Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-56/1338-341

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-2-95 (Nihai İnceleme)
Karar Sayısı : 09-56/1338-341
Karar Tarihi : 18.11.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Ekrem KALKAN, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Evrim
Özgül KAZAK, Ekrem SOLMAZ, Özgür Can ÖZBEK, Hatice
YAVUZ
C. BİLDİRİMDE : - Ordu Yardımlaşma Kurumu
BULUNAN Temsilcisi: Av. Faruk PETRİÇLİ 20
Ziya Gökalp Cad. No: 64 Kurtuluş/Ankara
- Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK
Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Ordu Yardımlaşma Kurumu.
Ziya Gökalp Cad. No: 64 Kurtuluş/Ankara
- Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Çakmak Mah. Balkan Cad. No:49 Casper Plaza Kat:1
Ümraniye/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Lafarge Aslan Çimento A.Ş., Lafarge Ereğli Çimento San. 30
ve Tic. A.Ş. ve Lafarge Beton A.Ş. şirketlerindeki Financiere Lafarge SAS,
Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ile hissedar gerçek kişilere kayıtlı
hisselerin Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.5.2009 tarih ve 3434 sayı ile giren
bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 24.6.2009 tarih ve 2009-2-95/Öİ-
09-HB sayılı Ön İnceleme Raporu, 1.7.2009 tarih ve 09-31 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek, işlemin nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Anılan Rekabet 40
Kurulu Kararı ve konu ile ilgili gerekli bilgi ve belgeler, işlemin tarafları adına
başvuruyu yapan temsilcilere 3.7.2009 tarih ve 2746 ile 2752 sayılı yazılar ile tebliğ
edilerek, 30 gün içerisinde ilk yazılı savunmalarını yapmaları istenmiştir. Taraflarca
gönderilen birinci yazılı savunma Kurum kayıtlarına 30.7.2009 tarih ve 5419 sayılı
09-56/1338-341
2
yazı ile intikal etmiştir. Nihai inceleme sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde hazırlanan 02.11.2009 tarih ve 2009-2-95/Nİ-09-HB sayılı Nihai
İnceleme Raporu, taraflara ve Rekabet Kurulu’na 3.11.2009 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Söz konusu Nihai İnceleme Raporu üzerine taraflarca gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 6.11.2009 tarih ve 7931 sayıyla intikal eden dilekçe üzerine hazırlanan
6.11.2009 tarih ve 2009-2-256/BN-09-HB sayılı Bilgi Notu ile Rekabet Kurulu’na 50
sunulmuştur. 2.11.2009 tarih ve 2009-2-95/Nİ-09-HB sayılı Nihai İnceleme Raporu,
9.11.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/460 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-56 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
 Lafarge Aslan Çimento A.Ş., Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve
Lafarge Beton A.Ş. şirketlerindeki Financiere Lafarge SAS, Agretaş Agrega
İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı hisselerin OYAK
tarafından devralınmasına ilişkin olarak yapılan başvurunun Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir devir işlemi olduğu, 60
 Lafarge Beton A.Ş. şirketindeki Lafarge Aslan Çimento A.Ş., Financiere
Lafarge SAS, Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve hissedar gerçek
kişilere kayıtlı hisselerin OYAK tarafından devralınmasına, belirlenen
pazarlarda bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak veya
hakim durumunu güçlendirerek etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurabilecek bir işlem olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesine göre izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı,
 Lafarge Aslan Çimento A.Ş. ve Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic. A.Ş.
şirketlerindeki Financiere Lafarge SAS, Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic.
A.Ş., Lafarge Aslan Çimento A.Ş. ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı hisselerin 70
OYAK tarafından devralınmasına, çimento ilgili ürünü için Lafarge Ereğli
merkez alınarak belirlenen Zonguldak ili pazarında ve OYAK Bolu merkez
alınarak belirlenen Bolu ve Düzce bölgesinden oluşan pazarda; bir veya
birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak veya hakim durumunu
güçlendirerek etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurabilecek bir işlem olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
göre izin verilmesinin mümkün olmadığı,
 Bununla birlikte taraflarca yapılan ve tarafımıza bildirilen Tadil Protokol’ün de
yer verilen “Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’nin sahip olduğu Lafarge
Ereğli Çimento San. ve Tic. A.Ş. hisselerinin devir kapsamından çıkartılacağı 80
ve Lafarge Aslan Çimento A.Ş.’nin sahip olduğu Lafarge Ereğli Çimento San.
ve Tic. A.Ş. hisselerinin tamamının işlemin tamamlanılması öncesinde Agretaş
Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’ye satılacağına yönelik taahhütün” dikkate
alınması ile yapılan değerlendirmelerde, yukarıda yer verilen değişikliklerin
yapılması (ön koşulu ile) ardından, Lafarge Aslan Çimento A.Ş. şirketindeki
Financiere Lafarge SAS, Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve hissedar
gerçek kişilere kayıtlı hisselerin OYAK tarafından devralınmasının belirlenen
pazarlarda bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak veya
hakim durumunu güçlendirerek etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurabilecek bir işlem olmadığı, bu çerçevede 4054 sayılı 90
Kanun’un 7. maddesine göre işleme izin verilmesinde bir sakınca olmadığı,
09-56/1338-341
3
 Ön İnceleme Raporu’nda, Hisse Devir Sözleşmesi’nin rekabet etmemeye
yönelik hükümlerini içeren 8.6. maddesinin yan sınırlama olarak kabul
edilmesinin mümkün olmadığı, 8.6.b maddesinin sözleşmeden çıkartılması
gerektiğine yönelik ifadeler sonrasında taraflarca yapılan ve tarafımıza iletilen
Tadil Protokolünün değerlendirilmesi çerçevesinde; Kurul kararının yukarıda
yer verilen şekilde nihailendirilmesi durumunda, 8.6.a maddesinde rekabet
etmemeye yönelik olarak sıralanan alanlardan çimento için ifade edilen alanın
en fazla “Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce”, hazır beton için ifade edilen alanın
“İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ, Balıkesir” ve agrega için ifade edilen alanın ise 100
“Marmara Bölgesi” olabileceği, bu çerçevede Tadil Protokolü ile tarafların
üzerinde mutabık kaldıkları ve tarafımıza iletilen metinde yer bulan ifadelerden
çimento için ifade edilen alandan; “İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ” illerinin,
hazır beton için ifade edilen alandan; “Adapazarı” ilinin çıkartılması gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Rekabet Kurumu kayıtlarına 14.5.2009 tarih ve 3434 sayı ile intikal eden başvuru ile,
Lafarge Aslan Çimento A.Ş. (Lafarge Aslan), Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic.
A.Ş. (Lafarge Ereğli) ve Lafarge Beton A.Ş. (Lafarge Beton) şirketlerindeki Financiere
Lafarge SAS (Lafarge), Agretaş ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı hisselerin Ordu 110
Yardımlaşma Kurumu (OYAK) tarafından devralınacağı bildirilerek söz konusu işleme
4054 sayılı Kanun çerçevesinde izin verilmesi talep edilmiştir. 09-31/667-M sayılı
Rekabet Kurulu Kararı ile başvuru konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 10.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
Anılan Rekabet Kurulu Kararı ve konu ile ilgili gerekli bilgi ve belgeler, işlemin
tarafları adına başvuruyu yapan temsilcilere 3.7.2009 tarih ve 2746 ile 2752 sayılı
yazılar ile tebliğ edilerek, 30 gün içerisinde ilk yazılı savunmalarını yapmaları
istenmiştir. Taraflar tarafından gönderilen birinci yazılı savunma Kurum kayıtlarına
30.7.2009 tarih ve 5419 sayılı yazı ile intikal etmiştir.
Nihai inceleme sürecinde; 120
- 22.7.2009 tarih ve 3061 sayılı yazı ile Faruk PETRİÇLİ (OYAK-Lafarge)’den,
- 22.7.2009 tarih ve 3062 sayılı yazı ile Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Akçansa)’den,
- 22.7.2009 tarih ve 3063 sayılı yazı ile Nuh Çimento San. A.Ş. (Nuh
Çimento)’den,
- 22.7.2009 tarih ve 3064 sayılı yazı ile Set Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Set
Çimento)’den,
- 22.7.2009 tarih ve 3065 sayılı yazı ile Karçimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş.
(Karçimsa)’den,
- 22.7.2009 tarih ve 3066 sayılı yazı ile Bartın Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Bartın 130
Çimento)’den,
- 22.7.2009 tarih ve 3067 sayılı yazı ile Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk
A.Ş. Trakya Şubesi (Çimentaş)’nden,
- 22.7.2009 tarih ve 3068 sayılı yazı ile Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği
(TÇMB)’nden,
- 7.9.2009 tarih ve 3821 sayılı yazı ile TÇMB’den
09-56/1338-341
4
- 7.9.2009 tarih ve 3823 sayılı yazı ile Göltaş Göller Bölgesi Çimento Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Göltaş Çimento)’den,
- 7.9.2009 tarih ve 3824 sayılı yazı ile Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Çimsa)’den 140
- 7.9.2009 tarih ve 3825 sayılı yazı ile Bursa Çimento Fabrikası A.Ş. (Bursa
Çimento)’den,
- 7.9.2009 tarih ve 3826 sayılı yazı ile Cimpor Yibitaş Çimento Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Cimpor Yibitaş)’den
- 7.9.2009 tarih ve 3827 sayılı yazı ile Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Adoçim)’den,
- 7.9.2009 tarih ve 3828 sayılı yazı ile Traçim Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Traçim)’den,
- 7.9.2009 tarih ve 3829 sayılı yazı ile Batısöke Söke Çimento Sanayi T.A.Ş.
(Batısöke Çimento)’den 150
- 7.9.2009 tarih ve 3830 sayılı yazı ile Başkent Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Başkent Çimento)’den,
- 7.9.2009 tarih ve 3831 sayılı yazı ile Set Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Set
Çimento)’den
talep edilen bilgiler;
 Nuh Çimento’dan 30.7.2009 tarih ve 5407 sayılı yazı ,
 OYAK’tan 31.7.2009 tarih ve 5453 sayılı yazı,
 OYAK’tan 7.8.2009 tarih ve 5618 sayılı yazı,
 Set Çimento’dan 10.8.2009 tarih ve 5633 sayılı yazı,
 Bartın Çimento’dan 10.8.2009 tarih ve 5654 sayılı yazı, 160
 Çimentaş’tan 11.8.2009 tarih ve 5672 sayılı ile 26.08.2009 tarih ve 6036 sayılı
yazılar,
 Karçimsa’dan 12.8.2009 tarih ve 5694 sayılı yazı,
 Akçansa’dan 12.8.2009 tarih ve 5708 sayılı yazı,
 Nuh Çimento’dan 21.8.2009 tarih ve 5881 sayılı yazı,
 Batısöke Çimento’dan 15.9.2009 tarih ve 6696 sayılı yazı,
 Cimpor Yibitaş’tan 15.9.2009 tarih ve 6697 sayılı yazı,
 Çimsa’dan 16.9.2009 tarih ve 6707 sayılı yazı,
 Bursa Çimento’dan 16.9.2009 tarih ve 6727 sayılı yazı,
 Set Çimento’dan 16.9.2009 tarih ve 6728 sayılı yazı, 170
 Göltaş Çimento’dan 30.9.2009 tarih ve 7043 sayılı yazı,
 Göltaş Çimento’dan 23.9.2009 tarih ve 6841 sayılı yazı,
 Traçim’den 9.10.2009 tarih ve 7285 sayılı yazı,
09-56/1338-341
5
 Adoçim’den 9.10.2009 tarih ve 7286 sayılı yazı,
 OYAK’tan 12.10.2009 tarih ve 7325 sayılı yazı,
 Lafarge’dan 12.10.2009 tarih ve 7326 sayılı yazı,
 Akçansa’dan 12.10.2009 tarih ve 7328 sayılı yazı,
 Baştaş’tan 12.10.2009 tarih ve 7330 sayılı yazı
ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
Nihai inceleme sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan 180
02.11.2009 tarih ve 2009-2-95/Nİ-09-HB sayılı Nihai İnceleme Raporu, taraflara ve
Rekabet Kurulu üyelerine 3.11.2009 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Söz konusu Nihai İnceleme Raporu üzerine taraflarca gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 6.11.2009 tarih ve 7931 sayı ile intikal eden bilgi yazısında özetle;
- Nihai İnceleme Raporu’nun 3.11.2009 tarihinde tebellüğ edildiği,
- Nihai İnceleme Raporu’nda devralma işlemine ilişkin rekabet hukuku
kaygılarının ilk yazılı savunmaları ekindeki Tadil Protokolü marifetiyle
giderilebileceğinin ve bu meyanda işleme izin verilmesinde bir sakınca
olmadığının belirtildiği,
- Nihai İnceleme Raporu’nda ortaya konan bu görüş doğrultusunda tarafların 190
5.11.2009 tarihinde ek bir tadil protokolü (İkinci Tadil Protokolü) imzaladıkları,
bu tadil protokolü ile Sözleşme’de belirlenen rekabet yasaklarının coğrafi
kapsamının Nihai İnceleme Raporu’nda öngörüldüğü şekilde düzenlendiği ve
Lafarge Ereğli’nin işlemin alanından çıkartılması yönünde ilk yazılı
savunmaları ekinde sunulan tadil protokolündeki iradelerini yineledikleri,
- İlgili İkinci Tadil Protokolü’nün imzalanmış orijinal metninin yazılarının ekinde
sunulduğu, devralma işlemine ilişkin rekabet hukuku kaygılarının Birinci ve
İkinci Tadil Protokolleri marifetiyle giderilmiş olacağının Nihai İnceleme Raporu
ile teyit edilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun çerçevesinde Kanun’un 45/2.
maddesinde taraflara verilen her türlü yazılı ve sözlü savunma haklarından ve 200
bu kapsamda sınırlı sayılmamak üzere, ek yazılı görüşe cevap ve aynı
Kanun’un 4. maddesinde öngörülen sözlü savunma haklarından feragat
ettiklerini kabul ve beyan ettikleri,
- Bu çerçevede devralma işleminin Nihai İnceleme Raporu’nda varılan sonuçlar
doğrultusunda karara bağlanması için ivedilikle Rekabet Kurulu gündemine
alınmasını talep ettikleri
ifade edilmiştir. Söz konusu dilekçe 6.11.2009 tarih ve 2009-2-256/BN-09-HB sayılı
Bilgi Notu ile Kurul’a bildirilmiştir. Nihai İnceleme Raporu 9.11.2009 tarih ve
REK.0.06.00.00-110/460 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-56 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 210
H.1. İşlemin Kapsamı
Bildirimin konusunu, Lafarge Grubu’nda yer alan Lafarge ve Agretaş ile OYAK
arasında 30.4.2009 tarihinde imzalanan Hisse Devir Sözleşmesi (Sözleşme)
uyarınca, Lafarge Grubu’nun kontrolünde bulunan Lafarge Ereğli ve Lafarge Beton
şirketlerindeki Lafarge, Agretaş ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı tüm hisselerin
09-56/1338-341
6
(Lafarge Aslan’ın halka açık olan %2,7 hissesi hariç olmak üzere) 1 OYAK tarafından
devralınarak, nihai anlamda Lafarge Aslan, Lafarge Ereğli ve Lafarge Beton
şirketlerinin devralınması oluşturmaktadır2.
İşlem sonucunda Lafarge Grubu’nun Türkiye’de hâlihazırda kontrol ettiği Batı
Anadolu Çimento Sanayi A.Ş.’nin (Batıçim) kontrol unsuru içermeyen %23 hissesi 220
dışında çimento, agrega ve hazır beton endüstrilerinde faaliyeti kalmayacaktır.
İşlem sonrasında devre konu olan şirketlerin hissedarlık yapısı aşağıdaki gibi
olacaktır.

Tablo 1: Lafarge Aslan Hissedarlık Yapısı
Devir Öncesi Devir Sonrası
Hissedar Hisse Adedi Hisse
Oranı (≈%)
Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı
(≈%)
Financière Lafarge
349.657.488,30
54,41
Agretaş
275.587.410,40
42,89
Adnan Nuri Özkaya 20,00 ~0
S. Erdoğan Pekenç 20,00 ~0
Ziya Kayacan 20,00 ~0
N. François Fournier 20,00 ~0
OYAK 625.244.978,70 97,30
Halka Açık 17.322.867,30 2,70 Halka Açık 17.322.867,30 2,70
TOPLAM 642.567.846,00 100,00 TOPLAM 642.567.846,00 100,00


Tablo 2: Lafarge Ereğli Hissedarlık Yapısı
Devir Öncesi Devir Sonrası
Hissedar Hisse Adedi Hisse
Oranı (≈%)
Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı
(≈%)
Agretas 14.437.270 50,00
Lafarge Aslan 14.437.267 50,00
A. Nuri Özkaya 1 ~0
OYAK 14.437.270 50,00
Tankut Soydan 1 ~0
Yıldıray Yıldız 1 ~0 Lafarge
Aslan 14.437.270 50,00
TOPLAM 28.874.540 100,00 TOPLAM 28.874.540 100,00

230

1 Sözleşme’nin 2.2. maddesinde işlem kapsamında Lafarge Aslan, Lafarge Beton ve Lafarge Ereğli
şirketlerinde hissedar olan gerçek kişilerin hisse devir prensipleri de düzenlenmiştir. Bu kapsamda
azınlık hissesine sahip bu gerçek kişilerin hiçbirisi işlem sonrasında anılan teşebbüslerde hissedarlık
unvanlarını koruyamayacaktır. Lafarge Aslan’ın halka açık olan %2,7’lik kısım ile ilgili bir işlem
yapılmamaktadır.
2 Sözleşme’nin 5.1. maddesi uyarınca Kapanış, hisse devir işlemine ilişkin olarak Rekabet Kurulu’nun
izin kararına bağlanmış olup, anılan Rekabet Kurulu izni resmi olarak duyulmadan, Taraflar herhangi
bir devir işlemi tesis etmeme yükümlülüğünü karşılıklı olarak imza altına almışlardır. Bu çerçevede,
devralma işleminin Rekabet Kurulu’na zamanında bildirildiği anlaşılmaktadır.
09-56/1338-341
7

Tablo 3: Lafarge Beton Hissedarlık Yapısı
Devir Öncesi Devir Sonrası
Hissedar Hisse Adedi Hisse
Oranı (≈%)
Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı
(≈%)
Lafarge Aslan 5,302,970 75,76
Agretas 1,697,026 24,24
Ziya Kayacan 1 ~
Lafarge
Aslan 5,302,970 75,76
K. Kaan Kahveci 1 ~
Agah Durukal 1 ~
Volkan Girişken 1 ~
OYAK 1,697,030 24,24
TOPLAM 7,000,000 100 TOPLAM 7,000,000 100
Bununla birlikte, devralma konusu işlemin nihai inceleme sürecine alınması
sonrasında taraflar, Lafarge Grubu’na ait Ereğli tesisinin OYAK’a devredilmemesi
yoluyla işleme yönelik kaygıların ortadan kaldırılabileceğini ifade ederek, 29.07.2009
tarihinde bir Protokol imzalamışlar ve Lafarge Ereğli’nin hisselerinin Sözleşme’nin
orijinal metninde tasarlanmış olan alım ve satımını, işlemin alanından çıkartmak
konusunda anlaşmışlardır. Ayrıca, taraflar söz konusu Protokol’ün devralma işlemine
ilişkin olarak alınacak kararın değerlendirilmesine dahil edilmesi yönünde talepte
bulunmuşlardır. 240

H.2. Taraflar
H.2.1. Lafarge Grubu
Hisseleri Euronext Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem gören Lafarge dünya
genelinde çimento, hazır beton, agrega, alçı üretimi ve pazarlanması alanlarında
faaliyet göstermektedir. Lafarge’ın 2008 yılı dünya konsolide cirosu (……….)
Avro’dur.
Dosya konusu devralma işleminde satıcı olarak yer alan Lafarge’ın hisselerinin
tamamını Societe Financiere Immobiliere et Mobiliere SAS elinde tutmaktadır. Bu
şirketin hisselerinin tamamını ise Lafarge SA kontrol etmektedir. Bildirim konusu 250
işlemin bir diğer tarafı olan Agretaş’ın hissedarlık yapısı ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 4: Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş. Hissedarlık Yapısı
Ortağın Adı Hisse Adedi Hisse Oranı
Financiere Lafarge 3.397.366 %60,1
Asland SA 2.225.573 %39,9
Mustafa Acarogulları 2 ˜ 0
Ziya Kayacan 2 ˜ 0
Murat Ali Soylu 2 ˜ 0
E. Nihal Boylu 2 ˜ 0
Toplam 5.652.947 %100
Lafarge Türkiye’deki faaliyetlerini, tek başına kontrolüne sahip olduğu Lafarge Aslan,
Lafarge Ereğli ve Lafarge Beton aracılığıyla yürütmektedir. Lafarge bu teşebbüsler
aracılığı ile, Kocaeli Darıca’da faaliyet gösteren ve yıllık 1.200.000 ton klinker,
09-56/1338-341
8
1.700.000 ton çimento üretim kapasitesine sahip bir çimento fabrikası ile Karadeniz
Ereğli’de faaliyet gösteren ve yıllık 249.000 ton çimento öğütme kapasitesine sahip
çimento öğütme tesisini kontrol etmektedir. Lafarge ayrıca Marmara Bölgesi’nde
faaliyet gösteren dokuz hazır beton tesisi ile üç agrega ocağını kontrol etmektedir.
Devre konu olan Lafarge şirketlerinin konsolide olmayan toplam cirosu 2008 yılı 260
itibari ile 256.766.042 TL’dir. Bu cironun 162.123.226 TL’lik tutarı çimento
pazarındaki faaliyetlerinden, 82.089.095 TL’lik tutarı hazır beton pazarındaki
faaliyetlerinden, 12.553.721 TL’lik tutarı ise agrega pazarındaki faaliyetlerinden elde
edilmiştir.
H.2.2. OYAK
OYAK, özel hukuk hükümlerine bağlı, Türk Silahlı Kuvvetler mensuplarının
yardımlaşma ve emeklilik fonudur. Merkezi Ankara'da bulunan OYAK'ın çeşitli
sektörlerde faaliyet gösteren 26 iştiraki bulunmaktadır. OYAK Grubu’nun 2008 yılı
faaliyet gelirleri (……….) TL’dir.
OYAK'ın çimento ve yan sektörlerinde toplam yedi iştiraki bulunmaktadır. Adana 270
Çimento Sanayii T.A.Ş., Bolu Çimento Sanayi A.Ş., Ünye Çimento Sanayii ve
Ticaret A.Ş., Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş. çimento sektöründe faaliyet
göstermektedir. OYAK, hazır beton sektöründeki faaliyetlerini ise OYAK Beton San
ve Tic. A.Ş. çatısı altında sürdürmektedir. OYAK Çimento Grubu şirketlerinin ithalat
ve ihracatları OYTAŞ İç ve Dış Tic. A.Ş. tarafından koordine edilmektedir. OYAK
Çimento Grubu’nda yer alan şirketlerin 2008 yılı cirosu toplamı (……….) TL iken
OYAK Beton’un 2008 yılı cirosu (……….) TL olarak gerçekleşmiştir. OYAK’ın agrega
pazarında ise cirosu bulunmamaktadır. OYAK aynı zamanda OYKA Kağıt Ambalaj
San. ve Tic. A.Ş. ile kağıt ve kağıt torba sektöründe faaliyet göstermektedir.
H.3. İşlemin Niteliği 280
Devralma işlemi sonrasında OYAK, Lafarge Aslan, Lafarge Ereğli ve Lafarge
Beton’un tam kontrolüne sahip olacaktır. İlgili devralma işleminin, Lafarge Aslan,
Lafarge Ereğli ve Lafarge Beton’un kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
H.4. İşlemin Bildirim Açısından Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; “Bu Tebliğ’in 2. 290
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadeleri yer almaktadır.
Hem bildirim formunda yer alan ciro rakamları hem de ileriki bölümlerde ortaya
konulacak pazar paylarının Tebliğ’de yer verilen bildirim eşiklerini aştığı
görülmektedir. Bu nedenle, bildirim konusu devralma işleminin, Rekabet Kurulu’nun
iznine tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
300
09-56/1338-341
9
H.5. Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler
H.5.1. İlgili Pazar ve Yoğunlaşma Analizi
Bildirim konusu işlem, devre konu tesislerin faaliyet konuları başlıkları altında, her bir
faaliyet konusuna yönelik olarak; ilgili ürün pazarı, ilgili coğrafi pazar, belirlenen
pazarlarda teşebbüslerin pazar paylarının hesaplanması, yoğunlaşma analizi ve ilgili
diğer konuların ele alınması şeklinde yapılmıştır. İlgili coğrafi pazarın
tanımlanmasında, SSNIP başta olmak üzere çeşitli yöntemler kullanılmıştır.
Yoğunlaşma analizinde ise Herfindahl-Hirschman Index (HHI) yönteminin de yer
aldığı çeşitli analizler dikkate alınmıştır. Analizlere yönelik açıklamalar, yöntemlere ilk
kez değinilen bölümlerde yer almaktadır. 310
H.5.1.1 Çimento
Bildirime konu işlem ile Kocaeli ilinde faaliyet gösteren entegre çimento fabrikası ve
Zonguldak ilinde faaliyet gösteren çimento öğütme tesisi OYAK tarafından
devralınacaktır.
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün
grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük
girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz
dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri,
prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun
kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır. 320
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Bu bakımından bu iki çimento türünün ayrı pazarlar
olarak ele alınması gerekmektedir.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama
yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de çeşitli
ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır. Ancak, gri çimento üreten bir
fabrikanın tüm bu ürünleri üretebilmesi, yani söz konusu ürünlerin arz bakımından
birbirine ikame olması nedeniyle, alt pazar tanımı yapılmasına gerek bulunmadığı,
yoğunlaşmanın gerçekleşeceği pazarın “(gri) çimento pazarı” olarak ele alınmasının 330
gerektiği düşünülmektedir.
Nihai inceleme raporunda, “ilgili coğrafi pazarın” belirlenmesi amacıyla 1997/1 sayılı
Tebliğ’de genel olarak ifade edilen tanımla birlikte, Rekabet Kurulu tarafından
yayınlanan “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”da (Kılavuz) yer verilen
yöntem ve teknikler kullanılmıştır.
Rekabet hukuku bağlamında “ilgili pazar” kavramı, “bir malın alımının ve satımın
yapıldığı yer” anlamındaki “ekonomik pazar” kavramından farklı ele alınması gereken
bir kavramdır.
Bir ürünün belli bir bölgede alım-satımının yapılıyor olması, o bölgenin “ilgili coğrafi
pazara” dahil edilmesi gerektiği sonucunu doğurmamaktadır. Rekabet hukuku 340
uygulamalarında, “pazar” tanımı yapılması nihai bir hedef olmaktan ziyade,
incelenmekte olan teşebbüsün veya teşebbüslerin pazar gücüne sahip olup
olmadıklarının tespit edilmesine yönelik olarak yapılan öncül bir analizdir. “İlgili pazar”
tanımı vasıtasıyla, üzerinde pazar gücünün var olup olmadığının değerlendirileceği
bir ürün kümesinin ya da coğrafi alanının sınırları belirlenmektedir. Bu doğrultuda,
“ilgili coğrafi pazar” tanımı yapılırken pazara dahil edilecek coğrafi bölgelerdeki
09-56/1338-341
10
üretimin, tüketicilerin veya kullanıcıların talepleri açısından birbirleri ile ikame
edilebilir olup olmadığı ve bu ikame edilebilirliğin derecesi incelenmektedir. İlgili
coğrafi pazarın tanımlanması açısından, farklı bölgelerdeki üretimin birbirleri
arasındaki ikame edilebilirliği değerlendirilirken, inceleme konusu bölgedeki talebin 350
diğer bölgelerden karşılanıp karşılanamayacağı değerlendirilmektedir. Bu nedenle,
bir ürünün belli bir bölgede alım-satımının yapılıyor olması, o bölgedeki üretimin diğer
bölgelerdeki üretim ile ikame ilişkisi içinde olup olmadığının tespit edilmesi açısından
yeterli bir ölçüt değildir.
Daha somut bir ifadeyle, A bölgesinde kurulu bir teşebbüs hakkında yürütülen bir
inceleme söz konusu olduğunda, ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde, A bölgesindeki
fiyat artışlarına karşılık A bölgesindeki talebin diğer bölgelerde (B, C ve D) üretilen
ürünlerle karşılanıp karşılanmayacağının incelenmesi gerekmektedir. Halbuki, A
bölgesinde üretilen ürünlerin B, C ve D bölgelerinde alım-satımının yapılıyor olması
bu değerlendirmede dikkate alınan bir husus değildir. 360
1997/1 sayılı Tebliğ’de ilgili coğrafi pazarın belirlenmesi amacıyla genel bir tanım
olarak aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir.
“Coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet
gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet
koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden
kolayca ayrılabilen bölgelerdir.”
Kılavuz’un (2.1.2) no’lu bölümünde ilgili coğrafi pazarın tanımlanması amacıyla,
“…değişik bölgelerdeki teşebbüslerin müşteriler için gerçekten birer alternatif arz
kaynağı oluşturup oluşturmadığı incelenir. Bu incelemede, talebin yapısı göz önüne
alınır. İncelenen teşebbüslerin müşterilerinin siparişlerini kısa dönemde ve ihmal 370
edilebilir maliyetlerle başka yerlerdeki teşebbüslere kaydırıp kaydıramayacakları
temel noktayı oluşturacaktır.”
ifadelerine yer verilmektedir.
Talep ikamesinin ne şekilde değerlendirilmesi gerektiği hususunda ise Kılavuz’un
(1.3.1) no’lu başlığında “fiyatlarda küçük, kalıcı bir değişim” testinin uygulanabileceği
ifade edilmektedir. Bu test ABD ve AB rekabet hukuku literatüründe SSNIP testi
(Small but Significant and Non-transitory Increase in Prices) olarak bilinmektedir. Söz
konusu testin uygulanmasına yönelik olarak Kılavuz’da aşağıdaki ifadelere yer
verilmektedir (s.3-4) :
“… Bu belirlemeyi yapmanın bir yolu göreceli fiyatlarda küçük, kalıcı bir değişim 380
meydana geldiği varsayılarak müşterilerin bu değişime yönelik olası tepkilerinin
değerlendirilmesidir. Yani, pazar tanımlama çalışması göreceli fiyatlarda meydana
gelen küçük, kalıcı değişiklikler karşısında gelişen talep ikamesini dikkate alır.
Pazar tanımlamasına, ilgili teşebbüslerin ürünlerinden ve bunları sattıkları
bölgelerden başlanacaktır. Diğer bazı ürünler ve bölgeler ise, bu teşebbüslerin kısa
dönemdeki fiyatlandırma kararlarını etkileme ve sınırlama durumlarına bakılarak
pazar tanımına dahil edilecektir.
İnceleme konusu ürünlerde ve bölgelerde küçük fakat belirgin ve kalıcı, farazi bir
göreceli fiyat artışı karşısında müşterilerin kolayca bulunabilir ikame ürünlere veya
başka yerlerdeki tedarikçilere yönelip yönelmeyecekleri önemlidir. Fiyat artışından 390
dolayı ürünün satışlarında meydana gelecek azalma, kar sağlanmasını önleyecek
ölçüde olursa, başka ikame ürünler ve bölgeler de pazar tanımına katılır. Bu işlem,
09-56/1338-341
11
göreceli fiyatlarda meydana gelecek küçük, kalıcı artışların karlı olmasına olanak
verecek bir ürünler ve bölgeler bileşimine ulaşılıncaya kadar sürdürülür…”
AB uygulamalarında söz konusu fiyatlardaki “küçük, kalıcı bir değişim” oranı %10
olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple, dosya konusu işlem bakımından da bu oran
kullanılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde eldeki dosya bakımından uygulanacak olan
SSNIP testi aşağıdaki aşamalara göre yapılmıştır:
1) İşlem konusu tesislere ilişkin ilgili coğrafi pazar tanımlanması için birer 400
başlangıç bölgesi belirlenecek,
2) Bu bölgede kurulu tüm tesislerin tamamının bir tekel tarafından kontrol
ediliyor olduğu varsayılarak söz konusu tesislerde üretilen ürünlerin
fiyatlarının %10 oranında yükseltilmesi sonucu söz konusu tekelin 2008 ve
2009 ilk altı aylık toplam karları hesaplanacak,
3) Fiyat artışı sonrasında hesaplanan toplam karlar, fiyat artışı öncesindeki
toplam karlardan fazla ise ilgili coğrafi pazar başlangıç bölgesi ile sınırlı
olacak şekilde tanımlanacaktır.
4) Fiyat artışı tekelin toplam karları açısından önceki duruma göre azalıyorsa,
başlangıç bölgesine yeni bölgeler eklenerek teste devam edilecektir. Yeni 410
bölgelerin eklenmesi ise, başlangıç bölgesine en fazla hangi bölgeden ürün
akışı olduğuna göre belirlenecektir. Yeni eklenen bölgedeki üreticilerin de
varsayımsal tekel tarafından kontrol edildiği varsayılarak fiyat artışının
toplam karlar üzerinde etkisi yeniden değerlendirilecektir.
5) Fiyat artışının, önceki duruma göre toplam karlarda artışa yol açtığı noktada
yeni bölge eklenmesine son verilerek, en son eklenen bölgenin de dahil
olduğu alan “ilgili coğrafi pazar” olarak tanımlanacaktır.
SSNIP testine doğal olarak işlem taraflarının tesislerinin bulunduğu iller olan Bolu,
Kocaeli ve Zonguldak illerinden başlanacaktır. Ancak, bu iller arasındaki bölgede
bulunan yer almakla birlikte üzerinde kurulu üretim tesisi bulunmayan iller, 420
kendilerine en çok satış yapan tesisin bulunduğu il ile aynı bölgede kabul edilmiştir.
Bu durumda, SSNIP testinin başlangıç aşamasında ilk test edilecek bölgeler;
- Oyak Bolu tesisi açısından “Bolu ve Düzce”,
- Lafarge Aslan (Darıca) tesisi açısından “Kocaeli ve Sakarya”,
- Lafarge Ereğli tesisi açısından ise “Zonguldak”
olarak belirlenmiştir.
Bir bölgede %10’luk farazi bir fiyat artışının o bölgede faaliyet gösteren tesislerin
karları bakımından etkisinin ölçülebilmesi için iki önemli bilgiye ihtiyaç
duyulmaktadır. Bunlardan birincisi, her tesisin her ildeki talebinin kendi ve çapraz
fiyat esneklikleridir. Diğeri ise, her tesisin fiyatı ile birim maliyetleri arasındaki farkı 430
gösteren “mark-up” oranıdır. Dosya konusu işlemde ilgili pazar tanımında
kullanılacak talep esneklikleri, Steven Berry (1994)3 tarafından geliştirilen “nested
logit modeli” çerçevesinde tahmin edilmiştir. Verilerin tamamı ilgili çimento
tesislerince sağlanmıştır. Kullanılan ekonometrik modelde, öncelikle dökme

3 Berry, S.T. (1994), Estimating Discrete-Choice Models of Product Differentiation. Rand Journal of
Economics, Vol. 25(2), Summer, 242-262.
09-56/1338-341
12
çimento ürünleri dayanım dereceleri olan 32,5, 42,5 ve 52,5’luk sınıflandırmalara
göre üç gruba ayrılmış, tesislerin her grup içindeki ürünleri ayrı birer ürün olarak
kabul edilmiştir. Bu gruplama sonucunda aynı grubun içindeki ürünlerin diğer
gruplardaki ürünlere oranla birbirleriyle daha yakın ikame edilebilir olduğu kabul
edilmektedir. “Mark-up” oranları ise birleşme taraflarınca sağlanan ortalama
değişken maliyet verileri kullanılarak hesaplanmıştır. Ekonometrik modelin 440
sonuçlarında fiyat, grup içi pazar payı ve müşterilerin tesise uzaklığı gibi
değişkenlerin katsayıları istatistiksel olarak anlamlı çıkarak teorik tutarlılığı
sağlamışlardır.
Yukarıda “SSNIP Testinin Yöntemi” adlı bölümde izah edildiği gibi eldeki dosya
bakımından Lafarge Aslan için “Kocaeli-Sakarya” bölgesinden başlanmıştır. OYAK
Çimento ve Lafarge Ereğli tesisleri için ise başlangıç bölgeleri sırasıyla “Bolu-
Düzce” ve “Zonguldak” olarak belirlenmiştir. Söz konusu başlangıç bölgelerinde
kurulu tesislerin aynı varsayımsal tekelin bünyesinde bulunduğu düşünülerek bu
tesislerin tüm ürünlerinde %10’luk fiyat artışı yapmaları sonucu varsayımsal tekelin
toplam karlarının söz konusu başlangıç bölgesinde ne şekilde etkilendiği 450
hesaplanmıştır. Bu hesaplama yapılırken, varsayımsal tekele ait her ürünün kendi
fiyat esnekliğine, (tekelin diğer ürünlerindeki fiyat artışı sonucu) o ürünün
talebindeki artışı gösteren çapraz fiyat esneklikleri eklenerek “artık talep esnekliği”
(residual demand elasticity) hesaplanmıştır.
Yapılan SSNIP testleri sonucunda;
- Kocaeli-Sakarya bölgesinde, Lafarge Aslan ve Nuh Çimento’nun
- Bolu-Düzce bölgesinde OYAK Bolu Çimento’nun
- Zonguldak ilinde Lafarge Ereğli Çimento’nun
karlı biçimde %10’luk fiyat artışı gerçekleştirebilecekleri tespit edilerek yukarıda
sayılan bölgelerin ayrı ayrı birer ilgili coğrafi pazar olarak tanımlanmasına karar 460
verilmiştir.
H.5.1.1.1. Lafarge Ereğli
SSNIP testi çerçevesinde Lafarge Ereğli bakımından ilgili coğrafi pazar Zonguldak ili
olarak belirlenmiştir. Zonguldak ili pazarındaki mevcut piyasa yapısına aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir.
Tablo 5: 2008 yılı Zonguldak İline Satış Yapan Teşebbüsler ve Pazar Payları
Tesisler Zonguldak Pazar payı (%) (Tesis) Pazar Payı(%) (Teşebbüs)
Nuh Çimento (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….)
Lafarge E. (….) (….)
(….)
OYAK- Bolu (….) (….) (….)
Set-Ankara (….) (….) (….)
Sanko- Bartın (….) (….) (….)
Oyak-Ankara -
Karçimsa (….) (….) (….)
Baştaş (….) -
Toplam Pazar Tüketimi 416.412 100,00 100
HHI 2545,18

09-56/1338-341
13
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, 2008 yılında OYAK Bolu Zonguldak ili
pazarında %(….)’lük pazar payı ile lider konumundadır. Lafarge (Lafarge Aslan+
Lafarge Ereğli) %(….) pazar payı ile OYAK Bolu’nun en yakın rakibidir. Pazardaki 470
diğer oyuncular ise %(….)’lik pazar payı ile Set-Ankara, %(….) ile Sanko-Bartın, % (….)
ile Nuh Çimento ve %(….) ile Karçimsa’dır. Görüldüğü üzere Zonguldak ili, 3881,65
HHI oranıyla mevcut durumda yoğunlaşma seviyesi oldukça yüksek bir pazar yapısı
sergilemektedir. Zonguldak ili pazarının 2006-2009/altı aylık görünümüne ilişkin
bilgiler ise aşağıda sunulmaktadır.

Tablo 6: 2006-2009/altı ay Zonguldak İline Satış Yapan Teşebbüslerin Pazar Payları
Tesis 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
OYAK Bolu (….) (….) (….) (….)
Set Ankara - - (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) - - -
Karçimsa (….) (….) (….) (….)
Toplam 100 100 100 100
HHI 3139,31 2995,76 2545,18 3881,65
2006-2009 yıllarına ait veriler incelendiğinde, söz konusu yıllar içerisinde ilgili
pazarda OYAK ve Lafarge’ın önemli bir üstünlüğünün bulunduğu görülmektedir.
Lafarge Ereğli 2006 yılında en yakın rakibi olan OYAK Bolu’nun ortalama iki katı 480
büyüklükte bir pazar payı ile lider konumda iken, yıllar içerisinde pazar payını
kaybederek OYAK Bolu’nun gerisine düşmüştür. Bununla birlikte, söz konusu
grupların pazar paylarının toplamı 2009 yılı ilk altı ayı içerisinde %(….)’ye çıkmakla
beraber, 2006 yılından bu yana her zaman %(….)’ün üzerinde seyretmiştir.
Dolayısıyla ilgili pazarın, çok büyük bir oranda söz konusu grupların karşılıklı pazar
konumları çerçevesinde şekillendiğini söylemek yanlış olmayacaktır. Bu durum söz
konusu grupların ilgili pazarda uzun bir dönemdir birbirlerinin en yakın rakipleri
konumunda bulunduklarına işaret etmektedir. Diğer oyuncular incelendiğinde ise, ilgili
piyasada 2008 yılına kadar ortalama %(….) pazar payı ile Sanko-Bartın’ın dışında
önemli kabul edilebilecek başka bir aktörün bulunmadığı görülmektedir. 2008 yılından 490
itibaren ise ortalama %(….) pazar payı ile Set-Ankara Zonguldak ilinde varlık
göstermeye başlamıştır. Ancak yukarıda yer verilen bilgiler incelendiğinde, Set-
Ankara’nın varlığının çoğunlukla, OYAK ve Lafarge’ın dışında kalan oyuncuların
pazar paylarından pay kapma şeklinde geliştiği görülmektedir. Bu anlamda
Zonguldak ilinin pazar yapısının temel olarak 2006-2009 yıllarının tümünde önemli
ölçüde aynı kaldığını söylemek mümkündür.
Yukarıda yer verilen pazar paylarına ilişkin bilgilerden görüldüğü üzere, 2006-
2009/altı aylık dönemin tamamında Zonguldak ili pazarının oldukça önemli bir
kısmını, OYAK Bolu ve Lafarge Ereğli oluşturmaktadır. Dolayısıyla analize konu
dönemin tamamında Zonguldak ili, yoğunlaşma seviyesi oldukça yüksek bir pazar 500
özelliği göstermektedir. Nitekim HHI oranlarına bakıldığında da pazarda, 2006 ve
2008 yılları arasında sırasıyla 3139, 2995 ve 2545 olmak üzere her zaman 2500
üzerinde bir HHI seviyesine ulaşıldığı görülmektedir. Benzer şekilde söz konusu
döneme ilişkin CR2 rakamlarının da (69,81; 66,81; 63,99) oldukça yüksek olduğu
görülmektedir.
09-56/1338-341
14
Bilindiği gibi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, bir veya birden fazla teşebbüs
arasındaki hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye
yönelik olarak, herhangi bir mal/hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak birleşme veya devralma işlemleri yasaklanmaktadır.
İşlem sonucunda devralan tarafın hakim duruma gelmesi diğer bir ifade ile “rakipleri 510
ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi
ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”ne sahip olması, ilgili teşebbüse fiyatları
artırma, üretimi kısıtlama gibi tüketici refahına olumsuz etki edecek şekilde
davranabilme imkanı tanıyabilmektedir.
Hakim durum analizlerinde göz önüne alınan kriterlerin en önemlisini şüphesiz ki
pazar payları oluşturmaktadır. Yüksek pazar payları bir teşebbüsün ilgili piyasa(lar)da
hakim durumda bulunduğunun en önemli göstergesi olarak kabul edilmektedir.
Nitekim AB’nin Yatay Birleşmelerin Değerlendirilmesine İlişkin Rehber (AB
Rehberi)’nde4 de %50 ve üzeri pazar paylarının tek başına hakim durumun
göstergesi olarak kabul edilebileceği ifade edilmektedir. Pazar paylarına ek olarak, 520
ilgili pazarın potansiyel rekabet ve giriş engelleri bakımından değerlendirilmesi de
hakim durum analizlerinde önemli bir yer tutmaktadır. Hakim durum analizlerinde
üzerinde durulması gereken diğer kriterleri ise; alıcı gücünün varlığı, pazarda
bağımsız hareket eden teşebbüs sayısı, birleşmenin pazardaki yoğunlaşma oranları
üzerindeki etkileri, birleşme sonrasında bir etkinliğin, kapsam ve ölçek ekonomilerinin
oluşup oluşmadığı şeklinde özetlemek mümkündür. Aşağıda bildirim konusu işleme
ilişkin olarak yapılan hakim durum analizine yer verilmektedir.
Bilindiği gibi bildirime konu işlem ile OYAK tarafından Lafarge Ereğli ve Lafarge Aslan
devralınmaktadır. Lafarge Ereğli merkezli olarak belirlenen coğrafi pazarda devralma
sonrası oluşacak piyasa yapısına aşağıda yer verilmektedir. 530
Tablo 7: 2008 yılı Zonguldak İline Satış Yapan Teşebbüslerin Pazar Payları
İşlem Öncesi

İşlem Sonrası
Tesisler Zonguldak
Pazar payı (%)
(Tesis)
Pazar
Payı(%)
(Teşebbüs)
Pazar Payı(%) (Teşebbüs)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….)
Lafarge E. (….) (….)
(….)
(….)
OYAK- Bolu (….) (….) (….)
(….)
(….)
(….)
Set-Ankara (….) (….) (….) (….)
Sanko- Bartın (….) (….) (….) (….)
Karçimsa (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) -
Toplam Pazar
Tüketimi 416.412 100,00 100

100
HHI 2545,18

4544,63
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere devir işlemi OYAK’ın %(….) gibi oldukça yüksek
bir pazar gücüne sahip olmasıyla sonuçlanacaktır. İşlem sonrasında OYAK’ın
rakipleri Set-Ankara (%….), Sanko Bartın (%....), Nuh Çimento (%....) ve Karçimsa

4 Guidelines on the Assessment of Horizontal Mergers Under the Council Regulation on the Control of
Concentrations Between Undertakings (2004/C 31/03) Mad. 17.
09-56/1338-341
15
(%….) kalacak, OYAK en güçlü rakibinden ortalama dört kat daha fazla bir pazar
payına sahip olacaktır. Bildirim konusu işlem ile OYAK Bolu, uzun bir dönemdir ilgili
piyasadaki en yakın ve önemli rakibi olan Lafarge’ı devralarak, pazardaki liderliğini
pekiştirecektir. İşlem sonrasında pazarın HHI oranlarında, AB Rehberi’deki eşiklerin
çok üzerinde olacak şekilde 1999,45’lik bir artış yaşanacaktır.
İşlemin 2006-2009/altı aylık döneme ilişkin sonuçlarına ise aşağıdaki tabloda yer 540
verilmektedir.
Tablo 8 : İşlem Sonrasında OYAK’ın Sahip Olacağı Pazar Payları
2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009/altı ay
(%)
Oyak+ Lafarge A.+ Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
2006 ve 2007 yılları ile 2009 yılının ilk altı ayına ait veriler dikkate alındığında da
bildirim konusu işlemin, Lafarge’ın ilgili piyasanın dışında kalmasıyla pazardaki
önemli bir aktörün elimine edilmesine yol açacağı görülmektedir. Diğer bir ifadeyle
devralma işlemi, ilgili pazardaki en önemli rakiplerin güçlerini birleştirmeleriyle
sonuçlanacaktır.
2006 ve 2007 yılları satış ve pazar payı rakamları incelendiğinde, OYAK’ın işlem
sonrasında sırasıyla %(….) ve %(….)’lik bir pazar payına ulaşarak pazarda lider
konuma yükseleceği görülmektedir. Söz konusu yıllar bakımından da işlem 550
sonucunda ilgili pazardaki en önemli aktörlerden biri olan Lafarge, piyasa dışına
çıkmış olacaktır.
Son üç yıl bakımından yapılan analizlerin tamamında OYAK’ın pazar payının oldukça
yükselmesinin yanında dikkat çekici bir diğer hususu rakiplerin pazar payları
oluşturmaktadır. Yukarıda yer verilen 2006-2009 yıllarına ait pazar payı rakamları
incelendiğinde, işlem sonrasında OYAK’ın en yakın rakibinden sırasıyla yaklaşık
olarak %(….), %(….), %(….) ve %(….) daha fazla bir pazar payına sahip olacağı
görülmektedir. Diğer bir ifade ile işlem sonrasında OYAK, pazar payları bakımından
en güçlü rakibinin ortalama dört katı bir büyüklüğe ulaşacaktır. Bu çerçevede işlemin
en önemli sonuçlarından bir diğerinin halihazırda oldukça yüksek olan pazar 560
yoğunlaşma oranlarının daha da arttırılması olduğu görülmektedir. 2006- 2009/altı ay
verilerine göre, pazardaki HHI oranları ile işlem sonrası HHI oranlarında yaşanacak
değişimlere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 9: İşlemin HHI Oranlarına Etkisi
2006
HHI
2006
HHI
Δ
2007
HHI
2007
HHI
Δ
2008
HHI
2008
HHI
Δ
2009
HHI
2009
HHI
Δ

İşlem
Öncesi 3139,31 2995,76 2545,18 3881,65
İşlem
Sonrası 5312,54
2173,23
5196,82
2201,06
4544,63
1999,45
5699,45
1817,80
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, bildirim konusu işlem neticesinde, 2006-
2009/altı aylık dönem bakımından yapılan değerlendirmelerin tamamında gerek
pazarın mevcut HHI oranları gerekse işlem sonrası HHI değişimleri, AB Rehberi’nde
yer alan eşiklerin oldukça üzerinde gerçekleşmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgilerden, işlem neticesinde OYAK’ın, ilgili pazarda tek başına
hakim durum yaratılmasını işaret edecek yükseklikte bir pazar payına ulaştığı ve 570
yoğunlaşma oranlarında da ciddi artışın yaşandığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte,
09-56/1338-341
16
AB Rehberi’nde5 de belirtildiği gibi HHI oranları ve bu oranlardaki değişim tek başına
rekabetçi kaygıların varlığı ya da yokluğu için bir önkabul olarak ele alınamaz. HHI
oranlarının yanında pazardaki diğer faktörlerin işlem sonucunda bir hakim durumun
ortaya çıkmasına veya hakim durumun güçlendirilmesine imkan tanıyıp
tanımayacağına da bakılmalıdır.
Bu çerçevede ilgili pazarın, hakim durum analizlerinde dikkate alınması gereken
diğer kriterler bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir. Bilindiği gibi entegre
bir çimento tesisinin kurulması oldukça yüksek sabit maliyetleri gerektirmektedir.
TÇMB’den alınan bilgilere göre entegre bir tesisin kurulması yasal izinler de dahil 580
olmak üzere ortalama üç yıl sürmekte ve 1 Milyon/ton klinker kapasiteli bir tesis için
ortalama 100-120 Milyon Avro yatırım gerekmektedir6. Bu anlamda, önemli
büyüklükteki sabit yatırım tutarları dikkate alındığında, piyasaya girişlerin kolay
olduğundan söz edebilmek mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte halihazırda
Zonguldak iline satış yapan teşebbüslerin (Lafarge Ereğli, OYAK Bolu, Sanko Bartın
ve Set-Ankara) kapasiteleri incelendiğinde, söz konusu tesislerin 2008 yılında
pazardaki toplam üretimlerinin (2.512.114 ton/yıl) yaklaşık iki katı, bu bölgeye
satışlarının (382.784 ton) ise yaklaşık on üç katı (5.052.000 ton/yıl) büyüklükte bir
kapasiteye sahip oldukları görülmektedir7. Dolayısıyla Zonguldak ili pazarında
yaşanacak olası bir talep artışının rahatlıkla halihazırda bu bölgeye satış yapan 590
tesisler tarafından karşılanabileceği ve bu durumun ilgili pazara girişleri daha da
güçleştirmektedir. Öte yandan, bildirim formunda OYAK Bolu’nun 2007 yılında aldığı
yönetim kurulu kararı ile Ereğli’de 1 Milyon Ton/Yıl kapasiteli cüruf ve cüruflu çimento
tesisi kurmaya karar verdiği, bu yatırımın, 2010 yılının başlarında devreye girmesinin
planladığı ve Lafarge Ereğli tesisine göre ciddi maliyet avantajına sahip olacağı, bu
yeni tesisin yerinin, cürufu temin edeceği Ereğli Demir Çelik Fabrikası’na yakın
olması düşünülerek seçildiği, hedef pazarının ise ürettiği ürünün yeni, katma değerli
ve etrafındaki pazardaki müşteriler tarafından tanınmıyor olması nedeniyle ağırlıklı
olarak Marmara ve yurtdışı olmasının planlandığı bilgilerine yer verildiği
görülmektedir. İşlem neticesinde ortalama %(….) pazar payı ile lider konuma 600
yükselecek olan OYAK tarafından gerçekleştirilecek bu ölçüde bir yatırım, ilgili pazar
bakımından OYAK’ın pazar gücünün arttırılması ve potansiyel rekabetin daha da
kısıtlanması bakımından önemli olmaktadır.
Zonguldak ili pazarı bakımından yeni girişlerin oldukça sınırlı olduğu 2006-2009/altı
ay verileri incelendiğinde de göze çarpmaktadır. Daha önce ifade edildiği üzere söz
konusu yıllar içerisinde, OYAK Bolu ve Lafarge Ereğli Zonguldak ili pazarında lider
aktörler olmuş, son dört yılın tamamında söz konusu teşebbüslerin birlikte pazar
paylarının toplamı her zaman %(….) üzerinde gerçekleşmiştir. Söz konusu dönem
içerisinde bu teşebbüslerin dışında kayda değer pazar payına sahip (Set-Ankara ve
Sanko Bartın) yalnızca iki aktörden söz edilebilmektedir. 610

5 Bkz. Dipnot No:10, s. 7, par. 21
6 TÇMB’den gelen bilgilere göre; inşaat ruhsatları ve deşarj izin süreçleri proje aşamasında devam
etmekle birlikte a) proje öncesi Çevre ve Orman Bakanlığı’nca tamamlanacak olan çevresel etki
değerlendirmesi süreci 3-6 ay, b) belediyelerden yer seçim belgesi 1-2 ay c)deneme izin süresi
devreye girme aşamasında son 2 ay d) emisyon izinleri 6 ay e) GSM devreye girdikten sonra 1 yıl f)
fabrika açıldıktan sonra deneme izni 1-2 ay sürebilmektedir. İzin süreçleri dışında entegre bir çimento
tesisinin fiziki kuruluş süresi yaklaşık kapasite ve teknolojilere göre 18-24 ay sürmekte, tüm maliyetler
dahil olmak üzere ortalama olarak kurulum maliyeti;100-120 Euro ton/yıl klinker (çimento
öğütme+paketleme dahil, arazi alımları hariç) olarak tahmin edilmektedir.
7 2008 yılına ait çimento kapasite bilgileri TÇMB’den sağlanmış olup, OYAK Bolu ve Lafarge Ereğli’ye
ilişkin bilgiler bildirim formundan alınmıştır.
09-56/1338-341
17
İlgili pazarın hakim durum analizlerinde dikkate alınan diğer kriterler bakımından
değerlendirilmesinde ilk olarak, alıcı gücünün eksikliğinden bahsedebilmek
mümkündür. İlgili bölgede faaliyet gösteren tesislerin müşteri portföyü incelendiğinde,
söz konusu tesislerden çok sayıda alıcıya, düşük miktarlarda satış yapıldığı
görülmektedir. Dolayısıyla, alıcıların çimento üreticilerine karşı bir gücünden söz
etmek olanaklı değildir. Bununla birlikte, birleşme sonrası birim maliyetlerde düşüş
yaratacak ve tüketici lehine fiyatların düşmesine neden olabilecek düzeyde bir
etkinliğin oluşması da beklenmemektedir. Zira çimento teknolojik gelişmesi durmuş
kabul edilen ve reel üretim maliyetleri çok fazla değişkenlik göstermeyen bir ürün
niteliği taşımaktadır. Bilindiği gibi çimento tesislerinde çimento ürünü dışında bir 620
üretim gerçekleştirilmemektedir. Bu bağlamda kapsam ekonomilerinden bahsetmek
mümkün değildir. Dolayısıyla işlem sonucunda ilgili pazarda ölçek ve kapsam
ekonomilerinden kaynaklı bir maliyet azalması da beklenmemektedir. Nitekim
taraflarca yapılan savunmalarda da işlemin hazır beton alanında maliyetlerin ve
dolayısıyla fiyatların aşağı çekilmesini sağlayabilecek bir etkinlik yaratacağı ifade
edilmiş iken, doğrudan doğruya çimento alanında yaratılacak herhangi bir etkinlik
savunmasına yer verilmemiştir.
Yukarıda yer verilen değerlendirmelerden görüldüğü üzere, 2006- 2008 yılları ile
2009 yılı ilk altı ay verileri ışığında yapılan analizlere göre;
I. Zonguldak ili pazarının yapısının genel olarak OYAK Bolu ve Lafarge 630
Ereğli’nin karşılıklı pazar konumları çerçevesinde şekillendiği görülmektedir.
Söz konusu teşebbüslerin dışında pazarda kayda değer pazar paylarına
(%....-….) sahip iki teşebbüs bulunmaktadır.
II. İşlem ile OYAK Bolu ilgili pazardaki en güçlü ve yakın rakibini devralmaktadır.
III. İşlem sonrasında OYAK ortalama %(….) üzerinde, oldukça yüksek bir pazar
payına ulaşarak ilgili pazardaki lider konumunu pekiştirecektir.
IV. İşlem sonrasında pazardaki oyuncu sayısı dörtten üçe düşerken, birinci
oyuncu ile diğer ikisi arasındaki pazar payı farkı ortalama %(….) ile dört katın
üzerine çıkacaktır.
V. Zonguldak ili pazarı halihazırda oldukça yüksek yoğunlaşma oranlarına sahip 640
bir pazardır. Pazarın HHI oranları ortalama 3000 değerlerinde seyretmektedir.
Devralma işlemi, pazardaki yoğunlaşma oranlarını büyük ölçüde
arttırmaktadır. İşlem sonrasında HHI değerlerinde ortalama 2000’lik bir artış
yaşanmaktadır. Dolayısıyla hem pazarın HHI seviyesi hem de işlem
sonrasında HHI oranlarında yaşanan değişim AB Rehberi’ndeki eşiklerin
oldukça üzerinde gerçekleşmektedir.
VI. İlgili pazarın mevcut oyuncularının kapasiteleri ile yeni bir entegre tesis
kurulumu için gerekli süre-maliyet göz önüne alındığında, piyasaya yeni
girişler muhtemel görünmemektedir.
VII. İlgili pazarda yer alan teşebbüslerin çok sayıda alıcıya düşük miktarlarda satış 650
yaptığı dikkate alındığında, alıcı gücünden bahsetmek olanaklı değildir.
VIII. İşlem sonrasında maliyetlerde düşüş yaratacak veya tüketici lehine olacak
herhangi bir etkinliğin oluşması beklenmemektedir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, hem çimento piyasasının genel özellikleri hem
de Zonguldak ili pazarına özel koşullar dikkate alındığında, ilgili pazardaki fiili veya
potansiyel rekabetin veya alıcıların, OYAK’ın ilgili işlem neticesinde kazanacağı
09-56/1338-341
18
önemli derecedeki pazar gücünü kullanmasını sınırlandırmakta yetersiz kalmaktadır.
Bu çerçevede bildirim konusu işlem, Lafarge Ereğli tesisi merkez alınarak belirlenen
pazarda, OYAK’ın tek başına hakim duruma gelerek rekabeti önemli ölçüde
azaltması sonucunu doğurmaktadır. 660
Ön İnceleme akabinde, taraflar gönderdikleri savunmalarında, (Lafarge Ereğli’nin
OYAK’a devredilmemesi yoluyla) nihai incelemeye alınan işleme yönelik kaygıların
ortadan kaldırılabileceğini düşündüklerini ifade etmişlerdir. Bu amaçla taraflar
29.07.2009 tarihinde Birinci Tadil Protokolü’nü imzalamışlar ve Lafarge Ereğli’nin
hisselerinin Sözleşme’nin orijinal metninde tasarlanmış olan alım ve satımını, işlemin
alanından çıkartmak konusunda anlaşmışlardır. Taraflar savunmalarında söz konusu
Protokol’ün devralma işlemine ilişkin olarak alınacak kararın değerlendirilmesine
dahil edilmesi talebinde bulunmaktadırlar. Bu çerçevede işlem, “tarafımıza taahhüt
olarak sunulan” söz konusu yeni durum bakımından tekrar analiz edilmiştir. Lafarge
Ereğli hisselerinin alım ve satımının devir kapsamından çıkartılması çerçevesinde, 670
Zonguldak ili pazarı açısından işlemin yeniden değerlendirilmesi aşağıdaki gibidir.
Bilindiği gibi Lafarge Grubu Zonguldak ili pazarında Lafarge Ereğli ve Lafarge Aslan
aracılığı ile faaliyet göstermektedir. Ancak 2006-2009/altı ay verilerine bakıldığında,
Lafarge’ın bu bölgedeki gücünün temelde Lafarge Ereğli’den kaynaklandığı
görülmektedir. Nitekim daha önce yer verilen pazar paylarına ilişkin tablo
incelendiğinde (Tablo 6), 2006-2009 yılları arasında; Lafarge Ereğli’nin ilgili bölgede
ortalama %(….) gibi yüksek bir pazar payına, öte yandan Lafarge Aslan’ın ise
ortalama %(….) gibi oldukça düşük bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir
2006-2009/altı aylık dönemde, Zonguldak ili bakımından Lafarge Ereğli tesisinin
işlem dışında bırakılması sonucu oluşacak pazar yapılanması aşağıda 680
sunulmaktadır.
Tablo 10: Lafarge Ereğli Dışarıda Bırakıldığı Durumda İşlem Sonrasında OYAK’ın Sahip Olacağı
Pazar Payları ve Pazarın Genel Görünümü
2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009/altı ay (%)
Oyak (….) (….) (….) (….)
Lafarge A.
Oyak+ Lafarge A.
(….)
(….)
(….) (….)
(….)
(….) (….)
(….)
(….) (….)
(….)
(….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Set Ankara - - (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) - - -
Karçimsa (….) (….) (….) (….)
Toplam 100 100 100 100

Yukarıda yer verilen tablodan görüldüğü üzere, Lafarge Ereğli’nin işlem kapsamından
çıkartılması ve OYAK Bolu tarafından yalnızca Lafarge Aslan’ın devranılması işlemi
Zonguldak ili pazarının yapısında fark edilir bir değişikliğe neden olmamaktadır.
Nitekim Lafarge Aslan’ın devralınmasıyla, OYAK’ın pazar paylarında 2006-2009/altı
ayında sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….)’lik gibi oldukça düşük bir artış
yaşanacaktır. İşlem sonrasında Zonguldak ili pazarında OYAK Bolu’nun en güçlü ve 690
yakın rakibi olan Lafarge Ereğli’nin pazardaki mevcudiyeti devam edecektir. Öte
yandan, Lafarge Ereğli’nin bir öğütme tesisi olduğu ve klinkeri dışarıdan temin
edecek olması nedeniyle pazarda kendi ayakları üzerinde durabilecek bir oyuncu
niteliği gösteremeyeceği olasılığı, taraflarca savunmalarda yer verilen Lafarge
09-56/1338-341
19
Ereğli’nin halihazırda klinker ihtiyacının önemli bir kısmını Lafarge Aslan dışındaki
tesislerden sağladığı bilgisi ışığında önemini yitirmektedir8. Aşağıda yer verilen
bilgilerden de görüldüğü üzere Lafarge Ereğli, 2007 yılından itibaren klinker
ihtiyacının önemli bir kısmını (ortalama % ….), Lafarge Aslan dışındaki fabrikalardan
sağlamaktadır. Bu çerçevede Lafarge Ereğli ilgili piyasada rekabetçi bir oyuncu
olarak faaliyetlerine devam edebilecektir. 700
Tablo 11: 2006-2008 yılları Lafarge Ereğli’nin Klinker Tedarikçileri
Yıllar 2006 2007 2008
Toplam Alınan Klinker (Ton) (….) (….) (….)
(….)ton (….)ton (….)ton Lafarge Aslan’dan Alınan Klinkerin Toplam
İçerisindeki Payı %(….) %(….) %(….)
(….)ton (….)ton (….)ton Türkiye’deki Diğer Fabrikalardan Alınan
Klinkerin Toplam İçerisindeki Payı %(….) %(….) %(….)
(….)ton (….)ton (….) İthal Edilen Klinkerin Toplam İçerisindeki
Payı %(….) %(….) %(….)
Toplam (%) 100 100 100
Lafarge Ereğli’nin işlem dışında bırakıldığı durumda 2006- 2009/altı ay verilerine göre
pazardaki HHI oranları ile işlem sonrasında oluşacak HHI değişimlere ise aşağıda
yer verilmektedir.
Tablo 12: İşlemin HHI Oranlarına Etkisi
2006
HHI
2006
HHI
Δ
2007
HHI
2007
HHI
Δ
2008
HHI
2008
HHI
Δ
2009
HHI
2009
HHI
Δ
İşlem Öncesi 3139,31 2995,76 2545,18 3881,65
İşlem Sonrası 3137,75
-1,56
2947,78
-47,97
2547,47
2,30
4058,57
176,92

Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, işlemin sadece Lafarge Aslan’ın devrinden
oluştuğu durumda HHI oranlarında, 2006 ve 2007 yıllarında negatif bir değişim
yaşanmakta, 2008 yılında da 2,30 gibi oldukça düşük bir artış yaşanmaktadır.
Bununla birlikte 2009 yılının ilk altı ayı verilerine dayanılarak yapılan analizde, işlem 710
neticesinde hem OYAK‘ın pazar payının %59,93’e çıkacağı hem de HHI oranlarında
yaşanan değişimin (AB Rehberi’nde sözü geçen eşiğin hemen üzerinde (Δolmakla birlikte) 176,92 olacağı görülmektedir. Bilindiği gibi 2009 yılına ilişkin
sonuçlar yalnızca altı aylık verilere ulaşılabilmesi nedeniyle yılın ilk yarısına ilişkindir.
Bu nedenle yalnızca 2009/altı aylık verileri çerçevesinde ortaya çıkan sonuçların
işlemin değerlendirilmesinde tek başına yeterli olamayacaktır. Öte yandan, 2006-
2008 yılları arasındaki üç yıllık döneme ilişkin veriler ışığında yapılan analizler
sonucunda, gerek işlemin pazar payları gerekse HHI oranları bakımından, işlem
öncesindeki piyasa yapısını önemli ölçüde değiştirecek bir etki yaratmadığı
görülmektedir. 720
Bu çerçevede, Zonguldak ili pazarında OYAK tarafından, Lafarge Ereğli dışarıda
bırakılarak yalnızca Lafarge Aslan’ın devir alınması işleminin hakim durum
yaratılarak veya hakim durum daha da güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde

8 Savunmada ayrıca, Lafarge Ereğli’nin işlem dışında bırakılması sonrasında Lafarge Grubu’nun
Türkiye’de çimento sektöründe yalnızca Lafarge Ereğli ile faaliyetlerini sürdürecek olmasının, Lafarge
Ereğli’nin tek başına operasyonlarını devam ettirmesinin önünde engel teşkil etmeyeceği, Lafarge’ın
Vietnam, Malawi, Fransız Guyanası’nda da sadece öğütme tesisleri ile faaliyette bulunduğu da ifade
edilmiştir.

09-56/1338-341
20
kısıtlanması sonucunu doğurmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu nedenle,
Lafarge Ereğli merkez alınarak belirlenen Zonguldak ili coğrafi pazarı bakımından,
taraflarca verilen taahhüt çerçevesinde, Lafarge Ereğli’nin işlemin alanından
çıkartılarak, OYAK Bolu tarafından Lafarge Aslan’ın devranılması işlemine izin
verilmesinde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı
kanaatine varılmıştır.
730
H.5.1.1.2. OYAK Bolu
Bildirim konusu işlem çerçevesinde OYAK Bolu merkez alınarak belirlenen ilgili
coğrafi pazar Bolu ve Düzce illerinden oluşmaktadır. Aşağıdaki tabloda Bolu ve
Düzce illerine satış yapan çimento tesislerinin 2008 yılı satış miktarları ve pazar
payları yer almaktadır:

Tablo 13: İlgili Coğrafi Pazarda 2008 yılı Satış Miktarları (ton) ve Pazar Payları (%)
Tesis
Bolu Düzce Toplam Satış
Pazar Payı
(Tesis)
Pazar Payı
(Teşebbüs)
OYAK Bolu (….) (….) (….) (….)
Oyak Ankara (….) (….) (….) (….)
(….)
(….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
(….)
(….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….) (….)
Set Ankara (….) (….) (….) (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….) (….) (….)
Karçimsa (….) (….) (….) (….) (….)
Toplam 174.621 277.228 451.849 100,00 100,00

Yukarıdaki tablodan görüldüğü gibi 2008 yılında OYAK9 ilgili coğrafi pazarda %(….)
pazar payı ile lider durumdadır. %(….) pazar payı ile Nuh Çimento ikinci sırada, 740
Lafarge ise %(….) pazar payı ile üçüncü sırada yer almaktadır.
İlgili pazarın 2006-2009/altı ay dönemine ilişkin görünümüne ise aşağıda yer
yerilmektedir.
Tablo 14: 2006-2009/altı ay İlgili Coğrafi Pazara Satış Yapan Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
Tesis 2006 2007 2008 2009
OYAK Bolu (….) (….) (….) (….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Set Ankara (….) (….) (….) (….)
Oyak Ankara (….) (….) (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….) (….)
Karçimsa (….) (….) (….) (….)
Toplam 100 100 100 100


9 OYAK’ın pazar payının hesaplanmasında OYAK Bolu ile birlikte OYAK Ankara’nın ilgili coğrafi
pazara satışları dikkate alınmıştır.
09-56/1338-341
21
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, 2006-2009 yılları arasında ilgili coğrafi pazarda
en yüksek pazar payına sahip olan teşebbüs OYAK’tır ve pazar payı yıllar itibarıyla
sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….) olarak gerçekleşmiştir. Analize konu dönemin
tamamında ortalama %(….) pazar payı ile Nuh Çimento ikinci sırada, ortalama %(….)
pazar payı ile Lafarge ise üçüncü sırada yer almaktadır. Dolayısıyla son dört yılda, 750
söz konusu teşebbüslerin pazar sıralamalarının aynı kaldığı ve pazar paylarının
büyük oranda değişmediği gözlemlenmektedir. Bu çerçevede, ilgili pazarın yapısının,
analize konu dönemin tamamı bakımından önemli bir değişiklik göstermediğini
söylemek yanlış olmayacaktır.
Daha önce ifade edildiği üzere, hakim durum analizleri bakımından en önemli kriteri
pazar payı oluşturmakta, bununla birlikte rakiplerin göreli güçleri, piyasaya giriş ve
çıkışlar, yatırım maliyetleri, alıcıların gücü gibi unsurlar da analize dahil edilmektedir.
Daha önce ifade edildiği üzere AB Rehberi’ne göre, %50 veya daha fazla pazar
payları tek başına hakim durumda bulunulduğunun bir göstergesi olarak kabul
edilebilecektir. Ayrıca % 70’in üzerindeki bir pazar payının hakim durumun kuvvetli bir 760
kanıtı olmakta, % 50 ile % 70 arasında bir pazar payı ise hakim durum için bir karine
teşkil edebilmektedir. Yukarıda da yer verilen tablolardan görüldüğü üzere OYAK’ın
ilgili coğrafi pazardaki pazar payları analize konu dönemin tümünde %50’in oldukça
üzerinde gerçekleşmiştir.
Bu çerçevede, OYAK’ın pazardaki konumunun değerlendirilmesinde, OYAK’ın pazar
payının rakiplerinin pazar payları ile karşılaştırılması da önem taşımaktadır. OYAK
dışında pazarda, iki oyuncu (Nuh Çimento ve Lafarge) faaliyet göstermektedir.
OYAK’ın ilgili coğrafi pazarda en büyük rakipleri olan Nuh Çimento ve Lafarge’ın
2006-2009 yılları toplam pazar payları sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….)’dir. Söz
konusu rakamlar (2008 yılı10 haricinde), OYAK’ın pazar payının, Nuh Çimento ve 770
Lafarge’ın toplam pazar paylarının üç katından fazla olduğunu göstermektedir.
Ayrıca, OYAK ile Nuh Çimento’nun pazar payları kıyaslandığında da 2008 yılı
haricinde, OYAK’ın pazar payının en yakın rakibi Nuh Çimento’nun pazar payının beş
katından daha fazla olduğu görülmektedir.
İlgili coğrafi pazardaki HHI değeri 2006 yılında 5905, 2007 yılında 5623, 2008 yılında
4719 ve 2009 yılında ise 5763 olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu rakamlar AB
Rehberi’nde riskli işlemleri tanımlamada kullanılan 2000 birimin ve ABD Yatay
Yoğunlaşmalar Rehberi’nde işlem sonrasında oldukça yoğunlaşmış pazarlar
bakımından getirilen HHI eşik değeri olan 1800’ün oldukça üzerindedir.
Hakim durum analizlerinde ayrıca pazara giriş engellerinin olup olmadığı da 780
incelenmelidir. Bu çerçevede genellikle, pazara yeni bir oyuncu girişinin muhtemel
olup olmadığı ile pazara girişin zamanlı ve yeterli seviyede gerçekleşip
gerçekleşemeyeceği, yatırım maliyetleri ve talebin yapısı gibi faktörler dikkate
alınmaktadır.
Daha önce ifade edildiği üzere, 1.000.000 ton/yıl klinker üretim kapasitesine sahip
olan bir tesisin kurulması için teşebbüslerin yaklaşık 100-120 milyon Avro yatırım
yapması gerekmektedir. Ayrıca, yatırım kararının verilmesi sonrasında resmi
makamlardan alınması gereken izinler de dahil olmak üzere tesisin faaliyete geçmesi
için yaklaşık üç yıllık bir süreye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bilgiler, entegre bir çimento
tesisinin kurulması için teşebbüslerin önemli maliyetlere katlanması gerektiğini ve 790

10 2008 yılında OYAK’ın pazar payı Nuh ve Lafarge’ın toplam pazar payının iki katından fazladır.
09-56/1338-341
22
tesisin faaliyete geçmesi ve pazarda aktif bir oyuncu haline gelebilmesinin uzun bir
süre aldığını göstermektedir.
İlgili pazarda son yıllarda talep artışının olup olmadığı, diğer bir ifade ile pazarın
büyüyen mi yoksa durağan bir pazar mı olduğu da pazara yeni giriş olup olmayacağı
konusunda bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Talebin durağan olduğu
pazarlarda, pazara girişin riskli olması nedeniyle pazara yeni giriş ihtimali düşük
olmaktadır. Aşağıdaki tabloda ilgili coğrafi pazarda yıllar itibarıyla çimento tüketim
rakamları yer almaktadır:
Tablo 15: İlgili Coğrafi Pazardaki Yıllık Tüketim Miktarları ve Yıllık Büyüme Oranları
Yıllar Toplam Tüketim (ton) Yıllık Büyüme Oranı (%)
2006 416.768 -
2007 410.287 -1,56
2008 451.848 10,13
2009/altı ay 165.439 -
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, ilgili coğrafi pazardaki çimento tüketim 800
miktarında yıllar itibariyle büyük sayılabilecek iniş-çıkışlar yaşanmamaktadır. Bu
nedenle, ilgili pazarın talep yapısının durağan olduğunu söylemek yanlış
olmayacaktır.
Hakim durum analizlerinde dikkate alınması gereken bir diğer konuyu, müşterilerin
alım gücü oluşturmaktadır. Teşebbüsün müşterilerinin sayısının az olması,
müşterinin alımlarının teşebbüsün toplam satışları içindeki oranının yüksek olması ve
müşterilerin alternatif arz kaynaklarına yönelme imkanının bulunması, alım gücünün
göstergesi olarak kabul edilmektedir. 2008-2009 satışları incelendiğinde, OYAK
Bolu’nun, Bolu ve Düzce illerine yaptığı satışların çok sayıda müşteriye yönelik
olduğu, bu müşterilerin her bir seferde çoğunlukla 250 ile 700 ton arasında çimento 810
alımı gerçekleştirdikleri, bu alım miktarlarının yıllık toplamda da önemli büyüklüklere
ulaşmadığı, OYAK Bolu’nun ilgili coğrafi pazara yıllık satışı ile kıyaslandığında
oldukça düşük miktarlar olduğu ve bu alımların genel olarak yılın değişik
dönemlerinde tekrarlandığı görülmüştür. Bu çerçevede, müşteri sayısının fazla,
alımların ise düşük miktarlarda olması nedeniyle müşterilerin alım gücünden
bahsedilememekte ve dolayısıyla müşterilerin OYAK Bolu’ya rekabetçi bir baskı
uygulamaları mümkün olmamaktadır.
OYAK’ın başta pazar payı olmak üzere, rakiplerin pazar payları, pazarın yoğunlaşma
oranı, talebin yapısı, piyasa giriş engellerinin mevcudiyeti ve müşterilerin alıcı gücü
kriterleri bakımından yapılan değerlendirmeler sonucunda, OYAK’ın Bolu ve Düzce 820
illeri pazarında “rakipler ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”ne sahip olduğu,
diğer bir ifade ile ilgili pazarda halihazırda hakim durumda bulunduğu
anlaşılmaktadır.
Bilindiği gibi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca bir (veya daha fazla)
teşebbüsün, birleşme veya devralma yoluyla ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde
azaltacak şekilde hakim duruma gelmesi veya mevcut hakim durumunu
güçlendirmesi yasaklanmıştır. Bu çerçevede, bildirim konusu işlemin OYAK’ın
halihazırdaki hakim konumunu güçlendirip güçlendirmeyeceğinin değerlendirilmesi
gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda ilgili pazarın işlemden sonraki görünümüne yer 830
verilmektedir.
09-56/1338-341
23
Tablo 16: İlgili Coğrafi Pazarda 2008 yılı Satış Miktarları (ton) ve Pazar Payları (%)
İşlemden Sonra İşlemden Sonra Tesis
Pazar Payı (Tesis) Pazar Payı (Teşebbüs) Pazar Payı (Teşebbüs)
OYAK Bolu (….)
Oyak Ankara (….) (….)
Lafarge A. (….)
Lafarge E. (….) (….)
(….)
Nuh Çimento (….) (….) (….)
Set Ankara (….) (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….)
Karçimsa - - -
Toplam 100,00 100,00 100,00
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, işlem neticesinde OYAK %(….) bir pazar
payına ulaşarak, pazardaki liderliğini pekiştirecektir. İşlem ile pazarın kayda değer bir
aktörü olan Lafarge piyasa dışında kalacak, OYAK’ın ilgili pazardaki tek rakibi Nuh
Çimento olacaktır. Öte yandan devralma işlemi OYAK ile Nuh Çimento’nun
arasındaki pazar payı farkının daha da açılmasına yol açarak, pazardaki
yoğunlaşmanın daha da yükselmesine neden olacaktır. Bu durum aşağıda yer verilen
ilgili pazara ilişkin HHI oranları ile işlem neticesinde oluşacak HHI değişim
rakamlarında da açıkça görülmektedir. 840
Tablo 17: İşlemin HHI Oranlarına Etkisi
2006
HHI
2006
HHI
Δ
2007
HHI
2007
HHI
Δ
2008
HHI
2008
HHI
Δ
2009
HHI
2009
HHI
Δ
İşlem Öncesi 5905 - 5623 - 4719 - 5763 -
İşlemden Sonra 7470 1565 7180 1556 5951 1232 7198 1435
Görüldüğü üzere, ilgili pazarın HHI oranları analize konu dönemin tamamında
4700’ün üzerinde gerçekleşmiştir. Bununla birlikte işlemin, halihazırda oldukça
yüksek olan yoğunlaşma oranlarını daha da artırdığı görülmektedir. Nitekim ilgili
coğrafi pazardaki HHI değerleri 2006-2009/altı aylık dönemde sırasıyla 1565, 1556,
1232 ve 1435 artış göstermiştir. Bu çerçevede hem pazardaki yoğunlaşma
oranlarının hem de işlem sonrasındaki yoğunlaşma oranlarındaki değişimin AB
Rehberi’nde belirtilen eşiklerin oldukça üzerinde olduğu söylenebilecektir.
Yukarıda yer verilen ve pazarın 2006-2009/altı aya ilişkin görünümüne yer verilen
tablodan da görüldüğü üzere, ilgili pazar hakim durumda olan OYAK’ın dışında, 850
Lafarge ve Nuh Çimento’nun satışlarından oluşmaktadır. Dolayısıyla işlem ile OYAK,
rakiplerinden birini kendi bünyesine katmaktadır. İşlem neticesinde pazarda üç olan
oyuncu sayısı ise ikiye inmektedir. Bu çerçevede, pazarın işlemden sonraki
görünümü bakımından OYAK ve Nuh Çimento’nun pazar paylarına yer vermek yeterli
olacaktır.
Tablo 18: 2006-2009/altı ay İşlemden Önce ve Sonra OYAK ve Nuh Çimento’un Pazar Payları
Tesis 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%)
Oyak (….) (….) (….) (….)
Lafarge A.+ Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Oyak+ Lafarge A.+ Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, işlem sonrasında OYAK’ın pazar payı 2006-
2009 yılları için sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….)olmaktadır. İşlemden sonra
OYAK’ın tek rakibi olarak kalacak Nuh Çimento’nun pazar payı ise yıllar itibarıyla
09-56/1338-341
24
sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….)’tir. Görüldüğü gibi işlemin gerçekleştirilmesi 860
durumunda OYAK’ın yüksek olan pazar payı daha da artmakta, Nuh Çimento ile
arasındaki fark daha da açılmaktadır. Nitekim işlem neticesinde OYAK, en büyük
rakibi olan Nuh Çimento’nun yaklaşık altı katı pazar payına sahip olmaktadır.
Tüm bu değerlendirmeler ışığında, işlem OYAK’ın hakim durumunu daha da
güçlendirerek ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracaktır. Bununla birlikte, daha önce ifade edildiği üzere, tarafların, işlemin izin
verilmesine engel olacak kaygıların tespit edilmesi durumunda, Birinci Tadil
Protokolü’nde belirlenmiş olan Lafarge Ereğli’nin işlemin alanından çıkartılması
şeklindeki taahhütlerinin analize dahil edilerek nihai bir değerlendirilme yapılması
yönünde talepleri bulunmaktadır. İşlemin söz konusu taahhüt çerçevesinde 870
değerlendirilmesine ise aşağıda yer verilmektedir.
İlgili taahhüt çerçevesinde, işlemden sonraki pazar yapılanması aşağıdaki gibi
olacaktır.
Tablo 19: İşlem Sonrasında OYAK’ın Sahip Olacağı Pazar Payları
2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%)
Oyak (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Oyak+ Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)

Bilindiği gibi bir devralma işleminin ilgili pazardaki etkilerinin değerlendirilmesinde,
devralan tarafın pazar payında meydana gelecek artış önemli bir yere sahiptir. Genel
olarak işlem dolayısıyla devralan tarafın pazar payındaki artış ne kadar düşük olursa
işlemin pazarın rekabetçi yapı üzerindeki olası etkileri de o kadar azalmaktadır.
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, sadece Lafarge Aslan’ın devredilmesi 880
durumunda, işlem sonrasında OYAK’ın ilgili coğrafi pazardaki pazar payında hem
Lafarge Aslan hem de Lafarge Ereğli’nin devredilmesi ile kıyaslandığında daha düşük
bir artış meydana gelmekte ve OYAK’ın pazar payı yaklaşık olarak ortalama %5
oranında artmaktadır.
Yoğunlaşma işlemlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınan en önemli kriterlerden
bir diğerini de rakiplerin durumu oluşturmaktadır. Bu çerçevede, bildirim konusu işlem
kapsamında OYAK tarafından sadece Lafarge Aslan’ın devralınması ile Lafarge
Aslan ve Lafarge Ereğli’nin devralınması senaryoları arasında, işlemin ilgili coğrafi
pazarın rekabetçi yapısına etkileri bakımından temel farklılıklar bulunduğu
görülmektedir. Lafarge Aslan ve Lafarge Ereğli’nin OYAK tarafından devralınması 890
durumunda pazarda faaliyet gösteren oyuncu sayısı üçten ikiye inerken, Lafarge
Ereğli’nin işlemin kapsamından çıkartılması durumunda işlem sonrasında ilgili coğrafi
pazarda faaliyet gösteren oyuncu sayısında herhangi bir değişme meydana
gelmeyecek; pazarda iki çimento üretim tesisi ile faaliyet gösteren Lafarge’ın
tesislerinden biri OYAK tarafından devralınacak ve Lafarge Ereğli ise pazarda faaliyet
göstermeye devam edecektir.
Devralan tarafın işlem sonrasında elde edeceği pazar gücünden faydalanmasının
pazardaki rakiplerin sayısına bağlı olması11 ve işlem sonrasında pazardaki oyuncu
sayısında herhangi bir azalma meydana gelmeyecek olması dikkate alındığında

11 Motta, M. (2004), Competition Policy, 1st Edition, Cambridge University Press, s. 235.
09-56/1338-341
25
işlem kapsamında sadece Lafarge Aslan’ın devredilmesinin pazarın rekabetçi 900
yapısına etkisi aşağıda yer verilen nedenlerin mevcudiyeti ile birlikte sınırlı olacaktır.
Bu noktada Lafarge Ereğli’nin entegre bir tesis olmadığı ve çimento üretim kapasitesi
dikkate alındığında işlem sonrasında ilgili coğrafi pazarda diğer oyuncular (OYAK ve
Nuh Çimento) üzerinde rekabetçi baskı yapıp yapamayacağı da değerlendirilmelidir.
Bir önceki bölümde ifade edildiği üzere, Lafarge Ereğli halihazırda klinker ihtiyacının
önemli bir kısmını Lafarge Aslan dışındaki tesislerden sağlamaktadır. Lafarge
Ereğli’nin çimento üretim kapasitesi 249.000 ton/yıl’dır. İlgili coğrafi pazarın 2006-
2009 yılları arasındaki yıllık çimento tüketimi 410.000 ile 450.000 ton arasında
değişmektedir ve talep genel olarak durağan bir yapıdadır. Aşağıdaki tabloda Lafarge
Ereğli’nin 2006-2009 yılları arasında il bazında çimento satış bilgileri yer almaktadır: 910
Tablo 20: Lafarge Ereğli’nin 2006-2009 yılları İl Bazında Satış Miktarları (ton)
Şehir 2006 2007 2008 2009
Zonguldak (….) (….) (….) (….)
Düzce (….) (….) (….) (….)
İstanbul-And. (….) (….) (….) (….)
Sakarya (….) (….) (….) (….)
Kocaeli (….) (….) (….) (….)
Yalova (….) (….) (….) (….)
Toplam (….) (….) (….) (….)
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere Lafarge Ereğli’nin ilgili coğrafi pazarın dışında
bulunan Zonguldak, İstanbul ve Sakarya illerine yıllık toplam çimento satışları
115.000-130.000 ton civarındadır. Bu illere yapılan toplam satış miktarı ile Lafarge
Ereğli’nin kapasitesi arasında yaklaşık olarak 120.000-135.000 ton fark bulunmakta
ve bu fark ilgili coğrafi pazarın toplam tüketiminin %25’ine denk gelmektedir. Belirtilen
oran, mevcut durumda Nuh Çimento ve Lafarge Grubu’nun toplam satış miktarları
dikkate alındığında, Lafarge Ereğli’nin işlem sonrasında ilgili coğrafi pazarda etkin bir
oyuncu olabileceğini göstermektedir.
Ayrıca işlem öncesinde Lafarge’ın ilgili coğrafi pazara yönelik satışları, Lafarge Aslan 920
ve Lafarge Ereğli vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Bu durum ise tesislerin pazara
yönelik satışlarının Lafarge tarafından belirlenen satış stratejisi çerçevesinde
koordine edilmesine ve satışların iki tesis arasında paylaştırılmasına neden
olmaktadır. Lafarge Aslan’ın OYAK tarafından devralınması durumunda Lafarge
Ereğli, Lafarge Aslan’dan bağımsız hareket eden bir oyuncu haline gelecektir,
dolayısıyla Lafarge Ereğli’nin işlem sonrasında ilgili coğrafi pazara yönelik satış
stratejisinin değişmesi beklenmektedir. İşlem sonrasında pazara yönelik faaliyetlerin
planlamasında sadece Lafarge Ereğli’nin kar maksimizasyonu hedeflenecektir.
Bunun sonucunda Lafarge Ereğli’nin pazarda daha agresif bir oyuncu haline gelmesi
ve ilgili coğrafi pazardaki payını işlem öncesine kıyasla artırması seçenekler 930
dahilindedir.
İlgili coğrafi pazardaki mevcut HHI oranları ile işlem sonrasında HHI oranlarında
meydana gelecek artış ve yeni HHI oranları ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 21: İşlemin HHI Oranlarına Etkisi
2006
HHI
2006
HHI
Δ
2007
HHI
2007
HHI
Δ
2008
HHI
2008
HHI
Δ
2009
HHI
2009
HHI
Δ
İşlem Öncesi 5905 - 5623 - 4719 - 5763 -
Oyak+ Lafarge A. 6419 514 6400 777 5376 657 6568 805

09-56/1338-341
26
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, Lafarge Aslan’ın OYAK tarafından
devralınması sonrasında pazardaki HHI oranlarında, AB Rehberi dikkate alındığında
kayda değer bir artış gerçekleşecektir. Bununla birlikte, daha önce de ifade edildiği
üzere, AB Rehberi’nde de belirtildiği gibi HHI oranları ve bu oranlardaki değişim tek
başına rekabetçi kaygıların varlığı ya da yokluğu için bir ön kabul olarak ele 940
alınamaz. HHI oranlarının yanında pazardaki diğer faktörlerin işlem sonucunda bir
hakim durumun ortaya çıkmasına veya hakim durumun güçlendirilmesine imkan
tanıyıp tanımayacağına da bakılmalıdır. Benzer şekilde Rekabet Kurulu’nun da HHI
oranlarında yüksek artışlara neden olan işlemlere, pazardaki diğer faktörleri dikkate
alarak izin verdiği bilinmektedir12.
Bu çerçevede, daha ayrıntılı değerlendirme yapılabilmesi amacıyla, işlemin ilgili
coğrafi pazarı oluşturan Bolu ve Düzce illeri bazında ayrı ayrı incelenmesi gerekli
görülmüştür. Aşağıdaki tabloda 2006-2009 yılları arasında Bolu’ya satış yapan
çimento üretim tesislerinin pazar payı bilgileri yer almaktadır:
Tablo 22: Tesislerin Bolu İli 2006-2009 yılları Pazar Payları 950
Tesis 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%)
OYAK Bolu (….) (….) (….) (….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Set Ankara (….) (….) (….) (….)
Oyak Ankara (….) (….) (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….) (….)
Karçimsa (….) (….) (….) (….)
Toplam 100 100 100 100

Yukarıdaki tablodan görüldüğü gibi OYAK, Bolu ilinde 2006-2009 yılları itibarıyla
sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….) pazar payları ile lider durumdadır. Bolu ilinde
ikinci durumdaki teşebbüs 2006 yılında %(….) pazar payı ile Nuh Çimento, 2007
yılında %(….) pazar payı ile Sanko, 2008 ve 2009 yıllarında ise sırasıyla %(….) ve
%(….) pazar payları ile Baştaş’tır. Lafarge Aslan ve Lafarge Ereğli ise 2006-2009
yıllarında Bolu iline çimento satışı gerçekleştirmemişlerdir. Bu nedenle işlem
sonrasında, OYAK’ın pazar payında veya teşebbüslerin sıralamasında Bolu ili
bakımından herhangi bir değişiklik olmayacaktır. Bolu ilindeki mevcut HHI oranları ile
işlem sonrasında HHI oranlarında meydana gelecek değişiklik aşağıdaki gibidir: 960
Tablo 23: İşlemin Bolu İli HHI Oranlarına Etkisi
Yıllar HHI Oranı HHI Δ
2006 8169 0
2007 8985 0
2008 8174 0
2009 8293 0
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, Bolu ili bakımından işlem sonrasında HHI
oranlarında herhangi bir değişiklik yaşanmayacaktır. Dolayısıyla işlem neticesinde
yaşanan HHI değişimlerinin esasen sadece Düzce ilinde yaşanan değişimden

12 Rekabet Kurulu tarafından 21.8.2007 tarih ve 07-65/804-299 sayılı karar ile izin verilen devralma
işleminde bir ilgili pazar açısından HHI oranı 1020 birimli artış ile 1616’dan 2636’ya yükselmiştir.
09-56/1338-341
27
kaynaklandığı anlaşılmaktadır13. Bu çerçevede, Lafarge Aslan’ın Bolu’ya satışı
olmaması nedeniyle işlemden sonra, OYAK’ın Bolu ilindeki pazar payında herhangi
bir artış/değişiklik yaşanmayacaktır.
Aşağıdaki tabloda ise 2006-2009 yılları arasında Düzce’ye satış yapan çimento
üretim tesislerinin pazar payı bilgileri yer almaktadır:
Tablo 24: Tesislerin Düzce İli 2006-2009 yılları Pazar Payları (%) 970
Tesis 2006 2007 2008 2009
OYAK Bolu (….) (….) (….) (….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….) (….)
Toplam 100 100 100 100
Tablodan görüldüğü üzere 2006-2009 yılları arasında OYAK, Düzce ilinde en yüksek
pazar payına sahip teşebbüstür ve pazar payı yıllar itibarıyla sırasıyla %(….), %(….),
%(….) ve %(….)’dur. İkinci Nuh Çimento’nun pazar payı ise yıllar itibarıyla sırasıyla
%(….), %(….), %(….) ve %(….)’dir. Lafarge ise son dört yıl boyunca pazarda üçüncü
durumdadır ve pazar payı yıllar itibarıyla sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….)’dur.
Teşebbüslerin yaklaşık son dört yılda pazar sıralamalarının değişmediği ve pazarda
üç oyuncunun bulunduğu gözlemlenmektedir.
Aşağıdaki tabloda OYAK’ın Düzce ilinde işlem öncesi ve işlem sonrasında sahip
olacağı pazar payları yer almaktadır.
Tablo 25: İşlem Sonrasında OYAK’ın Düzce İlinde Sahip Olacağı Pazar Payları (%) 980
2006 2007 2008 2009
Oyak (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Oyak+ Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
İşlem sonrasında OYAK’ın pazar payı 2006-2009 yılları itibarıyla sırasıyla %(….),
%(….), %(….) ve %(….)’ye yükselecek ve OYAK pazardaki liderliğini devam
ettirecektir. Diğer taraftan, Lafarge Ereğli’nin işlem alanı dışına çıkartılması
nedeniyle, işlem sonrasında Düzce ilinde faaliyet gösteren oyuncu sayısında veya
teşebbüslerin sıralamasında herhangi bir değişme meydana gelmeyecektir.
Tüm bunlara ek olarak işlemin ilgili coğrafi pazara olası etkilerinin
değerlendirmesinde, OYAK Bolu ve Lafarge Aslan’ın geçmiş yıllardaki satışlarının
iller bazında dağılımının analiz edilmesi de önem kazanmaktadır.
Aşağıdaki tabloda OYAK Bolu’nun 2007-2009 yılları arasında satış yaptığı illerin
toplam satışları içindeki oranları yer almaktadır: 990

13 İşlem öncesinde Düzce ilindeki HHI oranları 2006-2009/altı aylık dönemde sırasıyla 4500,4086,3759
ve 4341’dir. İşlem sonrasında Düzce ilinde görülen HHI değişimleri ise yine aynı dönemde sırasıyla
696, 960, 736 ve 1125 olarak gerçekleşmiştir.
09-56/1338-341
28
Tablo 26: OYAK Bolu’nun İl Bazında Satışları (%)
İller 2007 2008 2009
Bolu (….) (….) (….)
Düzce (….) (….) (….)
İstanbul-And. (….) (….) (….)
İstanbul-Avr. (….) (….) (….)
Kocaeli (….) (….) (….)
Sakarya (….) (….) (….)
Zonguldak (….) (….) (….)
Ankara (….) (….) (….)
Çankırı (….) (….) (….)
Rize (….) (….) (….)
Çorum (….) (….) (….)
Balıkesir (….) (….) (….)
Bartın (….) (….) (….)
Yozgat (….) (….) (….)
Giresun (….) (….) (….)
Karabük (….) (….) (….)
Kastamonu (….) (….) (….)
Trabzon (….) (….) (….)
Kırıkkale (….) (….) (….)
Kırklareli (….) (….) (….)
Toplam 100,00 100,00 100,00
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere OYAK Bolu’nun 2007-2009 yıllarında Bolu ve
Düzce illerine yaptığı satışlar toplam satışlarının yıllar itibarıyla sırasıyla %(….), %(….)
ve %(….)’ini oluşturmaktadır. Diğer taraftan OYAK Bolu’nun İstanbul, Kocaeli,
Sakarya ve Zonguldak illerine yaptığı satışları ise toplam satışlarının yıllar itibarıyla
sırasıyla %(….), %(….) ve %(….)’ünü oluşturmaktadır. Görüldüğü gibi OYAK Bolu
satışlarının yaklaşık olarak %(….)’ini ilgili coğrafi pazar dışına yapmakta ve bu satışlar
büyük oranda dört ilde toplanmaktadır. Ayrıca ilgili pazarda faaliyet gösteren ana
oyuncuların kapasite rakamları ve 2008 yılı üretim miktarları aşağıdaki tabloda yer
almaktadır: 1000
Tablo 27: 2008 Yılı Kapasite ve Üretim Rakamları
Tesis Klinker Kapasitesi
(ton/yıl)

Çimento
Kapasitesi
(ton/yıl)
2008 Yılı Çimento
Üretimi (ton)
Kapasite
Kullanım
Oranı (%)
OYAK Bolu 1.500.000 3.000.000 (……….) (….)
Lafarge Aslan 1.200.000 1.700.000 (……….) (….)
Lafarge Ereğli 249.000 (……….) (….)
Nuh Çimento 4.100.000 5.768.700 (……….) (….)
Sanko Bartın 234.300 411.000 (……….) (….)
Baştaş 2.110.000 2.200.000 (……….) (….)
Tablo’dan da görüldüğü üzere, OYAK Bolu’nun çimento üretim kapasitesi 3.000.000
ton/yıl’dır. 2007-2009 yılları üretimi ise sırasıyla (……….) ton, (……….) ton ve (……….)
ton’dur. Bolu ve Düzce illerinin toplam tüketimi ise Tablo 15’de de belirtildiği gibi
2006-2009 yıllarında yaklaşık olarak 410.000-450.000 ton olarak gerçekleşmiştir.
Ayrıca pazardaki rakiplerin de Bolu ve Düzce ili tüketimlerine kıyasla kullanmadıkları
yüksek miktarda kapasite bulunmaktadır. Bu veriler OYAK Bolu’nun kurulum
aşamasında ve sonrasında üretim miktarı ile satış yapılacak illerin belirlenmesinde
Bolu dışındaki illerin belirleyici olduğunu net olarak göstermektedir.
Aşağıdaki tabloda ise Lafarge Aslan’ın 2007-2009 yılları arasında satış yaptığı illerin 1010
toplam satışları içindeki oranları yer almaktadır:
09-56/1338-341
29
Tablo 28: Lafarge Aslan’ın İl Bazında Satışları (%)
İller 2007 2008 2009
Düzce (….) (….) (….)
İstanbul Anadolu (….) (….) (….)
İstanbul Avrupa (….) (….) (….)
Kocaeli (….) (….) (….)
Sakarya (….) (….) (….)
Yalova (….) (….) (….)
Zonguldak (….) (….) (….)
Tekirdağ (….) (….) (….)
Bilecik (….) (….) (….)
Toplam 100,00 100,00 100,00
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere 2007-2009 yıllarında Lafarge Aslan ilgili
coğrafi pazarda bulunan illerden Bolu’ya çimento satışı yapmamış, Düzce’ye yaptığı
satışlar ise toplam satışları içinde yıllar itibarıyla sırasıyla %(….), %(….) ve %(….)
oranında gerçekleşmiştir. Lafarge Aslan’ın İstanbul ve Kocaeli illerine yaptığı satışları
ise toplam satışlarının yıllar itibarıyla sırasıyla %(….), %(….) ve %(….)’ünü
oluşturmaktadır. Bu veriler, Lafarge Aslan’ın büyük oranda İstanbul ve Kocaeli’ne
satış yaptığını, ilgili coğrafi pazara satışlarının ise oldukça düşük olduğunu
göstermektedir. Lafarge Aslan’ın Bolu ve Düzce’ye toplam satışı 2006-2009 yılları 1020
itibarıyla sırasıyla (……….) ton, (……….) ton, (……….) ton ve (……….) ton olarak
gerçekleşmiştir. Lafarge Aslan’ın Bolu ve Düzce pazarındaki pazar payı ise 2006-
2009 yılları itibarıyla sırasıyla %(….), %(….), %(….)ve %(….)’tür.
Diğer taraftan, Lafarge Ereğli’nin Düzce ilindeki pazar payı 2006-2009 yılları itibarıyla
sırasıyla %(….), %(….), %(….) ve %(….) olarak gerçekleşmiştir ve son 4 yılda Düzce’ye
yapılan satışlar Lafarge Ereğli’nin toplam satışlarının yaklaşık olarak %(….)’ini
oluşturmuştur. Bu veriler işlem sonrasında Lafarge Ereğli açısından Düzce iline
yapılacak satışların büyük önem taşıyacağını ve Lafarge Ereğli’nin Düzce ilinde etkin
bir oyuncu olabileceğini göstermektedir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen analizler ışığında özellikle; 1030
- Lafarge Aslan’ın OYAK tarafından devralınması sonrasında pazarda
faaliyet gösteren teşebbüs sayısında azalma meydana gelmeyecek olması,
- Lafarge Ereğli’nin pazarda etkin bir oyuncu olarak faaliyet gösterebilecek
olması,
- Lafarge Aslan’ın ilgili coğrafi pazardaki pazar payının düşük olması

dikkate alındığında OYAK Bolu merkez alınarak belirlenen Bolu ve Düzce illerinden
oluşan coğrafi pazar bakımından, taraflarca verilen taahhüt çerçevesinde, Lafarge
Ereğli’nin işlemin alanından çıkartılarak, OYAK Bolu tarafından Lafarge Aslan’ın
devralınması işlemine izin verilmesinde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir 1040
sakınca bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
H.5.1.1.3. Lafarge Aslan
SSNIP testi çerçevesinde devre konu Kocaeli-Darıca’da yerleşik Lafarge Aslan tesisi
bakımından ilgili coğrafi pazar Kocaeli ve Sakarya illeri olarak belirlenmiştir.
09-56/1338-341
30
İlgili coğrafi pazardaki piyasa yapılanmasına aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 29: 2008 Yılı İlgili Pazara Satış Yapan Teşebbüslerin Satış Miktarları (ton) ve Pazar Payları (%)
Tesisler Sakarya Kocaeli Toplam
Pazar Payı
(Tesis)
Pazar Payı
(Teşebbüs)
Akçansa-
Büyükçekmece (….) (….) (….)
Akçansa-Çanakkale (….) (….) (….) (….)
(….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….) (….) (….)
(….)
OYAK- Bolu (….) (….) (….) (….) (….)
Set-Kırklareli (….) (….) (….) (….)
Oyak-Ankara (….) (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….) (….) (….)
ÇİMSA (….) (….) (….) (….) (….)
Bursa (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….) (….) (….)
Toplam Tüketim 654.157 1.582.549 2.236.706 100,00 100,00
Tablodan da görüldüğü üzere, 2008 yılında Nuh Çimento %(….)’luk pazar payı ile
lider durumdadır. Pazarda ikinci konumda bulunan Akçansa’nın pazar payı ise
% (….)’dur. Lafarge ve OYAK’ın pazar payları sırasıyla % (….)ve % (….)olmak üzere
toplam % (….)olarak gerçekleşmiştir. İlgili pazarda söz konusu oyuncuların dışında 1050
kayda değer pazar payına sahip herhangi başka bir aktör bulunmamaktadır. Pazarın
2006-2008 yılları ve 2009 yılı ilk altı aylık görünümüne ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
Tablo 30: 2006-2009/Altı Ayda İlgili Pazara Satış Yapan Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
Tesisler 2006 2007 2008 2009
Akçansa Çanakkale
Akçansa Büyükçekmece
(….)
(….)
(….)
(….)
(….)
(….)
(….)
(….)
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A. (….) (….) (….) (….)
Lafarge E. (….)
(….)
(….) (….)
(….)
(….) (….)
(….)
(….) (….)
(….)
(….)
OYAK Bolu (….) (….) (….) (….)
Set Kırklareli (….) (….) (….) (….)
Sanko Bartın (….) (….)
Bursa (….) (….) (….) (….)
Baştaş (….) (….) (….) (….)
Çimsa Eskişehir (….) (….) (….) (….)
Göltaş (….) (….) (….)
Oyak Ankara (….)
Traçim (….)
Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00

2006-2009 yıllarına ait veriler incelendiğinde, Nuh Çimento’nun pazar payının gittikçe
yükseldiği görülmektedir. Öte yandan, Lafarge Aslan’ın pazar payında sürekli bir
düşüş gözlemlenmektedir. Analize konu tüm yıllarda Nuh Çimento pazarda lider
durumdadır. Pazardaki ikincilik Oyak Bolu ve Akçansa arasında el değiştirmektedir.
Lafarge (çok büyük oranda Lafarge Aslan ile) bölgedeki önemli diğer bir aktör
konumundadır. 2006-2009 yıllarının tamamında, ilk dört içerisinde yer alan 1060
teşebbüslerin (Nuh Çimento, Akçansa, Oyak ve Lafarge) değişmediği görülmektedir.
Bu teşebbüslerin pazar payları toplamı 2006-2009 yılları içerisinde sırasıyla % (….),
09-56/1338-341
31
% (….), % (….) ve % (….)olarak gerçekleşmiştir. Bu çerçevede Lafarge Aslan merkez
alınarak belirlenen coğrafi pazarın yapısının çok büyük bir oranda söz konusu
teşebbüsler tarafından şekillendirildiğini ve uzunca bir dönem boyunca aynı kaldığını
söylemek yanlış olmayacaktır.
2006-2009/altı aylık verileri incelendiğinde, ilgili pazarın ortalama %7 oranında bir
büyüme gösterdiği görülmektedir.14 Toplam pazar tüketimi 2007 yılında 2006 yılına
göre % 8,5, 2008 yılında ise bir önceki yıla göre % 6,32 oranında artmıştır. Bununla
birlikte, analize konu dönemde, pazara önemli girişlerin olduğunu söylemek mümkün 1070
değildir. (Pazara 2008 yılında 95 ton satışla Oyak-Ankara, 2009 yılında ise 85 ton
satışla Traçim girmiştir). Dolayısıyla incelenen dönemde, gerek pazarın önemli bir
kısmını oluşturan teşebbüsler bakımından gerekse pazardaki toplam oyuncu sayısı
açısından, pazarın yapısında önemli bir değişikliğin yaşanmadığı söylenebilmektedir.
Bildirim konusu işlem ile OYAK tarafından Lafarge Aslan ve Lafarge Ereğli
devralınmaktadır. İşlem neticesinde pazarda oluşacak yapılanma aşağıda gibidir.
Tablo 31: 2008 Yılı İşlem Öncesi ve Sonrası İlgili Pazara Satış Yapan Teşebbüslerin Pazar Payları
Tesisler
İşlem Öncesinde Pazar Payı (%)
(Teşebbüs)
İşlem Sonrasında Pazar Payı (%)
(Teşebbüs)
Akçansa-Büyükçekmece
Akçansa-Çanakkale
(….)
(….)
(….)
(….)
Nuh Çimento (….) (….)
Lafarge A.
Lafarge E.
(….)
(….)
OYAK- Bolu (….)
(….)
(….)
(….)
Set-Kırklareli (….) (….)
Oyak-Ankara (….) (….)
Göltaş (….) (….)
ÇİMSA (….) (….)
Bursa (….) (….)
Baştaş (….) (….)
Toplam Pazar Tüketimi 100,00 100,00
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere işlem sonrasında OYAK, ilgili pazarda %(….)’luk
pazar payı ile ikinci sıraya yükselecektir. İşlem neticesinde pazar lideri (Nuh Çimento)
değişmeyecek, Akçansa OYAK’ın arkasından üçüncü sıraya yerleşecektir. 2006-1080
2009/altı aylık verileri çerçevesinde, işlemden sonra pazarın görünümü ise aşağıdaki
gibi olacaktır.
Tablo 32: 2006-2009/6 Yıllarında İlgili Pazara Satış Yapan Teşebbüslerin Pazar Payları(%)
2006 2007
Tesisler İşlemden Önce İşlemden Sonra İşlemden Önce İşlemden Sonra
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A.
Lafarge E.
(….) (….)
OYAK Bolu (….)
(….)
(….)
(….)
Akçansa Çanakkale
Akçansa Büyükçekmece
(….) (….) (….) (….)
Diğerleri (….) (….) (….) (….)
Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00

14 Sakarya ve Kocaeli illerinin 2006- 2009/altı ay tüketim miktarları sırasıyla: 1.939.031, 2.103.693,
2.236.706 ve 959.638 ton olarak gerçekleşmiştir.
09-56/1338-341
32

2008 2009
Tesisler İşlemden Önce İşlemden Sonra İşlemden Önce İşlemden Sonra
Nuh Çimento (….) (….) (….) (….)
Lafarge A.
Lafarge E.
(….) (….)
OYAK Bolu (….)
(….)
(….)
(….)
Akçansa Çanakkale
Akçansa Büyükçekmece
(….) (….) (….) (….)
Diğerleri (….) (….) (….) (….)
Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00

Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, işlem neticesinde OYAK, pazarda ikinci
sıraya yerleşmektedir. İlgili pazarda ilk dört arasında yer alan Lafarge’ın pazarın
dışında kalmasıyla, pazarın önemli bir kısmını oluşturan aktör sayısında bir azalma
yaşanacaktır. İşlemden sonra pazarın ortalama %(….) gibi önemli bir kısmında artık
yalnızca Nuh Çimento, OYAK ve Akçansa’nın varlığından söz edilebilecektir. 2006-1090
2009/altı aylık döneminin tamamında, söz konusu aktörlerin dışında, ilgili pazarda
kayda değer pazar payına sahip herhangi başka bir teşebbüs bulunmamaktadır.
Analize konu yıllar bakımından ilgili işlemin genel olarak, OYAK’ın pazar payında
ortalama %(….) bir artışla yaklaşık % (….) pazar payına ulaşmasına yol açacağı
görülmektedir. İşlem sonrasında, ortalama %(….) pazar payıyla analize konu tüm
yıllarda lider konumda bulunan Nuh Çimento’nun varlığı göz önüne alındığında, işlem
neticesinde OYAK tarafından bir hakim durum yaratılarak ilgili piyasada rekabetin
azaltılmasından bahsedebilmek mümkün görünmemektedir. Öte yandan, yukarıda
yer verilen tablodan da görüldüğü üzere işlem, analize konu dönemde ilgili pazarın
neredeyse tamamını oluşturan oyuncu sayısının dörtten üçe düşmesine neden 1100
olmaktadır. İşlem neticesinde OYAK’ın pazardaki konumu daha da güçlenmekte ve
Nuh Çimento’nun arkasından ikinci sıraya yükselmektedir. Analize konu tüm yıllarda
Nuh Çimento ve OYAK’ın toplam pazar payı yaklaşık olarak %76’ya ulaşmaktadır. Bu
çerçevede işlemin, Nuh Çimento ve OYAK’ın hakim durum yaratarak ilgili piyasada
rekabetin önemli derecede azaltılması sonucunu doğurup doğurmayacağının da
incelenmesi gerekmektedir.
Bilindiği gibi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirerek rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya devralma
işlemlerinin hukuka aykırı olduğu ifade edilmektedir. Bu çerçevede, Kanun’da 1110
yoğunlaşma işlemleri sonucunda birden fazla teşebbüsün hakim duruma gelerek
veya hakim durumlarını güçlendirerek rekabetin önemli derecede azaltılmasına yol
açılması yasaklanmaktadır.
Yoğunlaşma işlemlerinin birden fazla teşebbüsün hakim duruma gelerek rekabetin
azaltılması sonucunu doğurması durumunu kısaca; yoğunlaşma ertesinde pazarda
oluşan koşulların, birden fazla teşebbüsün, ortak bir politika benimsemesini
kolaylaştırarak bazı teşebbüslerin birlikte; rakipleri, müşterileri ve tüketicilerden
önemli derecede bağımsız hareket edebilme kabiliyetini edinmeleri şeklinde
tanımlamak mümkündür. Bu durumda, işlem sonrasında piyasada oluşan koşulların
birtakım teşebbüsler arasında açıkça bir anlaşma yapılmasına gerek olmaksızın, 1120
hakim durumdaki tek bir teşebbüs gibi hareket edebilmelerine yol açtığı kabul
edilmektedir. Bu çerçevede, birlikte hakim duruma gelecek teşebbüslerin ortak bir
09-56/1338-341
33
strateji benimseyebilecek ölçüde birbirine yakın büyüklükte/yakın pazar paylarına
sahip teşebbüsler olması beklenmektedir. Bununla birlikte, söz konusu teşebbüslerin,
müşterileri ve tüketicilerinden önemli derecede bağımsız hareket edebilmeleri
bakımından, pazar güçleri toplamının da yüksek olması gerekmektedir.
Birden fazla teşebbüsün hakim durumlarını güçlendirmeleri durumunda ise, birlikte
hakim durumun zaten var olduğu ve ilgili işlem ertesinde daha da güçlendirildiği kabul
edilmektedir. Dolayısıyla, hakim durumun güçlendirilmesinden farklı olarak, birden
fazla teşebbüs tarafından hakim durum yaratılmasından bahsedilebilmesi için 1130
öncelikle, yoğunlaşma işleminin yaratacağı ve ortak bir strateji belirlemek konusunda
teşebbüsleri teşvik edecek bir farklılığın ortaya konulması gerekmektedir. Diğer bir
ifadeyle, birden fazla teşebbüsün hakim duruma geldiğinin iddia edilebilmesi
bakımından, pazarın önceki ve sonraki yapılanmaları arasındaki, yoğunlaşma
işleminden kaynaklanan değişikliğin gösterilmesi büyük önem arz etmektedir.
Bununla birlikte işlem nedeniyle oluşacak bu farkın, pazardaki birtakım oyuncuların
ortak çıkarlarını fark etmelerine ve rekabetçi fiyatların üzerinde satış yapmak üzere
sürekli olacak şekilde ortak bir politika izlemelerinin olanaklı ve ekonomik olarak
rasyonel olduğuna kanaat getirmelerine yol açacak bir fark olması beklenmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, bildirim konusu işlemin ilgili pazarda birden 1140
fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurup doğurmadığı analizinde öncelikle, işlem öncesi ve sonrası pazar
yapılanmalarının karşılaştırılması gerekmektedir. Daha önce ifade edildiği üzere,
birden fazla teşebbüsün hakim duruma geldiğinin öne sürülebilmesi için, işlem
neticesinde pazarın yapısında birlikte hakimiyetin yaratılmasına yol açabilecek
birtakım değişikliklerin oluştuğunun gösterilmesi gerekmektedir. Bildirim konusu
işlemin, ilgili pazarda birlikte hakimiyet yaratılmasına neden olacak bir değişikliğe yol
açıp açmadığının değerlendirilmesine ise aşağıda yer verilmektedir.
Bilindiği gibi işlem öncesinde, ilgili pazarın neredeyse tamamı Nuh Çimento, OYAK,
Akçansa ve Lafarge’a ait satışlardan oluşmaktadır. Analize konu dönemin 1150
tamamında, işlem sonrasında Nuh Çimento ortalama %(….) pazar payı ile liderliğini
sürdürecek, OYAK ise ortalama %(….) pazar payı ile ikinci sıraya yükselecektir. Nuh
Çimento’ya en yakın pazar payına OYAK’ın sahip olması nedeniyle, işlemden sonra
Nuh Çimento ile OYAK’ın birlikte hakim duruma gelip gelmediklerinin analizi
yapılabilecektir. Ancak, işlemden sonra Nuh Çimento ve OYAK’ın pazar payları
arasında önemli derecede bir farklılık olacağı ve Nuh Çimento’nun liderliğini belirgin
bir şekilde sürdüreceği görülmektedir. Nuh Çimento’nun pazar payı işlem sonrasında
dahi OYAK’tan önemli derecede fazla (ortalama %(….)) olacaktır. Bu çerçevede,
OYAK’ın işlem neticesinde elde edeceği pazar payının, Nuh Çimento’nun OYAK ile
ortak bir strateji yürütülebileceği iddiasını güçlendirebilecek ölçüde Nuh Çimento’ya 1160
yakın/fazla olmadığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği gibi işlem sonucunda pazardaki başlıca oyuncuların sayısı dörtten üçe
inecek, pazarın önemli bir kısmında sadece Nuh Çimento, OYAK ve Akçansa varlık
gösterecektir. İşlem öncesinde pazarda dört oyuncu bulunmakla birlikte, Nuh
Çimento’nun ortalama %(….) pazar payı ile analize konu tüm yıllarda açık ara lider
konumda bulunduğu, OYAK ve Akçansa’nın ise ortalama %(….) pazar payıyla
ikinciliği paylaştıkları bilinmektedir. Lafarge ise ortalama % (….)’lük bir pazar payına
sahiptir. Dolayısıyla işlem öncesinde; OYAK, Akçansa ve Lafarge’ın, Nuh Çimento
karşısında daha kısıtlı bir rekabetçi baskı yaratabildiklerini ifade etmek yanlış
olmayacaktır. İşlem sonrasında ise OYAK ortalama % (….) pazar payına ulaşarak, 1170
09-56/1338-341
34
Nuh Çimento karşısında daha güçlü bir rakip haline gelmesi ihtimal dahilindedir.
Dolayısıyla işlem neticesinde, her ne kadar pazardaki aktör sayısında bir azalma
görülse bile, pazarın rekabetçi yapısının kesin olarak bozulacağından bahsedebilmek
mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte bilindiği gibi işlem sonrasında Akçansa
ortalama %(….)’lik pazar payı ile varlığını sürdürecektir. Akçansa’nın halihazırda ilgili
pazarda en fazla kapasiteye sahip teşebbüs olduğu (……….ton/yıl) da dikkate
alındığında, pazarın işlem sonrasındaki yapılanmasının Nuh Çimento ve OYAK’ın
birlikte hakim duruma gelerek rakipleri, müşterileri ve tüketicilerinden bağımsız olarak
hareket edebilme kabiliyetine ulaşacakları bir şekil alacağını söylemek olanaklı
görünmemektedir. Bu çerçevede; 1180
- işlemden sonra Nuh Çimento ile OYAK’ın pazar paylarının, söz konusu
teşebbüsleri ortak bir strateji izlemeye sevk edecek ölçüde birbirlerine yakın
olmaması,
- işlemden sonra OYAK’ın pazar payının ortalama %(….)’e yükselerek, Nuh
Çimento karşısında daha rekabetçi bir oyuncu olarak kabul edilebilecek
olması,
- işlemden sonra pazarda ortalama %(….)’lik pazar payı ve pazar liderinden
fazla bir kapasiteyle Akçansa’nın varlığını devam ettireceği
göz önüne alındığında, dosya konusu işlemin, ilgili pazarda, işlemden sonra Nuh
Çimento ve OYAK’ın ortak bir strateji yürütmesine ve dolayısıyla birlikte hakim durum 1190
yaratmalarına yol açabilecek bir oluşum yaratacağından bahsedebilmek mümkün
görünmemektedir. Dolayısıyla, dosya konusu işlemin etkilerinin, birlikte hakim durum
kavramının tanımı gereği, bu çerçevede değerlendirilmesi olası görünmemektedir.
Tüm bu bilgiler çerçevesinde; işlem sonrasında ilgili coğrafi pazarda 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesinde öngörüldüğü biçimde birden fazla teşebbüsün hakim
duruma gelerek rekabetin azaltılabileceği sonucunun doğmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır.

H.5.1.2. Hazır Beton
Hazır beton, çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması 1200
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. C14, C16, C18, C20, CC5 ve C25+ gibi
alt kategorilere ayrılabilmesine rağmen ürünün türleri arasında yüksek arz ikamesinin
söz konusu olması nedeniyle “hazır beton pazarı” şeklindeki kapsayıcı bir tanım
yeterli olmaktadır.
THBB internet sitesinden alınan bilgilere göre 2007 yılı için Türkiye hazır beton
üretimi 74.359.847 m³ düzeyindedir. Üretimin dağılımı bölgeler arasında büyük
farklılık göstermektedir. Başvuru konusu devralma kapsamındaki hazır beton
tesislerinin büyük bir kısmının yer aldığı Marmara Bölgesi ülkenin hazır beton
üretiminin %41,29’unu karşılarken, bu oran Doğu Anadolu Bölgesi için %2,82
düzeyindedir. Benzeri bir farklılık kişi başına hazır beton kullanımı için de geçerlidir. 1210
2007 yılında Marmara Bölgesinde kişi başına 1,48 m³ hazır beton kullanılmışken, bu
değer Doğu Anadolu Bölgesi için 0,32, Avrupa ortalaması için 0,9, Türkiye geneli için
1,02’dir. 2008 yılı itibariyle İstanbul ilinde 120, Türkiye genelinde 851, 2007 yılı
itibariyle Marmara Bölgesinde ise 259 hazır beton tesisi bulunmaktadır.
09-56/1338-341
35
Başvuru konusu devralmanın taraflarından Lafarge Beton’a ait devralınan tesisler,
Maslak, Göztepe, Çorlu, Yenibosna, Ayazağa, Ümraniye, Kurtköy, Kandıra ve
Bandırma’da bulunmaktadır. Bildirim formunda bu tesislerden Maslak ve Göztepe’de
bulunanların sadece projelere hizmet veren santraller oldukları ve ilgili bulundukları
projeler tamamlanınca kaldırılacakları belirtilmiştir. Bununla birlikte, Lafarge’ın,
Kocaeli’de bulunan ve Topkaş İnş. Toplu Konut Araştırma Şehircilik Müh. Mim. San. 1220
ve Tic. Ltd. Şti. (Topkaş İnş.) firmasına kiraya verilmiş olan bir hazır beton tesisi daha
bulunmaktadır. Lafarge ile Topkaş İnş. arasında 01 Ocak 2007 tarihinde imzalanmış
olan “Hazır Beton tesisi işletme hakkı ve kullanım sözleşmesi” 01 Ocak 2010 tarihine
kadar uzatılmıştır. Bildirim konusu işlem sonrasında meydana gelecek değişikliğin
devralan OYAK tarafından belirleneceğinin belirtilmesi nedeniyle söz konusu tesis de
Karar’da yapılan analizlere dahil edilmiştir.
OYAK Beton’un bölgedeki hazır beton tesisleri ise İstanbul (Samandıra tesisi),
Adapazarı ve Kocaeli’nde (Gebze ve İzmit tesisi olmak üzere iki adet) bulunmaktadır.
İkitelli, Marmaray, Kartal ve Kağıthane’de bulunan OYAK hazır beton tesisleri ise
sadece projelere hizmet vermekte olup mobil santral niteliğindedir. Ayrıca OYAK 1230
Beton’un Düzce ve Bolu’da da hazır beton tesisi bulunmaktadır.
Hazır betona ilişkin coğrafi pazar tanımı yapılırken en fazla öne çıkan özellik
üretildikten belirli bir süre içinde15 tüketilmesi gereken, bu nedenle stoklanamayan bir
ürün olmasıdır. Bu özellik, betonun tesiste transmiksere yüklenmesi, tesisten
transmikser ile inşaat sahasına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve
pompa aracılığıyla kalıba yerleştirilmesinde geçen sürenin hazır betondaki kıvam ve
işlenebilirlik kayıplarının önlenebilmesinde kritik eşik olan iki saatlik sürenin altında
olması gerekliliğini beraberinde getirmektedir. Bu zorunluluk coğrafi pazar tespit
edilirken belirli bir uzaklık belirlenerek pazarın sınırlarının çizilmesi yaklaşımını
gündeme getirmektedir. Nitekim, Rekabet Kurulu’nun 08-73/1156-450, 04-77/1109-1240
278, 06-68/927-266, 08-61/998-390, 08-45/644-243, 08-39/508-185, 08-28/326-109,
08-36/481-169 ve 07-41/447-170 sayılı kararlarında da bu mesafe 50 km. olarak
belirlenmiş ve tesislerden itibaren 50 km. yarıçapında bir daire belirlenerek alan
coğrafi pazar olarak tespit edilmiştir.
OYAK Beton’a ait hazır beton tesislerinin birbirlerine ve Lafarge Beton tesislerine
uzaklıklarını gösteren tablo aşağıdadır:

15 Bu süre farklı Rekabet Kurulu kararlarında bir ve iki saat olarak ifade edilmiştir.
09-56/1338-341
36
Tablo 33: OYAK ve LAFARGE Gruplarına Ait Tesislerin Birbirlerine Uzaklıkları
LAFARGE GRUBU TESİSLERİ

YENİBOSNA
TESİSİ
AYAZAĞA
TESİSİ
GÖZTEPE
(Proje
Tesisi)
KURTKÖY
TESİSİ
ÜMRANİYE
TESİSİ
İZMİT
TESİSİ
SAMANDIRA TESİSİ 50 38 22 19 15 95
KARTAL TESİSİ (Proje
Tesisi)
64 50 12 30 13 100
İKİTELLİ TESİSİ (Proje
Tesisi)
8 25 50 73 48 151
MARMARAY
YENİKAPI (Proje
Tesisi)
15 25 70 65 38 135
İSTANBUL
KAĞITHANE TESİSİ
(Proje Tesisi)
13 10 35 55 25 128
GEBZE TESİSİ 90 78 57 24 55 55
KOCAELİ
İZMİT TESİSİ 145 135 120 80 110 1
DÜZCE DÜZCE TESİSİ 255 245 225 185 220 110
SAKARYA ADAPAZARI TESİSİ 190 175 160 125 155 45
O
Y
A
K
T
E
S
İS
L
E
R
İ
BOLU BOLU TESİSİ 300 290 270 230 265 158
Hazır betona yönelik coğrafi pazarın sınırının çizilmesinde 50 km’lik uzaklığın dikkate
alınmasında genel bir uzlaşı mevcut bulunmakla birlikte, yoğunlaşmaların
hesaplanmasında devre konu tesisin yer aldığı 50 km yarıçaplı dairenin (alanların) 1250
zaman zaman birden fazla ili ya da bir ilin yalnızca bir bölümünü (birden fazla ilçe
gibi) kapsaması gibi pratik sorunlar yaşanmaktadır. Buradaki temel problemler
Türkiye özelinde hazır betona yönelik yalnızca illerin tüketim rakamının tahmin
edilebilmesi ve birden fazla il sınırını kapsayan bölgeler bakımından sağlıklı bir
değerlendirme yapmakta yaşanan zorluklardır. Bu çerçevede Karar’da, yukarıda yer
verilen analizlerin eksiklerini giderilmek için; birbirini tamamlayıcı olduğu düşünülen
“firma” ve “alan” bazlı iki ayrı değerlendirmeye yer verilecektir.
“Firma bazlı analiz”de devre konu tesisten itibaren 100 km’lik alanda yer alan tesisler
değerlendirmeye alınacaktır. Söz konusu analizde ilk 50 km’lik alan dışında yer alan
diğer daire ise, söz konusu ikinci 50 km’lik alanda yer alan tesislerin faaliyet 1260
alanlarının, devre konu tesisin yer aldığı 50 km’lik alan ile kesişebileceği yerdeki
yoğunlaşmaları da dikkate alabilmek bakımından değerlendirilmeye alınmıştır. Bu
durumda yoğunlaşma analizi, olası coğrafi alanlar bakımından firmaların pazar
payları toplamlarının, tesisin yer aldığı ilin tüketim rakamına bölünmesi ile elde
edilecektir.
“Alan bazlı analizde” ise, devre konu tesisin yer aldığı il sınırlarından 50 km’lik bir
daire çizilerek, ikinci bölgede yer alan tesislerin devre konu tesisin yer aldığı bölgeye
yapacağı olası satışların yoğunlaşma analizine dahil edilmesi değerlendirilmektedir.
Bu durumda yoğunlaşma analizi, olası coğrafi alanlar bakımından firmaların pazar
payları toplamlarının, tesisin yer aldığı ilin tüketim rakamına bölünmesi ile elde 1270
edilecektir.
Her iki yöntemdeki ikinci bölgeye ait alanlar, en riskli durumları dikkate alabilmek
bakımından analize dahil edilmektedir.
09-56/1338-341
37
H.5.1.2.1. Firma Bazlı Analiz
Yukarıda tanımlamasına yer verilen bu yaklaşımda, Lafarge Beton tesislerini
devralacak olan OYAK Beton’un proje amaçlı olmayan tesisleri merkez alınacaktır.
Buna göre Samandıra, Gebze, İzmit ve Adapazarı tesislerinin esas alındığı dört
coğrafi pazarın sınırları içerisindeki yoğunlaşma analizi aşağıdaki gibidir.
H.5.1.2.1.1.OYAK Beton Samandıra Tesisi Merkezli Coğrafi Pazar (İstanbul Anadolu
Yakası Pazarı) 1280
Samandıra tesisi merkezli 100 km yarıçapındaki daire; Gebze ve İzmit’teki OYAK
Beton tesisleri ile Lafarge Beton’un Yenibosna, Ayazağa, Göztepe, Maslak, Kurtköy
1, Kurtköy 2, Ümraniye ve Kandıra tesisleri ile İzmit’teki kiraya verilmiş tesisi içine
almaktadır. Ayrıca OYAK Beton’un Kağıthane, Marmaray, İkitelli ve Kartal proje
tesisleri de bu alan içinde kalmaktadır.
İstanbul ili sınırları içerisinde kalan bir hazır beton tesisi bakımından yapılan
değerlendirmede pazar payı hesaplanırken, ilin toplam tüketimi yerine şehrin iki
yakasının tüketimlerinin ayrı ayrı ele alınması yaklaşımı daha riskli durumu
göstermesi bakımından tercih edilmiştir16. Bu durumda analizimizde tüm İstanbul il
tüketimi değil Samandıra tesisinin bulunduğu Anadolu yakasının tüketimi esas 1290
alınacaktır. THBB’den sağlanan il bazında üretim miktarlarının, hazır beton ürününün
niteliği ve taşıma maliyetleri nedeniyle, çoğunlukla üretildiği ilde tüketildiği varsayımı
altında, değerlendirme yapılan ilin toplam hazır beton talebini yansıtabileceği kabul
edilmektedir. Bildirim formu’nda THBB verileri kaynak gösterilerek bu rakamın
7.000.000 m³ olduğu ifade edilmiştir. Buna göre devralma sonucunda OYAK Beton
Samandıra Tesisi merkezli pazarda (İstanbul Anadolu Yakası Pazarı) oluşabilecek en
riskli durumu gösteren tablo aşağıdadır:

16 08-73/1156-450 sayılı Rekabet Kurulu kararında devre konu tesislerden İstanbul ilinde yakalar
arasında satış yapılmadığı gerekçesiyle İstanbul; Avrupa ve Anadolu yakası olmak üzere iki ayrı
pazara bölünmüştür. Başvuruya konu işlemle ilgili olarak taraflardan gelen bilgilerde de, İstanbul İl
Trafik Komisyonu’nun belirli saatler dışında ağır tonajlı araçların şehir içine girmesini yasaklamış
olduğu, ağır tonajlı araçların Boğaziçi köprüsünden geçmelerinin yasak olduğu ve sadece Fatih
köprüsünü kullanabildikleri ifade edilmektedir.
09-56/1338-341
38
Tablo 34: Samandıra Tesisi Merkezli Pazardaki En Riskli Durumda Tesis Bazında 2008 Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Samandıra (……….)
Kartal (Proje Tesisi) (……….)
İkitelli (Proje Tesisi) (……….)
Marmaray (Proje Tesisi) (……….)
Kağıthane (Proje Tesisi) (……….)
Gebze (……….)
İzmit (……….)
Yenibosna (……….)
Ayazağa (……….)
Göztepe (Proje Tesisi) (……….)
Maslak (Proje Tesisi) (……….)
Kurtköy1 (……….)
Kurtköy2 (……….)
Ümraniye (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İstanbul (Anadolu) Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….) Devralma İşlemi Öncesi
Pazar Payları Lafarge Grubu (….)

En riskli durumu gösteren bu senaryoda dahi tarafların toplam pazar payı %(….) 1300
düzeyinde gerçekleşmektedir. Bununla birlikte, analizin mevcut durumu daha doğru
bir biçimde göstermesi bakımından bazı tesislerin değerlendirme dışında bırakılması
gerekmektedir. Öncelikle bildirim formunda belirlenen alan içinde yer alan OYAK
Beton’a ait Kartal, İkitelli, Marmaray ve Kağıthane proje tesisleri sırasıyla Kartal
Adliye Sarayı, OYAK İnşaat Toplu Konut, Marmaray ve Dolmabahçe-Dolapdere,
Piyalepaşa-Kağıthane tünel projeleri için kurulmuş olup bu tesislerden dışarıya beton
satışı yapılmadığı ve proje bitiminde tesislerin faaliyetine son verileceği teşebbüs
tarafından açıkça ifade edilmiştir. Aynı durum Göztepe ve Maslak’ta bulunan Lafarge
Beton tesisleri için de geçerlidir. Belirlenen alan içinde kalan OYAK Beton’a ait İzmit
ve Lafarge Beton’un Kandıra tesislerinden ise son iki yılda İstanbul Anadolu yakasına 1310
herhangi bir hazır beton satışı yapılmamıştır. Bu tesislerin dışarıda bırakılması
sonucu ortaya çıkan durumu gösteren tablo aşağıdadır:




09-56/1338-341
39
Tablo 35: Samandıra Tesisi Merkezli Pazardaki Tesis Bazında 2008 Nihai Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 2 (……….)
Ümraniye (……….)
Samandıra (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İstanbul (Anadolu) Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….) Devralma İşlemi Öncesi
Pazar Payları Lafarge Grubu (….)
Sonuç olarak İstanbul Anadolu yakası pazarında devralma sonucunda OYAK
Beton’un pazar payının %(….)’dan %(….) civarına yükselecek ve ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu olamayacaktır. 1320
H.5.1.2.1.2. OYAK Beton Gebze Tesisi Merkezli Coğrafi Pazar (Gebze Pazarı)
Gebze tesisi merkezli 100 km yarıçaplı daire OYAK Beton’a ait Samandıra, İzmit ve
Adapazarı tesisleri ile Lafarge Beton’a ait Yenibosna, Ayazağa, Göztepe, Kurtköy 1-
2, Ümraniye ve Kandıra tesislerini içine almaktadır. Pazar payının hesaplanması
bakımından THBB’den elde edilen 2.600.000 m³’lük Kocaeli ili üretim rakamı esas
alınacaktır17. Bu durumda ortaya çıkan tablo aşağıdadır:
Tablo 36: Gebze Tesisi Merkezli Pazardaki En Riskli Durumda Tesis Bazında 2008 Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Gebze (……….)
Samandıra (……….)
Kartal (Proje Tesisi) (……….)
İkitelli (Proje Tesisi) (……….)
Marmaray (Proje Tesisi) (……….)
Kağıthane (Proje Tesisi) (……….)
İzmit (……….)
Adapazarı (……….)
Yenibosna (……….)
Ayazağa (……….)
Göztepe (Proje Tesisi) (……….)
Kurtköy1 (……….)
Kurtköy2 (……….)
Ümraniye (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)

17 THBB’nden sağlanan verilere göre Kocaeli ilinde güncel tesis sayısı 20’dir.
09-56/1338-341
40
Taraflar Toplamı (……….)
İl Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….) Devralma İşlemi Öncesi
Pazar Payları Lafarge Grubu (….)
Gebze merkezli 100 km’lik alanda tarafların payının %(….) gibi bir orana yükseleceği
görülmektedir. Bununla birlikte İstanbul Anadolu yakası pazarı analizinde olduğu gibi,
Gebze pazarında da bazı tesislerin analizin dışında bırakılması doğru olacaktır. Proje 1330
tesislerinin yanı sıra son 3 yılda Gebze ilçesi ya da Kocaeli iline satışı olmayan ve
Gebze tesisine uzaklıkları sırasıyla 100, 55, 90 ve 78 km. olan Adapazarı, Ümraniye,
Yenibosna ve Ayazağa tesisleri dışarıda tutularak yapılan analizin sonuçları
aşağıdaki gibidir:
Tablo 37: Gebze Tesisi Merkezli Pazardaki Tesis Bazında 2008 Nihai Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Gebze (……….)
Samandıra (……….)
İzmit (……….)
Kurtköy1 (……….)
Kurtköy2 (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İl Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….) Devralma İşlemi Öncesi
Pazar Payları Lafarge Grubu (….)

Tablodan görüleceği gibi yeni durumda, tarafların pazar payı %(….) düzeyine
inmektedir. Ayrıca Kocaeli il sınırları içerisinde yer alması sebebiyle ihtiyaten analize
dahil edilen Lafarge Beton’a ait Kandıra tesisinin Gebze tesisine 55 km uzaklıkta ve
son iki yıl boyunca Gebze ilçesine hiç satış yapmamış bir tesis olduğu belirtilmelidir. 1340
Bunun yanında yine Lafarge Beton’a ait Kurtköy 2 tesisi 2009 yılında faaliyete geçmiş
ve tesisten bu yılın Nisan ayı sonuna kadar toplam 2.000 m³ hazır beton satışı
yapılmıştır. Tabloda yer alan 270.000 m³, tesisin teorik kapasitesi olan 300 m³/günün
300 güne yayılmış toplamıdır. Bu miktar yerine aynı kapasiteye sahip Kurtköy 1
tesisinin satış rakamı olan (……….)’in Kurtköy 2 için de geçerli kabul edilmesi halinde
tarafların pazar payı toplamı %(….)’ye düşmektedir. Sonuç olarak tarafların Gebze
pazarında pazar payı toplamının rekabetin önemli derecede azaltılmasına neden
olamayacaktır.
H.5.1.2.1.3. OYAK Beton İzmit Tesisi Merkezli Pazar (İzmit Pazarı)
İzmit ili merkezli 100 km. yarıçaplı daire OYAK Beton’a ait Samandıra, Gebze, 1350
Adapazarı tesisleri ve Kartal proje tesisi ile Lafarge Beton’a ait Kurtköy 1-2 ve
09-56/1338-341
41
Kandıra tesislerini kapsamaktadır. Pazar payının hesaplamasında yine Kocaeli ili
tüketimi esas alınacaktır. En riskli durumu gösteren tablo aşağıdadır:
Tablo 38: İzmit Tesisi Merkezli Pazardaki En Riskli Durumda Tesis Bazında 2008 Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
İzmit (……….)
Samandıra (……….)
Kartal (Proje Tesisi) (……….)
Gebze (……….)
Adapazarı (……….)
Kurtköy1 (……….)
Kurtköy2 (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İl Toplam Üetimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….) Devralma İşlemi Öncesi
Pazar Payları Lafarge Grubu (….)
%(….)’ü bulan tarafların toplam pazar payları bir proje tesisi olan Kartal ve İzmit iline
son 3 yılda satışı olmayan ve 95 km uzaklıkta bulunan Samandıra tesisinin satış
miktarlarını da içerisinde barındırmaktadır. Ayrıca Gebze pazarının değerlendirildiği
bölümde Kurtköy 2 tesisi için belirtilen hususlar İzmit pazarı için de geçerlidir. Bahse
konu tesislerin dışarıda bırakılması ve Kurtköy 2 tesisinin satışının Kurtköy 1
seviyesinde kabul edilmesi halinde oluşan yeni durum aşağıdaki gibidir: 1360

Tablo 39: İzmit Tesisi Merkezli Pazardaki Tesis Bazında 2008 Nihai Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
İzmit (……….)
Gebze (……….)
Adapazarı (……….)
Kurtköy1 (……….)
Kurtköy2 (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İl Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….) Devralma İşlemi Öncesi
Pazar Payları Lafarge Grubu (….)
Sonuç olarak OYAK Beton’un İzmit pazarında %(….) olan payının %(….)’ya
yükselecek ve rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması söz konusu olmayacaktır.
09-56/1338-341
42
H.5.1.2.1.4. OYAK Beton Adapazarı Tesisi Merkezli Pazar
Adapazarı tesisi merkezli 100 km yarıçaplı daire OYAK Beton’un Gebze, İzmit ve
Düzce tesisleri ile Lafarge Beton’a ait Kandıra tesisini içine almaktadır. Pazar payının
hesaplanmasında THBB’den alınan Sakarya ili üretim miktarı esas alınacaktır. Bu
miktar 2008 yılı için 900.000 m³’tür. En riskli durumu gösteren durum aşağıdadır:
Tablo 40: Adapazarı Tesisi Merkezli Pazardaki En Riskli Durumda Tesis Bazında 2008 Pazar Payları 1370
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Adapazarı (……….)
Gebze (……….)
İzmit (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)
Düzce (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İl Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….)
Devralma İşlemi Öncesi Pazar Payları
Lafarge Grubu (….)
Devralma sonrası OYAK’ın pazar payı %65 düzeyine ulaşmakla birlikte, analizde yer
alan ve Adapazarı tesisine 65 ve 100 km uzaklıkta bulunan Düzce ve Gebze
tesislerinden bu ile son üç yılda hiç satış yapılmadığı göz önüne alındığında, söz
konusu tesislerden yapılan satış miktarının bu pazara ait değerlendirmeler sırasında
dikkate alınmaması gerekmektedir. Bu durumda ortaya çıkan yeni durum aşağıdadır:
Tablo 41: Adapazarı Tesisi Merkezli Pazardaki Tesis Bazında 2008 Nihai Pazar Payları
Tesis Adı 2008 Yılı Satış Miktarı (m³)
Adapazarı (……….)
İzmit (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (Kiraya Verilen Tesis) (……….)
Taraflar Toplamı (……….)
İl Toplam Üretimi (……….)
Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payı (%) (….)
OYAK (….)
Devralma İşlemi Öncesi Pazar Payları
Lafarge Grubu (….)
Görüldüğü üzere yapılan değişikliklerin ardından Adapazarı pazarında tarafların
toplam payı, yaklaşık %(….)’lik bir pay artışı ile, halihazırda başka bir teşebbüs
tarafından işletilen kiralık tesisten kaynaklan pazar payı da dahil olmak üzere, %(….)
olarak gerçekleşmektedir. Sonuç olarak bu pazarda devralma sonucunda rekabetin 1380
önemli ölçüde kısıtlanması söz konusu olamayacaktır.


09-56/1338-341
43
H.5.1.2.2. Alan Bazlı Analiz
Bilindiği gibi, hazır beton, niteliği gereği çok kısa zamanda tüketilmesi gereken, bu
sebeple stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli bir mesafeden daha uzak bölgelere
taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün olmayan bir üründür. Ürün niteliği ve
yüksek taşıma maliyetlerinin varlığı nedeniyle hazır betonun genel olarak üretildiği
tesisten en fazla yaklaşık 50 km uzaklığa taşınabildiği/satılabildiği kabul edilmektedir.
Bir önceki bölümde yer verilen firma bazlı analizden farklı olarak, bu bölümde hazır 1390
beton tesislerinin faaliyetlerini sürdürdükleri alanların, kurulu bulundukları il sınırları
olduğu kabul edilecektir. Hatırlanacağı üzere başvuru konusu devralma işlemi
sonrasında, Lafarge Beton’un kontrolü, Lafarge Grubu’ndan OYAK’a geçecektir.
Lafarge Beton, Marmara Bölgesi’nde kurulu toplam 11 adet hazır beton tesisi ile
faaliyette bulunmaktadır. Başvuru konusu işlemde devralan taraf olan OYAK Grubu
ise 9 adet tesis ile bölgede faaliyetlerini sürdürmektedir. Söz konusu tesislerin illere
dağılımı aşağıdaki gibidir:
Tablo 42: Taraflara ait Hazır Beton Tesisleri
Tesisin Bulunduğu İl Lafarge Grubu OYAK Grubu
İstanbul – Anadolu Yakası Yenibosna Samandıra
Ayazağa
Maslak (Proje Tesisi)
İstanbul – Avrupa Yakası Ümraniye İkitelli (Proje Tesisi)
Kurtköy 1 Marmaray (Proje Tesisi)
Kurtköy 2 Kağıthane (Proje Tesisi)
Göztepe (Proje Tesisi) Kartal (Proje Tesisi)

Kocaeli Kandıra Gebze
İzmit18 Saraybahçe

Sakarya Sakarya
Düzce Düzce
Tekirdağ Çorlu
Balıkesir Bandırma
Tablo’dan görüldüğü üzere, Lafarge Aslan’ın faaliyette bulunduğu alanları; İstanbul,
Kocaeli, Tekirdağ ve Balıkesir olarak sıralamak mümkündür. OYAK’ın Marmara 1400
Bölgesi’nde faaliyet gösterdiği illeri ise İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Düzce
oluşturmaktadır. Devralan taraf OYAK’ın, Lafarge’ın faaliyet bölgelerinden Tekirdağ
ve Balıkesir’de herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle bildirim konusu işlem
sonrasında Tekirdağ ve Balıkesir illeri bakımından mevcut pazar paylarında herhangi
bir değişme yaşanmayacak, yalnızca Lafarge’ın bu illerde yer alan tesisleri üzerindeki
kontrol değişikliğe uğrayacaktır. Bu bakımdan, başvuru konusu devralma işleminin
Tekirdağ ve Balıkesir illeri açısından herhangi bir yoğunlaşma analizine ihtiyaç
bulunmamaktadır.
Bildirim konusu devralma işlemi dolayısıyla tarafların hazır beton faaliyetleri yalnızca
İstanbul ve Kocaeli illerinde kesişmektedir. Devralma işlemi sonrasında söz konusu 1410
illerde OYAK’ın pazar paylarında bir artış yaşanacak olması nedeniyle alan analizi bu
illere yönelik olarak yapılmıştır.

18 Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, Kocaeli’nde yer alan İzmit tesisi, Lafarge Grubu tarafından
Topkaş İnş. Toplu Konut Araştırma Şehircilik Müh. Mim. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne 01.01.2007 tarihli
hazır beton tesisi işletme hakkı ve kullanım sözleşmesi ile kiraya verilmiş olup, devralma işlemi
sonrasında meydana gelebilecek değişiklikler devralacak OYAK tarafından belirlenecektir.
09-56/1338-341
44
Değerlendirme temel olarak, tarafların söz konusu illerde sahip oldukları hazır beton
tesislerinin 2008 yılı üretim miktarlarının, değerlendirme konusu ilde üretilen toplam
hazır beton miktarına bölünmesi çerçevesinde yapılacaktır. THBB’den sağlanan il
bazında üretim miktarlarının, hazır beton ürününün, niteliği ve taşıma maliyetleri
nedeniyle, çoğunlukla üretildiği ilde tüketildiği varsayımı altında, değerlendirme
yapılan ilin toplam hazır beton talebini yansıtabileceği kabul edilmektedir. Bu
çerçevede tarafların söz konusu alanlara yönelik pazar payları ayrı ayrı
hesaplanarak, devralma işlemi sonrasındaki yoğunlaşma oranları analiz edilmeye 1420
çalışılmıştır.
Analizin ikinci aşamasında ise, tesislerin yer aldığı il sınırlarına 50 km uzaklıkta
bulunan diğer hazır beton tesislerinin üretim miktarları da hesaplamalara eklenerek
değerlendirme genişletilmiştir. Bu durumda, tarafların İstanbul ve Kocaeli’ndeki pazar
payları, İstanbul ve Kocaeli’ne, diğer il sınırlarında bulunmakla birlikte ortalama 50
km uzaklıkta bulunan diğer tesislerden de satış yapılabileceği varsayımı altında
tekrar değerlendirilmektedir.
İstanbul il sınırları içerisinde yer alan devir konusu tesislerden (proje tesisleri hariç
olmak üzere) iki tanesi Avrupa yakasında, üç tanesi Anadolu yakasında yer almakta
iken, devralan tarafın yalnızca Anadolu yakasında bir adet hazır beton tesisi 1430
bulunmaktadır. Hazır beton ürününün niteliği ve taşıma maliyetlerinin, İstanbul
Anadolu ve Avrupa yakalarından karşılıklı olarak satış yapılabilmesini
kısıtlayabileceği varsayımı altında, tarafların hazır beton tesislerinin kesişme
gösterdiği İstanbul Anadolu yakası da ayrı bir pazar olarak ayrıca değerlendirmeye
tabi tutulmuştur. Buna ek olarak, Anadolu yakasına Avrupa yakasındaki tesislerden
satış yapıldığı durumların da değerlendirmeye alınabilmesi için, Avrupa yakasında
yer alan tesislerin üretim miktarlarının değerlendirilmeye katıldığı durum bakımından
da analiz yapılmıştır.
Tarafların İstanbul ilinde, Anadolu ve Avrupa yakalarında toplam yedi adet proje
tesisi bulunmaktadır. Bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, proje tesisleri 1440
yalnızca ilgili oldukları projelere hizmet veren santrallerdir ve söz konusu projelerin
tamamlanması ardından kaldırılacaklardır. Bu durumda, tarafların pazar payları
hesaplanırken proje tesislerinin göz ardı edilebileceği düşünülmekle birlikte, yukarıda
yer verilen tüm durumlar ayrıca proje tesislerinin dahil edildiği ve edilmediği haller
açısından da ayrı ayrı değerlendirmeye alınmıştır.
Tarafların İstanbul’da yer alan tüm hazır beton tesislerinin 2008 yılı üretim
miktarlarının, İstanbul ili toplam hazır beton talebine bölünmesiyle bulunan pazar
paylarına aşağıda yer verilmektedir.
09-56/1338-341
45
Tablo 43: İstanbul’da Yer Alan Hazır Beton Tesislerinin 2008 Yılı Üretim Miktarları ve Pazar Payları

Lafarge Tesisi Adı
2008 yılı üretim
miktarı
Pazar
payı
%
Pazar Payı
Proje Tesisleri
Dahil%
Yenibosna (……….)
Ayazağa (……….)
Ümraniye (……….)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 219 (……….)
Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
Maslak (……….)
Göztepe (……….)
Proje Tesisleri Dahil Toplam (……….) (….)
OYAK
Samandıra (……….) (….)
Proje Tesisleri
İkitelli (……….)
Marmaray (……….)
Kağıthane (……….)
Kartal (……….)
Proje Tesisleri Dahil Toplam (……….) (….)
İstanbul Toplam Üretim (……….) (….) (….)
Taraflardan sağlanan bilgilere göre, Lafarge Grubuna ait tesislerden Kocaeli’nde 1450
kurulu olan Kandıra ve İzmit tesisleri, İstanbul il sınırına sırasıyla 39 ve 55 km
uzaklıkta, OYAK’a ait tesislerden Kocaeli’nde kurulu Gebze ve Saraybahçe tesisleri
İstanbul il sınırına sırasıyla 12 ve 60 km uzaklıkta bulunmaktadır. Tarafların İstanbul
bölgesine söz konusu tesislerden de satış yapabilecekleri durum bakımından yapılan
analiz sonucu ulaşılan pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 44: İstanbul ve 50 km Yakınındaki Tesislerin 2008 Yılı Satış Miktarları ve Pazar Payları
Lafarge Satış miktarı Pazar payı %
Pazar Payı Proje
Tesisleri Dahil%
Yenibosna (……….)
Ayazağa (……….)
Ümraniye (……….)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 2 (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (……….)
Lafarge Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
Maslak (……….)
Göztepe (……….)
Proje Tesisleri DahilToplam (……….) (….)
OYAK
Samandıra (……….)
Gebze (……….)
Saraybahçe (……….)

19 Kurtköy 2 tesisinin 2009 yılı başında üretime başlaması nedeniyle, 2008 yılı üretim miktarı bilgileri
mevcut bulunmamaktadır. Hesaplamalar bakımından tesisin 2008 yılı üretim miktarının, Kurtköy 1
tesisi üretim miktarı kadar olduğu kabul edilmiştir.
09-56/1338-341
46
OYAK Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
İkitelli (……….)
Marmaray (……….)
Kağıthane (……….)
Kartal (……….)
Proje Tesisleri Dahil
Toplam
(……….)
(….)
İstanbul Toplam Üretim (……….) (….) (….)
THBB’den sağlanan bilgilere göre İstanbul’da 2008 yılında toplam 17.500.000 m³
hazır beton üretilmiş olmakla birlikte, söz konusu rakamın %40’ının Anadolu
yakasındaki tesislerden %60’ının ise Avrupa yakasındaki tesislerden sağlandığının
kabul edilmesi mümkündür. Bu çerçevede, İstanbul Anadolu yakasına ilişkin hazır 1460
beton üretim miktarı 7.000.000 m³ olarak kabul edilmiştir. Tarafların İstanbul Anadolu
yakasında yer alan hazır beton tesislerinin 2008 yılı üretim miktarlarının, İstanbul
Anadolu yakası toplam hazır beton talebine bölünmesiyle bulunan pazar paylarına
aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 45: İstanbul Anadolu Yakası’nda Yer Alan Tesislerin 2008 Yılı Satış Miktarları ve Pazar Payları
Lafarge Pazar payı % Pazar Payı Proje Tesisleri Dahil%
Ümraniye (……….)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 2 (……….)
Lafarge Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
Göztepe (……….)
Proje Tesisleri Dahil Toplam (……….) (….)
OYAK
Samandıra (……….) (….)
Proje Tesisleri
Kartal (……….)
Proje Tesisleri Dahil Toplam (……….) (….)
İstanbul Anadolu Toplam Üretim (……….) (….) (….)
Taraflardan sağlanan bilgilere göre, Lafarge Grubu’na ait tesislerden Kocaeli’nde
kurulu olan Kandıra ve İzmit tesisleri İstanbul Anadolu yakası il sınırına sırasıyla 39
ve 55 km uzaklıkta, OYAK’a ait tesislerden Kocaeli’nde kurulu Gebze ve Saraybahçe
tesisleri İstanbul Anadolu yakası il sınırına sırasıyla 12 ve 60 km uzaklıkta
bulunmaktadır. Tarafların İstanbul Anadolu yakası bölgesine söz konusu tesislerden 1470
de satış yapabilecekleri durum bakımından yapılan analiz sonucu ulaşılan pazar
paylarına aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 46: İstanbul Anadolu Yakası ve 50 km Yakınındaki Tesislerin 2008 Yılı Satış Miktarları ve Pazar
Payları
Lafarge Pazar payı % Pazar payı proje tesisleri %
Ümraniye (……….)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 2 (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (……….)
Lafarge Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
Göztepe (……….)
09-56/1338-341
47
Proje Tesisleri Toplam (……….) (….)
OYAK
Samandıra (……….)
Gebze (……….)
Saraybahçe (……….)
OYAK Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
Kartal (……….)
Proje Tesisleri Toplam (……….) (….)
İstanbul Anadolu Toplam Üretim (……….) (….) (….)
Pazarın İstanbul Anadolu yakası olarak belirlendiği durumda, Anadolu yakasına,
Avrupa yakasından satış yapıldığının varsayıldığı halde ulaşılan pazar paylarına
aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 47: İstanbul Anadolu Yakası’na, Avrupa Yakası’ndan Satış Yapılması Durumunda Tesislerin
2008 Yılı Satış Miktarları ve Pazar Payları 1480
Lafarge Pazar payı % Pazar Payı Proje Tesisleri Dahil %
Ümraniye (……….)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 2 (……….)
Kandıra (……….)
İzmit (……….)
Yenibosna (……….)
Ayazağa (……….)
Lafarge Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
Maslak (……….)
Göztepe (……….)
Proje Tesisleri Dahil Toplam (……….) (….)
OYAK
Samandıra (……….)
Gebze (……….)
Saraybahçe (……….)
OYAK Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri
İkitelli (……….)
Marmaray (……….)
Kağıthane (……….)
Kartal (……….)
Proje Tesisleri Dahil Toplam (……….) (….)
İstanbul Anadolu Toplam Üretim (……….) (….) (….)
Tarafların Kocaeli’nde yer alan hazır beton tesislerinin üretim miktarlarının, Kocaeli
hazır beton üretim miktarına bölünmesi sonucu ulaşılan pazar paylarına aşağıda yer
verilmektedir.

Tablo 48: Kocaeli’nde Yer Alan Tesislerin 2008 Yılı Satış Miktarları ve Pazar Payları
Lafarge Pazar payı %
Kandıra (……….)
İzmit (……….)
Lafarge Toplam (……….) (….)
OYAK
09-56/1338-341
48
Gebze (……….)
Saraybahçe (……….)
OYAK Toplam (……….) (….)
Kocaeli Toplam Üretim (……….) (….)
Taraflardan sağlanan bilgilere göre, Lafarge Grubu’na ait tesislerden İstanbul’da
kurulu olan Ümraniye, Kurtköy 1 ve Kurtköy 2 tesislerinin Kocaeli il sınırına uzaklıkları
sırasıyla 51, 32, 32 km, OYAK’a ait tesislerden İstanbul’da kurulu olan Samandıra
tesisi ile Sakarya’da kurulu olan Sakarya tesislerinin Kocaeli il sınırına uzaklıkları
sırasıyla 30 ve 21 km’dir. Tarafların Kocaeli bölgesine söz konusu tesislerden de 1490
satış yapabilecekleri durumu bakımından yapılan analiz sonucu ulaşılan pazar
paylarına aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 49: Kocaeli ve 50 km Yakınındaki Tesislerin 2008 Yılı Satış Miktarları ve Pazar Payları
Lafarge Pazar Payı % Pazar Payı Proje Tesisi Dahil%
Kandıra (……….)
İzmit (……….)
Ümraniye (……….)
Kurtköy 1 (……….)
Kurtköy 2 (……….)
Lafarge Toplam (……….) (….)
Proje Tesisleri Göztepe (……….)
Proje Tesisleri Toplam (……….) (….)
OYAK Gebze (……….)
Saraybahçe (……….)
Samandıra (……….)
Sakarya (……….)
OYAK Toplam (……….) (….)
Proje Tesisi Kartal (……….)
Proje Tesisleri Toplam (……….) (….)
Kocaeli Toplam Üretim (……….) (….)
Daha önce de değinildiği üzere, alan analizinde devralma sonrasında oluşan pazar
payları, tesislerin yer aldığı il sınırlarındaki tesisler ile söz konusu il sınırlarına 50
km.lik uzaklıktaki alanlarda yer alan tesislerin paylarının ilin tüketimine bölünmesi ile
elde edilmektedir.
Yapılan analizlerde, yoğunlaşma oluşacak pazarların ayrı ayrı değerlendirilmesi
sonucunda, devralma işlemi sonrasında ilgili coğrafi pazarlarda OYAK’ın proje 1500
tesisleri dahil olmak üzere pazar paylarının (%);
- İstanbul için (….)’dan (….)’a
- İstanbul + 50 km’lik alan için (….)’den (….)’e
- İstanbul Anadolu yakası için (….)’den (….)’ye
- İstanbul Anadolu yakası+ 50 km’lik alan için (….)’dan (….)’e
- İstanbul Anadolu yakasına Avrupa yakasından satışların yapıldığı durum için
(….)’den (….)’e
- Kocaeli için (….)’dan (….)’ye
- Kocaeli + 50 km’lik alan için (….)’den (….)’e
09-56/1338-341
49
yükseleceği görülmektedir. Proje tesisleri dahil yapılan hesaplamalardaki söz konusu 1510
pazar payı artışları sonrasında dahi pazarda rekabetin kısıtlanması söz konusu
olamayacaktır. Bu durumda proje tesislerinin paylarının hesaplamalara dahil olmadığı
durumlarda pazar paylarının daha da düşeceğini söylemek yanlış olmayacaktır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, başvuru konusu devralma işlemi
sonrasında hazır beton pazarında, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen
nitelikte bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz
konusu olmamaktadır.
H.5.1.3. Agrega
Agrega, her türlü bina inşaatını; yol, köprü, su yapıları, boru hattı gibi altyapı 1520
faaliyetlerini kapsayan geniş bir faaliyet alanına sahip olan inşaat sektörünün bir
parçası olan beton imalatının ve asfalt üretiminin en önemli parçası ve kullanılan
kum, çalık, kırma taş gibi taneli malzemelerin genel adıdır. Agrega Üreticileri Birliği
tarafından hazırlanan Türkiye Agrega Sektör Raporu’na (Sektör Raporu) göre
Avrupa’da ortalama agrega kullanımı 7.0 ton/kişi iken, bu rakam ülkemizde 4.0 ton
civarındadır. Bildirim formunda Agrega Üreticileri Birliği kaynak gösterilmek suretiyle
2008 yılında İstanbul Bölgesinde faaliyet gösteren 35-40 adet agrega üreticisi olduğu
ve bu tesislerde 100.000.000 ton agrega üretildiği ifade edilmiştir. Verilen bilgiye göre
üretimin 60 milyon tonluk kısmı Avrupa yakasında yer alan bölgelerdeki rezervlerden
sağlanmıştır. 1530
Başvuru konusu devralmanın taraflarından Lafarge Grubu’nun Cendere (İstanbul),
Darıca (Kocaeli) ve İzmit Sevindikli’de agrega ocakları, İstanbul bölgesinde sahip
olduğu veya işlettiği agrega tesisi bulunmayan OYAK Beton’un ise Ankara
Kutludüğün Beldesi ve Bolu Çatakören mevkiinde iki adet mıcır kırma ve eleme tesisi
mevcuttur. Bu tesislerden Darıca ve Cendere tesisleri 2008 yılında 1,4 milyon ton
agrega üretimi yapmış, Sevindikli ocağında ise 2008 yılında herhangi bir üretim
yapılmamıştır20. OYAK Beton’un sahip olduğu Bolu Mıcır Tesisi’nde ise 2008 yılında
204.261 tonluk üretim sağlanmıştır. Lafarge Grubu tesislerinde yapılan üretimin %35’i
grup dışındaki firmalara satılırken, OYAK Beton’un tesisleri ise grubun hazır beton
tesislerinin ihtiyacını karşılamakta ve kapasite yetersizliği nedeniyle piyasaya satış 1540
yapılmamaktadır.
Hazır beton girdileri içinde hacim ve ağırlık olarak betonun %60-85’ini oluşturan
agreganın fiyatlarında nakliye mesafesi maliyeti doğrudan etkilemektedir. Sektör
Raporu’nda nakliye kamyonlarının ortalama 20 ton malzeme taşıdığı ve kabaca 0,50
lt/km akaryakıt sarf ettiği belirtilmektedir. Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, 25
km taşıma mesafesinde agrega nakliyesi için harcanan km. başına motorin maliyeti
agreganın birim maliyetine yaklaşmakta ve 25 km’den sonra “sadece motorin maliyeti
dahi asıl malzeme fiyatının üstüne çıkmaya” başlamaktadır. Bu nedenle hazır beton
tesisleri kendilerine yakın olan agrega kaynaklarından hammadde temini yoluna
gitmekte ancak, Marmara Bölgesi gibi agrega temininin zor olduğu yerlerde bazı 1550
durumlarda 50 km’nin üzerinde mesafelerden agrega sağlanabilmektedir.
Rekabet Kurulu’nun 28.4.2006 tarih ve 06-31/381-98 sayılı kararında ilgili ürün pazarı
agrega, coğrafi pazar ise ürünün bölgesel nitelikte olması sebebiyle Marmara Bölgesi
olarak belirlenmiştir. Bu yaklaşımın mevcut dosyada benimsenmesi halinde Lafarge

20 Lafarge Grubu’na ait İzmit-Sevindikli tesisinin kapasitesi 400.000 ton/yıl olmakla beraber henüz aktif
olarak faaliyette bulunmayan tesiste son üç yılda deneme üretimleri haricinde fiili üretim yapılmamıştır.
09-56/1338-341
50
Grubu’na ve OYAK Beton’a ait agrega ocakları farklı coğrafi pazarlarda yer alacak ve
yoğunlaşma olmadığından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hukuka
aykırı ve yasak kabul edilen “hakim durum yaratılarak veya hakim durum
güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde engellenmesine yönelik” bir devralmadan söz
edilemeyecektir. Rekabetçi açıdan en riskli durumu gösterecek şekilde taraflara ait
tesislerin ortak bir coğrafi pazarda olduklarının varsayılması durumunda ise 1560
teşebbüslerin agrega ocaklarının toplam üretimleri 2008 yılı için 2.004.261 ton
olacaktır. Sektör Raporu’nda sadece İstanbul ilinin yıllık agrega ihtiyacının 100
milyon ton olduğunun belirtildiği düşünülürse devralma bir hakim durum yaratılması
sonucunu ortaya çıkarmayacaktır. Kaldı ki bahse konu varsayım tarafların agrega
üretiminin satışa konu olduğu kabulünü içermektedir. Bununla birlikte, pratikte
Lafarge Grubu tesislerinin üretiminin %35’i grup dışı firmalara satılırken OYAK Beton
ocaklarından dışarıya satış yapılmamaktadır. Dolayısıyla agrega pazarında 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması söz konusu olmamaktadır. 1570
H.5.1.4. Liman İşletmeciliği
Bildirim konusu işlem kapsamında Lafarge Aslan’a ait Darıca Limanı da yer
almaktadır. Liman, İzmit Liman Başkanlığı’na bağlı bulunmaktadır. Taraflar, Darıca
Limanı’na ilişkin işletme izninin Ulaştırma Bakanlığı, İstanbul Ulaştırma Bölge
Müdürlüğü, İzmit Liman Başkanlığı tarafından 13 Temmuz 1988 tarihinde verildiğini
bildirmiştir. Limanın kullanımına yönelik alınan bu izni takiben T.C. Başbakanlık
Hazine Müsteşarlığı ile hak sahibi olarak Lafarge Aslan arasında 6 Nisan 1990
tarihinde bir taahhüt senedi imzalanmıştır. Verilen kullanım hakkı süresinin ise
taahhüdün imza tarihinden başlamak üzere 49 yıl olduğu belirtilmiştir.
Bildirime konu işlem ile Darıca Limanı işletme hakkının Lafarge Aslan’dan OYAK’a 1580
devredilmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenle, devralma işleminde liman tesisi
açısından bir kontrol değişikliği söz konusu olmaktadır. Çimento ve katkı
malzemelerinin taşımacılığında kullanılan limanın 2008 yılında üçüncü taraflara
hizmet vermediği bildirilmiştir. T.C. Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı, Deniz
Ticareti Genel Müdürlüğü’nün Ekim 2005’te yaptığı Türkiye Limanları ve İskeleleri
Bilgileri başlıklı çalışmasında da limanın üçüncü şahıs yüklerine hizmet vermediği
görülmektedir. Bununla birlikte, İzmit Körfezi’nde OYAK’a ait herhangi bir liman
bulunmamaktadır.
Yukarıda yer alan bilgiler çerçevesinde, başvuru konusu devralma işlemi sonrasında
liman işletmeciliği pazarında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte 1590
bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu olmamaktadır.
H.5.2. Yan Sınırlamalar
Devralma işlemleri ile ilgili olarak rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların
karşılığını tam olarak almalarının bir aracı olarak görülmektedir. “Yoğunlaşmalarla
Doğrudan İlgili ve Gerekli Sınırlamalar Üzerine Komisyon Duyurusu”nda21 (Duyuru)
da satıcıya getirilen rekabet yasaklarının, devir konusu maddi varlıklar ile satıcının
geliştirdiği ticari itibar ve know-how gibi maddi olmayan varlıkların tam değeri ile

21 Commission Notice on Restrictions Directly Related and Necessary to Concentrations 5.3.2005 OJ
C 56/24 (2005/C 56/03)
09-56/1338-341
51
alıcıya geçmesi bakımından gerekli olduğu ifade edilmektedir. Devralma işleminin
istenen etkiyi yaratması için alıcının belli bir süreliğine satıcının rekabetinden 1600
korunması gerektiği kabul edilmektedir. Bununla birlikte, piyasalar açısından yararlı
sonuçların elde edilebilmesi açısından, rekabet yasaklarının işlem için gerekli, süre
ve kapsam yönüyle işlemin amacıyla sınırlı olması gerekmektedir. Bu çerçevede
Duyuru’ya göre, yoğunlaşmalar ile doğrudan ilgili ve gerekli olan birtakım
sınırlamaların yan sınırlamalar olarak kabul edilerek, devir işlemiyle birlikte izin
verilmesi mümkündür.
Sınırlamaların yoğunlaşma ile doğrudan ilgili olması; sınırlamaların yoğunlaşma ile
bağlantılı ve ekonomik olarak nihai işlemle ilgili olması anlamını taşımaktadır.
Sınırlamaların gerekli olması ise, ilgili sınırlamaların mevcut olmaması halinde,
işlemin yürütülememesini veyahut yürütülmesinin oldukça zor hale gelmesini veya 1610
daha belirsiz koşullar altında, çok daha yüksek maliyetlerle, daha uzun sürede
gerçekleştirilebilmesini ifade etmektedir.
Duyuru’ya göre sınırlamalar gereklilik unsuru bakımından değerlendirilirken, işlemin
süre, konu, coğrafi alan ve 3. taraflar bakımından analiz edilmesi gerekmektedir.
Buna göre, ticari itibar ve know-how transferinin söz konusu olduğu işlemlerde 3 yıllık
rekabet yasağı uygun görülmektedir. Yalnızca ticari itibar transferinin düzenlendiği
işlemlerde ise 2 yıllık rekabet yasağı makul bulunmaktadır. Duyuru’ya göre rekabet
yasağının kapsamı, devralınacak faaliyetlerle ve söz konusu faaliyetlerin
sürdürüldüğü coğrafi alan ile sınırlı olmalıdır. Yine Duyuru’ya göre, rekabet
yasaklarının 3. taraflara olan etkileri bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir. 1620
Buna göre, satıcılara getirilen sınırlamalara benzer sınırlamaların 3. taraflara
getirilmesinin yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli görülmesi mümkün değildir.
Başvuru konusu devralma işleminin tarafları arasında imzalanan Sözleşme’nin
“Rekabet Yasağı” başlıklı 8.6. maddesi rekabet etmemeye ilişkin olarak satıcılar
açısından sınırlayıcı birtakım taahhütler öngörmektedir. Söz konusu maddede:
(a) Satıcılar, Kapanış’ı müteakip aralıksız üç (3) yıl süreyle, ne doğrudan ne de Satıcılar’ın
Bağlantılı Kuruluş’ları aracılığıyla, Kapanış Tarihi itibariyle Grup Şirketleri’nin ticari
faaliyetleri ile rekabet eden her türlü çimento, hazır-karışım beton ve agregalar
(şüpheye mahal bırakmamak için belirtilmelidir ki, jips ve ilgili işler hariç) Ek 8
içeriğinde belirtilen bölgelerde kalıcı olarak üretip ticarete konu etme faaliyetinde 1630
bulunmamayı taahhüt etmektedir, ancak Madde 8.1.3. fıkra (b) ve/veya (c) hükmünde
belirtildiği gibi, Rekabet Kurulu’nun Alıcı’nın satınalmasına izin vermemesi durumunda
Lafarge Ereğli ve/veya Lafarge Beton varlıklarının işletilmesi bunun içine
girmemektedir.
(b) Yukarıdaki hüküm saklı kalmak kaydıyla, Satıcılar ve/veya Bağlantılı Kuruluş’ların
herhangi biri (i) Batıçim’de ortaklık payına sahip olabilir, şu şartla ki söz konusu ortaklık
payı Batıçim’deki toplam oy hakkının üçte birinden azını temsil etmelidir ve (ii) diğer
hisseleri borsada işlem gören (borsaya kote olan) şirketlerde ortaklık payına sahip
olabilir. Ancak söz konusu ortaklık payı hisseleri borsada işlem gören söz konusu
şirketlerin tüm ortaklık paylarına ait toplam oy hakkının %5’inden azını temsil 1640
edebilecektir.
ifadeleri yer almaktadır. Buna göre Sözleşme ile düzenlenen rekabet etmeme
yükümlülüklerini;
- Devir işleminden sonraki 3 yıl içerisinde Sözleşme’nin Ek 8’inde düzenlenen
bölgelerde Lafarge Grubu’nun çimento, agrega ve hazır beton faaliyetlerinin
yasaklanması,
09-56/1338-341
52
- Devir işleminden sonra, süre ve bölge sınırlaması olmaksızın, Lafarge
Grubu’nun Batıçim’deki toplam oy hakkının üçte birinden fazlasını temsil
edecek ortaklık payına sahip olamaması,
- Devir işleminden sonra, süre ve bölge sınırlaması olmaksızın, Lafarge 1650
Grubu’nun herhangi bir alanda faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsün
toplam oy hakkının %5’inden fazlasını temsil edebilecek ortaklık payına sahip
olamaması
şeklinde sıralamak mümkündür.
Ön İnceleme Raporu’nda yukarıda yer verilen söz konusu maddenin, çıkartılması ve
tadil edilmesi gereken birtakım hükümler içerdiği ortaya konulmuştur. Bunun
akabinde taraflar 29.07.2009 tarihinde yaptıkları Birinci Tadil Protokolü ile
Sözleşme’nin 8.6. maddesinin aşağıdaki şekilde tadil edilmesi hakkında
anlaşmışlardır. Protokol’ün 1.1. maddesi m) bendine göre Sözleşme’nin 8.6
maddesinin yeni hali aşağıdaki gibidir. 1660
(a) Satıcılar Kapanış tarihinden itibaren üç (3) yıl boyunca Kapanış Tarihinde Grup
Şirketlerinin iş faaliyetleri ile rekabet eden ve aşağıda her birine yönelik bölgesel
sınırlamaların ayrı ayrı belirdiği gri çimento, hazır beton ve agrega ürünlerini, üretimini ve
ticaretini doğrudan veya Satıcıların İştirakleri aracılığıyla dolaylı olarak yapmayacağını
taahhüt eder:
(i) gri çimento için: Kocaeli, İstanbul, Kırklareli, Tekirdağ, Sakarya ve
(ii) hazır beton için: İstanbul Anadolu Tarafı, Gebze, İzmit ve Adapazarı
(iii) agrega için: İstanbul ve Kocaeli
(c) Yukarıda ortaya konulan kısıtlamalar herhangi bir Satıcının ve/veya İştirakinin aşağıda
sayılan hususlara yönelik hak sahibi olmalarını engellemeyecektir: 1670
(i) Batıçim’de (yatırım amaçlı olan ya da kontrole yönelik hak bahşedilen)
hissedarlık,
(ii) Her bir ilgili ürün için yukarıda ayrı ayrı tanımlanmış bölgelerin içinde yukarıda
belirtilen ürünlerden herhangi birinin üretimi ve/veya ticareti ile iştigal eden başka
bir şirkette hissedarlık (sadece yatırım amaçlı olan ve kontrole yönelik hak
bahsetmeyen)
(iii) Her bir ilgili ürün için yukarıda ayrı ayrı tanımlanmış bölgelerin dışında kalan,
yukarıda belirtilen ürünlerin herhangi birinin üretimi ve/veya ticareti ile iştigal eden
başka bir şirkette hissedarlık (kontrole yönelik her türlü hakkı bahşeden haklar da
dahil olmak üzere) 1680
Kurum kayıtlarına 6.11.2009 tarih ve 7931 sayı ile intikal eden dilekçenin ekinde yer
alan İkinci Tadil Protokolü’nün 2. maddesiyle ise Sözleşme’nin Birinci Tadil Protokolü
ile değişik 8.6. maddesinin (a) bendini aşağıdaki şekilde yeniden tadil etmişlerdir.
“Satıcılar Kapanış tarihinden itibaren üç (3) yıl boyunca Kapanış Tarihinde Grup Şirketlerinin
iş faaliyetleri ile rekabet eden ve aşağıda her birine yönelik bölgesel sınırlamaların ayrı ayrı
belirdiği gri çimento, hazır beton ve agrega ürünlerini, üretimini ve ticaretini doğrudan veya
Satıcıların İştirakleri aracılığıyla dolaylı olarak yapmayacağını taahhüt eder:
(i) gri çimento için: Kocaeli ve Sakarya
(ii) hazır beton için: İstanbul Anadolu Tarafı, Gebze ve Kocaeli
(iii) agrega için: İstanbul ve Kocaeli” 1690

09-56/1338-341
53

Sözleşme’nin 8.6. maddesinin eski ve yeni halleri çerçevesinde ilgili sınırlamalara
ilişkin olarak yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
H.5.2.1. Devir işleminden sonraki 3 yıl içerisinde Sözleşme’nin Ek 8’inde
düzenlenen bölgelerde Lafarge Grubu’nun çimento, agrega ve hazır beton
faaliyetlerinin yasaklanması
Bilindiği gibi başvuru işleminin konusunu Lafarge Aslan, Lafarge Ereğli ve Lafarge
Beton’un tam kontrolünün OYAK tarafından devir alınması oluşturmaktadır. Bu
çerçevede rekabet yasağının söz konusu teşebbüslerin faaliyet konuları ile sınırlı 1700
olduğu dolayısıyla rekabet yasağının kapsam bakımından orantılı olduğu
anlaşılmaktadır. Bildirim formunda yer verilen bilgiler ışığında, başvuru konusu
devralma işleminin know-how da içerdiği dikkate alınarak 3 yıllık rekabet yasağı
makul kabul edilebilecektir. Sözleşme’nin 8.6. maddesinin (a) bendi ile getirilen
sınırlamaların coğrafi alan bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir. Yukarıda
yer verilen bilgiler rekabet etmemeye yönelik olarak belirlenecek alanların çimento en
fazla “Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce”, hazır beton için “İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ,
Balıkesir” ve agrega için ise “Marmara Bölgesi” olabileceği görülmektedir. Bu
çerçevede İkinci Tadil Protokolü ile tarafların üzerinde mutabık kaldıkları coğrafi
alanların yan sınırlama olarak kabul edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. 1710

H.5.2.2 Devir işleminden sonra, süre ve bölge sınırlaması olmaksızın, Lafarge
Grubu’nun Batıçim’deki toplam oy hakkının üçte birinden fazlasını temsil
edecek ortaklık payına sahip olamaması
Taraflarca gönderilen bilgilere göre, Batıçim’in faaliyet konusunu, çimento, hazır
beton, mıcır, klinker üretimi, pazarlaması, liman işletmeciliği, elektrik enerjisi üretimi
ve satışı oluşturmaktadır. Çimento faaliyetlerini İzmir’de kurulu bir entegre çimento
fabrikası, Söke’de kurulu bir entegre çimento fabrikası ve Burdur-Çavdır’ da kurulu bir
öğütme tesisi ile sürdürmekte olan Batıçim, söz konusu fabrikalardan öncelikli olarak
Ege bölgesine satış yapmaktadır. Satış yapılan başlıca illeri İzmir, Manisa, Aydın, 1720
Denizli ve Muğla oluşturmaktadır. Batıçim, hazır beton faaliyetlerini ise İzmir, Manisa,
Aydın ve Denizli’de kurulu toplam 16 hazır beton tesisi ile gerçekleştirmektedir.
Mevcut durumda Lafarge Grubu’na ait şirketlerin Batıçim’de %0,0002 A grubu,
%23,3298 B Grubu hissesi bulunmaktadır. Her bir A grubu hissenin sahibine 50 oy
hakkı, her bir B grubu hissenin sahibine 1 oy hakkı vermesi nedeniyle, Lafarge
Grubu'nun Batıçim’deki toplam oy hakkı 1/3'ün oldukça altında bulunmaktadır.
Satıcılara getirilecek rekabet etmeme yükümlülüklerinin devre konu faaliyetlere ilişkin
coğrafi alan ile sınırlı olması gerekmektedir. Devir konusunu oluşturan faaliyetlerin
sürdürüldüğü coğrafi pazarlar dışındaki alanlar bakımından satıcıya getirilen
sınırlandırmaların, başvuru konusu işlemin gerçekleştirilmesi için gerekli ve işlem ile 1730
doğrudan ilgili olduğunu söylemek mümkün görünmemektedir. Bu çerçevede, Ön
İnceleme Raporu’nda başvuruya konu devralma işlemi dolayısıyla, satıcının İzmir’de
kurulu ve Ege bölgesinde bulunan illerde faal olan bir teşebbüsteki ortaklık paylarına
ilişkin herhangi bir sınırlama getirilmesinin makul olmadığı ve ilgili hükmün
Sözleşme’den çıkartılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede şekillenen
Sözleşme’nin 8.6. maddesinin yeni halinde Lafarge’ın Batıçim’de yatırım amaçlı olan
ya da kontrole yönelik hak bahşeden hissedarlığının engellenmeyeceğinin ifade
edildiği görülmektedir. Dolayısıyla Sözleşme’nin 8.6. maddesinin ilgili eski hükmünün
09-56/1338-341
54
Birinci Tadil Protokolü ile yukarıda yer verilen endişeleri karşılayacak şekilde revize
edildiği ve bu haliyle yan sınırlama olarak kabul edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. 1740
H.5.2.3. Devir işleminden sonra, süre ve bölge sınırlaması olmaksızın, Lafarge
Grubu’nun herhangi bir alanda faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsün
toplam oy hakkının %5’inden fazlasını temsil edebilecek ortaklık payına sahip
olamaması
Sözleşme’nin 8.6. maddesi ile alıcıya getirilen bir başka sınırlamayı, devralma
işleminden sonra Lafarge Grubu’nun herhangi başka bir teşebbüsün toplam oy
hakkının %5’inden fazlasını temsil edebilecek ortaklık payına sahip olamaması
oluşturmaktadır. Süre veya bölge sınırlaması olmaksızın getirilen bu sınırlama ile
Lafarge Grubu’nun çimento, hazır beton ve agrega da dahil olmak üzere, herhangi bir
alanda faaliyet gösteren bir teşebbüste %5’ten fazla oy hakkına sahip olması 1750
yasaklanmaktadır.
Rekabet yasakları alıcının devir konusu varlıkları tam değeri ile devir alabilmesinin
sağlanması için satıcının rekabetinden korunmasını ve müşteri ilişkileri, know-how
bakımından avantajlı olan satıcının, alıcıya zarar vermesinin engellenmesini
hedeflemektedir. Öte yandan, alıcının devralma işlemine konu teknik bilgiyi ve
müşteri nezdinde güven kazanmasının sağlanması için gerekli olandan geniş,
kapsam ve süreler bakımından getirilen sınırlamalar yoğunlaşma işlemi ile doğrudan
ilgili ve gerekli kabul edilemeyeceği gibi, satıcının makul bir süre sonra ilgili
piyasalara tekrar dönme ve uzun vadede rakip sayısının artması olasılıklarını da
engeller niteliktedir. Bu çerçevede devir işlemleriyle satıcının ilgili ürün ve coğrafi 1760
pazarlardaki faaliyetleri yalnızca belirli bir süreliğine kısıtlanabilecekken, diğer
pazarlar bakımından bu tarz bir sınırlamanın dahi getirilmesi mümkün değildir.
Duyuru’da da, satıcıların, devredilen işletmelere rakip işletmelerin hisselerini
almalarının, söz konusu hisselerin doğrudan veya dolaylı olarak kontrol hakkı
sağlamaması koşuluyla kısıtlandırılamayacağı ifade edilmektedir. Duyuru’ya göre
satıcıların sadece finansal yatırım amaçlı olarak gerçekleştirilen hisse alımları, rakip
işletmeler ile ilgili olsa dahi engellenmemelidir. Nitekim Komisyon birçok kararında,
satıcının devredilen işletmeye rakip bir işletmenin hisselerini yatırım amaçlı ve
işletmenin kontrolü üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak etkisi olmayacak şekilde
almasının yasaklanmasını, yan sınırlama saymayarak rekabet yasağı kapsamından 1770
çıkarmıştır22.
Bu çerçevede, başvuruya konu devralma işlemi dolayısıyla Lafarge Grubu’nun,
Lafarge Grubu için belirlenen coğrafi pazarlarda, çimento, hazır beton ve agrega
alanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerde, 3 yıl süre ile kendisine doğrudan veya
dolaylı olarak kontrol hakkı tanıyan hisse alımları kısıtlanabilecekken, portföy yatırımı
niteliğinde olan ve kontrol hakkı tanımayan orandaki hisse alımlarının
engellenmesinin yan sınırlama olarak kabulü mümkün değildir. Söz konusu ürün
piyasalarına ilişkin olarak satıcının kendisine kontrol hakkı tanıyan hisse alımları ise
halihazırda Sözleşme’nin yeni 8.6 maddesinin (a) bendinde yasaklanmış
bulunmaktadır. Bununla birlikte, 8.6.a maddesinde yer alan rekabet etmeme 1780
yasağının (coğrafi alanların düzeltilmesi sonrasında) yan sınırlama olarak kabul
edilmesinin, portföy yatırımı niteliğinde olan ve kontrol hakkı tanımayan faaliyetleri
kısıtlayıcı olarak yorumlanması/uygulanması da mümkün değildir. Devralma işlemi

22 Tesco/Catteau 04.02.1993 OJ C 45,1993; KNP BT/Bunzl/Wilhelm Seiler 14.02.1997 OJ C
110/9,1997

09-56/1338-341
55
dolayısıyla Lafarge Grubu’nun, diğer coğrafi ve ürün pazarlarındaki faaliyetleri ile bu
faaliyetlerine ilişkin kontrol hakkı sağlayan veya sağlamayan hisse alımlarının
engellenmesinin de yan sınırlama olarak kabul edilemeyeceği göz önünde
bulundurulduğunda, hisse alımlarına ilişkin söz konusu sınırlandırmaların
Sözleşme’den çıkartılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, Sözleşme’nin
8.6. maddesinin ilgili eski hükmünün Birinci Tadil Protokolü ile yukarıda yer verilen
endişeleri karşılayacak şekilde revize edildiği ve bu haliyle yan sınırlama olarak kabul 1790
edilebileceği kanaatine ulaşılmıştır.

H.6. Savunmalar
Ön İnceleme Raporu’nun kendilerine ulaşmasını takiben taraflar 30.07.2009 tarih ve
5419 sayı ile Kurum kayıtlarına giren yazı ile Rapor’daki tespit ve değerlendirmelere
ilişkin cevaplarını sunmuşlardır. Cevabi yazı incelendiğinde aşağıdaki konulara
değinildiği görülmektedir:
- Taraflar, bildirim konusu işlemi gerçekleştirmeden önce, Rekabet Kurulu’nun
çimento sektöründeki devralmaları ne şekilde değerlendirdiğini incelemişlerdir.
Bununla birlikte taraflar, Kurul’un bu sektördeki işlemleri ele alırken, Elizinga 1800
Hogarty yöntemi, devralmaya konu tesisten itibaren 25-300 kilometrelik alanın
tanımlanması ve %10 yöntemi gibi farklı yöntemler kullandığı ve bu durumun
hukuki belirsizlik yarattığı görüşündedirler.
- Taraflara göre Ön İnceleme Raporu’nda kullanılan %10 yöntemi daha önce
Bolu Çimento’nun Deniz Çimento’yu devralma başvurusuna ilişkin kararda
olduğundan farklı olarak, (i) tesisin her bir ile yaptığı satışın toplam satışları
içindeki payı ve (ii) tesisin her bir ildeki pazar payının %10’dan fazla olması
halinde pazara dahil edilmesi suretiyle uygulanmıştır. Taraflar bunun idari
istikrar prensibine uygun olmadığı düşüncesindedirler.
- Taraflar, Rapor’da yapılan bazı pazar tanımlarının ekonomik gerçekle 1810
uyuşmayacak şekilde dar yapıldığını iddia etmektedir.
- Taraflar, birlikte hakimiyet kavramının Rapor’da uygulandığı şekliyle mehaz
Avrupa Komisyonu içtihadi uygulamasına ters olduğu ve kavramın 01.03.2006
tarih ve 2005/10038 Esas sayılı Danıştay kararıyla birlikte mevzuatımızda yeri
olmadığının sabit olduğu görüşündedirler.
- İşlem taraflarına göre, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
kapsamında ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması hususunun tek başına
alınamayacağı düşüncesinden bahisle yoğunlaşma endeksinin kullanılması
hem yürürlükteki mevzuatın ruhuna hem de Rekabet Kurulu’nun içtihadi 1820
uygulamasına aykırıdır.
- Taraflara göre Ön İnceleme Raporu, sadece 2008 yılına yönelik verilere
dayanması, statik olarak nitelendirdikleri %10 yönteminin uygulanması gibi
nedenlerle tek başına hakimlik veya birlikte hakimlik durumlarına işaret eden
kaygılara odaklanmış ancak hem pazardaki mevcut oyuncuların sevkiyatlarını
ilgili coğrafi pazarlara kaydırması hem de ilgili coğrafi pazarlara yeni
oyuncuların girmesi gibi ihtimallere yer vermemiştir.

09-56/1338-341
56
- Taraflar, İstanbul ilinde artan hazır beton talebini karşılamak ve OYAK
Beton’un teknik know-how’ını daha ucuz maliyetlerle şehre taşıyabilmekten 1830
bahisle Lafarge Darıca tesisinin devrinin gerçekleştirilmesinin etkinlik arttırıcı
bir işlem olduğu görüşünü ifade etmişlerdir.
Tarafların Ön İnceleme Raporu’na ilişkin görüşleri incelendiğinde temel konunun %10
yönteminin uygulanması olduğu görülmektedir. %10 yöntemi Rapor’da esasen
rekabetçi endişelerin yaşanabileceği pazarları gösteren bir ön sinyal niteliğinde
kullanılmış ve nihai inceleme aşamasında daha detaylı bilgi gereksinimi olan
pazarlara işaret etmiştir. Nihai İnceleme’de arada elde edilen data setinin
genişlemesiyle dosya konusu işlem için farklı pazar tanımlarına gidilmiştir.
Ön İnceleme Raporuyla ilgili dile getirilen bir başka husus rekabetin önemli ölçüde
azaltılması tek başına ele alınmasına ilişkindir. Mamafih, Rapor’da böyle bir 1840
değerlendirmeye yer verilmemiştir. Yoğunlaşma endeksinin kullanılması ise bir
birleşme ya da devralma işlemi sonrasında oluşacak durumu göstermek bakımından,
pazar paylarına ilişkin verilere ulaşılabilmesi halinde, hem gerekli hem de rekabet
otoriteleri açısından rutin bir inceleme yöntemidir. Dolayısıyla, ilave bir bilgi
niteliğindeki endeksin uygulanması mevzuatın ya da önceki uygulamaların ruhuna
aykırı olmamaktadır.
Son olarak taraflar Ön İnceleme Raporu’nda yalnızca 2008 yılı verilerinin
kullanılmasıyla ilgili endişelerini belirtmişlerdir. Bu durum Nihai İnceleme’de 2006,
2007 yılları 2009 yılı ilk altı ayına ilişkin verilerin de kullanılmasıyla bertaraf edilmiştir.
1850
H.7. Genel Değerlendirme
Bildirim konusu işlem; Lafarge Grubu’na ait Darıca’da kurulu, içerisinde limanı da
bulunan bir adet entegre çimento fabrikası, Ereğli’de kurulu çimento öğütme tesisi ve
çeşitli hazır beton tesisleri ile Marmara Bölgesinde iki ayrı yerde üç adet agrega
ocağının OYAK Grubu tarafından devir alınmasıdır. Bu çerçevede devralma konusu
işlem ile ilgili ürün pazarlarını “çimento, hazır beton, agrega ve liman işletmeciliği”
olarak sıralamak mümkündür.
Belirlenen ilgili coğrafi pazarlarda, devralan taraf OYAK’a ait liman tesisleri ile agrega
ocaklarının bulunmaması nedeniyle, bu pazarlarda işlem sonrasında herhangi bir
yoğunlaşma yaşanmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. 1860
Hisselerini devreden Lafarge Grubu’nun İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ ve Balıkesir’de,
hisseleri devralan taraf OYAK Grubu’nun ise yine İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve
Düzce illerinde proje tesisleri de dahil olmak üzere çeşitli hazır beton tesisleri
bulunmaktadır.
Hazır betona yönelik coğrafi pazarın sınırının çizilmesinde 50 km’lik uzaklığın dikkate
alınmasında genel bir uzlaşı mevcut bulunmakla birlikte, yoğunlaşmaların
hesaplanmasında devre konu tesisin yer aldığı 50 km yarıçaplı dairenin (alanların)
zaman zaman birden fazla ili ya da bir ilin yalnızca bir bölümünü (birden fazla ilçe
gibi) kapsaması gibi pratik sorunlar yaşanmaktadır. Buradaki temel problemler
Türkiye özelinde hazır betona yönelik yalnızca illerin üretim rakamının tahmin 1870
edilebilmesi ve birden fazla il sınırını kapsayan bölgeler bakımından sağlıklı bir
değerlendirme yapmakta yaşanan zorluklardır. Bu çerçevede Karar’da, yukarıda yer
verilen analizlerin eksiklerini gidermek için; birbirini tamamlayıcı olduğu düşünülen
“firma” ve “alan” bazlı iki ayrı değerlendirme yapılmıştır. Her iki yönteme göre yapılan
09-56/1338-341
57
analizlerde de, başvuruya konu işlem sonucunda Kanun’un 7. maddesinde yer aldığı
şekliyle, bir veya birden fazla teşebbüsün hakim duruma gelerek veya hakim
durumlarını güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açabilecek bir
gelişmenin mevcudiyetine ilişkin tespitlere ulaşılmamıştır. Bu anlamda agrega ve
liman işletmeciliğine benzer şekilde, başvuruya konu devralma işlemine hazır beton
ürünü bakımından da izin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı sonucuna 1880
ulaşılmıştır.
Daha önce de ifade edildiği üzere, başvuruya konu işlem ile Lafarge Grubu’na ait
Darıca’da bulunan entegre çimento tesisi ile Ereğli’de bulunan öğütme tesisi, Bolu’da
bir entegre çimento tesisine sahip OYAK tarafından devralınmaktadır.
Bilindiği gibi çimentonun yükte ağır pahada hafif niteliği, çimentonun ekonomik olarak
satılabildiği bölgeyi sınırlandırmaktadır. Bu çerçevede çimentoya yönelik olarak
yapılacak yoğunlaşma analizlerinin temelini ilgili coğrafi pazarın tespiti
oluşturmaktadır. Çimentoya ilişkin yapılan analizlerde ürünün 250-300 km ötesinde
bir uzaklığa satılmasının ekonomik olmadığı kabul edilmekle birlikte, pazarın
sınırlarının daha kesin olarak çizilebilmesi için kullanılan fiyat serilerine veya nakliye 1890
verilerine dayanan çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Rekabet Kurulu’nun daha önceki
kararlarında da yer verilmiş olan ve nakliye verilerine dayanan yöntemlerden bir
tanesi olan E-H testi, tarafların bildirim formunda belirledikleri pazar tanımı için de
belirli bir oranda kullanmıştır. Söz konusu test basit ve anlaşılır olması nedeniyle
genellikle rekabet otoriteleri ve mahkemeler tarafından kullanılmakla birlikte, teste
getirilen önemli eleştirilerde bulunmaktadır. Özellikle analizin yer aldığı bölgede
yaşanan ürün giriş ve çıkışlarının asimetrik olduğu durumlarda, testin pazarı
olduğundan daha geniş belirlemesine yönelik olarak getirilen eleştiriler bu dosya
bazında dikkat çekici olmaktadır.
Bilindiği gibi, rekabet hukuku bağlamında “ilgili pazar” kavramı, “bir malın alımının ve 1900
satımın yapıldığı yer” anlamındaki “ekonomik pazar” kavramından farklı ele alınması
gereken bir kavramdır. Bir ürünün belli bir bölgede alım-satımının yapılıyor olması, o
bölgenin “ilgili coğrafi pazara” dahil edilmesi gerektiği sonucunu doğurmamaktadır.
Rekabet hukuku uygulamalarında, “pazar” tanımı yapılması nihai bir hedef olmaktan
ziyade, incelenmekte olan teşebbüsün veya teşebbüslerin pazar gücüne sahip olup
olmadıklarının tespit edilmesine yönelik olarak yapılan öncül bir analizdir. Bu
çerçevede coğrafi pazarın tanımlanmasında, 1997/1 sayılı Tebliğ ve Tebliğ’in
açıklanılmasına yönelik olarak hazırlanan Kılavuzdaki ifadelerde kendisine yer bulan
SSNIP testi kullanılmıştır. SSNIP testleri sonucunda; Lafarge Aslan tesisi merkez
alınarak yapılan analizlerde Kocaeli-Sakarya bölgesi, OYAK Bolu tesisi merkez 1910
alınarak yapılan analizlerde Bolu-Düzce bölgesi ve Lafarge Ereğli tesisi merkez
alınarak yapılan analizlerde ise Zonguldak ili coğrafi pazarlar olarak belirlenmiştir.
Kararda, hem Lafarge Ereğli merkezli hem de OYAK Bolu merkezli olarak belirlenen
pazarlarda; “pazar payı, nisbi pazar payı farkı, pazardaki toplam oyuncu sayısı,
yoğunlaşma oranları, alıcı gücünün düzeyi, giriş engellerinin mevcudiyeti, potansiyel
rekabet vb.” gibi başlıklar altında yapılan değerlendirmelerde; yoğunlaşma işlemi
sonucunda, OYAK’ın
- Zonguldak ili pazarında hakim duruma gelerek,
- Bolu ve Düzce bölgesinde oluşan pazarda ise hakim durumunu güçlendirerek
1920
09-56/1338-341
58

rekabetin önemli derecede azaltılmasına yol açıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu
çerçevede Kararın konusunu oluşturan anlaşmanın çimento ürününe yönelik
teşebbüslere yönelik devir işlemlerine izin verilmesi mümkün görünmemektedir.
İşleme yönelik olarak hazırlanan Ön İnceleme Raporu’nda da benzer bir biçimde
işlemin bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak ilgili piyasalarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabileceği sonucuna ulaşılmış ve
dosya konusu işlem nihai incelemeye alınmıştır. Rekabet Kurulu’nun söz konusu
kararı üzerine taraflar Lafarge Ereğli hisselerinin, Sözleşme’nin orijinal metninde
tasarlanmış olan alım ve satım işleminin alanından çıkartılması ve Sözleşme’nin 8.6. 1930
maddesinin, Ön İnceleme Raporu doğrultusunda ulaşılmış sonuçlar çerçevesinde
değiştirilmesi konusunda mutabık kalmışlardır. Bu çerçevede, taraflar arasında
29.07.2009 tarihinde bir anlaşma imzalanmış (Birinci Tadil Protokolü) ve söz konusu
anlaşma, tarafların savunmalarını içeren yazıya ek olarak sunulmuştur.
Tadil Protokolü’nün “Açıklamalar” başlığı altındaki (C) bendinde, tarafların Ön
İnceleme Raporu’nun sonucunu takiben Sözleşmeyi, Lafarge Ereğli’nin hisselerinin,
Sözleşmenin orijinal metninde tasarlanmış olan alım ve satım işleminin alanından
çıkarmak konusunda mutabık kaldıkları ifadeleri yer almakta, Madde 1.1.’de ise
Lafarge Ereğli’nin hisselerinin alım ve satım alanından çıkartılması hususları
düzenlenmektedir. 1940
Buna göre taraflar, Lafarge Ereğli’nin işleme dahil edilmemesi (hisselerin OYAK
tarafından da iktisap edilmeyeceği) hususunda anlaşmışlardır. Bunun yerine hisseler
Agretaş tarafından tutulacak ve halihazırda Lafarge Aslan’ın elinde bulunan hisseler
Agretaş’a işlemin tamamlanmasından hemen önce satılacaktır. Verilen taahhüde
göre Lafarge Ereğli’nin işlem öncesi ve sonrası hissedarlık yapısı aşağıdaki gibi
olacaktır:
Tablo 50: Lafarge Ereğli’nin Hissedarlık Yapısı
Devir Öncesi Devir Sonrası
Hissedar Hisse Adedi Hisse
Oranı (≈%)
Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı
(≈%)
Agretas 14.437.270 50,00
Lafarge Aslan 14.437.267 50,00
A. Nuri Özkaya 1 ~0
Tankut Soydan 1 ~0
Yıldıray Yıldız 1 ~0
Agretaş 28.874.540 100,00
TOPLAM 28.874.540 100,00 TOPLAM 28.874.540 100,00

Taraflar savunmalarında, Lafarge Ereğli’nin OYAK’a devredilmemesiyle, nihai
incelemeye alınan işleme yönelik olarak Rekabet Kurumu nezdinde oluşan kaygıların 1950
ortadan kaldırılabileceğinin düşünüldüğünü ifade etmişlerdir. Savunmada yer verilen,
Birinci Tadil Protokolü’nün devralma işlemine ilişkin olarak alınacak kararın
değerlendirilmesine dahil edilmesi talebi üzerine, yukarıda rekabetçi endişelere yol
açan değerlendirmeler OYAK’ın Lafarge Grubu’na ait tesislerden yalnızca Kocaeli-
Darıca’da yerleşik Lafarge Aslan’ı devir aldığı durumdaki rekabetçi yapının analiz
edilmesine yönelik olarak tekrarlanmıştır. Lafarge Ereğli’nin devir işlemi kapsamından
çıkartılması sonucunda yapılan yeni değerlendirmelerde; Lafarge Aslan’ın OYAK
09-56/1338-341
59
tarafından devir alınması işlemi sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
yasaklanan bir veya birden fazla teşebbüsün hakim duruma gelerek veya hakim
durumlarını güçlendirerek rekabetin önemli derecede azaltılmasına yol açılmayacağı, 1960
bu çerçevede, verilen taahhüt dikkate alınarak yapılan analizler sonucunda,
tarafımıza bildiren işleme izin verilebileceği görülmüştür.
Dosya konusu işlemde Kurul’un dikkatine sunulan Tadil Protokolü’yle ilgili önemli
noktayı, keyfiyetin işlemin taraflarınca önerilmiş olması oluşturmaktadır. Bu durum
konuyu Kurul’un bir birleşme ve devralma işlemine Kurul tarafından getirilen koşullara
bağlı olarak izin verilmesinden farklı bir konuma taşımaktadır. Zira olayda Rekabet
Kurulu bu aşamaya kadar yalnızca bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratarak veya hakim durumlarını güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurabilecek bir işlem olduğunu ortaya koymuş, buna bağlı olarak
Lafarge Ereğli’nin işlemin kapsamı dışında bırakılması taraflarca bir tedbir önerisi 1970
olarak getirilmiştir. Bu çerçevede Karar’da yapılan değerlendirmelerde öncelikli olarak
işlem bir bütün olarak değerlendirilmiş ve işlemin anti-rekabetçi sonuçlar doğurduğu
pazarlarda taahhüt (Birinci Tadil Protokolü) dikkate alınarak işlem yeniden
değerlendirilmiştir.
Taraflar savunmalarında, işlem neticesinde herhangi bir ilgili ürün pazarında hakim
durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi olasılığının
bulunmadığını iddia etmişler ve bildirime konu işlemin nihai inceleme kapsamından
çıkartılarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işleme izin verilmesini talep etmişlerdir.
Bununla birlikte taraflar, işleme izin verilmesine engel olacak kaygıların devam
etmesi durumunda, savunmanın ekinde sunulan Birinci Tadil Protokolü’yle hayata 1980
geçirilecek taahhütlerin Rekabet Kurulu tarafından değerlendirilmeye alınarak nihai
bir karar tesis edilmesini de açıkça talep etmişlerdir. Bu çerçevede, başvuru konusu
işlemin bildirim formunda yer alan orijinal şekliyle değerlendirilmesinde 4054 sayılı
Kanun’a aykırılıklar olduğunun tespiti sonrasında, taraflarca verilen taahhütler
çerçevesinde yeni bir değerlendirme yapılmış ve işleme ancak söz konusu taahhütler
ile izin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dosya konusu işleme yönelik olarak verilen Rekabet Kurulu kararının taahhütlerle
birlikte bir bütün olarak algılanmasının bir zorunluluk halini alacağı önemle
belirtilmelidir. Bir başka deyişle, taraflarca da talep edilmiş olan, işlemin verilen
taahhütler çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda devir işlemine izin verilmesine 1990
yönelik olarak alınan nihai kararın, verilmiş olan taahhütlerden ayrı düşünülmesi
mümkün görünmemektedir. Diğer bir ifadeyle, izin kararı ancak ve ancak verilen
taahhütlerin gerçekleştirilmesi ile hayata geçmiş sayılabilecektir. Bu çerçevede,
verilen taahhüt hayata geçirilmeden (veya herhangi bir nedenle taahhüde ilişkin Kurul
kararının hayata geçirilmesinin engellenmesi halinde) izin kararının geçerlik
kazanabilmesinin mümkün olmayacaktır.

I.SONUÇ
Düzenlenen raporlar ve bilgi notu ile incelenen dosya kapsamına göre,
1. Lafarge Aslan Çimento A.Ş., Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve 2000
Lafarge Beton A.Ş. şirketlerindeki Financiere Lafarge SAS, Agretaş Agrega
İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı hisselerin OYAK
tarafından devralınması işleminin izne tabi bir devir işlemi olduğuna,

09-56/1338-341
60

2. Lafarge Beton A.Ş. şirketindeki Lafarge Aslan Çimento A.Ş., Financiere
Lafarge SAS, Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve hissedar gerçek
kişilere kayıtlı hisselerin OYAK tarafından devralınmasına, belirlenen
pazarlarda bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak veya
hakim durumunu güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması 2010
sonucunu doğurabilecek bir işlem olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesine göre izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığına,

3. Lafarge Aslan Çimento A.Ş. ve Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic. A.Ş.
şirketlerindeki Financiere Lafarge SAS, Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic.
A.Ş., Lafarge Aslan Çimento A.Ş. ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı
hisselerin OYAK tarafından devralınmasına, çimento ilgili ürünü için Lafarge
Ereğli merkez alınarak belirlenen Zonguldak ili pazarında ve OYAK Bolu
merkez alınarak belirlenen Bolu ve Düzce bölgesinden oluşan pazarda; bir
veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratarak veya hakim durumunu 2020
güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabilecek
bir işlem olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre izin
verilmesinin mümkün olmadığına,

4. Bununla birlikte taraflarca yapılan ve Rekabet Kurumuna bildirilen 29
Temmuz 2009 tarihli Birinci Tadil Protokolü’nde yer verilen “Agretaş Agrega
İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’nin sahip olduğu Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic.
A.Ş. hisselerinin devir kapsamından çıkartılacağı ve Lafarge Aslan Çimento
A.Ş.’nin sahip olduğu Lafarge Ereğli Çimento San. ve Tic. A.Ş. hisselerinin
tamamının işlemin tamamlanması öncesinde Agretaş Agrega İnşaat San. ve 2030
Tic. A.Ş.’ye satılacağına yönelik taahhüt” dikkate alınarak, söz konusu Tadil
Protokolü’nde yer verilen değişikliklerin yapılması koşulu ile Lafarge Aslan
Çimento A.Ş. şirketindeki Financiere Lafarge SAS, Agretaş Agrega İnşaat
San. ve Tic. A.Ş. ve hissedar gerçek kişilere kayıtlı hisselerin OYAK
tarafından devralınmasının belirlenen pazarlarda bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratarak veya hakim durumunu güçlendirerek
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabilecek bir işlem
olmadığına, dosya konusu işleme söz konusu 29 Temmuz 2009 tarihli Tadil
Protokolü’nde yer verilen taahhütlere uyulması koşuluyla 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesine göre izin verilmesinde bir sakınca olmadığına, 2040

5. Hisse Devir Sözleşmesi’nin 8.6.a maddesinde rekabet etmemeye yönelik
olarak sıralanan alanlardan çimento için ifade edilen alanın en fazla “Kocaeli,
Sakarya, Bolu, Düzce”, hazır beton için ifade edilen alanın “İstanbul, Kocaeli,
Tekirdağ, Balıkesir” ve agrega için ifade edilen alanın ise “Marmara Bölgesi”
olabileceği, bu çerçevede taraflarca yapılan ve Rekabet Kurumuna bildirilen
5 Kasım 2009 tarihli İkinci Tadil Protokolü ile tarafların üzerinde mutabık
kaldıkları coğrafi alanların yan sınırlama olarak kabul edilebileceğine

2050


09-56/1338-341
61
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






2060


Full & Egal Universal Law Academy