. Söz konusu derneklerin tutanakları
incelendiğinde, toplantıların amaçlarından birisinin sektörün gelecekteki 120
durumunun ne olacağını tartışmak, bu çerçevede toplam binek ve ticari araçlara
yönelik sektördeki oyuncuların tahmini rakamlarını paylaşmak olduğu
anlaşılmaktadır.
I.4. Değerlendirme
Bilgi değişiminin rekabet ihlali doğurup doğurmadığının tespitinde ele alınan
unsurlardan bir tanesi, değişen bilginin niteliğidir. Buna göre, kural olarak
değişilmesinde sakınca görülmeyen bilgi türleri; firmaların bireysel olarak
ayrıştırılmasına imkân verecek hususları içermeyen ve genel istatistikî veri
niteliğindeki toplulaştırılmış satış ve üretim miktarları ile teşebbüslerin bireysel 130
iktisadi karar alma kabiliyetini sınırlamayan teknik bilgilerdir. Ancak, değişilen
bilginin koordinasyon etkisi doğurup doğurmayacağı hususu her somut olayın
koşullarına göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Taraflar arasındaki bilgi değişiminin, değişilen bilgilerin türüne göre olası rekabeti
bozucu etkileri aşağıda değerlendirilmiştir:
1. Mevcut Pazar Payları ve Gerçekleşmiş Fiyatlar
Binek, hafif ticari ve ticari araç satışlarına yönelik olarak taraflarca tüm alt modeller
bazında aylık ve haftalık satış adedi bilgileri gerek ODD ve OSD, gerek taraflar
09-41/998-255
4
arası bireysel iletişim yolu ile değişilmektedir. Buna ilaveten tavsiye edilen mevcut
fiyat listeleri, taraflar arasında elektronik posta yoluyla paylaşılmaktadır. 140
Yukarıda sayılan bilgi türleri, haftalık veya aylık gerçekleşmiş verileri içermesi
itibarıyla, zaman bakımından “güncel” nitelikli bilgilerdir. Otomotiv pazarının bilgi
erişiminin kolay olduğu bir piyasa olması sebebiyle aylık ve haftalık bilgilerin
koordinasyon etkisi doğurmayacağı anlaşılmıştır. Benzer şekilde, teşebbüslerin
tavsiye edilen fiyat listeleri internet sitelerinde ilan edilmekte olduğundan, bu
listelerin taraflar arasında fiyat ilanını müteakip değişmesi, ilgili pazarda rekabeti
kısıtlayıcı nitelikte değildir.
2. Pazar Tahminlerinin Paylaşımı
Pazar tahminleri kapsamında teşebbüsler; binek, hafif ticari ve ticari araç türleri
bakımından pazarın bütününe yönelik gerçekleşmesi muhtemel satış rakamlarına 150
ilişkin tahminlerini ODD ve OSD toplantıları, telefon görüşmeleri ve elektronik posta
mesajları aracılığıyla paylaşmaktadır.
Teşebbüslerce pazarın geneline yönelik tahminler, daha çok sektörün durumunu
belirleme amacı taşımaktadır. Otomotiv sektörünün mevcut yapısı da göz önüne
alındığında, söz konusu tahminlerin rekabeti kısıtlama ya da bozma niteliği
taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Otomotiv Distribütörleri
Derneği ve Otomotiv Sanayii Derneği üyesi teşebbüslerin dernek çatısı altında 160
çeşitli toplantılarda bir araya gelerek mevcut pazar payları ve mevcut fiyatlara
ilişkin bilgiler ile genel pazar tahminlerini paylaşmalarının rekabeti engelleyici,
bozucu veya kısıtlayıcı amaç ya da etkisi bulunmadığından, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4.maddesi kapsamında ihlal niteliği taşımadığına
ve bu sebeple aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy