Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-213 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-50/1237-311
Karar Tarihi : 02.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Evrim Özgül KAZAK, Yalçıner YALÇIN
C. ŞİKAYET EDEN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Meşrutiyet Cad. Turkcell Plaza No:71 34730
Tepebaşı/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. 20
Abdi İpekçi Caddesi No:75 Maçka-Şişli/İstanbul
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Samsunyolu Kavşağı Aydınlıkevler-Altındağ/Ankara
E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) ve Avea
İletişim Hizmetleri A.Ş. (Avea)’nin, Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell)
şebekesinden kaynaklanıp Avea şebekesinde sonlanacak trafiğin taşınmasında
kullanılacak transmisyon devrelerine ilişkin eylemleri ile 4054 sayılı Kanun’u
ihlal ettikleri iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle,
Tellcom İletişim Hizmetleri A.Ş. (Tellcom)’nin, işletmecilere ve kullanıcılara
telekomünikasyon hizmetleri sunulmasına imkan sağlayan transmisyon
altyapısı kurma ve işletme amacıyla, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
(BTK) tarafından yetkilendirilen işletmecilerden biri olduğu,
Turkcell’in Maltepe ve Mahmutbey santralleri ile Avea’nın Güneşli santrali
arasında, Turkcell şebekesinden kaynaklanıp Avea şebekesinde sonlanacak
trafiğin taşınmasında kullanılacak transmisyon devrelerinin, kendileri ile Avea
arasında imzalanmış olan “Şebekelerarası Arabağlantı Sözleşmesi”nin 3.1.
maddesinde yer alan “Taraflar(ın), şebekeleri arasındaki trafiği sağlamak için 40
gerekli olan transmisyon devrelerinin Türk Telekom’dan ya da başka bir
kaynaktan kiralanması… hususunda anlaşmış…” hükmüne dayanarak bundan
böyle, altyapı işletmeciliği ruhsatını haiz olan Tellcom’dan temin edilmesine
karar verildiği,
09-50/1237-311
2
Bu doğrultuda Tellcom ve Turkcell ile Avea arasında yazışmaların yapıldığı;
ancak söz konusu yazışmalar sonucunda sürecin Avea tarafından makul
olmayan sebepler öne sürülerek sürüncemede bırakıldığı,
Turkcell’in, Avea şebekesinde sonlanacak trafiğin taşınmasında kullanılacak
transmisyon devrelerini daha uygun koşullarla Tellcom’dan temin
edebilecekken, sürecin çözülememesi neticesinde, Türk Telekom’dan daha 50
yüksek ücret ödeyerek temin etmek zorunda kaldığı,
Öte yandan Türk Telekom’un, telekomünikasyon altyapısı pazarında sahip
olduğu gücü, hem Avea’nın faaliyette bulunduğu pazardaki rekabet koşullarını
Avea lehine bozmak hem de Avea’yı araç olarak kullanarak kendi rakiplerini
pazar dışına çıkarmak maksadıyla kullandığı
ifade edilerek söz konusu iddiaların, Avea ve Türk Telekom arasındaki hissedarlık1
ve yönetim ilişkileri de dikkate alınarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında ele alınması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına ilk olarak 18.05.2009 tarih, 3537 sayı ile
giren ve son olarak 15.09.2009 tarih, 6687 sayılı dilekçe ile tamamlanan başvuru 60
üzerine yürütülen inceleme sonucunda hazırlanan 18.09.2009 tarih ve 2009-2-213/İİ-
09-EÖK sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 01.10.2009 tarih ve 09-43
sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin 1. fıkrası
uyarınca Avea ve Türk Telekom hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 20.10.2009 tarih, 2009-
2-213/ÖA-09-EÖK sayılı Önaraştırma Raporu, 21.10.2009 tarih, REK.0.06.00.00-
110/425 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddialar ile ilgili
olarak Avea ve Türk Telekom hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade 70
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet konusunu özetle, Tukcell’in Maltepe ve Mahmutbey santralleri ile Avea’nın
Güneşli santrali arasında, Turkcell şebekesinden kaynaklanıp Avea şebekesinde
sonlanacak trafiğin taşınmasında kullanılacak transmisyon devrelerinin temin
edilmesi oluşturmaktadır. Turkcell halihazırda söz konusu devreleri, Türk
Telekom’dan sağlamakta, ancak bundan sonra ilgili santraller arasındaki trafiğin
taşınması için Tellcom’a ait transmisyon devrelerini kullanmak istemektedir. Tellcom,
söz konusu hizmeti sunmak üzere altyapı işletmeciliği alanında BTK tarafından
yetkilendirilmiş işletmecilerden biridir. Turkcell’e ait Maltepe ve Mahmutbey santralleri 80
ile Avea’ya ait Güneşli santrali arasındaki bağlantının sağlanabilmesi için, Tellcom
tarafından, Avea’nın Güneşli santraline erişim sağlanması gerekmektedir. Bu
doğrultuda Tellcom tarafından Avea merkezine 26.11.2008 tarihinde bir başvuru
yapılmış, konu ile ilgili olarak Avea, Turkcell ve Tellcom arasında çeşitli yazışma ve
görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Söz konusu yazışma ve görüşmelerde, Avea
tarafından birtakım bilgi ve belge taleplerinde bulunulmuştur. Turkcell tarafından
1 Türk Telekom, Avea’nın %(….) oranındaki hissesine sahip bulunmaktadır.
09-50/1237-311
3
Avea’nın her seferinde farklı ve makul olmayan sebepler öne sürdüğü iddia
edilmektedir. Bu süreç içerisinde Turkcell’in, hizmet aksamasının önlenmesi ve söz
konusu santraller arasındaki trafiğin taşınması için eskisi gibi Türk Telekom’a ait
transmisyon devrelerini kullanmaya devam ettiği ifade edilmiştir. Bu çerçevede, 90
Turkcell tarafından; taleplerinin haklı herhangi bir teknik ve/veya hukuki gerekçe
olmaksızın sonuçsuz bırakıldığı, bu süre içerisinde söz konusu hizmeti daha uygun
koşullarda Tellcom’dan temin edebilecekken Türk Telekom’dan temin etmek zorunda
bırakıldıkları iddia edilmektedir. Şikayet dilekçesinde, Avea’nın söz konusu eylemleri
nedeniyle Turkcell’in maliyetlerinin arttığı, bu durumun pazardaki rekabet
koşullarının, rakipleri olan Avea lehine işlemesine yol açtığı ifade edilmektedir.
Bununla birlikte, Avea’nın eylemleri nedeniyle Türk Telekom ile çalışmak zorunda
bırakıldıkları, söz konusu durumun ise Tellcom gibi altyapı işletmeciği alanında
faaliyet gösteren diğer işletmecileri pazar dışına itmek amacını taşıdığı iddia
edilmiştir. 100
Bilindiği gibi telekomünikasyon şebekelerine erişim ve arabağlantıya ilişkin usul ve
esaslar 14.06.2007 tarih ve 26552 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve amacı “kullanıcıların makul bir ücret karşılığında telekomünikasyon
hizmetlerinden ve altyapısından azami ölçüde yararlanmasını sağlayacak
uygulamaların teşvik edilmesi, telekomünikasyon sektöründe verimliliğin,
sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması, telekomünikasyon hizmetlerinin karşılıklı
çalışabilirliğinin sağlanması ve uzun vadede kullanıcıların yararına olacak rekabet
ortamının oluşturulmasına yönelik altyapı yatırımlarının desteklenmesi” olarak
belirlenen Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği ile düzenlenmektir.
Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında etkin piyasa 110
gücüne sahip işletmecilerin arabağlantı yükümlüsü olduğu, 10. maddesi ikinci
fıkrasında, söz konusu işletmecilere referans arabağlantı teklifleri hazırlama
yükümlülüğünün getirebileceği, BTK tarafından referans arabağlantı teklifi hazırlama
yükümlülüğü getirilen işletmecilerin, söz konusu yükümlülüğün yerine getirildiği
tarihten itibaren en geç üç ay içinde referans arabağlantı tekliflerini hazırlayarak
BTK’ya göndermekle yükümlü oldukları, yine 10. maddesinin üçüncü fıkrasında, söz
konusu tekliflerin her yıl yenilenerek şubat ayı sonuna kadar BTK’ya gönderileceği ve
yeni teklifler onaylanana kadar mevcut referans arabağlantı tekliflerinin geçerliliğini
koruyacağı, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise BTK’nın referans arabağlantı
tekliflerinde değişiklik yapılmasına karar verebileceği ve işletmecilerin BTK’nın talep 120
ettiği değişiklikleri belirtilen biçimde ve sürede yerine getirmekle yükümlü oldukları
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde, BTK tarafından
çağrı sonlandırma piyasasında etkin piyasa gücüne sahip işletmeciler şeklinde
belirlenmeleri nedeniyle, halihazırdaki bütün GSM operatörleri referans arabağlantı
teklifleri hazırlayarak BTK’nın onayına sunmaktadır. Bu anlamda GSM operatörleri
arasında imzalanan arabağlantı sözleşmeleri, söz konusu şebekelerin BTK
tarafından onaylanmış bulunan referans arabağlantı tekliflerinden farklı değildir.
Yukarıda yer verilen bilgilerden görüldüğü üzere mevcut durumda Avea ve Turkcell
arasında imzalanan arabağlantı sözleşmeleri, Avea ve Turkcell’in BTK tarafından
onaylanmış olan referans arabağlantı teklifleridir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu 130
tarafından 23.07.2008 tarih ve 2008/DK-07/443 sayılı karar ile onaylanan Avea’nın
09-50/1237-311
4
Referans Arabağlantı Teklifi’nin2 “Tarafların Yükümlülükleri “ başlıklı 1.3.
maddesinde,
“Taraflar, kendi Şebekesinden karşı taraf Şebekesine doğru olan trafik için, Türk
Telekom’dan ya da o tarihteki mevzuata uygun olarak altyapı sağlayıcılığı
hizmeti verme yetkisini sahip işletmeciler ortaya çıkarsa bu işletmecilerden
sağlayacağı veya Kurum düzenlemeleri çerçevesinde bizzat kendisi tarafından
kurulacak transmisyon ortamının tesis, kira ve benzeri maliyetlerini kendileri
karşılayacaklardır.”
ifadelerinin yer aldığı görülmektedir. Söz konusu madde çerçevesinde, Avea ile 140
arasında arabağlantı anlaşması bulunan Turkcell’in, maliyetlerine kendisi katlanmak
koşuluyla, kendi şebekesinden başlayıp da Avea şebekesinde sonlanacak trafiğin
taşınmasında kullanılacak transmisyon devrelerini Türk Telekom veya altyapı
işletmeciliği hizmeti alanında yetkilendirilmiş herhangi bir işletmeciden temin
edebileceği anlaşılmaktadır.
Bilindiği gibi elektronik haberleşme altyapılarına ilişkin yetkilendirmeye yönelik usul
ve esaslar, 28.05.2009 tarih ve 27241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği”
(Yönetmelik) ile belirlenmektedir. Tellcom, söz konusu Yönetmelik çerçevesinde
“altyapı işletmeciliği hizmeti” alanında faaliyet göstermek üzere, BTK tarafından 150
6.3.2006 tarihinde ruhsat alan yetkilendirilmiş işletmecilerden biridir. Bu anlamda,
Turkcell’in altyapı işletmeciği alanında, Türk Telekom yerine, BTK tarafından
yetkilendirilmiş işletmecilerden herhangi biri (Tellcom veya başka bir işletmeci) ile
anlaşmaya varması hususunun taraflar arasında imzalanan arabağlantı
sözleşmesinde zaten ele alındığı görülmektedir.
Daha önce ifade edildiği üzere, yukarıda yer verilen Avea ve Turkcell arasında
imzalanan arabağlantı sözleşmesi, telekomünikasyon sektöründe verimliliğin ve
sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması amacıyla, Erişim ve Arabağlantı
Yönetmeliği hükümleri uyarınca, BTK tarafından onaylanmış bulunmaktadır. Bu
çerçevede özetlemek gerekir ise, şikayet konusunun taraflar arasındaki arabağlantı 160
sözleşmesinde açıkça düzenlendiği, ilgili arabağlantı teklifinin/anlaşmanın ise BTK
tarafından onaylandığı görülmektedir. Bu anlamda, şikayet konusunun
telekomünikasyon mevzuatı çerçevesinde birtakım özel düzenlemelere tabi olduğu,
usul ve esaslarının zaten belirlenmiş olduğu anlaşılmaktadır.
BTK’dan talep edilen görüş üzerine, 19.08.2009 tarih ve 5844 sayı ile intikal eden
yazıda konuya ilişkin olarak;
Turkcell tarafından Kurumumuza yapılan şikayetin aynı zamanda BTK’ya da
ulaştığı, yapılan şikayet ile serbest rekabetin korunmasına yönelik tedbirlerin
alınması ve gerekli yaptırımların uygulanmasının talep edildiği,
Söz konusu şikeyete ilişkin olarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu 170
tarafından, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 16(5). Maddesi3,
2
3 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 16(5). Maddesinde “Kurum, erişim yükümlüsü
işletmecilere, diğer işletmecilerin makul erişim taleplerini, bu Kanun hükümleri çerçevesinde
09-50/1237-311
5
Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 7 ve 8. maddeleri ve 23.07.2008 tarih ve
2008/DK-07/443 sayılı Kurul kararı ile onaylanan Avea’nın Referans
Arabağlantı Teklifi’nin 1.3. maddesi kapsamında, 06.08.2009 tarih ve
2009/DK-10/396 sayılı kararın alındığı,
- Söz konusu karar ile,
Şikayete konu olan Turkcell’in altyapı ihtiyacının Türk Telekom harici bir
işletmeciden (Tellcom’dan) temin edilmesi hususunda yaşanan sürecin
telekomünikasyon mevzuatındaki hükümlere göre, Avea tarafından
sektördeki rekabeti bozmaya yönelik olarak gerçekleştirilmediğine, 180
Turkcell’in altyapı ihtiyacını Tellcom üzerinden temin etmeye yönelik
talebinin devam etmesi halinde işbu kararın yayımlanmasını izleyen 1
aylık dönem içerisinde Tellcom ve Avea’nın gerekli bilgi paylaşımını
sağlayarak Tellcom’un devrelerinin Avea şebekesine irtibatlandırılmasına
yönelik olarak gerekli protokolün yapılması ve BTK’ya sunulmasına,
Altyapı kurulması ve işletilmesine ilişkin olarak yetkilendirilmiş olan
işletmeciler tarafından altyapı hizmeti sunulmasını teminen, altyapı hizmeti
sunacak işletmecinin adına hareket ettiğine dair bir muvaffakatname ile ya
da adına hareket edilen işletmecinin bizzat şebekesine irtibat kurulması
talep edilen işletmeciye gerekli başvuruyu yapmasına, 190
Söz konusu başvuruların sonuçlandırılmasına ilişkin olarak; şebekesine
irtibat kurulması talep edilen işletmecilerce, altyapı kurulması ve işletilmesi
alanında yetkilendirilmiş işletmecilerden gerekli bilgi ve belgelerin talep
edilmesinde ve konuyla ilgili süreç ve koşulların uygulanmasında objektif
olarak aksini gerektiren ve makul gerekçelerle kanıtlanabilen durumlar
hariç ayrım gözetilmemesine,
Şebekesine irtibat kurulması talep edilen işletmecilerin, mevzuattaki ilgili
hükümler çerçevesinde tüm altyapı işletmecilerinden, aynı bilgi ve
belgeleri talep etmesi, ancak farklılık arz eden durumlar için diğer
işletmecilerden talep edilmeyen bilgi ve belgelerin gerekçeli olarak talep 200
edilebilmesine olanak tanınmasına
hükmedildiği ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, ilgili Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararı ile Tellcom ve Avea’nın
gerekli bilgi paylaşımını sağlayarak, Tellcom’un devrelerinin Avea şebekesine
irtibatlandırılmasına yönelik protokolün yapılmasının zorunlu kılındığı görülmektedir.
Buna göre, Turkcell’in altyapı ihtiyacını Tellcom üzerinden temin etmeye yönelik
talebinin devam etmesi halinde, söz konusu kararın yayımlanmasını izleyen 1 aylık
dönem içerisinde gerekli anlaşmanın yapılması ve BTK’ya sunulması gerekmektedir.
Söz konusu karar ile ayrıca, altyapı hizmetlerinin sağlıklı işlemesini teminen; altyapı
işletmecileri ile şebekesine irtibat kurulması talep edilen işletmeciler arasındaki 210
karşılamalarına yönelik olarak eşitlik, ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kâra dayalı
olma yükümlülükleri ile erişim hizmetlerini kendi ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına
sağladıkları ile aynı koşul ve kalitede sunma yükümlülüğü getirebilir.” ifadeleri yer almaktadır.
09-50/1237-311
6
başvuru usulleri, gerekli bilgi ve belgeler gibi kimi hususların da açıklığa
kavuşturulduğu görülmektedir. Bu anlamda, Kurumumuza yapılan şikayetin, hem
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve ikincil mevzuatı içerisinde öncül olarak
düzenlendiği hem de BTK tarafından ele alınarak çözüme kavuşturulduğu
anlaşılmaktadır. Dolayısı ile özel olarak telekomünikasyon mevzuatında düzenlenmiş
olduğu göz önüne alındığında, şikayet konusuna yönelik olarak 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı sonucuna
varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara 220
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca Avea İletişim Hizmetleri
A.Ş. ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy