Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-52/1250-317

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-2-177 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-52/1250-317
Karar Tarihi : 4.11.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler :Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER :Hakan Suat ÖLMEZ, Ayşe Özlem UZUN, Nimet
ALACAPUNAR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Nokia Siemens Networks B.V. ve
Juniper Networks B.V.
Temsilcisi Av. Bahar Selma VİCDAN 20
Barbaros Bulvarı, Morbasan Sokak, Cerrahoğlu Binası,
34349 Balmumcu/İstanbul

D. TARAFLAR : - Nokia Siemens Networks B.V
Werner von Siemens- Straat 7, 2712PN
Zoetemeer, HOLLANDA

- Juniper Networks B.V.
Boeing Avenue 240, 1119PZ
Schipol- Rijk, HOLLANDA 30
E. DOSYA KONUSU: Nokia Siemens Networks B.V. ve Juniper Networks B.V.
tarafından kurulması planlanan ortak girişime 4054 sayılı Kanun’un 5. ve 8.
maddeleri çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi ya da muafiyet tanınması.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.08.2009 tarih, 5773 sayı ile giren,
eksiklikleri en son 15.09.2009 tarih ve 6699 sayı ile tamamlanan başvuru ve
14.09.2009 tarih ve 6644 sayı ile Kurum’a intikal eden Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu (BTK) görüşü üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 28.10.2009
tarih, 2009-2-177/Öİ-09 HSÖ sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 30.10.2009 tarih,
REK.0.06.00.00-120/445 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-52 sayılı Kurul toplantısında 40
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, Nokia Siemens Networks B.V. ve
Juniper Networks B.V. tarafından kurulması planlanan ortak girişime 4054 sayılı
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit verilemeyeceği ve söz konusu ortak
girişime aynı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen şartları taşıdığından hareketle
bireysel muafiyet verilebileceği ifade edilmiştir.
09-52/1250-317
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Nokia Siemens Networks B.V. (NSN)
NSN, Nokia Corporation ve Siemens AG’nin bir ortaklığı olup sermayesinin %50’sine 50
Nokia ve kalan %50’sine Siemens sahip bulunmaktadır. Bu ortak girişim, Siemens
AG’ye ait telekom taşıma faaliyetlerini (telecom carrier operations), iletişim şirketi
olan Nokia’nın ağ ekipmanı işi (network equipment business) ile birleştirmektedir.
Ancak NSN, tamamen Nokia tarafından kontrol edilmektedir.
NSN, Türkiye’de tamamına sahip olduğu iştiraki Nokia Siemens Networks İletişim ve
Anonim Şirketi (NSN Türkiye) aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
Telekomünikasyon hizmetlerinin sağlanmasına imkân veren NSN’nin ürün portföyü,
kablosuz sabit ve yakınsak şebeke altyapısı (wireless, fixed and converged network
infrastructure), iletişim ekipmanı ve ağ hizmet platformlarını kapsamaktadır.
Şirket beş iş ünitesi içermektedir: 60
1) Genişbant bağlantı çözümleri (broadband connectivity solutions),
2) İşlem ve ticari yazılım (operation and business software),
3) Radyo erişimi (radio access),
4) Yakınsak bellek (converged core) ve
5) Danışma ve sistem entegrasyonu hizmetleri, ağ üzerinde yayma ile kurulum
(deployment), bakım ve yönetim hizmetleri gibi hizmetler.
Taşıyıcı Ethernet (Carrier Ethernet-CE) ürünleri ile ilgili olarak NSN, metro erişim ağ
öğeleri (access network elements) ve ağ yönetimine odaklanmaktadır.
H.1.2. Juniper Networks B.V. (Juniper)
Juniper Türkiye’de, iştiraki olan Juniper Networks Teknoloji Sistemleri Ticaret Limited 70
Şirketi (Juniper Türkiye) aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Juniper Networks
Ireland, Juniper Türkiye’nin % 100’üne sahiptir.
Juniper, yüksek performanslı ağ altyapısı (high performance network infrastructure)
geliştirme, tasarım ve satımında faaliyet göstermektedir. Ürünlerinin kullanım alanı,
hizmet ve uygulamaların, IP (internet protocol) temelli ağlar üzerinden yayılması ve
yönetilmesine yöneliktir. Müşteri portföyü ağ sistemini başarıları için kritik bulan
hizmet sağlayıcıları, işletmeler, hükümetler, araştırma ve eğitim kurumlarından
oluşmaktadır. Şirketin ürün portföyü, yönlendiriciler ve yönlendirici ekipmanları,
ethernet anahtarları, ağ trafiği yönetim yazılımı, sanal bireysel ağ ve güvenlik duvarı
cihazları gibi ağ güvenlik çözümleri, güvenlik arabirimi ve saldırı tespit ve önleme 80
cihazları/sistemleri, veri merkezi ve WAN hızlandırma araçları, birleştirilmiş erişim
kontrol çözümleri ve destek hizmetlerini içermektedir.
H.2. Ortak Girişim Sözleşmesinin İçeriği ve Amacı
NSN ve Juniper aralarındaki 4 Haziran 2009 tarihli Ortak Girişim Sözleşmesi ile
sırasıyla %40 ve %60 hissedarlığa sahip olacakları bir ortak girişim kurmayı
amaçlamaktadırlar. Taraflar, ortak girişimi ortaklaşa kontrol edeceklerdir. Bildirim
formunda ortak girişimin konusunun, bildirimde bulunan tarafların ürettikleri birbirini
bütünleyici ürünlerin kullanılmasıyla kapsamlı bir taşıyıcı ethernet (CE) çözümünün
09-52/1250-317
3
üretilmesi ve satışı olduğu ifade edilmektedir. Taşıyıcı ethernet çözümü, NSN’ye ait
metro erişim ürünü ve Juniper’e ait metro toplama ürünü ile NSN tarafından 90
geliştirilen “tek tık” ağ yönetim sistemi olmak üzere üç bileşene dayanmaktadır.
Tek bir ağda bütün hizmetleri destekleyen hizmet sağlayıcıları için sunulan bu ortak
taşıyıcı ethernet çözümünün, daha yüksek düzeylerde hizmet kalitesi ile birlikte daha
geniş hizmet ve uygulama çeşitleri için ihtiyaç duyulan daha fazla bant genişliğine
ilişkin artan talebi karşılamak üzere üretilmesi planlanmaktadır.
Ortak girişim kapsamında taraflar arasındaki işbirliği aşağıdaki özellikleri
taşımaktadır:
o Ortak girişimin ana konusu, ortak girişimin kurulma amacı olan taşıyıcı
ethernet çözümleri ile ilgili ürün yönetimi, pazarlama, dağıtım, satışlar ve
sipariş takibi, muhasebe/faturalama, araştırma ve geliştirme planlaması 100
görevlerini icra etmektir. Bu işlevleri sağlayarak taraflar tek bir ağ üzerindeki
bütün hizmetleri destekleyen birleştirilmiş bir taşıyıcı ethernet çözümü
sunabileceklerdir.
o Taraflar ortak girişimi müştereken kontrol edeceklerdir. Juniper ve NSN’den
her biri, dört yönetim kurulu üyesinden iki üye tayin etme hakkına sahip
bulunmaktadırlar. Juniper Yönetim Kurulu üyelerinden birisi Yönetim Kurulu
Başkanı (sonucu belirleyen oy ile), NSN Yönetim Kurulu üyelerinden birisi
Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olarak atanacaktır. Şu kararlar için
Yönetim Kurulu üyelerinin dördünün ve İcra Kurulu üyelerinden ikisinin oybirliği
ile karar alması gerekmektedir: 110
 İş planının kabulü ve değiştirilmesi,
 Taşıyıcı ethernet çözümü tanımındaki değişiklikler,
 Borç altına girme,
 Ortak girişim ve taraflardan herhangi birinin bağlı ortaklıkları
arasındaki sözleşmelerin hüküm ve şartlarının tadili,
 Yönetimin seçimi,
 Taşıyıcı ethernet çözümünün gelecekteki özellikleri,
 “Piyasaya Gir” sürecindeki değişiklikler ile ilgili nihai kararlar.
o Ortak girişimin İcra Kurulu ile ilgili olarak, Juniper ortak girişimin İcra Kurulu
Başkanını (CEO), NSN ise Finans Kurulu Başkanını (CFO) atama hakkına 120
sahiptir. CEO ve CFO’nun, ortak girişimin İşletme Rehberi’nde yapılacak
değişiklikler, yönetimdeki, yönetim işlemlerindeki ve ticari sözleşmelerdeki
esaslı değişiklikler gibi farklı konularda oy birliği ile karar alması
gerekmektedir.
o Ortak girişim yukarıda belirtilen işlevleri ifa etmek için sekiz ile on kişi arası
personel ile donanımlı olacaktır. Daha belirgin olarak, ortak girişimin kendine
ait CEO ve CFO’su, bir kanal müdürü (satışlar ve çözüm takibinden sorumlu
olan), dört ile altı kişi arası ürün müdürü/pazarlama personeli ve bir muhasebe
müdürü olacaktır. Ancak, bu personelin tamamı fiilen ortak girişim tarafından
istihdam edilmeyecektir. Ortak girişim, hissedarların bütünüyle ortak girişim ile 130
ilgili işleri yerine getirmek amacıyla görevlendirilmiş kaynaklarını kullanacaktır.
Şu anda öngörülen planlamaya göre sadece CFO ve kanal müdürü ortak
09-52/1250-317
4
girişim tarafından istihdam edilecek iken, ortak girişimin diğer personeli, hala
ana şirketlerden birisinde istihdam edilmekteyken geçici görevlendirme ile
danışmanlık ve yönetim hizmetleri sağlayacaktır.
o Ortak girişimin temel işlevleri kendi personeli tarafından yerine getirilecektir.
Ortak girişim, aşağıdaki işlevleri kendi hissedarlarının personeli veya diğer
varlıkları aracılığıyla gerçekleştirecektir:
 Ortak girişim, taşıyıcı ethernet çözümünün dağıtımından sorumlu
olacaktır. Kendi hissedarları ile münhasır dağıtım sözleşmeleri 140
yapacak ve böylece onların ilgili satış gücünden faydalanacaktır.
 Çözüm için gerekli olan bireysel ürünler (A-serileri, NMS ve MX) için
ortak girişim hissedarları ile ürün alım sözleşmeleri yapacaktır.
 Taraflar, taşıyıcı ethernet çözümünü yaratmak ve pazarlamak için
gerekli olan bütün fikri haklar ve teknoloji lisanslarını ortak girişime
vereceklerdir.
 Araştırma ve geliştirme ile ilgili olarak, ortak girişim belirli konular için
kendi bütçesi ile donanımlı olacaktır (örneğin, taşıyıcı ethernet
çözümünün özel ürün özelliklerinin geliştirilmesi). Araştırma ve
geliştirme gerekli görüldüğünde ortak girişim tarafından alt 150
yüklenicilere yaptırılacaktır. Ortak girişim aynı zamanda finans,
hukuk, insan kaynakları, bilgi teknolojisi, tesisler v.b. gibi diğer
kurumsal hizmetleri de alt yüklenicilere yaptıracaktır. Ortak girişimin
ana şirketleri, düzenli olarak ortak girişime ilave sorumluluklar
verilmesi hususunu değerlendireceklerdir.
o Mali konular ile ilgili olarak, ortak girişimin karı hissedarlık oranına göre NSN
ve Juniper için sırasıyla % 40 ve % 60 olarak paylaştırılacaktır. Ancak ortak
girişimin mali tablolarını Juniper konsolide edecektir.
Bahse konu ortak girişim sözleşmesi hükümlerinden, kurulması planlanan ortak
girişimin Rekabet Hukuku anlamında bağımsız ve tam işlevsel bir ortak girişim olarak 160
nitelenemeyeceği anlaşılmaktadır. Bilindiği gibi, tam işlevsel bir ortak girişimin söz
konusu olabilmesi için ana şirketlerce ortaklaşa kontrol edilen, ana şirketlerden
bağımsız bir şekilde kendi iktisadi kaynaklarına (sermaye, mal varlığı, iş gücü,
finansman araçları, vs.) sahip olacak şekilde faaliyet gösterebilen ve ana şirketler
arasındaki ve/veya ana şirketlerle ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlamayan bir
yapının mevcut olması gerekmektedir. Dosya konusu ortak girişim bu açılardan
incelendiğinde, üreteceği ürün için gerekli olan bileşenlerini hissedarlarından alması,
üretim sonucunda ortaya çıkan ürününü yine hissedarları vasıtası ile satacak olması,
söz konusu ortak girişimin pazarda bağımsız bir şekilde hareket edecek herhangi bir
şirketten ziyade sadece hissedarlarının kullanımı için üretim yapan bir şirket 170
izlenimini vermektedir. Bunun gibi, ortak girişimin sorumluluklarının ana şirketler
tarafından belirleniyor ve değiştiriliyor olması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi
teşebbüs gibi kendi iktisadi varlıklarına sahip olmaması sebepleriyle de bağımsızlık
kıstası sağlanamamakta, tam işlevsel bir ortak girişimden bahsedilememektedir.
09-52/1250-317
5
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bilgisayarların birbirine bağlanmasını sağlayan, LAN ve WAN olmak üzere iki çeşit
ağ yapısı kullanılmaktadır. Yerel ağ olarak tanımlanan local area network (LAN), aynı
yapı içindeki sınırlı bir alanda birbirine bağlanmış bilgisayarlardan oluşur. LAN'larda
temel amaç, aynı yapı içinde kullanılan bilgisayarların bazı donanımları 180
paylaşmasını, ortak çalışma ortamını sağlayarak zamandan tasarruf edilmesi
sayesinde bilginin hızlı bir şekilde okunması ve işlenmesini sağlamaktır. Geniş alan
ağları olarak tanımlanan wide area network (WAN) ise farklı bölgelerdeki yerel
ağların (LAN) bağlanması sonucu oluşan bilgisayar ağıdır.
Bilgisayarlar arasında hızlı ve güvenli veri aktarımı ihtiyacına cevap veren ethernet
teknolojisi her iki ağ yapısında da kullanılmaktadır. Diğer yerel ağ (LAN)
teknolojilerine kıyasla üretiminin kolay, ucuz, güvenilir ve kullanıcılarının ihtiyaçlarını
karşılaması nedeniyle en yaygın yerel ağ teknolojisi haline gelmiştir. Geniş alan ağı
(WAN)’nda ise Ethernet ile birlikte diğer geleneksel ulaşım teknolojileri de
kullanılmaktadır, ancak ethernet geleneksel ulaşım teknolojilerine (Leased Hat, 190
Asynchronous Transfer Mode (ATM) dayalı hizmetler veya Frame Relay) kıyasla çok
düşük maliyetle üstün şebeke performansı sunmaktadır. Hizmetlerin ethernet
teknolojisi ile gerçekleştirilmesiyle maliyet tasarrufu, performans ve verimlilik artışı,
bilgi işlem teknolojisinde etkinlik, iş koruma geliştirmelerinde ilerleme ve müşteri
hizmetlerinde gelişme sağlanmaktadır. Yerel (LAN) ve geniş alan ağları (WAN) için
ethernet bazlı bağlantıyı seçen işletmeler, müşteri ve çalışanları için tanıtabilecekleri
yeni uygulamalar ve hizmetler için faydalanabileceği kapasite artışı sonucu verimlilik
ve karlılık gibi avantajlar elde etmektedirler.
Geniş alan ağı (WAN)’nda kullanılan metro ethernet teknolojisi sayesinde,
konfigürasyon ihtiyaçları ve bant genişliği problemleri ortadan kalkmakta, internete 200
kolayca ve daha ekonomik olarak erişme imkânı sağlanmakta, bununla birlikte
eskiden kullanılan ve ara bağlantıyı sağlayan bazı cihazlara olan ihtiyaç ortadan
kalkmaktadır. Daha kullanışlı, daha az maliyet ve yatırım gerektiren ve kolayca
kapasite artırımına gidilebilen bir sistemdir.
Çok Protokollü Etiket Anahtarlama (MPLS- Multi Protocol Label Switching), Sanal
Özel Yerel Alan Ağı Servisleri (VPLS-Virtual Private LAN services) ve taşıyıcı
ethernet çözümleri (CE-Carrier Ethernet Solutions) ethernet teknolojisini kullanan
sistemlerdendir.
Bildirime konu işlem ile kurulması planlanan ortak girişimin geliştirmeyi planladığı
ürün, tek bir ağ üzerindeki bütün hizmetleri destekleyen birleştirilmiş bir taşıyıcı 210
ethernet çözümüdür.
Taşıyıcı ethernet çözümleri, genellikle geleneksel ethernetin gelişmiş biçimini
içermekte ve telekomünikasyon ağ sağlayıcılarının müşterilerine ethernet hizmetlerini
vermesini sağlayan ve ethernet teknolojilerini kendi ağlarında kullanmasını sağlamak
için gerekli olan uzantıları içermektedir. Taşıyıcı ethernet, standardize edilmiş, dünya
çapında uyumlu, 1 mbps’den 10 gbps’ye kadar bant genişliğinde taşıma sınıfı
(carrier-class) hizmeti ve ağıdır. Taşıyıcı ethernet ile aynı anda her yerde bulunma ve
ölçeklenebilir olma özelliği olan geniş alan ağı hizmeti sunulmaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgilere dayanarak bildirim konusu işlem bakımından Kanun’un
5. maddesi açısından yapılacak değerlendirmeyi etkilemeyecek olması sebebiyle ilgili 220
ürün pazarı “taşıyıcı ethernet çözümleri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
09-52/1250-317
6
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirimde bulunan taraflarca, uluslararası ürün standartları uyumlamasına ve
şebekeleme ekipmanının birlikte çalışmasına ihtiyaç duyulması ve pazardaki büyük
oyuncuların dünya çapında yatırım yapmaları ve rekabet etmeleri sebebiyle ilgili
coğrafi pazarın bütün dünya olduğu iddia edilmektedir. Ancak 4054 sayılı Kanun’un
uygulama alanının Türkiye ile sınırlı olması ve söz konusu ortak girişim sonucu
üretilmesi planlanan taşıyıcı ethernet çözümleri ürününün tüm Türkiye’de satıldığı ve
dolayısıyla Türkiye pazarının tümünü etkilediği dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir. 230
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İşlemin 4054 Sayılı Kanun Çerçevesinde Niteliği
Yukarıda da belirtildiği gibi NSN ve Juniper arasında kurulması planlanan ortak
girişimin faaliyet alanı, tarafların birbirini bütünleyici ürünlerinin bir araya getirilmesiyle
kapsamlı bir taşıyıcı ethernet çözümünün üretilmesi ve satışına ilişkindir. Bildirim
Formu’nda yer alan bilgilere göre, ortak girişim ertesinde taraflar bağımsız ticari
şirketler olarak kalıp bağımsız ticari kararlar almaya devam edeceklerdir. Ortak
girişimin faaliyet alanı dışındaki ilgili tüm iş alanlarında tarafların birbiriyle aktif
rekabeti devam edecektir. Taraflar, ortak girişimin konusu olan taşıyıcı ethernet
çözümü ve satışı alanında birbiriyle rakip olmayıp bu alanda birbirini tamamlayıcı 240
ürünler üretip satmaktadır. Taraflardan hiçbiri, hâlihazırda tek başına taşıyıcı ethernet
çözümü üretememektedir. Ortak girişim, taraflarca ortak kontrol edilecek, ancak tam
işlevsel (full function) ortak girişim niteliğine haiz olmayacaktır. Taraflar sadece ürün
yönetimi ve araştırma geliştirme planlaması gibi bazı kısmi görevleri ortak girişime
aktaracaklardır.
NSN ve Juniper arasında planlanan işlemin sayılan bu nitelikleri göz önüne
alındığında, işlemin bilinen anlamda klasik bir ortak girişimden ziyade bir stratejik
işbirliği olduğu anlaşılmaktadır. Literatürde stratejik işbirlikleri, iki veya daha fazla
bağımsız şirketin kendi otonomilerini koruyarak, birbirlerine göre rekabet avantajına
sahip oldukları teknoloji, uzmanlık, üretim gibi spesifik faaliyetleri birlikte 250
gerçekleştirmek veya ortak hedeflere ulaşmak amacıyla yaptıkları, basit ticari
sözleşmelerle birleşme-devralma işlemleri arasında yer alan, esnek yapılı ve yeni bir
hukuki varlığın kurulmasını gerektirmeyen (kontrolün el değiştirmesini
gerektirmeyen), sözleşme bazlı anlaşmalar olarak yer almaktadır. Bunun gibi, sadece
bazı ortak girişimler stratejik işbirliği kapsamında olup 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(c)
maddesinde değerlendirilen “amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve
malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve
taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı
veya etkisi olmayan ortak girişimler” stratejik işbirliklerinin kapsamına girmemektedir.
Bu tür ortak girişimler, yoğunlaşma riski taşımaları sebebiyle Kanun’un 7. maddesi 260
çerçevesinde değerlendirilirken stratejik işbirliği niteliğine haiz ortak girişimler
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde incelenmektedir. Stratejik işbirlikleri, taraflar
arasında işbirliği doğurma riski taşıyan ve ayrı bir tüzel kişilik kurulmadan rakipler
arasındaki üretim, dağıtım, ar-ge, promosyon, vb. özellikli konulara yönelik ortak
girişimleri içermektedir. Kanada Rekabet Bürosu’nun “Rekabet Kanunu Çerçevesinde
Stratejik İşbirlikleri” adlı Bülteninde de belirtildiği gibi stratejik işbirlikleri, taraflar
arasında mülkiyet haklarının ve/veya teknik bilgilerin alış verişine sebep olabilse de
ortakların işbirliği konusu dışındaki alanlarda menfaatlerini bağımsızca takip
etmelerine olanak tanımaktadır. Bunun yanında tipik bir stratejik işbirliği, ortakların
09-52/1250-317
7
kendi faaliyetlerinin sadece bir bölümünü kapsamaktadır; örneğin ar-ge, promosyon, 270
dış satışlar, üretim vb. Öte yandan, stratejik işbirlikleri, tek seferlik anlaşmalardan
(one-shot contracts; tek seferlik alım anlaşması gibi) farklılık göstermekte, tarafların
uzun vadeli rekabetçi avantajlarını korumaya yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. Bu
nedenle stratejik işbirliklerinde teknoloji, ürün, süreçler ve/veya müşteri talepleri ve
ihtiyaçları gibi konularda bilgi paylaşımı, tek seferlik basit ticari anlaşmalardan çok
daha fazla olmaktadır. Çoğu stratejik işbirliği, yenilikçi bir şeyler içermektedir:
Ortaklarca yürütülecek yeni bir ar-ge programı, yeni bir ürün, teknoloji ve süreçler
veya yeni bir pazarlama ya da üretim stratejisi gibi. Buradaki “stratejik” vasfı,
işbirliğinin uzun vadeli bir bakış açısına sahip olduğuna, gündelik işlemlerden ziyade
bir yatırımı içerdiğine, mevcut pazarlarda hizmet vermek yerine yenilerini 280
geliştirdiğine ve taraflara rekabet avantajı kazandırmak amacıyla zayıf oldukları
spesifik bir faaliyet alanında yapıldığına işaret etmektedir. Bu özellikleri nedeniyle
stratejik işbirlikleri, genellikle gelecek hakkında bir öngörüde bulunmanın güç olduğu
alanlarda yapılmakta, karın ve riskin taraflarca ortak paylaşılabilmesine imkân
tanıması sebebiyle beklenmedik olayların klasik ticari anlaşmalara veya birleşme ve
devralmalara göre daha rahat biçimde atlatılabilmesini sağlamaktadır.
Stratejik işbirlikleri, rakipler arasında olup olmamasına göre ikiye ve rakip şirketler
arasında kurulan stratejik işbirlikleri ise kendi içinde üçe ayrılmaktadır. Buna göre;
 Tamamlayıcı işbirlikleri (Complementary Alliances): Ortakların farklı alanlarda
uzmanlık ve kaynaklarla katkıda bulundukları ve birbirlerini tamamladıkları 290
işbirlikleridir.
 Arz Paylaşımlı işbirlikleri (Shared-Supply Alliances): Kendi başlarına farklı
ürünler üretseler de işbirliğine benzer katkılar sağlayan ortakların kurdukları
işbirlikleridir. Genellikle ölçek ekonomisini yakalamak için kurulurlar.
 Yarı yoğunlaşma işbirlikleri (Quasi-Concentration Alliances): Benzer ürünler
üreten ve işbirliğine de katkıları benzer olan ortakların kurdukları işbirlikleridir.
Bu tür işbirlikleri, tüm ürün süreçlerini kapsar ve ürün, ortaklar tarafından
birlikte geliştirilir, üretilir pazarlanır.
Dosya konusu işlem bu çerçevede değerlendirildiğinde, NSN ile Juniper arasındaki
işbirliğinin tamamlayıcı stratejik işbirlikleri kapsamında değerlendirilebilecektir. Zira, 300
geliştirilmiş taşıyıcı ethernet çözümü üretimine yönelik olan bu işbirliğinde taraflar
birbirinden farklı alanlarda katkıda bulunacak, işbirliği kapsamı dışındaki alanlarda
birbirleriyle rekabet edecek ve işbirliği kapsamındaki konularda birbirlerini
tamamlayacaklardır. Buna göre planlanan taşıyıcı ethernet çözümü, NSN’ye ait
metro erişim ürünü, Juniper’e ait metro toplama ürünü ile NSN tarafından geliştirilen
“tek tık” ağ yönetim sistemi olmak üzere üç bileşene dayanacaktır. NSN, metro erişim
işi ve ağ yönetim sistemlerinde faaliyet gösterirken Juniper metro toplama işinde
faaliyet gösterecektir. İşbirliği kapsamında bir araya getirilecek bu bileşenlerden her
birinde NSN veya Juniper, kendi pazarında göreli olarak güçlü veya avantajlı bir
konuma sahiptir. İşbirliği konusu olan kapsamlı taşıyıcı ethernet çözümleri, tipik bir 310
stratejik işbirliğinde olduğu gibi yeni bir pazar olup taraflar açısından öngörü
yapmanın güç olduğu bir yapı sergilemektedir. Bu özellikleri sebebiyle NSN ve
Juniper arasındaki dosya konusu işlem, Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir
stratejik işbirliği niteliğindedir.
Aşağıda, bu işleme yönelik olarak BTK’nın ve pazardaki rakip firmaların görüşlerine
yer verilecek ve daha sonra işlem Kanun kapsamında değerlendirilecektir.
09-52/1250-317
8
H.4.2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesinin, "Rekabet Kurulu,
elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde,
birleşme ve devralmalara ilişkin olarak vereceği kararlar da dahil olmak üzere 320
elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak vereceği tüm kararlarda öncelikle
Kurum'un görüşünü ve Kurum’un yapmış olduğu düzenleyici işlemleri dikkate alır"
şeklindeki ikinci fıkrası uyarınca BTK’dan istenilen görüşe istinaden Kurumumuza
gönderilen yazıda Nokia Siemens Networks B.V. ile Juniper Networks B.V.’nin BTK
tarafından yetkilendirilmiş işletmeciler olmaması ve menfi tespit hususunun 4054
sayılı Kanun maddeleri kapsamında düzenlenmiş olması nedeniyle konunun Rekabet
Kurumu tarafından değerlendirilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
H.4.3. Pazardaki Rakiplerin Görüşleri
Taşıyıcı etherneti (CE çözümleri) pazarının Türkiye’de ve dünyada göreli olarak yeni
bir pazar olması ve tarafların kendi pazarlarında güçlü, büyük oyuncular olmaları 330
sebepleriyle yapılması planlanan işbirliğinin rekabet üzerindeki olası etkileri, tarafların
ana pazarlarında faaliyet gösteren rakip firmalardan öğrenilmeye çalışılmıştır. Bu
çerçevede, ilgili firmaların Türkiye’de hangi pazarlarda faaliyet gösterdikleri, bu
pazarlardan hangilerinde NSN ve Juniper ile rakip oldukları, işbirliğinin ilgili ya da
etkilenen pazarlarda mevcut veya potansiyel olarak giriş engelleri yaratıp
yaratamayacağı, işbirliği kapsamı dışında olan ve taşıyıcı ethernet çözümleri pazarı
dışında kalan etkilenen pazarlarda gizli işbirliklerini kolaylaştırıp
kolaylaştıramayacağı, bu pazarlarda yoğunlaşma yaratılması veya rekabetin
engellenmesi halleri başta olmak üzere rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu
herhangi bir duruma yol açma potansiyeline sahip olup olmadığına ilişkin bilgi talep 340
edilmiştir. Rakip firmaların konuya yönelik ifadelerine aşağıda yer verilmektedir.
a) NEC’in Görüşü
Gönderilen yazıda, NEC Australia Pty Ltd’nin önde gelen Telekom operatörleriyle
sabit geniş bant erişim sistemleri ve diğer sistemler için oldukça önemli sözleşmeler
yapmış olduğu, Türkiye’de ise NEC’in Türk Telekom A.Ş.’ye ait şebekenin yaklaşık
2,000,000 port kapasitesiyle 2. büyük xDSL sistem sağlayıcısı olup pazarın yaklaşık
%(….)’una sahip olduğu, Türkiye’deki diğer sabit operatör olan Tellcom firmasıyla da
halen devam etmekte olan Juniper sistemleri sözleşmesi bulunduğu, Tellcom
firmasına Juniper firmasıyla tam ve rekabetçi bir çözüm paketi sağlanarak sabit geniş
bant xDSL erişim sistemleri temini için işbirliği yapıldığı ve yaklaşık 1 milyon ABD 350
Doları büyüklüğünde sistem çözümü geliştirildiği, öte yandan NSN ile daha çok
telekomünikasyon erişim sistemleri (MSAN) pazarında rekabet halinde oldukları,
NSN ve Juniper arasında gerçekleştirilmesi planlanan OG işleminin NEC’e olan
mevcut taahhütleri doğrudan veya dolaylı olarak etkilememesi ve Juniper firmasının
bu konuda taahhütte bulunması gerektiği, aksi durumun Türkiye’de operatörlük
yapan müşteriler için olumsuz sonuçlar doğuracağı ifade edilmektedir.
b) Huawei’nin Görüşü
Huawei’den gelen farklı tarihlerdeki yazılarda birbiriyle çelişen bazı ifadeler
bulunmakla birlikte genel olarak, şirketlerin Türkiye’de telekomünikasyon ekipmanları
ve altyapı donanımı, yazılım, teknoloji geliştirme ve bunlarla ilgili her türlü hizmet 360
tedariki alanlarında faaliyet göstermekte olduğu, özellikle
- GSM (ikinci jenerasyon) ve UMTS (üçüncü jenerasyon) telekomünikasyon hizmet
ve ekipman tedariki,
09-52/1250-317
9
- IP DSLAM DSL erişim şebekesi
- DWDM transmisyon ürünleri
- MSAN erişim şebekesi
- 3G data kartları
- Hizmet ve yazılım
alanlarında pazar payı oluşturdukları ifade edilmektedir. İşbirliğinin rekabete olumlu
ve olumsuz etkilerine yönelik olarak şirket tarafından gönderilen ilk yazıda NSN ve 370
Juniper arasındaki işbirliğinin iki şirketin taşıyıcı etherneti ve network yönetimi
portföyünü birleştirerek daha toparlanmış ve rekabetçi ürünlerin gelişimini
hızlandıracağı, iki şirket arasında daha sonra optik transmisyon ve kurumsal data
iletişimi alanlarında işbirliği zemini yaratabileceği, ortak girişimin pazar lideri Cisco ve
Alcatel-Lucent için bazı zorluklar ve bariyerler oluşturabileceği, işbirliğinin Cisco,
Ericsson ve ZTE arasındaki mevcut rekabeti engelleyici rol oynama potansiyeline
sahip olduğu, bu işbirliğinin veri ve optik alanda ve özellikle MPLS Ethernet ve mobil
geniş bant alanlarında güçlü hale getireceği ve bu alanlardaki rekabete olumsuz
etkilerinin olabileceği belirtilmiştir. Rekabetin engellenmesine yönelik endişelerin
daha ayrıntılı ve somutlaştırılarak açıklanması talebi üzerine daha sonra Kuruma 380
gönderilen yazıda ise bunlara ek olarak oluşturulacak işbirliğinin rekabete olumlu
veya olumsuz etkisi olup olmayacağı hususunda şu an itibariyle çok net bir çıkarımda
bulunmanın mümkün olmadığı, bununla birlikte rekabete olumsuz etkisinin
olmayacağının tahmin edildiği ifade edilmektedir.
Huawei’nin Türkiye’de NSN ve Juniper ile rekabet ettiği pazarlar ve buralardaki pazar
payları aşağıdaki tabloda yer aldığı gibi belirtilmektedir.
Tablo 1: Huawei’nin NSN ve Juniper ile Rakip Olduğu Pazarlar ve Payları
Türkiye
Pazarı
Core and High
End Router1
(%)
BRAS2 (%) SDH3 (%) DWDM4 (%) Metro
Ethernet (%)
Huawei (….) (NE40 E,
NE5000E)
(….) (….) (….) (….)
Juniper (….) (T640) (….) (….) (….) (….)
NSN (….) (….) (….) (….) (….)
c) Alcatel-Lucent’in Görüşü
İlgili yazıda , Alcatel-Lucent’in Türkiye’de faaliyet gösterilen tüm alanlarda NSN ile
taşıyıcı etherneti ve IP/MPLS çözümleri alanlarında ise Juniper ile rekabet halinde 390
olduğu, NSN ve Juniper arasında kurulması planlanan işbirliğinin ilgili ya da etkilenen
pazarlarda fiili veya potansiyel giriş engeli yaratmayacağı, işbirliğinin kapsamı
dışında olan ve taşıyıcı etherneti dışında kalan etkilenen pazarlarda gizli işbirliklerini
kolaylaştırıcı etkisi olmayacağı, bu pazarlarda yoğunlaşma yaratılmasına ya da
rekabetin engellenmesine yol açmayacağı, dolayısıyla rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı
veya bozucu herhangi bir duruma yol açma potansiyeline sahip olmadığı ifade
edilmiştir. Alcatel-Lucent’in Türkiye’deki faaliyet alanları ve bu alanlardaki pazar
payları ise aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.

1 Ana ve Üst Uç Yönlendirici
2 Broad Band Remote Access Server; Geniş bant uzaktan erişim sunucusu
3 Synchronous Digital Hierarchy; Eşzamanlı dijital hiyerarşi
4 Dense Wavelength Division Multiplexing; Yoğun Frekans Bölüşümü Çoğullama
09-52/1250-317
10
Tablo 2 : Alcatel-Lucent’in Faaliyet Alanları ve Pazar Payları (%)
Santral ve Erişim Sistemleri (….)
IP/MPLS (….)
Optik (….)
Satış Sonrası Hizmetler (….)
Uygulamalar (….)
d) Cisco’nun Görüşü 400
Cisco tarafından gönderilen yazıda, Cisco’nun ortak girişim hakkında detaylı bilgiye
sahip olmadığı, bu sebeple görüşünü NSN ve Juniper’ın kamuya açık birleşik basın
açıklamasına dayalı olarak oluşturduğu, Türkiye pazarının detaylı analizinin
kendilerinde bulunmadığı, pazar payı tahminlerinin Avrupa, Ortadoğu, Afrika (EMEA
bölgesi) verilerine dayandığı, Cisco’nun Türkiye’de veri, ses, video ağı oluşturulması
için iletişim ekipmanları tedarik etme faaliyetiyle uğraştığı, ürünleri arasında
anahtarlar, yönlendiriciler, internet protokolü üzerinden ses kullanan (VOIP) telefon
ürünleri, kablosuz yerel alan ağları (LAN), kapsamlı alan ağları (WAN) ürünleri,
birleştirilmiş bilgi işlem sistemleri ve ilgili yazılım ve servislerin bulunduğu, iletişim
ekipmanları pazarında Cisco’nun tahmini pazar payı toplamının EMEA bölgesinde 410
%(….), dünyada ise %(….) civarında olduğu, NSN ile Juniper arasındaki ortak girişimin
taşıyıcı ethernetiyle ilgili konusu itibariyle Cisco ile rekabet etmesinin muhtemel
olduğu, taşıyıcı etherneti pazarında (taşıyıcı etherneti anahtarı, IP kenar ve merkez
yönlendiricileri, SONET/SDH ekipmanı, WDM ekipmanı alanlarında) Cisco’nun pazar
payının EMEA bölgesinde tahminen %(….), dünyada ise %(….) olduğu, Juniper, NSN
ve Cisco’nun iletişim ekipmanlarının satışı pazarında ve özellikle taşıyıcı etherneti
çözümleri satışı pazarında birbirlerine rakip oldukları, taşıyıcı etherneti pazarında
NSN ve Juniper’ın görece orta ölçekli konumda olmaları ve bu pazarın rekabetçi
yapısı sebepleriyle planlanan işbirliğinin rekabeti engelleyici ya da kısıtlayıcı herhangi
bir endişe yaratacağına dair çok az sebebin olduğu, ortak girişimin taraflarının 420
taşıyıcı etherneti pazarındaki toplam paylarının %(….) civarında olacağı, ortak
girişimim Alcatel-Lucent, Huawei, Nortel, Fijitsu, NEC, Ericsson, Hitachi, ADVA,
Tellabs, Extreme Networks, Foundry Networks, Ciena ve Cisco ile yoğun rekabet
halinde olacağı, taşıyıcı etherneti çözümleri alıcılarının ekipman satıcılarından
rekabetçi koşullar elde etmek için ihale yada diğer alım süreçlerini kullanan temel
iletişim hizmeti sağlayıcıları olduğunu Cisco’nun tecrübesinin gösterdiği, bunların
pazarlık güçlerini kullanmalarının pazarın rekabetçi kalmasını sağladığı, taşıyıcı
etherneti pazarının göreli olarak yeni bir gelişme olduğu, ethernetin geçmişte
yalnızca yerel alan ağlarında kullanılmış bir teknoloji olduğu, bunun kapsamlı alan
ağında kullanılmasının müşterinin yararına olacak şekilde maliyetleri düşürücü ve ağ 430
verimliliğini arttırıcı potansiyele sahip olduğu, iletişim hizmeti sağlayıcılarının kendi
ağlarını kurma, geliştirme ve güncelleme sürecinde taşıyıcı etherneti kullanmaya
başlamalarının bu ürünlere olan talebi, rakiplerin de pazara girişini veya ilerlemesini
teşvik edeceği, bağımsız analizcilerin iletişim servisi sağlayıcılarının taşıyıcı
ethernete yatırımlarının telekom sektörüne yapılan tüm yatırımlardan daha hızlı
büyüdüğünü ifade ettikleri, analistlerin servis sağlayıcıların taşıyıcı ethernet
teknolojisindeki yatırımlarının 5 yıl içerisinde %69 artacağını belirttikleri, 2008 yılında
18 milyar $’dan 2013 yılında 30,4 milyar $’a yükseleceğinin öngörüldüğü, bu sebeple
taşıyıcı etherneti pazarına yeni oyuncuların girdiği (örneğin Redback Networks’ün
2008’de bir taşıyıcı etherneti ürün çeşidini piyasaya sürdüğü) ve mevcut satıcıların da 440
ürünlerinin çeşitliliğini arttırdığı (örneğin Alcatel-Lucent’in bu yılın başında yeni ürün
ve servis yeterlilikleri sunmak üzere yeni bir taşıyıcı etherneti çözümünü piyasaya
sunduğu), taşıyıcı ethernet ekipmanı satıcıları arasındaki bu rekabetin ağ ürünlerinin
09-52/1250-317
11
yaygın ethernet (IEEE 802.3) ve internet protokolü standartları gibi sanayi
standartları bazında veri alışverişinde bulunması sebebiyle arttığı, tüm bu
sebeplerden ötürü Cisco’nun, ortak girişimin rekabet hukuku endişesi gündeme
getirmesini olası görmediği belirtilmiştir.
H.4.4. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Bildirim Formu’nda, NSN ile Juniper arasında gerçekleştirilecek olan işbirliğine
öncelikli olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında menfi tespit verilmesi talep 450
edilmektedir. Tarafların bu talebi göz önüne alındığında, taraflardan her ikisinin de
telekomünikasyon pazarında faaliyet gösteren ve kurulacak stratejik işbirliğinin
kapsamı dışındaki konularda birbirleri ile rakip olarak kalacak şirketler olduğu gerçeği
dikkat çekmektedir. Literatürde de rakipler arasındaki stratejik işbirlikleri, tarafların
önemli pazar paylarına sahip olmaları ve pazarı kapatma, arz ya da fiyat tespiti,
bölge paylaşımı, taşma etkisi5 vb. riskleri taşımaları, tarafların rekabeti engelleyici
gizli niyetleri için bir kılıf veya uyumlu eyleme girebilmeleri için bir unsur olarak
kullanılabilmeleri ve tarafların birbirleri ve rakipleri hakkındaki gizli bilgilere
ulaşılmasını kolaylaştırmaları sebepleriyle daha dikkatli olarak ele alınmaktadır.
Bunun gibi, NSN ve Juniper arasındaki stratejik işbirliğine yönelik olarak pazarda 460
faaliyet gösteren rakiplerden gelen görüşlerde çoğunlukla işbirliğinin rekabeti
engelleyici ve/veya kısıtlayıcı etkilere sahip olmayacağı, tam tersine pazarda bir
gelişme yaratacağı belirtilmekle beraber, Huawei tarafından gönderilen görüşlerden
ilkinde, bu işbirliğinin tarafları veri ve optik alanlarında ve özellikle MPLS Ethernet ve
mobil geniş bant alanlarında güçlü hale getirerek bu alanlardaki rekabetin
kısıtlanabileceği endişesi dile getirilmektedir. 4054 sayılı Kanun açısından ise
Kanun’un 4. maddesine göre “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar,…hukuka aykırı ve yasaktır.” 470
Dosya konusu işlem bu veriler ışığında değerlendirildiğinde, gerçekleştirilecek olan
stratejik işbirliğinin rakip teşebbüsler arasında (iletişim ekipmanları satışı ve taşıyıcı
etherneti pazarlarında) olması, işbirliği kapsamındaki pazar ile tarafların kendi
pazarlarının birbirinden tamamen bağımsız, ayrık pazarlar olmaması bilakis yakın ve
ilişkili pazarlar olması, ortak girişimin faaliyet gösterdiği pazarın tarafların pazardaki
konumunu etkileyecek ve güçlendirecek nitelikte olması, tarafların birbirleriyle
potansiyel rakip oldukları bir alana yönelik olarak ortak girişim oluşturmaları ve ortak
girişim faaliyeti dışında bu alanda faaliyet göstermeyeceklerini taahhüt ederek
aralarındaki potansiyel rekabeti kısıtlamaları sebepleriyle başvuru konusu işbirliğine
Kanun kapsamında menfi tespit belgesi verilememektedir. 480
H.4.5. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde “Kurul, aşağıda belirtilen şartların tamamının
varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri
kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar
verebilir” denilerek muafiyet şartlarını belirlemektedir. Aşağıda, Kanun’da belirlenen
dört şart çerçevesinde taraflar arasındaki stratejik işbirliğinin muafiyet
değerlendirmesine yer verilmektedir.

5 Stratejik işbirliğinin yapıldığı alanda meydana gelen etkilerin bu alanın dışına da etki etmesi. İşbirliğinin
kapsamı dışında olmakla birlikte işbirliği ile ilgili alanlarda faaliyet gösteren taraflar arasında veya tarafların
rakip oldukları başka pazarlarda rekabeti azaltıcı etki yaratılması durumuna işaret etmektedir.
09-52/1250-317
12
a. Malların Üretimi veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
Bildirim Formu’nda yer verilen bilgilere göre, işbirliği sayesinde toplulaştırılmış ve 490
tamamen birlikte çalışılabilir taşıyıcı ethernet çözümü geliştirilecek, böylece esnek
erişim ve tek bir ağ üzerinde işletmelerin (kiralık hatlar, VNP, PtMP gibi teknolojilerin),
hane halkının (IPTV, VoD, VoIP, Internet gibi teknolojilerin) geniş bant hizmet
kullanımı ve mobil verilerin (mobile backhaul; 2G, 3G, Wimax, LTE gibi teknolojilerin)
toplanması sağlanacaktır. Bu noktadan noktaya taşıyıcı ethernet çözümü, dışsal ve
dağıtılmış şekilde temin edilen yayılma içerecek, hizmet sağlayıcılar için tüm
hizmetleri tek bir ağ üzerinden destekleyecektir. Bu ürün, şu ana kadar piyasaya
sunulmamış kapsamlı bir çözüme yönelik yeni bir ürün olacak ve taraf şirketler bu
özelliklere sahip birlikte çalışabilir taşıyıcı ethernet çözümü ürününü geliştiren ilk
şirketler olacaktır. 500
b. Tüketici Yararı
Bildirim Formu’nda, geliştirilecek taşıyıcı ethernet çözümünün daha yüksek
düzeylerde hizmet kalitesi ile taşıyıcı ethernet üzerinden daha geniş ve hizmet
uygulama çeşitleri için daha geniş bant ile ilgili olarak pazardan artarak gelen talebe
bir yanıt olacağı, bu nedenle taşıyıcı ethernet çözümünün hizmet sağlayıcıların işini
kolaylaştıracağı ve onlar için ekstra değer (tek tık yaklaşımı) yaratacağı
belirtilmektedir.
Öte yandan, Cisco’nun Kuruma gönderdiği yazıda ethernetin geçmişte yalnızca yerel
alan ağlarında kullanılmış bir teknoloji iken bunun kapsamlı alan ağında
kullanılmasının müşterinin yararına olacak şekilde maliyetleri düşürücü ve ağ 510
verimliliğini arttırıcı potansiyele sahip olduğu, iletişim hizmeti sağlayıcılarının kendi
ağlarını kurma, geliştirme ve güncelleme sürecinde taşıyıcı etherneti kullanmaya
başlamalarının bu ürünlere olan talebi, rakiplerin de pazara girişini veya ilerlemesini
teşvik edeceğine dikkat çekilmektedir.
Bu açılardan, inceleme konusu işbirliğinin tüketiciye yarar sağlayacak yenilikçi
çözümler getireceği kanaatine varılmıştır.
c. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
Infonetics Araştırma Enstitüsü (Infonetics)’nün “Hizmet Sağlayıcısı Yönlendiricileri ve
Anahtarları Raporu” (HSYA) ve “Mobil Backhaul Ekipmanı, Kurulu Baz ve Hizmetler
Raporu” (MBEKBH)ndaki verilere göre, 2008 yılında taraf şirketlerin hizmet 520
sağlayıcılar için taşıyıcı ethernet çözümlerine ilişkin dünya çapındaki pazar payı
%(….)’in altındadır. EMEA ülkeleri (Avrupa, Orta Doğu ve Afrika) baz alındığında ise
toplam pazar payı %(….)’yi geçmemektedir. Öte yandan Türkiye’de, NSN son üç yıl
içerisinde herhangi bir taşıyıcı ethernet ürünü satmamıştır, dolayısıyla pazar payı
sıfırdır. Juniper’ın ise Türkiye’deki pazar payına ilişkin mevcut bilgi bulunmamakla
birlikte tahmini pazar payının %(….)’in altında olduğu, 2006 ve 2007 yıllarında şirketin
taşıyıcı ethernet ürünlerine ilişkin hiç satışının bulunmadığı, 2008 yılında ise minimal
düzeyde (478.800 TL6) ciro elde ettiği bildirilmiştir.
Bildirim Formu’nda Infonetics raporlarına göre, taşıyıcı ethernet çözümleri pazarında
faaliyet gösteren rakip şirketlerin dünya çapındaki pazar payları aşağıdaki şekilde 530
sunulmaktadır. Söz konusu teşebbüsler Türkiye’de de faaliyet göstermektedir.

6 315.000 ABD Doları TCMB’nin 31.12.2008 tarihli ABD Doları/TL kuru baz alınarak çevrilmiştir.
09-52/1250-317
13
Tablo 3 : İlgili Ürün Pazarındaki Rakiplerin Dünya Çapındaki Pazar Payları
Şirket Pazar Payı (%)
Cisco (….)
Alcatel (….)
Tellabs (….)
NEC (….)
Huawei (….)
Yukarıda da belirtildiği gibi, Cisco tarafından sunulan bilgilerde ise taşıyıcı ethernet
çözümü (taşıyıcı etherneti çözümü) pazarında Cisco’nun EMEA bölgesindeki pazar
payı %(….), dünyadaki payı ise %(….) olarak bildirilmiştir. Pazar payı verileri arasında
oluşan bu farkın Cisco’nun yazısında belirtildiği gibi pazarı tanımlamanın
zorluğundan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Zira Bildirim Formu’nda da,
tarafların sunduğu pazar paylarını HSYA Raporunda tanımlandığı gibi ethernet girişi
taşıma bileşenlerinin %100’ünü ve MBEKBH Raporunda tanımlandığı gibi ethernet
bakır ve fiber ekipman hacminin %65’ini kullanarak hesapladıkları, HSYA Raporu’nun 540
ethernet bazlı mobil veri (backhaul) hizmetleri segmentini kapsamadığı, bu bölümün
MBEKBH Raporu’nda Ethernet, bakır ve fiber ekipmanı pazarı segmentinde
kapsandığı, bu iki segment arasında Infonetics’in %5’den az çakışma olduğu
yönündeki öngörüsüne rağmen tarafların %35 örtüşme olduğunu düşünerek önlem
almak amacıyla MBEKBH Raporu’nda belirtilen toplam pazar hacminin sadece
%65’ini ilgili ürün pazarına dahil etmeyi tercih ettikleri belirtilmekte, bu durumun
taşıyıcı ethernet çözümünün tam bir yeni ürün olmasından çok hâlihazırda sunulan
ürünlerin geliştirilmiş hali olmasından kaynaklandığı vurgulanmaktadır. Her
halükarda, işbirliğinin taraflarının pazar payları toplamı, pazarın önemli bir bölümünde
rekabetin ortadan kalkmasına yol açacak büyüklükte değildir. Geliştirilmiş taşıyıcı 550
ethernet çözümleri yeni bir pazar olmasına rağmen, talep olduğu takdirde pazara
giriş yapabilecek küresel şirketler mevcuttur. Bunun gibi, pazara giriş engeli niteliği
taşıyacak herhangi bir yasal, ekonomik vb. koşul söz konusu değildir. Ethernet
pazarının yenilikçi ve hızlı değişen bir teknolojiye sahip olması, pazardaki rekabeti ve
değişimi arttıran bir unsurdur. Öte yandan, müşteri sadakatinin düşük olması, daha
düşük fiyata ve maliyete ürünlerini sunan üreticilerin pazara girişini
kolaylaştırmaktadır.
Açıklanan bu sebeplerle dosya konusu işbirliğinin pazarda rekabeti önemli ölçüde
kısıtlayacak nitelik taşımadığı kanaatine varılmıştır. Nitekim rakip teşebbüslerin
görüşleri de bu öngörüyü desteklemektedir. 560
d. Rekabetin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması
Yukarıda sunulan gerekçeler sebebiyle ilgili pazarlarda rekabetin, işlemin
gerektirdiğinden daha fazla sınırlanmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Taraflar
arasındaki Ortak Girişim Sözleşmesi’nde düzenlenen rekabet yasakları dışında gerek
Ortak Girişim Sözleşmesi’nde ve gerekse Şirket Kuruluş Sözleşmesi’nde pazardaki
rekabeti kısıtlamaya yol açacak herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Taraflar arasındaki rekabetin sınırlanmasına ilişkin olarak ise Ortak Girişim
Sözleşmesi’nin rekabet yasağı ile ilgili 4.6 nolu maddesi özellikle (a) bendi hükümleri,
aşağıdaki şekilde düzenlenmektedir.
“Rekabet Etmeme Süresinde hiçbir Hissedar tek başına veya herhangi bir 570
Kişiyle birlikte veya o Kişinin adına, bir Rakip Çözümü kamuya açıklamayacaktır
veya başka şekillerde genel kullanıma sunmayacaktır (“Rakip Faaliyet”) ve
bütün İştiraklerinin de bu şekilde hareket etmesini sağlayacağını diğer
09-52/1250-317
14
Hissedara taahhüt etmektedir. İşbu Sözleşmenin amaçları bakımından “Rakip
Çözüm”, (i) özellikleri ve/veya işlevleri bakımından taşıyıcı ethernet çözümüne
ana hatlarıyla denk olan, ve (ii) özellikle TDM, ATM, Çerçeve Aktarıcı veya
Senkronize Ethernet Arabirimleri içeren, entegre taşıyıcı ethernet erişimi (bu
terim “Taşıyıcı Ethernet Çözümü” tanımında geçmektedir) anahtarlarının,
taşıyıcı ethernet birleştirme (bu terim “Taşıyıcı Ethernet Çözümü” tanımında
geçmektedir) anahtar yönlendiricilerinin ve ağ yönetim sisteminin arz edilmesi 580
anlamındadır.”
Anılan maddenin devamında ise işbirliğinde olan teşebbüslerin açıklamaması
gereken ve işbu oluşumun esasını ilgilendiren faaliyetler sıralanarak, rekabet
etmeme hükmünün geçerli olduğu işlemler sayılmıştır. Ayrıca yine aynı madde
altında rekabet yasağına ilişkin bağlayıcı hükümlere yer verilmiştir.
Bildirim formunda, ortak girişim sözleşmesi içerisinde rekabet yasağı getirilmesinin
amacı şu şekilde ifade edilmiştir;
“Bu anlamda taraflara getirilen kısıtlamalar, ortak girişimin başarılı bir biçimde
görevlerini ifa edebilmesini temin etmek için asgari düzeyde gerekli olan
kısıtlamayı aşmamaktadır. Özellikle, Ortak Girişim Sözleşmesi, tarafların 590
birbiriyle ve ortak girişimle, ortak girişimin faaliyet alanı içinde rekabet etmesini
engelleyen bir rekabet etmeme maddesi içermektedir. Rekabet etmeme hükmü
tarafların, ortak girişime gerekli olan bütün vasıtaları ve know-how’ı tamamiyle
temin etmelerini ve aynı zamanda taraflar arasında iyi niyetin oluşmasını
sağlamaktadır ve ilgili tarafın ortak girişimdeki yatırımlarını ve menfaatlerini,
tarafların devredilen know-how ve müşteri portföyüne ayrıcalıklı erişimi ile ortaya
çıkması kolaylaşabilecek rekabetçi davranışlara karşı korumaktadır.
Taraflar ortak girişim içerisinde know-how benzeri tüm bilgi birikimlerini ve
kaynaklarını birleştirerek, hiç birisinin tek başına yaratamadığı taşıyıcı ethernet
çözümü sunulmasını sağlamaya çalışmaktadırlar. Ayrıca, taraflardan hiç birisi, 600
hâlihazırda, ortak girişimin satacağı çözümle mukayese edilebilir kapsamlı bir taşıyıcı
ethernet çözümünün dağıtımını yapmamaktadır. Bildirim Formu’nda ifade edildiği
üzere, rekabet etmeme hükmü olmadan taraflardan hiçbirisi ortak girişime girmek
istemeyecek ve ortak girişime, taşıyıcı ethernet çözümünün oluşturulması ve
pazarlanması için kendi know how’ına ve yöntemlerine erişim sağlamayacaktır. Bu
nedenlerle, rekabet etmeme hükmünün taşıyıcı ethernet çözümünün yaratılması ve
hizmet sağlayıcıları gibi müşterilerin önemli ölçüde faydalanacakları yeni bir ürünün
piyasaya sunulması için zorunlu olduğu ifade edilmektedir.
Rekabet yasağı maddesinde yer alan “rekabet etmeme süresinde..” ifadesinden,
rekabet yasağı süresi net olarak anlaşılamamakla birlikte, Ortak Girişim Sözleşmesi 610
Madde 1.1.’de bu ortak girişim ile amaçlanan faaliyetlerin bitirilme takvimleri yer
almaktadır. Bu anlamda “Rekabet Etmeme Süresi” tasarlanan işlemin kapanış
anından amaçlanan faaliyetlerin bitirilmesinin düşünüldüğü 2013 yılı sonuna kadar
olacağı dolaylı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu sürenin ortak girişimin amaçlanan
faaliyetlerinin süresiyle eşdeğer olduğu, bu faaliyetlerin bitiminden sonraki süreyi,
kapsamadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle rekabet yasağı hükmünün süre bakımında
makul olduğu kanaatine varılmaktadır.
Yukarıda anlatılanlar ışığında, rekabet etmeme yükümlülüğünün, ortak girişimin
gerçekleşmesi ile doğrudan ilgili ve bunun için gerekli ve ortak girişimin kapsadığı
taşıyıcı ethernet çözüm ile ilgili faaliyetler ile sınırlı olduğu, bu ortak girişim ile 620
tarafların hâlihazırda veya gelecekte öngörülebilir rakip oldukları herhangi bir iş
09-52/1250-317
15
alanına girmedikleri, rekabet etmeme yükümlülüğünün sadece çözüm ile ilgili olduğu
ve yalnızca ortak girişimin, Ortak Girişim Sözleşmesi uyarınca faaliyet göstereceği
ürünler ve bölgeler ile ilgili olduğu, ayrıca rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin
çözüm ortaklığının bitimine kadar olduğu ve bunun dışındaki herhangi bir iş alanını
kapsamadığı göz önüne alındığında, Ortak Girişim Sözleşmesinin 4.6 numaralı
maddesinde düzenlenen rekabet etmeme maddesinin ortak girişim süresince işlemin
gerçekleşmesi için doğrudan ilgili ve gerekli olduğu, bu nedenle, Ortak Girişim
işleminin ayrılamaz bir parçası olarak zorunlu ve makul sayılabilecek bir sınırlama
olduğu kanaatine ulaşılmıştır. 630
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Nokia Siemens Networks B.V. ve Juniper Networks B.V. tarafından kurulması
planlanan ortak girişime 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi
tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşılaması
nedeniyle, bildirim konusu işleme bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy