Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-199 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-50/1239-313
Karar Tarihi : 2.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Pepsi Co. Inc.
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK 20
Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34449, İstanbul
D. TARAFLAR : Pepsi Cola Metropolitan Bottling Company
700 Anderson Hill Road Purchase, New York 10577 USA
The Pepsi Bottling Group
1 Pepsi Way Somers, NY 10589-2201 USA
E. DOSYA KONUSU: The Pepsi Bottling Group Inc. şirketinin, Pepsi Co Inc.
şirketinin % 100 iştiraki olan Pepsi Cola Metropolitan Bottling Company şirketi 30
ile bu şirket bünyesinde birleşmek suretiyle devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.9.2009 tarih ve 6555 sayı ile giren ve
en son 13.10.2009 tarih ve 7337 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 21.10.2009
tarih ve 2009-3-199/Öİ-09-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 23.10.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/332 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-50 sayılı Kurul 40
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; The Pepsi Bottling Group Inc.’in
Pepsi Co’nun % 100 iştiraki olan Pepsi Cola Metropolitan Bottling Company ile Pepsi
Cola Metropolitan Bottling Company bünyesinde birleşmek suretiyle devralınması
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesinde izne tabi bir işlem olduğu,
anılan işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hakim
durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun kuvvetlendirilmesinin söz konusu
olmadığı, bu nedenle inceleme konusu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 50
09-50/1239-313
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Pepsi Cola Metropolitan Bottling Company (Metropolitan)
Devralan Metropolitan, Pepsi Co. İnc.’nin % 100 iştiraki olan bir şirkettir. Pepsi Co.
İnc.(Pepsi Co.) ise PepsiCo Americas Beverages, PepsiCo Americas Foods ve Pepsi
Co International olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Pepsi Co Americas
Beverages gazlı içecekler, meyve suları, hazır çay, kahve, izotonik sporcu içecekleri,
şişelenmiş su gibi pazarlarda faaliyet gösterirken; PepsiCo Americas Foods Pepsi 60
Co’nun Kuzey ve Güney Amerika’daki yiyecek ve çerez işletmesidir. PepsiCo
International ise Pepsi Co’nun Avrupa, Asya, Afrika ve Avustralya’daki tüm
faaliyetlerini kapsamaktadır. New York Borsası’nda işlem gören Pepsi Co’nun %5
veya daha fazla hisseye sahip bir hissedarı bulunmamaktadır.
Pepsi Co..’nun Türkiye’deki faaliyetleri Pepsi Cola Servis ve Dağıtım Ltd. Şti. (Pepsi
Servis), Fruko Meşrubat Sanayi Ltd. Şti. (Fruko) ve Frito-Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş
(Frito-Lay) şirketlerindeki hisselerinden kaynaklanmaktadır. Bu şirketlerin, dosya
mevcudu bilgi ve belgelerden elde edilen ortaklık yapılarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1 Pepsi Servis Ortaklık Yapısı 70
Hissedar Hisse Oranı (%)
Seven-Up Nederland BV ( Pepsi Co’nun %100 iştiraki)
Mountain Dew Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Greip Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Manurga Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Beimiguel Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Stepplan Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Fruko Meşruabat Sanayi Ltd. Şti.
TOPLAM
Tablo 2 Fruko Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Mountain Dew Inversories SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Greip Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Manurga Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Beimiguel Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Wesselsoda Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Aquafina Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Jatabe Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Abechuco Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Canguro Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Nadamas Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Jugo Del Salud Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Alikate Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Stepplan Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Rasines Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Gatika Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Rebujito Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Lorencito Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Enfolg Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Miglioni Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Ronkas Inversiones SL (PBG’nin % 100 iştiraki)
Pepsi Co Investments 1 BV (Pepsi Co’nun %100 iştiraki)
Nilgün Delikan
Selda Gocay
Sema Kızıl
09-50/1239-313
3
TOPLAM 100
Tablo 3 Frito-Lay Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Pepsico Foods Int.Holdings Inc
Seven-Up Netherland B.V
Hatice Ümran Beba
Gül Ece Aksel
Linden Fevziye Piroğlu
TOPLAM 100
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Pepsi Co.’nun 2008 yılında Türkiye’de içecek
konsantresine yönelik satışlardan ………………. TL, tuzlu çerezden …………. TL,
şekerli çerezden …………… TL ve hayvan mamasından …………… TL ciro elde
ettiği anlaşılmıştır.
H.1.2. Pepsi Bottling Group (PBG) 80
PBG, Pepsi- Cola içecekleri üreticisi, satıcısı ve dağıtıcısıdır ve ABD’nin yanı sıra,
Yunanistan, Meksika, Rusya, İspanya ve Türkiye’de de faaliyet göstermektedir. New
York borsasında işlem gören şirketin % 40 oranında hissesine Pepsi Co. sahipken
kalan %60 oranında hisse hiç biri % 5’in üzerinde paya sahip olmayan hissedarlar
arasında bölüşülmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; PBG’nin önceden
Pepsi Co’nun kontrolünde bulunduğu, başvuruya konu işlemin bu kontrolün yeniden
devralınmasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır
PBG Türkiye’de faaliyetlerini yukarıda ortaklık yapısına yer verilen çoğunluk 90
hisselerine sahip olduğu Pepsi Servis ve Fruko şirketleri aracılığıyla yürütmektedir ve
2008 yılı Türkiye cirosu ………………………. TL’dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvuruya konu işlemin Türkiye pazarındaki etkisi Pepsi Servis ve Fruko şirketlerinin
faaliyet alanları ile sınırlı olacaktır.
Bu çerçevede işlemin etki doğurması muhtemel pazarlar; “kolalı gazlı içecekler 100
pazarı”, ”portakallı gazoz pazarı”, “sade gazoz pazarı” “meyve suyu, nektarı,
meyveli/meyve aromalı içecekler pazarı”, “buzlu çay pazarı”, “paketlenmiş su pazarı”
“sporcu içeceği pazarı” ve PBG’nin sınırlı şekilde dağıtım gerçekleştirdiği “enerji
içeceği pazarı” olarak tanımlanabilir.
Ancak, devre konu teşebbüs anılan iki şirketin çoğunluk hisselerine sahiptir ve işlem
sonrasında hali hazırda bu şirketlerde azınlık hisselerine sahip olan devralan
teşebbüs aynı şirketlerin kontrolünü elde edecektir. Yani, Pepsi Servis ve Fruko
şirketlerinin pazar paylarında devir işleminin sonucu olarak bir değişiklik
olmayacaktır. Bu nedenle İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. 110
maddesinde yer alan “İnceleme konusu işlem gerek ürün gerek coğrafi açıdan olası
alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyorsa…
pazar tanımı yapılmayabilir.” şeklindeki hüküm çerçevesinde kesin bir pazar tanımı
yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
09-50/1239-313
4
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşleme konu tarafların faaliyetlerini bütün ülkede yürüttükleri ve rekabetçi koşulların
farklılaştığı belirli bir bölgenin bulunmadığı göz öne alındığında ilgili coğrafi pazar 120
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Birleşme İşlemi
Bildirim Formu’nda incelemeye konu işlem ile 3 Ağustos 2009 tarihli sözleşme
çerçevesinde Pepsi Co’nun %100 iştiraki olan Metropolitan ile PBG’nin Metropolitan
bünyesinde birleşeceği, dolayısıyla PBG’nin Pepsi Co’nun kontrolüne geçeceği
belirtilmektedir.
130
Pepsi Co. hali hazırda PBG’nin %40 hissesine sahiptir. Bu oranın, kalan %60 lık
kısımda % 5’in üzerinde hisseye sahip paydaşı olmayan PBG üzerinde hukuki veya
fiili bir kontrol sağlayıp sağlamadığı, yani işlemin kontrol değişikliğine neden olmayan
grup içi nitelikte bir birleşme olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden PBG’nin ana sözleşmesine göre geçerli bir
genel kurul toplantısı yapılabilmesi için toplam oyların en az çoğunluğunun aslen
veya vekâleten toplantıda hazır bulunması gerektiği, bu çoğunluğun sağlanamaması
halinde genel kurulun erteleneceği ve ek vekâletnameler alınması için sonraya
bırakılmasının bekleneceği anlaşılmaktadır. PBG’nin 26 Mart 2007, 31 Mart 2008 ve 140
30 Mart 2009 tarihlerinde gerçekleştirilen son üç genel kurulunda oy kullanan hisse
sayısı ve Pepsi Co’nun, adi hisselerinin yanı sıra sahip olduğu hisse başına 250 oy
hakkı veren B tipi hisselerin oylarını da içeren, ağırlıklı oy hakları dâhil, toplam oy
sayısı içindeki oranlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 4 Son Üç Genel Kurulda Pepsi Co'nun Oy Oranları
Tarih Hisse Tipi İhraç Edilmiş
Hisse Sayısı
Yıllık Genel
Kurulda Oy
Kullanan Hisse
Sayısı
Yıllık Genel
Kurulda Oy
Kullanan
PepsiCo Hisse
Sayısı
Yıllık Genel
Kurulda
PepsiCo’nun Oy
Oranı ( Ağırlıklı
Oy Hakları Dahil)
26.03.2007 Adi
B Tipi*
31.03.2008 Adi
B Tipi*
30.03.2009 Adi
B Tipi *
* Bir B tipi hissenin 250 oy hakkı bulunmaktadır.
Bu tablodan da anlaşıldığı üzere, PepsiCo B tipi hisseleri dâhil bütün oy haklarını
kullandığında bile PBG genel kurulunu toplayıp bir karar alamamaktadır. Dosya
mevcudu bilgilerden anlaşıldığı üzere, BPG Ana Sözleşmesi’nde genel kurul 150
kararlarını veto yetkisine sahip bir hisse veya hisse grubu bulunmamaktadır. Ayrıca,
PepsiCo 10 kişilik yönetim kuruluna ancak 2 üye atayabilmektedir. Yönetim
kurulunun salt çoğunlukla toplanıp, hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğu ile karar
aldığı dikkate alındığında, işlemin grup içi birleşme niteliği taşımadığı ve Türkiye’deki
sonuçları açısından da Pepsi Servis ve Fruko şirketleri üzerinde bir kontrol
değişikliğine neden olacağı anlaşılmaktadır
09-50/1239-313
5
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da 160
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” durumu birleşme devralma sayılan haller arasında
sayılmaktadır. İncelemeye konu işlemde PBG’nin % 40 hissesine sahip olan Pepsi
Co kalan % 60’lık hisseyi de devralmaktadır. İşlemin Türkiye’deki etkisine
bakıldığında ise Pepsi Co’nun iştirakleri vasıtasıyla Pepsi Servis ve Fruko’da sahip
olduğu sırasıyla % 17 ve % 21,21 oranındaki hissesini her iki şirket için de yaklaşık %
100’e çıkaracağı görülmektedir. Dosya konusu işlem, teşebbüs üzerinde kontrol
değişikliği sonucunu doğurduğundan, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
kapsamındadır. 170
Bu tespitin ardından incelenmesi gereken ikinci husus işlemin bildirime tabi bir işlem
olup olmadığıdır. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde “Bu Tebliğ’in 2 nci
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş milyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadesine yer verilmektedir.
İlgili ürün pazarına ilişkin bölümde de belirtildiği üzere, inceleme konusu işlem 180
açısından kesin bir pazar tanımı yapmaya gerek yoktur. Ancak, pazar payına ilişkin
değerlendirmenin sağlıklı şekilde yapılabilmesi için aşağıda ilgili ürün pazarı olarak
değerlendirilebilecek pazarlara ilişkin olarak tarafca sağlanan AC Nielsen verilerine
yer verilmiştir. Pepsi Co.’nun Türkiye’de Pepsi Servis ve Fruko’da sahip olduğu
azınlık hisseleri dışında bu pazarlarda herhangi bir faaliyeti olmadığından PBG’ye
ilişkin veriler kullanılmıştır.
Tablo 5 Kolalı İçecekler Pazarı Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
CCI
PBG
Ülker
Tablo 6 Portakallı Gazoz Pazarı Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı(%)
PBG
CCI
Ülker
Tablo 7 Sade Gazoz Pazarı Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
PBG
CCI
Ülker
Tablo 8 Buzlu Çay Pazarı Pazar Payları 190
Teşebbüs Pazar Payı (%)
CCI Nestea
PBG Lipton
Aroma
Dimes
Ülker
Uludağ
09-50/1239-313
6
Diğer
Tablo 9 Meyve Suyu, Meyveli/Meyve Aromalı İçecekler Pazarı Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Tamek Meyve Suyu
Coca Cola Meyve Suyu
Dimes Meyve Suyu
Aroma Meyve Suyu
Pınar Meyve Suyu
Ersu Meyve Suyu
Frıgopark Meyve Suyu
Gülsan Meyve Suyu
Güney Meyve Suyu
İhlas Meyve Suyu
Kervan Fruıt Juice
Kızıklı Meyve Suyu
Oğuz Meyve Suyu
Rauch Meyve Suyu
Rekor Meyve Suyu
Tat Meyve Suyu
Tore Meyve Suyu
Ülker Meyve Suyu
Uludağ
Yummy Meyve Suyu
Diğer
PBG’nin Gatorade markasıyla faaliyet gösterdiği sporcu içeceği pazarında ise
Canadian verilerine göre % .. pazar payı mevcuttur. Paketlenmiş su pazarına ilişkin
olarak net bir pazar payı bilgisi mevcut olmamakla birlikte 15.4.2009 tarih ve 09-
15/372-86 sayılı Kurul kararından; pazardaki en büyük oyuncunun 2008 Nielsen
verilerine göre % … pazar payına sahip olduğu, pazarda çok sayıda oyuncu
bulunduğu, PBG’nin ancak oldukça düşük bir pazar payına sahip olabileceği
anlaşılmaktadır. Taraf temsilcisinden 20.10.2009 tarihinde alınan bilgiye göre PBG 200
paketlenmiş su pazarında % ..; enerji içeceği pazarında ise tahminen % ….
aralığında bir paya sahiptir.
Pepsi Co’nun Pepsi Servis ve Fruko’daki azınlık hisseleri dışında bir faaliyeti
olmadığından ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilebilecek pazarlardan PBG’nin elde
ettiği ciro bilgilerine aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 10 PBG Ciro Bilgileri
İlgili Pazar Ciro (TL)
Kolalı İçecekler
Portakallı Gazoz
Sade Gazoz
Buzlu Çay
Meyve Suyu, Nektarı,
Meyveli/Meyve Aromalı İçecekler
Sporcu İçeceği
Paketlenmiş Su
Enerji İçeceği
Bu verilerden de anlaşılabileceği üzere, devre konu teşebbüs, sporcu içeceği, 210
paketlenmiş su ve enerji içeceği pazarları hariç olmak üzere, olası ilgili ürün
09-50/1239-313
7
pazarlarında ciro eşiğini aşarken; sade gazoz ve buzlu çay pazarlarında pazar payı
eşiğini de aşmaktadır. Dolayısıyla inceleme konusu işlem, izne tabi bir işlemdir.
İlgili ürün pazarına ilişkin bölümde de değinildiği gibi işlemin Türkiye pazarlarına etkisi
hali hazırda PBG’nin çoğunluk hisselerine sahip olduğu Pepsi Servis ve Fruko
şirketlerinde işlem öncesinde azınlık hisseye sahip olan Pepsi Co’nun işlem
sonrasında bu şirketlerin kontrolünü elde etmesinden ibaret olacaktır. Yani işlem
sonrasında değişiklik sadece şirket kontrolünde olacak bu şirketlerin faaliyet
gösterdiği ve ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecek pazarlarda herhangi bir 220
değişiklik meydana gelmeyecektir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının 230
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy