Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-57/1349-345

Rekabet Kurumu Başkanlığından,


REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-4-194 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-57/1349-345
Karar Tarihi : 25.11.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Selvi KOCABAY

C. ŞİKÂYET EDEN : Korkmaz Motorlu Araçlar Oto Servisçilik ve Yedek Parça
San. Tic. Ltd. Şti.
419. Sk. No:21 5. Sanayi Sit. Pınarbaşı/İzmir 20
Temsilcisi: Av. Selçuk ARGUN
858. Sk. No:9/704 Konak/İzmir

D. ŞİKÂYET EDİLEN: BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kemalpaşa Cd. No:32 Pınarbaşı/İzmir

E. DOSYA KONUSU: BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BMC)’nin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar
Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’ne aykırı eylemlerde bulunduğu iddiası. 30

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde; Korkmaz Motorlu Araçlar Oto
Servisçilik ve Yedek Parça San. Tic. Ltd. Şti. (Korkmaz)’nin, BMC yedek parça
bayiliği ve yetkili servislik başvuru sürecinin kötü niyetli olarak uzatıldığı ve
şikâyetçinin yazılarının yanıtsız bırakıldığı; eğitim ve cihaz taleplerinin ilgili şirket
tarafından karşılanmadığı; mali standartlar adı altında ………. TL teminat şartı
talep edildiği hususları yer almaktadır.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.8.2009 tarih ve 6149 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 28.9.2009 tarih ve 2009-4-194/İİ-09-EA sayılı İlk 40
İnceleme Raporu, 8.10.2009 tarih ve 09-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-
45/1147-M sayı ile karar verilmiştir.

09-57/1349-345
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 23.11.2009 tarih ve 2009-4-194/ÖA-09-KT sayılı
Önaraştırma Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00-110/415 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
50
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1. Korkmaz tarafından yapılan şikâyet başvurusunda BMC hakkında ileri sürülen;
 BMC’nin, bir bağımsız servis olarak Korkmaz’ın eğitim taleplerini
karşılamadığı, teknik ekipman ve cihaz taleplerini ise karşılamakta
geciktiği,
 BMC’nin, Korkmaz’ın yedek parça bayiliği ve yetkili servislik başvuru
sürecinin kötü niyetli olarak ve ayrımcılık içerecek şekilde uzattığı,
 BMC tarafından Korkmaz’dan talep edilen ………. TL teminat tutarının
niteliksel olarak değerlendirilemeyecek bir kriter olduğu, söz konusu tutarın
fahiş olduğu ve teminat şartının (miktar itibariyle) tüm aday teşebbüsler ve 60
yetkili servisler için eşit bir şekilde uygulanmadığı
şeklindeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı,
2. Ancak yetkili servis ve yedek parça satıcılık sisteminde niteliksel seçici dağıtım
sistemini benimseyen BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin,
 BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Kurumsal Kimlik Rehberi ve
Standartları’nın yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurusunda bulunan
aday teşebbüslere gönderilmesi süresini gereğinden fazla uzun tutmak,
 Başvuruların değerlendirilmesi aşamasında denetim yapılması ve denetim
sonuçlarının aday teşebbüslere gönderilmesi için geçen süreleri belirsiz ve
değişken olarak uygulamak, 70
 Yetkili servislik ve yedek parça bayiliği için talep edilen mali kriterleri ancak
fiziksel kriterlerin sağlanmasının ardından açıklamak, bu şekilde aday
teşebbüslerin talep edilen tüm kriterleri başvuru öncesinde
öngörememesine ve belirsizliğe sebep olmak,
suretiyle 2005/4 sayılı Tebliğ’in 3 ve 4. maddelerine aykırı karar ve uygulamalar
içerisinde bulunduğu,
3. BMC’nin yukarıda yer verilen karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi çerçevesinde ihlal teşkil ettiği,
4. Belirtilen karar ve uygulamalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
bireysel muafiyet de tanınamayacağı, 80
5. BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında soruşturma açılması halinde de mevcut
durumda önaraştırma ile ulaşılan sonuçlarda bir değişiklik olmayacağı ve usul
ekonomisi sağlanması gerekçesiyle BMC’ye
 BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Kurumsal Kimlik Rehberi ve
Standartları’nı, yetkili servis ve yedek parça bayiliği için eksiksiz biçimde
başvuru yapan adaylara kısa sürede bildirmesi,
09-57/1349-345
3
 Yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurularının değerlendirilmesi
sürecini kesin, şeffaf ve ayrımcılıktan uzak bir şekilde düzenleyerek
adaylara süreç hakkında bilgi vermesi,
 Başvuru yapan aday teşebbüslerden talep edilecek teminat tutarlarını da 90
içerecek şekilde mali kriterlerin yetkili servislik başvurusu öncesi ilan
edilmesi veya sürecin başlangıcında adaylara bildirilmesi gerektiği
hususlarında 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde
görüş bildirilmesinin uygun olacağı
belirtilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf (BMC)
BMC, 1964 yılında kurulmuş olup şirketin merkezi İzmir’de bulunmaktadır. Söz 100
kusu Şirket’in başlangıçta %74 olan yerli sermaye oranı yıllar içerisinde artarak
1989 yılında %100’e ulaşmıştır. 1989 yılında Şirket’in bütün hisseleri Çukurova
Holding tarafından alınmıştır. BMC’nin hissedarlık yapısı ile yönetim kurulu üye ve
üyelerin görevlerine Tablo-1 ve Tablo-2’de yer verilmiştir.

Tablo-1: BMC’nin Hissedarlık Yapısı
……….Ticari Sır……….
Tablo-2: BMC Yönetim Kurulu
Üye Adı Görevi
Mehmet Emin KARAMEHMET Başkan
Mehmet T. DEMİRPENÇE Başkan Vekili ve Murahhas Üye
Osman BERKMEN Üye
F. Şadi GÜCÜM Üye
Engin DENİZMEN Üye

BMC, ağır, orta ve hafif tonajlı ticari araçlar, otobüs ve midibüs gibi toplu taşıma 110
araçlarının üretimini gerçekleştirmekte ve bu araçların satışı ile satış sonrası
yedek parça, bakım ve onarım hizmetlerini yetkili bayi ağı aracılığıyla
sunmaktadır. BMC ayrıca farklı tip ve güçte dizel motorlar, özel amaçlı araçlar ve
çeşitli döküm parçalarının üretimi faaliyetinde bulunmaktadır. Şirketin 2008 yılı
cirosu yaklaşık ………. TL’dir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hakkında önaraştırma yürütülen BMC ağır, orta ve hafif ticari araçlar ile otobüs ve 120
midibüs gibi toplu taşıma araçlarının üretimini gerçekleştirmekte ve bu araçların
satışı ile satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetlerini yetkili bayi ağı
aracılığıyla sunmaktadır. Şikâyet başvurusunda bulunan Korkmaz ise ağır ticari
araçların bakım ve onarımını gerçekleştiren bir özel servis olup, BMC’ye, BMC
09-57/1349-345
4
marka ağır ticari araçların yedek parça bayiliği ve yetkili servisliği konusunda
başvuruda bulunmuştur. Bu çerçevede, dosya kapsamında ilgili ürün/hizmet
pazarı “BMC marka araçların satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 130
BMC marka araçların satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetlerinin
ülke çapında sunulabilir nitelikte olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak tespit edilmiştir.
I.3. Şikâyet Başvurusuna Temel Olan Korkmaz ve BMC Arasında
Gerçekleşmiş Olaylar
Yapılan şikâyet başvurusunda yer alan iddialara temel oluşturan olaylar aşağıda
özetlenmiştir:
- Korkmaz 7.1.2008 tarihinde, BMC’ye, ağır ticari araç yedek parça bayiliği ve
yetkili servislik konularında hizmet vermek amacı ile başvuruda bulunmuştur.
Korkmaz, yapmış olduğu başvuruya yanıt alamadığından 14.4.2008 tarihinde 140
tekrar başvuruda bulunarak makul sürede gereken işlemlerin yapılmasını talep
etmiştir. Aynı tarihte BMC’ye ………. TL başvuru ücreti havale etmiştir. 20.8.2008
tarihinde BMC tarafından başvuru ücretine yönelik fatura tanzim edilmiştir.
Bununla birlikte yazılı başvuruların yetersiz olacağı izlenimi üzerine Korkmaz
16.4.2008 tarihinde noter aracılığıyla tekrar başvuruda bulunmuştur.
- BMC, 4.6.2008 tarihinde Korkmaz’ın başvurusunun başvuru formu ve ekleri ile
birlikte eksiksiz bir şekilde ulaştığını belirterek, BMC Servis ve Yedek Parça
Kurumsal Kimlik Rehberi ve Standartlar CD’sini Korkmaz’a iletmiştir. Yazıda
ayrıca, Korkmaz tarafından yapılan başvurunun en kısa sürede değerlendirilerek
sonucun bildirileceğini belirtmiştir. 150
- Korkmaz, 9.6.2008 tarihli ihtarname ile yetkili servislik standartları açısından
Korkmaz’a ait servisin yerinde denetim işlemlerinin 10 gün içerisinde yapılmasını
talep etmiştir. BMC ise 18.6.2008 tarihli yazısı ile mümkün olan en kısa zamanda
Korkmaz’a ait tesislere gelinerek tesislerin BMC Yetkili Servislik ve Yedek Parça
Satıcılığı Standartları açısından değerlendirilmesi için yerinde denetimin
yapılacağını, ancak denetim tarihinin iş yoğunluğu nedeniyle belirsiz olduğunu,
denetim tarihinin bilahare bildirileceğini belirtmiştir. 3.7.2008 tarihinde yetkili
servislik standartları açısından yerinde denetim yapılmıştır.
- Denetimin üzerinden uzun zaman geçmesi ve denetim sonuçlarına ilişkin bir bilgi
verilmemesi nedenleri ile Korkmaz, yetkili servislik standartlarının sağlanmış 160
olduğunun tespiti amacı ile İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurmuş ve
yapılan bilirkişi denetimi sonucunda hazırlanan 18.10.2008 tarihli raporda
Korkmaz’ın BMC yetkili servislik standartlarını fazlası ile karşıladığı belirtilmiştir.
Bunun üzerine 21.10.2008 tarihinde Korkmaz BMC’ye gönderdiği ihtarnamede,
denetim tarihinin üzerinden aylar geçmesine rağmen denetim sonuçlarına ilişkin
halen bir sonuç elde edilemediğini belirtmiş ve bilirkişi denetim raporuna istinaden
yetkili servislik sözleşmesinin bir hafta içinde imzalanmasını bir kez daha talep
etmiştir.
09-57/1349-345
5
- BMC ise 30.10.2008 tarihinde gönderdiği cevabi yazısında, Korkmaz’ın iddia
ettiği üzere yerinde denetimin gerçekleştirilmesinde herhangi bir gecikme veya 170
BMC’nin tek yanlı keyfi bir uygulamasının olmadığını belirtmiştir. Ayrıca,
Korkmaz’ın yetkili servislik ve yedek parça satıcılığı standartlarına uyumunun
değerlendirilmesinin ticari hayatın gereği olarak BMC tarafından yapılacağını ifade
etmiştir. Buna ek olarak, ekte gönderilen bilirkişi raporunda fiziksel standartlar
yanında finansal standartlara ilişkin ifadelerin bulunduğunu, söz konusu
bilirkişilerin uzmanlık alanları gereği sadece fiziksel standartları
değerlendirebileceğini, raporda yer alan finansal ve ticari standartlara ilişkin
yorumların kaynağının anlaşılamadığını vurgulamıştır. Yazıda ayrıca, BMC
tarafından yapılan denetim sonuçlarının Kasım ayında Korkmaz ile
paylaşılacağını bildirilmiştir. 180
- Denetim sonuçları BMC tarafından 25.11.2008 tarihinde Korkmaz’a bildirilmiş ve
eksikliklerin giderilmesi gerektiği beyan edilmiştir. Ayrıca, eksikliklerin tamamlanıp
tamamlanmadığının BMC tarafından yapılacak yerinde denetim ile anlaşılacağı,
bunu takiben ise özellikle yedek parça tedarikine ilişkin mali standartların yerine
getirilmesi hususunda Korkmaz ile görüşüleceği belirtilmiştir.
- Korkmaz 19.12.2008 tarihli ihtarnamesinde, duvar seramiklerinin standart renkli
uygun seramiklerle değiştirilmesi, yedek parça raf renkleri ile kaporta bölümü
duvarlarının seramiklerinin renginin değiştirilmesi taleplerinin yerine getirileceğini
belirtmiştir. Ayrıca, E4 motorlu araçlarının tamir takımlarının diğer servislere
uygulanan satış rakamı üzerinden ücreti peşin ödenmek suretiyle satın 190
alınacağını ve eksik olarak görünen torkmetre cihazının esasen mevcut olduğunu
bildirilmiştir. Buna ek olarak, Korkmaz personelinin E4 motor eğitimine katılması
için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. İhtarnamenin sonunda ise
Korkmaz, sürecin sonlandırılarak yetkili servis sözleşmesinin Korkmaz ile
imzalanmasını talep etmiştir.
- BMC ise 31.12.2008 tarihli cevabi yazısında Korkmaz’ın BMC Satış Sonrası
Ağı’na dâhil olabilmesi için öncelikle eksiklikleri tamamlanması gerektiğini
belirtmiş, bunun ardından ise, özellikle yedek parça tedarikine ilişkin mali
standartların yerine getirilmesi hususunda Korkmaz ile görüşüleceğini ifade
etmiştir. Eksikliklerin tamamlanıp tamamlanmadığının tespiti amacıyla 2009 yılı 200
Şubat ayında Korkmaz’ın tekrar denetleneceği bildirilmiş, E4 araçlara ilişkin
siparişin yazılı olarak Satış Sonrası Hizmetler Bölümü’ne verilmesi gerektiğini,
takımların yurt dışından sipariş edildiğini ve bu nedenle teminlerinin yaklaşık 3 ay
sürdüğü belirtmiştir. E4 araçlara ilişkin eğitimlerin ise 2009 yılının ilk çeyreğinde
başlatılmasının hedeflendiğini, bu konuda Korkmaz’ın bilgilendirileceğini ifade
etmiştir.
BMC son olarak, BMC’nin yetkili servis adaylarına eşitlikçi davranmak ve 2005/4
sayılı Tebliğ uyarınca rekabete aykırı uygulamalarda bulunmamak amacıyla tüm
aday servislerin aynı başvuru sürecinden geçirildiğini ifade etmiş, bu çerçevede
fiziksel standartların tamamlanmasının ardından yapılacak bir denetimden sonra 210
mali standartlara ilişkin görüşmelerin başlayacağını belirtmiştir. Bu nedenle
Korkmaz’ın, sürecin bu aşamada sonlandırılarak yetkili servis yapılması talebinin
gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığını bildirmiştir.
09-57/1349-345
6
- Korkmaz 30.1.2009 tarihinde BMC’ye gönderdiği ihtarnamede 19.12.2008 tarihli
özel takım satış talebi ile eğitim talebini yinelemiştir. BMC buna cevaben
10.2.2009 tarihli ihtarname ile Ticaret Mahkemesi tarafından yapılan delil
tespitinin baz alınamayacağını, standartlara uyumun değerlendirilmesinin BMC
tarafından yapılacağını, Korkmaz’ın BMC’nin mali standartlarına uymak
zorunluluğu bulunduğunu, BMC mali kriterlerinin tüm yetkili servislere
uygulanmakta olduğunu, satış sonrası hizmetler birimine başvurulduğu takdirde 220
siparişi verilmek istenen cihazların fiyatlarının bildirileceğini, 2009 yılı satış sonrası
eğitim programı belirlendikten sonra Korkmaz’ın bilgilendirileceğini belirtmiştir.
- Korkmaz’ın eksikliklerin tamamladığı konusunda BMC’yi bilgilendirmesi üzerine
6.2.2009 tarihinde BMC tarafından Korkmaz’a ait servis işletmesi tekrar
denetlenmiştir. Korkmaz 16.3.2009 tarihli ihtarnamesi ile 19.12.2008 tarihli özel
takım ve diagnostik test cihazlarının talebi ile eğitim talebini yinelemiştir. Özel
takımların ücretlerinin BMC’nin banka hesabına yatırılacağını belirtmiş ve son
olarak Korkmaz tarafından yapılan yetkili servislik başvurusunun sonlandırılmasını
talep etmiştir.
- BMC, 27.3.2009 tarihli ihtarnamesinde, 6.2.2009 tarihinde yapılan denetim 230
uyarınca siparişi verilen özel takım ve diagnostik test cihazları dışında bir fiziksel
eksikliğin bulunmadığını, bununla birlikte siparişi verilen cihazların ücretinin henüz
yatırılmadığını, talebin ücretin yatırılmasının ardından uygulamaya alınacağını
belirtmiştir. Ayrıca, Nisan ayında mali kriterlerin denetimi için Korkmaz’ın ziyaret
edileceğini, BMC mali kriterlerinin tüm yetkili servislere uygulanmakta olduğunu ve
ticari hayatın gereği çerçevesinde objektif biçimde kurgulandığını ifade etmiştir.
Eğitim taleplerinin ise, BMC mali kriterlerinin ve yedek parça satıcılık
standartlarının sağlanmasını müteakip devreye alınacağını bildirmiştir.
- Korkmaz ise 15.4.2009 tarihli ihtarname ile eğitim taleplerinin 2005/4 sayılı
Tebliğ hükümleri gereğince mali standart ve yedek parça standartlarına tabi 240
olmadan karşılanmasının, ücreti 1.4.2009 tarihinde ödenen cihazların bir an önce
temin edilerek müvekkile tesliminin ve sürecin uzaması nedeni ile zarara giren
Korkmaz ile bir an önce sözleşme imzalanmasının gerektiği hususlarını beyan
etmiştir. BMC 28.4.2009 tarihli ihtarnamesinde Korkmaz’ın da eğitim alabileceğini,
kendilerinin yetkili servis olup eğitime katılmak istemeleri üzerine öncelikle
kriterlerin sağlanmasının gerekli olduğunun bildirildiğini, bağımsız teşebbüs olarak
eğitim alma imkânlarının mevcut olduğunu ifade etmiş, Nisan ayının ikinci
yarısında mali standartlar açısından Korkmaz ile görüşme yapılacağını beyan
etmiştir.
- Başvuru dilekçesinde yer alan iddiaya göre, Nisan ayında BMC yetkilileri ile 250
yapılan görüşmede mali standartlar adı altında Korkmaz’dan ………. TL tutarında
nakit teminat veya banka teminat mektubu talep edilmiştir. Korkmaz ise söz
konusu talebin yazılı olarak yapılmasını istemiş, ancak yazılı herhangi bir talepte
bulunulmamıştır.




09-57/1349-345
7
I.4. Yapılan Görüşmelere İlişkin Bilgi Tutanakları
I.4.1. Korkmaz Yetkilileri ile Yapılan Görüşme 260
Raportörlerin görüştüğü şirket yetkilisi ve şirket vekili konuya ilişkin olarak,
BMC’nin yetkili servislik için talep ettiği mali kriterleri açıklamadığını; mali
kriterlerin yerine getirilmesi gerektiğinin belirtilmesine rağmen talep edilen tutarın
bildirmediğini; kendilerinin BMC’ye yetkili servis olmak için başvurduklarında
………. TL’lik teminat verebileceklerini bildirdiklerini; BMC’nin bu duruma itiraz
etmediğini; diğer kriterleri yerine getirmek için tesiste gerekli değişiklikleri yaparak,
teçhizat talebinde bulunduklarını; ancak BMC’nin sözlü olarak ………. TL
tutarında teminat talebinde bulunduğunu; talebin yazılı olmasını istedikleri halde,
bu konuda herhangi bir yazının gönderilmediğini belirtmişlerdir.
Yetkililer ayrıca, yetkili servislik başvurusunun değerlendirilmesi sürecinin çok 270
uzun tutulması nedeniyle mağdur olduklarını; diğer taraftan yetkili servislik
başvurusu sürecinde BMC’den eğitim talebinde bulunmalarına rağmen yetkili
servis olmadıkları gerekçesiyle eğitim taleplerinin karşılanmadığını; neticede
yaptıkları yatırımları karşılayamadıkları için tesisi sattıklarını ifade etmişlerdir.
I.4.2. BMC Yetkilileri ile Yapılan Görüşme
BMC yetkilileri yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurularının
değerlendirilmesi sürecine ilişkin olarak aşağıdaki bilgileri vermişlerdir:
Yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurusunda bulunan adaya öncelikle BMC
tarafından yetkili servislerden talep edilen standartlar bildirilir. Başvuru yapan
adaya cevap verilmesi süresi kural olarak 45 günü geçemez. Söz konusu 280
standartları yerine getiren aday denetim talebinde bulunur ve BMC tarafından
yerinde denetim yapılır. Denetim talebi ile denetime gidilmesi arasında geçen süre
ilgili birimlerin iş yoğunluğuna göre değişmektedir. Adayın fiziksel standartların
tamamını yerine getirdiğine karar verilmesi durumunda, mali standartların
gerçekleştirilmesi sürecine geçilir. Yapılan işin niteliği gereği servislerin
stoklarında belli bir miktar yedek parça bulundurma zorunluluğu vardır. Bunun için
de servislerden stok miktarı kadar teminat talep edilir. Yeni başvuruda bulunan bir
adayın stokunda yedek parça bulunmaması nedeniyle adaydan talep edilen
teminat ilk başta yüksek olmaktadır. Söz konusu teminat belirlenirken ilgili birim
tarafından fizibilite çalışması yapılmaktadır. Bu kapsamda öncelikle ilgili ilde kaç 290
BMC olduğu trafik sicil ve Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD)’den öğrenilir.
Ağır ticari araçlarda ortalama yıllık kullanım yaklaşık 100.000 km. olup bu
derecede yoğun kullanım 2-3 ayda bir servis ihtiyacı doğurmaktadır. Bu,
servislerde filtre, balata, kampana değişimleri için araç başına minimum 2.000 TL
tutarında yedek parça satışı anlamına gelir. Söz konusu rakama kaza sonucunda
oluşmuş büyük masraflar dâhil değildir. İl başına öngörülen araç miktarıyla 2.000
TL’lik yedek parça harcamasını çarpıp minimum pazar bulunur. İzmir örneğindeki
………. TL’lik yedek parça teminat isteği de bu şekilde bulunmuştur. Gerçekte bu
rakam çok yüksek değildir. Şöyle ki, servis kar marjlarının %....-…. olduğu bir
ortamda ancak yüksek ciro rakamı ile belirli bir performans gösterilebilir. Buna 300
göre yetkili servisin belirli miktarda yedek parçayı stokunda bulundurması hizmet
açığı yaşanmaması adına ve işin mantığı gereği zaten zorunludur. Ayrıca,
09-57/1349-345
8
kamyonların ticari faaliyette kullanılması nedeniyle binek araçta olduğu gibi araç
sahibinin serviste uygun yedek parçanın teminini beklemesi mümkün değildir. Bu
durumda hem müşteri kaybedilir hem de mağduriyet söz konusu olur.
Tüm fiziksel ve mali kriterler sağlandıktan sonra yetkili servis adaylarına gerekli
tüm eğitimler verilmektedir. Eğitimler de tamamlandıktan sonra yetkili servis
başvurusunun onaylandığına dair bir tebligat yapılır, sonrasında ise yetkili servis
sözleşmesi imzalanır.
2005/4 sayılı Tebliğ’de getirilen değişikle BMC seçici dağıtım sistemini 310
benimsemiştir. Buna göre, 2S servis + yedek parça formatında yetkili servis
vermektedir. Kriterleri sağlayan tüm başvuru sahipleri ağımıza dâhil edilmiştir. En
güncel örneklerden birisi Mersin’de 43 yıldır BMC yetkili servisi olan Dumlu
Otomotiv’in yanı sıra Erka Erciyes firmasının da yetkili servis olmasıdır.
İzmir Merkez’de hâlihazırda ağır ticari araç grubunda 4 BMC bayisi
bulunmaktadır. Bunlardan 3’ü servis ve yedek parça bayisi (2S), 1 tanesi ise
sadece yedek parça bayisidir (1S). Bunlardan Eriş Otomotiv 2008 yılında servis
olarak faaliyete başlamıştır.
Yetkililer, Korkmaz ile yetkili servis başvurusu sürecinde yaşanan olaylar hakkında
ise şu bilgileri vermişlerdir: 320
Korkmaz, 1999-2003 yılları arasında Korkmaz-Irmak unvanıyla BMC yetkili servisi
olarak faaliyet göstermiş olup, Şirket yaşanan bir anlaşmazlık sonucu faaliyetine
son vermiştir.
Korkmaz 16.4.2008 tarihinde yetkili servislik başvurusunda bulundu. Başvuru
dosyaları muhtevası yönünden eksiksizdi. BMC internette ilan ettiği 45 günlük
süre içinde başvurularına cevap verdi ve aranan yetkili servislik standartlarını
gönderdi. Standartları yerine getirdiklerini bildirmeleri ve denetim talebinde
bulunmaları sonucunda Temmuz ayında tesislerinde denetim yapıldı. Yetkili
servis için özel takım dışındaki tüm fiziksel kriterleri sağladıkları kendilerine
bildirildi. Talepleri ve ücretini yatırmaları üzerine özel takımın yurt dışından siparişi 330
verildi. Sonrasında, BMC’nin yapılan fizibilite çalışması sonucunda öngördüğü,
servisin yedek parça bulundurma gücünü gösteren mali kriter olan ………. TL’lik
teminat talebi bildirildi. Korkmaz bu rakamın makul olduğunu sözlü olarak dile
getirdi. Ancak Korkmaz kendi finansal durumunun çok iyi olmadığını, ……….-
………. arası teminat için kendini zorlayabileceğini dile getirdi.
Bu arada her adaylık başvurusunda yapıldığı gibi Korkmaz’ın finansal durumu
bankalar aracılığıyla araştırıldı. Yüksek oranda risk olduğu ve ödenmemiş
çeklerinin bulunduğu öğrenildi. Buna rağmen yetkili servis başvurusu
incelemesine başlanmış olması nedeniyle ve ilan edilen kriterlerle çelişmemek için
mali kriteri yerine getirseydi, Korkmaz yetkili servis olarak kabul edilecekti. Son 340
olarak, Korkmaz’ın tesisini içinde bulunduğu finansal sıkıntılar nedeniyle ZF yedek
parça bayisi Cömertlere sattığı belirlendi. Korkmaz ile ilgili sürecin son
aşamasında, 7.4.2009 tarihinde, anılan şirket bu kez 2005/4 sayılı Tebliğ gereği
bağımsız tamircilere de eğitim vermemizin zorunlu olduğunu bize yazıyla
belirterek bu konuda talepte bulundu. BMC’nin 28.4.2009 tarihli cevabi yazısında
bağımsız tamircilere bu eğitimin verildiği, ancak devam eden sürecin yetkili
09-57/1349-345
9
servislik başvurusu süreci olduğunu belirtildi. Son durumda yetkili servis
başvurularını geri çektiklerine dair bir bildirim yapılmamıştır. Bağımsız tamirci
olarak başvurmaları durumunda eğitim talepleri karşılanacaktır.
BMC’ye servislik müracaatı yapan adayların sadece fiziksel nitelikleri karşılaması 350
yeterli olmayıp, finansal yapının da talep edilen yetki için yeterli olması gereklidir.
Korkmaz’ın finansal kaynaklarının yeterli olmaması nedeniyle süreç durağan
konuma gelmiştir.

I.5. Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgilere göre, Korkmaz 7.1.2008 tarihinde BMC’ye, ağır ticari
araç yedek parça bayiliği ve yetkili servislik konularında hizmet vermek amacı ile
başvuruda bulunmuştur. Söz konusu başvuru, ilgili taraflar arasında gerçekleşen
görüşmeler ve başvurunun BMC tarafından değerlendirilmesi süreci 2009 yılı
Nisan ayına kadar devam etmiştir. Bu tarihe kadar geçen süreçte Korkmaz, BMC 360
tarafından talep edilen fiziksel standartları yerine getirmiş, mali standartlar
hakkında görüşmelere başlanmıştır. Ancak Korkmaz tarafından mali kriterlerin
karşılanamaması nedeniyle mali standartların görüşülmesi aşamasında yetkili
bayilik başvurusu süreci durmuştur.
Korkmaz’ın BMC’nin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı davrandığına ilişkin
iddiaları temel olarak üç başlık altında toplanmıştır. Bunlar, Korkmaz’ın eğitim ve
cihaz taleplerinin BMC tarafından karşılanmadığı; yedek parça bayiliği ve yetkili
servislik başvuru sürecinin BMC tarafından kötü niyetli olarak uzatıldığı ve
Korkmaz’ın yanıtsız bırakıldığı; mali standartlar adı altında talep edilen ………. TL
teminat şartının niteliksel bir kriter olmadığı, ayrımcılık içerecek şekilde 370
uygulandığı, aşırı yüksek olduğu ve bu kriterin başvuru sırasında tam olarak
belirtilmediği iddialarıdır. Söz konusu iddiaların 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirilmesine geçmeden önce BMC tarafından kurulan BMC yetkili servis
ve yedek parça satıcılığı sistemi ile Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılık
Sözleşmesi’nin değerlendirilmesine yer verilecektir.

I.5.1. BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılık Sözleşmesi’ne İlişkin
Değerlendirme
BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılık Sözleşmesi (Sözleşme)’nde BMC’nin,
satış sonrası hizmetlere ilişkin faaliyetlerini 2005/4 sayılı Tebliğ’e uygun olarak 380
niteliksel seçici dağıtım sistemi aracılığıyla yürüttüğü ifade edilmiştir. Bu
kapsamda, BMC yetkili servis ve yedek parça satıcılığı standartları belirlenmiştir.
2005/4 sayılı Tebliğ’in “Muafiyetin Genel Koşulları” başlıklı 4. maddesinin birinci
fıkrasında “Muafiyet hükümleri, dikey anlaşmanın aşağıdaki koşulları taşıması
kaydıyla sağlayıcının motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım
hizmeti sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u; motorlu taşıtların dağıtımı
için niceliksel seçici dağıtımın tercih edildiği anlaşmalarda ise %40’ı geçmemesi
durumunda uygulanır. Niteliksel seçici dağıtım sistemi oluşturan anlaşmalar için
pazar payı eşiği bulunmamaktadır.” denilmektedir. Söz konusu madde hükmüne
göre sağlayıcının ilgili pazardaki pazar payı %40’ı geçiyorsa sağlayıcı Tebliğ 390
kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilmek için niteliksel seçici dağıtım
09-57/1349-345
10
sistemini benimsemek durumundadır. BMC de, BMC markalı motorlu taşıtlara
yönelik yedek parça satış ve bakım onarım pazarındaki pazar payının %40’ın
üzerinde olduğu varsayımıyla yedek parça satış ve yetkili servis ağını niteliksel
seçici dağıtım sistemine göre düzenlemiştir.
2005/4 sayılı Tebliğ’nin Tanımlar başlıklı 3. maddesinin (g) ve (h) bentlerinde ise
niceliksel ve niteliksel seçici dağıtım sistemleri şu şekilde tanımlanmıştır:
“Niceliksel seçici dağıtım sistemi, sağlayıcının, dağıtıcılarını veya yetkili
servislerini seçerken onların sayılarını doğrudan sınırlandıracak ölçütler kullandığı
seçici dağıtım sistemidir.” 400
“Niteliksel seçici dağıtım sistemi, sağlayıcının, dağıtıcılar veya yetkili servisler için
sadece niteliksel olan, anlaşma konusu mal veya hizmetlerin niteliğinin
gerektirdiği, dağıtım sistemine katılmak için başvuran tüm aday teşebbüsler için
aynı olacak şekilde belirlenen ve ortaya konan, ayrımcı bir biçimde uygulanmayan
ve dağıtıcıların veya yetkili servislerin sayısını doğrudan sınırlamayan ölçütler
kullandığı bir sistemdir.”
BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılık Sözleşmesi’nin 2005/4 sayılı Tebliğ
ile uyumlu olup olmadığına ilişkin yapılan inceleme sonucunda, Sözleşme’de
BMC yetkili servislik ve yedek parça satıcılık sisteminin Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanmasını engelleyen herhangi bir hüküm olmadığı 410
anlaşılmıştır. Yetkili servis ve yedek parça bayisi adaylarının yerine getirmesi
gereken niteliksel kriterler, Sözleşme’nin ekinde yer “BMC Servis ve Yedek Parça
Kurumsal Kimlik Rehberi ve Standartlar” isimli dokümanda açıklanmıştır. Niteliksel
seçici dağıtım sisteminin benimsenmesi nedeniyle Sözleşme ekinde yer alan
standartların Tebliğin 3. maddesinin (h) bendi çerçevesinde niteliksel türde olması
gerekmektedir. Standartların incelenmesi sonucunda standartların niteliksel türde
olduğu başka bir ifadeyle verilen hizmetin niteliğiyle doğrudan ilgili olduğu
kanaatine varılmıştır.

I.5.2. Korkmaz’ın Eğitim ve Cihaz Taleplerinin BMC Tarafından 420
Karşılanmadığı İddiasına Yönelik Değerlendirme
Şikâyet başvurusunda, Korkmaz’ın eğitimlere katılma talebine karşılık olarak
BMC’nin önce yetkili servislik ve yedek parça bayiliği kriterlerinin tamamının
karşılanmadan söz konusu talebin karşılanmayacağını bildirdiği, sonrasında
bağımsız servis olarak eğitimlere katılma hakkının mevcut olduğunu belirttiği,
ancak eğitim programlarını Korkmaz’a bildirmediği ve davet etmediği ifade
edilmiştir. Başvuruda ayrıca, Korkmaz tarafından BMC’den bir takım cihazların
satın alınmak istendiği, ancak BMC’nin söz konusu cihazların fiyatlarını
bildirmediği, sonrasında ise cihazların yurt dışından sipariş edildiği gerekçesi ile
Korkmaz’ı oyaladığı ifade edilmiştir. Ayrıca, Korkmaz tarafından siparişi aylar 430
önce verilen ve ücreti ödenen teknik ekipmanın halen Korkmaz’a teslim edilmediği
belirtilmiştir. Başvuruda BMC’nin bahsi geçen eylemlerinin 2005/4 sayılı Tebliğ’in
5. maddesine aykırı olduğu, söz konusu madde hükmüne göre BMC’nin eğitim ve
cihaz taleplerini Korkmaz’a zaman geçirmeden diğer teşebbüslerle aynı anda ve
koşullarda ayrım gözetilmeksizin karşılaması gerektiği belirtilerek, BMC’nin söz
09-57/1349-345
11
konusu yükümlülükleri yerine getirmemekte bilinçli olarak ve Korkmaz’ı pazar
dışında bırakmak amacı ile ısrar ettiği ifade edilmiştir.
2005/4 sayılı Tebliğ’in anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran
sınırlamaları düzenleyen 5. maddesinde;
“Bu Tebliğ’in öngördüğü muafiyet, motorlu araç üreticisinin, motorlu araçların 440
bakım ve onarımının yapılması ya da çevre koruma ölçütlerinin uygulanabilmesi
için gerekli olan herhangi bir teknik bilgiye, teşhis cihazı ve diğer ekipmana,
gerekli yazılıma ya da eğitime, bağımsız teşebbüslerin erişimini engellemesi
durumunda uygulanmaz.
Bu erişim özellikle bir motorlu aracın elektronik kontrol ve teşhis cihazlarının
kısıtlanmadan kullanımını, bu cihazların sağlayıcının standart prosedürlerine
uygun bir biçimde programlanmasını, tamir ve bakım talimatlarını ve teşhis ve
servis araç ve ekipmanlarını kullanmak için gerekli olan bilgiyi içermelidir.
Bağımsız teşebbüslerin erişimi, ayrımcılık yapılmadan, tam ve uygun bir şekilde
sağlanmalı ve bilgi kullanılabilir bir şekilde verilmelidir.” 450
ifadeleri yer almaktadır.
2005/4 sayılı Tebliğ’in Açıklanmasına Dair Kılavuz (Kılavuz)’un “Bağımsız
Teşebbüsler” başlıklı 3.4. bölümünde ise, motorlu taşıt üreticisi tarafından
bağımsız teşebbüslerin yetkili servislerle aynı hızda teknik bilgi, eğitim araç ve
ekipmana erişimlerinin temin edilmesinin gerekliliği vurgulanmaktadır. Kılavuzda
teknik bilgi ifadesiyle kastedilenin, teşhis cihazlarının kullanımı ve araç üzerindeki
elektronik sistemlere erişmek ve hizmet vermek için gerekli olan bilgiler ile bakım
ve onarım yapmak için gereken yazılı, kayıtlı ya da elektronik biçimdeki bilgileri
olduğu belirtilmektedir. Ayrıca el aletleri, makineler, yazılım ve donanım araçları,
teşhis cihazları ve bakım onarım için gerekli diğer ekipmanların da 2005/4 sayılı 460
Tebliğ’de yer verilen araç ve ekipmanların kapsamının içinde olduğu
düzenlemiştir.
Bahsi geçen Tebliğ ve Kılavuz hükümleri gereğince, sağlayıcı teşebbüslerin,
bağımsız teşebbüslerin teknik bilgi, ekipman ve cihaz ile gerekli eğitime erişimini
tam ve uygun bir şekilde yetkili servislerle ayrımcılık yapmadan sağlaması
gerekmektedir. Dosya konusu olayda Korkmaz, teknik ekipman ve eğitim
taleplerini yetkili servislik başvuru sürecinde gerçekleştirmiştir. Korkmaz’ın henüz
yetkili servis olacağı kesinleşmediğinden, bu süreçte Korkmaz’ın bağımsız
teşebbüs olduğu düşünülse de BMC ile olan ilişkisinde, başvurusu süreci devam
eden bir yetkili servis adayı olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. 470
Yukarıda yer verilen BMC ve Korkmaz arasında gerçekleşen yazışmalarda
belirtildiği üzere, 3.7.2008 tarihinde BMC’nin Korkmaz’a ait tesisi denetlemesi ve
25.11.2008 tarihinde denetim sonuçlarını ve eksiklikleri bildirmesinin ardından
Korkmaz, 19.12.2008 tarihinde eksik olarak bildirilen E4 motorlu araçlarının tamir
takımlarını ücretini peşin ödenmek suretiyle satın almak istemiş ve personelinin
E4 motor eğitimine katılması için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. BMC
ise 31.12.2008 tarihinde E4 araçlara ilişkin siparişin yazılı olarak Satış Sonrası
Hizmetler Bölümü’ne verilmesi gerektiğini, takımların yurt dışından sipariş
edildiğini ve bu nedenle teminlerinin yaklaşık 3 ay sürdüğünü belirtmiştir. E4
09-57/1349-345
12
araçlara ilişkin eğitimlerin ise 2009 yılının ilk çeyreğinde başlatılmasının 480
hedeflendiğini, bu konuda Korkmaz’ın bilgilendirileceğini ifade etmiştir. Korkmaz
30.1.2009 tarihinde özel takım satış talebi ile eğitim talebini yinelemiştir. BMC ise
10.2.2009 tarihli ihtarname ile Satış Sonrası Hizmetler Bölümü’ne başvurulduğu
takdirde siparişi verilmek istenen cihazların fiyatlarının bildirileceğini, 2009 yılı
satış sonrası eğitim programının belirlendikten sonra Korkmaz’ın
bilgilendirileceğini yinelemiştir.
6.2.2009 tarihinde BMC tarafından Korkmaz’a ait servis işletmesinin tekrar
denetlenmesinin ardından Korkmaz 16.3.2009 tarihinde özel takım ve diagnostik
test cihazlarının talebi ile eğitim talebini yinelemiş, özel takımların ücretlerinin
BMC banka hesabına yatırılacağını belirtmiştir. BMC, 27.3.2009 tarihinde siparişi 490
verilen cihazların ücretinin henüz yatırılmadığını, talebin ücretin yatırılmasının
ardından uygulamaya alınacağını belirtmiştir. Eğitim taleplerinin ise, BMC mali
kriterlerinin ve yedek parça satıcılık standartlarının sağlanmasını müteakip
devreye alınacağını bildirmiştir. Korkmaz tarafından 15.4.2009 tarihli ihtarname ile
eğitim taleplerinin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümleri gereğince mali standart ve yedek
parça standartlarına tabi olmadan karşılanması, ücreti 1.4.2009 tarihinde ödenen
cihazların bir an önce temin edilmesi istenmiştir. BMC 28.4.2009 tarihinde
Korkmaz’ın da eğitim alabileceğini, kendilerinin yetkili servis olup eğitime katılmak
istemeleri üzerine öncelikle kriterlerin sağlanmasının gerekli olduğunun
bildirildiğini, bağımsız teşebbüs olarak eğitim alma imkânlarının mevcut olduğunu 500
ifade etmiştir.
I.5.2.1. Eğitim Taleplerinin Karşılanmadığı İddiasına Yönelik Değerlendirme
Bu bölümde öncelikle, BMC’nin, Korkmaz tarafından talep edilmesine rağmen
2009 yılında düzenlenen eğitim programlarını Korkmaz’a bildirmediği ve
eğitimlere davet etmediği, bunu bilinçli olarak ve Korkmaz’ı pazar dışında
bırakmak amacı ile yaptığı iddiaları değerlendirilecektir. BMC ile yapılan
görüşmede “Tüm fiziksel ve mali kriterler sağlandıktan sonra yetkili servis
adaylarına gerekli tüm eğitimler veriliyor. Eğitimler de tamamlandıktan sonra
yetkili servis başvurusunun onaylandığına dair bir tebligat yapılır, sonrasında ise
yetkili servis sözleşmesi imzalanır.” denilmiştir. Buna göre, BMC, yetkili servis 510
adaylarına tüm niteliksel kriterler sağlandıktan sonra yetkili servis olunması için
gerekli eğitimleri vermekte, eğitimlerin tamamlanmasının ardından yetkili servislik
anlaşması akdedilmektedir. BMC’ye 1.1.2008 tarihinden sonra yetkili servislik
başvurusunda bulunan Erka Erciyes, Oto Doğu, Arıcı Ticaret, Oto Ar, Sağdıçlar
isimli servis adaylarının başvurularını değerlendirilmesi süreci incelendiğinde, söz
konusu teşebbüslere eğitimlerin, kriterlerin sağlandığının BMC tarafından
denetlenmesinden sonra verildiği, eğitimin başvuru sürecinin son aşaması
niteliğinde olduğu ve bu aşamadan sonra yetkili bayilik anlaşmasının imzalandığı
anlaşılmıştır.
BMC, Korkmaz’ın yetkili servislik başvurusunda da aynı sürecin işlemesini 520
öngörmüş, Korkmaz personelinin tüm kriterlerin sağlanmasının ardından eğitim
almasını planlamıştır. Ancak, Korkmaz kriterlerin görüşülmesi ve eksikliklerin
yerine getirilmesi aşamasında personelinin E4 cihazlara yönelik eğitim almasını
talep etmiştir. BMC söz konusu talebe karşılık olarak, önce 2009 yılı eğitim
09-57/1349-345
13
programının kesinleşmediğini, kesinleştikten sonra Korkmaz’a bildirileceğini
belirtmiştir. Sonrasında ise, eğitimlerin tüm fiziksel ve mali kriterlerin yerine
getirilmesinden sonra verileceğini bildirmiştir.
BMC ve Korkmaz arasında gerçekleşen yazışmalar ile BMC ile yapılan
görüşmeden, BMC’nin Korkmaz’ın eğitim talebini bağımsız bir servisin eğitim
talebinden ziyade yetkili servis adayının eğitim talebi olarak algıladığı, tüm yetkili 530
servis adaylarında olduğu gibi Korkmaz’a da eğitimin, kriterlerin sağlanmasından
sonra verilmesini planladığı anlaşılmaktadır. Nitekim Korkmaz’ın daha sonra
bağımsız bir servis olarak eğitim taleplerinin karşılanması gerektiğinin bildirilmesi
üzerine BMC, Korkmaz’ın bağımsız bir teşebbüs olarak her zaman eğitim
talebinde bulunabileceği ve bu talebin karşılanacağını belirtmiştir. BMC’nin
Kuruma gönderdiği konuya ilişkin yazıda da Korkmaz’ın bağımsız tamirci olarak
eğitimlere katılma talebini en son gönderdiği ihtarnameye kadar ifade etmediği,
dolayısıyla eğitim talebinin yetkili servislik süreci çerçevesinde değerlendirildiği,
bağımsız servis olarak eğitim talebinin Satış Sonrası Hizmetler Bölümü’ne
iletilmesi gerektiği, her bağımsız tamirci gibi eğitimlerden faydalanma hakkının 540
olduğunun bildirildiği ifade edilmiştir. Yazıda ayrıca, Korkmaz’ın sonrasında yazılı
olarak bağımsız servis sıfatıyla eğitim talebinde bulunmadığı belirtilmiştir. Öte
yandan, Korkmaz’ın talep ettiği eğitimin 25-29.5.2009 tarihinde gerçekleştiği
öğrenilmiştir.
Yukarıda yer verilen bilgilerden BMC’nin Korkmaz’ın eğitim taleplerini bilinçli
olarak ve Korkmaz’ı pazar dışına çıkarmak amacıyla yerine getirmediği iddiasının
gerçeği yansıtmadığı kanaatine ulaşılmıştır. BMC, kriterlerin sağlanmasından
sonra Korkmaz’a eğitim vermeyi planlamakta, bu şekilde diğer yetkili servis
adayları ile aynı süreci uygulayarak ayrımcılık yapmamaktadır. BMC’nin ayrıca
Kormaz’ın bağımsız teşebbüs olarak başvurması halinde eğitimlerin verileceğini 550
bildirmesi 2005/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesini ihlal etmediğini göstermektedir.

I.5.2.2. Teknik Ekipman ve Cihaz Taleplerinin Karşılanmadığı İddiasına
Yönelik Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgilere göre, Korkmaz’ın 19.12.2008 ve 30.1.2009 tarihli özel
takım ve cihaz siparişlerine karşılık olarak BMC, yaklaşık 10 gün içerisinde, BMC
Satış Sonrası Hizmetler Bölümü’ne yazılı olarak başvurulması ve belirtilen ücretin
ödenmesinden sonra siparişinin verileceğini bildirmiştir. 16.3.2009 tarihli talebine
ise yine 10 gün sonra cihazların ücretinin henüz yatırılmadığı ve bu nedenle
siparişin verilemediği cevabını vermiştir. Nitekim 1.4.2009 tarihinde Korkmaz’ın 560
özel takım ve cihazlarını ücretini ödemesinin ardından, 6.4.2009 tarihli BMC iç
yazışmasında “Korkmaz yetkili servis adayına gönderilmek üzere özel takımların
temin edilmesi gerekmektedir. Konunun aciliyetinden dolayı yardımlarınızı rica
ederim” denilmektedir. Yazıda Korkmaz tarafından talep edilen özel takım ve
cihazların listesi de belirtilmiştir. BMC ile yapılan görüşmede söz konusu yazının
İthalat ve İhracat Müdürlüğü’ne gönderildiği bilgisi verilmiştir.
Söz konusu belgeden BMC’nin ücretin ödenmesinden sonra 6 gün içinde özel
takım ve cihazların siparişinin verilmesi için girişimde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Buna ek olarak, özel takım ve cihazların yurt dışından sipariş edildiği ve teminin
09-57/1349-345
14
yaklaşık 3 ay sürdüğü Korkmaz’a bildirilmiş, sürecin uzun sürebileceği konusunda 570
Korkmaz’ın bilgi edinmesi sağlanmıştır. BMC, Korkmaz’a ekipman ve cihaz
sağlanması hususunda BMC tarafından diğer tüm bayilere uygulanan prosedürü
uygulamıştır. Yapılan görüşmelerde BMC yetkilileri, kural olarak tüm servislerin
ekipman ve cihaz taleplerini yazılı olarak Satış Sonrası Hizmetler Bölümü’ne
vermeleri gerektiğini, belirtilen ücretin ödenmesinden sonra siparişin verildiğini
belirtmişlerdir. Ayrıca, Korkmaz’ın ücreti ödenen ve siparişi verilen ekipman ve
cihazların henüz kendilerine ulaşmadığı iddiasına yönelik olarak ise BMC,
Korkmaz’ın ücreti ödemesinden hemen sonra ekipman ve cihazın siparişinin
verildiğini, temin sürecinde yaşanan aksaklığın BMC inisiyatifi dışında
gerçekleştiğini, Korkmaz’ın talep ettiği 8 kalem ekipman ve cihazdan 7 tanesinin 580
yurt dışından geldiğini ve BMC tarafından teslim alındığını; ancak Korkmaz’ın işini
tasfiye ettiğini ve özel takımları almayacağını bildirerek, takımlar için ödemiş
olduğu ücretin iadesini talep ettiğini bildirmiştir.
Sonuç olarak, yapılan tespitlerden, şikâyetçinin BMC tarafından özel takım ve
cihaz taleplerinin bilinçli olarak ve Korkmaz’ı pazar dışında bırakmak amacı ile
geciktirildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Korkmaz’ın
ekipman ve cihaz taleplerine ilişkin gönderdiği yazıları BMC kısa bir süre içinde
cevaplamış, ayrıca, Korkmaz’ın usulüne uygun bir şekilde başvurması ve ücretin
ödenmesi üzerine ekipman ve cihaz siparişlerini vermiştir. Buna ek olarak,
BMC’nin ekipman ve cihaz taleplerinin karşılanmasında Korkmaz’a diğer tüm 590
yetkili servislere uygulanan süreci uygulamıştır. Buna göre BMC’nin 2005/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesini ihlal ettiği iddiasının gerçeği yansıtmadığı kanaatine
varılmıştır.

I.5.3. Yedek Parça Bayiliği ve Yetkili Servislik Başvuru Sürecinin Kötü Niyetli
Olarak Uzatıldığı ve Korkmaz’ın Yanıtsız Bırakıldığı İddialarına Yönelik
Değerlendirme
Şikâyet dilekçesinde, Korkmaz tarafından 7.1.2008 tarihinde yapılan yetkili
servislik başvurusunun halen neticelendirilmediği, BMC tarafından yapılacak
denetimlerin geciktirildiği belirtilmiş, söz konusu gecikmelerin kasıtlı ve bilinçli 600
olarak yapıldığı ve diğer yetkili servislerin kayırıldığı, Korkmaz’ın yetkili servislik
talebine olumlu yaklaşılmadığı ifade edilmiştir.
BMC tarafından internet sitesinde yayımlanan “BMC Yetkili Servis / Yedek Parça
Satıcı Başvuru Şartları”nda başvuru için gerekli bilgi ve belgeler sayılmıştır.
Şartlar arasında, başvuru için aday teşebbüslerin BMC’nin banka hesabına
………. YTL yatırması gerektiği hükme bağlanmıştır. BMC Satış Sonrası
Hizmetler Bölümü’nün, başvuru dosyasını teslim aldığı tarihten itibaren 45 iş günü
içerisinde, başvuruyu yapan firmaya yazılı olarak yanıt vermek durumda olduğu
belirtilmiştir. Belgede ayrıca, başvuruda, gerekli bilgi ve belgelerin en az birinin
eksik olması, posta gönderiminin iadeli taahhütlü gönderim haricinde yapılması 610
veya başvuru formunun eksik doldurulması hallerinde başvuruya yanıt
verilmeyeceği ifade edilmiştir.
Korkmaz, BMC’ye ilk başvuruyu 7.1.2008 tarihinde yapmıştır. Ancak, ………. YTL
BMC hesabına yatırmasının ardından 16.4.2008 tarihinde yapılan başvuru BMC
09-57/1349-345
15
tarafından usulüne uygun başvuru olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle ilk
başvuru tarihinin 16.4.2008 olduğu kabul edilmelidir. BMC, ise yaklaşık 50 gün
sonra, 4.6.2008 tarihinde Korkmaz’ın başvurusunun başvuru formu ve ekleri ile
birlikte eksiksiz bir şekilde ulaştığını bildirmiş ve BMC Servis ve Yedek Parça
Kurumsal Kimlik Rehberi ve Standartlar CD’sini Korkmaz’a iletmiştir. Korkmaz,
9.6.2008 tarihinde kendisine ait servisin denetlenmesini istemiş, denetim ise 620
yaklaşık 1 ay sonra 3.7.2008 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Ancak denetim
sonuçları yaklaşık 4,5 ay sonra 25.11.2008 tarihinde Korkmaz’a bildirilmiştir.
BMC tarafından ikinci yerinde denetim ise 2,5 ay sonra 6.2.2009 tarihinde
yapılmış ve fiziksel standartların yerine getirildiği belirtilmiştir. Bir sonraki aşama
olan mali kriterlerin yerine getirilmesine ilişkin süreç ise Nisan ayı ortasında
başlamıştır. Bu aşamada mali kriterler üzerinde anlaşmaya varılamaması
nedeniyle süreç durmuş, henüz yetkili servislik ve yedek parça bayiliği başvurusu
tamamlanamamıştır. Başvurunun yapılmasından 2009 yılı Nisan ayına kadar 1 yıl
geçmiştir.
Korkmaz’ın yetkili servislik ve yedek parça bayiliği başvuru süreci, 1.1.2008 630
tarihinden sonra başvuru yapmış adayların başvurularının değerlendirilme süreci
ile kıyaslanmıştır. Buna göre;
- BMC, Mersin’de faaliyet gösteren Erka Erciyes isimli servis adayının prosedüre
uygun müracaatına 45 gün içinde yanıt vermiş ve Standartları göndermiştir.
Denetim talebinin ardından 3 ay içinde BMC tarafından yerinde denetim
yapılmıştır. Yaklaşık 1 ay sonra ikinci denetim yapılmış, 12 gün içinde sonuçları
bildirilmiştir. 3 ay sonra eğitim verilmiş ve hemen ardından yetki başlatılmıştır.
Süreç 14 ayda tamamlanmıştır.
- BMC, Siirt’te faaliyet gösteren Oto Doğu’nun prosedüre uygun müracaatına
yaklaşık 50 gün sonra yanıt vermiş, yaklaşık 1,5 ay sonra yerinde denetim 640
yapılmış, 1 ay sonra eğitim verilmiş ve eğitimden 1,5 ay sonra ise yetki
başlatılmıştır. Süreç yaklaşık 10 ayda tamamlanmıştır.
- BMC, Malatya’da faaliyet gösteren Sağdıçlar isimli servis adayının prosedüre
uygun müracaatına yaklaşık 6 gün sonra yanıt vermiş, yaklaşık 3 ay sonra
yerinde denetim yapılmış, 1,5 ay sonra eğitim verilmiş ve eğitimden 1 ay sonra ise
yetki başlatılmıştır. Süreç yaklaşık 6 ayda tamamlanmıştır.
Söz konusu bilgilerden yetkili servislik başvurusunun değerlendirilmesi sürecinin
adaydan adaya değiştiği görülmektedir. Ancak, Erka Erciyes’in ve Oto Doğu’nun
başvuru sürecinin sırasıyla 14 ve 10 ay gibi bir sürede tamamlanması, Korkmaz’a
başvurusunun değerlendirilmesi sürecinde haksızlık yapıldığı ve sürecin uzun 650
tutularak diğer yetkili servislerle Korkmaz arasında ayrımcılık yapıldığı iddiasını
çürütmektedir.
Bu noktada değerlendirilmesi gereken husus BMC’nin yetkili satıcı ve servislik
başvurularının değerlendirmesi sürecinin makul olmayacak bir şekilde uzun olup
olmadığıdır. 2005/4 sayılı Tebliğ’de başvuruların değerlendirilme süresi
hususunda açık bir hüküm bulunmamaktadır. Kılavuz’da ise sağlayıcının niteliksel
kriterleri aday servislere bildirmesi ile ilgili olarak “Sağlayıcı niteliksel atama
kriterlerini açıkladığı takdirde, yetkili servis adayları bu kriterleri nasıl yerine
09-57/1349-345
16
getireceklerini bilecek ve bu kriterleri karşıladıklarını gösterebileceklerdir. Söz
konusu kriterleri gösteren dokümanlar aday teşebbüsün talebi üzerine hemen 660
verilecek şekilde hazır bulunmalıdır. Bu durum söz konusu dokümanları matbu
veya CD’ye kayıtlı halde şirket bünyesinde bulundurmaları şeklinde
sağlanabileceği gibi, sağlayıcıların internet sitelerinde kriterlerini yayınlamaları da
şeffaflığı sağlamak için tavsiye edilebilecek yöntemlerden biridir.” denilmektedir.
Buna göre sağlayıcıların niteliksel kriterleri yetkili servis adaylarına mümkün olan
en kısa zamanda bildirmesi gerekmektedir. BMC, belirlemiş olduğu niteliksel
kriterleri içeren BMC Servis ve Yedek Parça Kurumsal Kimlik Rehberi ve
Standartlar CD’sini başvuru yapan adaylara göndermektedir. BMC bu sürenin 45
günü geçmeyeceğini taahhüt etmiştir. Uygulamada da bu süreye hemen hemen
uyulduğu görülmüştür. Ancak, söz konusu süre Kılavuz’da belirtilen, kriterleri 670
gösteren dokümanların yetkili servis adayına hemen verilmesi şartını
karşılamamaktadır. BMC’nin söz konu standartları web sitesinde yayımlaması ya
da çok daha kısa bir sürede başvuran adaylara göndermesi hem adaylar için
belirlilik sağlayacak hem de başvuruların değerlendirilmesi sürecinin kısalmasına
neden olacaktır.
Buna ek olarak, başvuruların değerlendirilmesi süreci incelendiğinde servis
adayının tesisisin denetlenmesi ile denetim sonuçlarının bildirilmesinin de
adaydan adaya değişmekle birlikte nispeten uzun olduğu anlaşılmaktadır. BMC
tarafından, denetim talebi ile denetime gidilmesi arasında geçen sürenin birimlerin
iş yoğunluğuna göre değişmekte olduğu belirtilmiştir. Bu durum makul 680
görülebilecek olmakla birlikte niteliksel kriterleri yerine getirmek için birtakım
yatırımlarda bulunan aday servisler için belirsizliği artırmaktadır. Bu nedenle,
başvuruların değerlendirilmesi sürecinin daha belirli hale getirilmesinin, özellikle
denetime gidilmesi ile denetim sonuçlarının bildirilmesi süresinin en fazla ne kadar
olacağının daha kesin ve şeffaf olmasının ve bu sürece ilişkin ayrıntılı bilginin
adaylara başvuruları sırasında bildirilmesinin aday teşebbüsler için belirsizliğin
giderilmesi açısından yerinde olacağı açıktır.

I.5.4. Mali Standartlar Adı Altında Talep Edilen ………. TL Teminat Şartı ile
İlgili İddialara İlişkin Değerlendirme 690
Şikâyet başvurusunda, BMC tarafından getirilen ………. TL tutarındaki nakdi
teminat veya banka teminat mektubu mali kriteri ile ilgili olarak,
- Söz konusu mali kriterin niteliksel değil, niceliksel bir kriter olduğu, teminat
verilmesinin yetkili servislik şartı olamayacağı, bakım onarım faaliyetleri için
gerekli olan kriterleri yerine getiren aday teşebbüslere servislik hakkının tanınması
gerektiği, yetkinin verilmesinden sonra ise ne miktarda yedek parça stoku
yapılacağının artık servisin inisiyatifinde olan bir husus olması gerektiği,
- Teminat şartının niteliksel bir kriter olsa dahi tüm aday teşebbüsler ve yetkili
servisler için eşit bir biçimde uygulanmadığı,
- Talep edilen miktarın fahiş olduğu ve Korkmaz’ın bu kriteri sağlamasının 700
mümkün olmadığı,
09-57/1349-345
17
- Mali kriterin yetkili servislik başvurusu esnasında diğer niteliksel kriterler ile
birlikte Korkmaz’a bildirilmediği, başvuru sürecinin sonuna dek gizli tutulduğu,
diğer tüm niteliksel kriterler sağlandıktan sonra açıklandığı ve şikâyetçinin önüne
engel olarak çıkartıldığı
iddia edilerek söz konusu uygulamaların 2005/4 sayılı Tebliğ ile bağdaşmadığı
ifade edilmiştir.

I.5.4.1. Mali Standartlar Adı Altında Talep Edilen ………. TL Teminat Şartının
Niteliksel Kriter Olmadığı İddiasına Yönelik Değerlendirme 710
Mali standartlar adı altında talep edilen nakit teminat veya teminat mektubu
şartının niteliksel bir kriter olup olmadığına ilişkin yapılacak değerlendirmede
öncelikle, bir sağlayıcının bayilerinden talep ettiği niteliksel kriterlerin hangi
özelliklere sahip olması gerektiği incelenmelidir. 2005/4 sayılı Tebliğ’in Tanımlar
başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde niteliksel kriterlerin anlaşma konusu mal veya
hizmetlerin niteliğinin gerektirdiği ve dağıtıcıların veya yetkili servislerin sayısını
doğrudan sınırlamayan ölçütler olarak tanımlandığı görülmektedir. Ayrıca
Kılavuz’da ise, “Prensip olarak sağlayıcının getireceği niteliksel kriterlerin bakım-
onarım işinin gerekleriyle ilişkili olması gerekmektedir. Gerçek anlamda niteliksel
kriterler ancak bu durumda söz konusu olabilecektir. … Bu bağlamda niteliksel 720
kriterler denilince, bakım-onarım veya araç satış işinin niteliğinin gerektirdiği
kriterlerin anlaşılması gerektiği belirtilmelidir… Sağlayıcı, yetkili servislerinin
bakım-onarım hizmetlerini belirli bir kalitede ve belirli sürelerde yerine
getirebilecek nitelikte olmalarını isteyebilir.” denilmektedir.
Söz konusu mevzuat hükümlerinin yanı sıra mehaz mevzuata sahip Avrupa
Birliği’nde, AB Komisyonu’nun bazı uygulamalarında da niteliksel kriterlerin nasıl
olması gerektiğine ilişkin açıklamalar bulunmaktadır. Örneğin, Komisyon’un BMW
ve General Motors’a ilişkin yürüttüğü inceleme sonucunda yayınlanan basın
duyurusunda şu bilgiler yer almaktadır:
“Komisyon BMW ve General Motors’un dağıtım ve servis sözleşmelerine yönelik 730
inceleme başlatmış, bu inceleme 13.03.2006 tarihinde BMW ve General Motors
tarafından sözleşmelerin grup muafiyetinden yararlanacak şekilde değiştirilmesi
ile sona erdirildi. BMW ve General Motors servis sözleşmelerini niteliksel seçici
dağıtım sistemine göre akdetmiş olmasına rağmen sözleşmelerde niteliksel
olmayan kriterler de bulunuyordu. Bunlar gerçekte BMW ve General Motors’un
belli bir bölgedeki yetkili servislerinin sayısını direkt olarak düşüren ve yüksek
kalitede hizmet vermek için gerekli olmayan niceliksel türden kriterlerdi.
Yapılan inceleme sonucunda BMW minimum kapasite gerekliliklerini objektif
olarak yüksek kalitede bakım ve onarım hizmetleri için gerekli olan düzeye
düşürdü. Aynı şekilde General Motors’un da servis sözleşmeleri yetkili servis 740
ağına yeni gireceklerin sadece personel ve çalışma alanlarına ilişkin olan ve
kaliteli hizmet vermek için gerekli minimum kapasite kriterlerini içerecek şekilde
düzenlendi. Ayrıca niteliksel kriterleri yerine getiren tüm özel servisler yetkili servis
olabileceği belirtildi.”
09-57/1349-345
18
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden ve AB uygulamalarından anlaşıldığı
üzere, yetkili servis adaylarına getirilen niteliksel kriterlerin gerçekten işin niteliği
ile doğrudan alakalı ve pratikte niceliksel sınırlamaya dönüşmeyecek türden
olması gereklidir.
BMC Yetkili Servis Standartları’nın “İşlevsel Standartlar” başlığı altında
düzenlenen bölümünde yedek parça ile ilgili olarak, ……….Ticari Sır…….. 750
denilmektedir. Stoklar ile ilgili olarak ise,
………..Ticari Sır…….. denilmektedir.
Öte yandan, teminatlar ile ilgili olarak,
………Ticari Sır…….. ifadeleri yer almaktadır. BMC Yedek Parça Satıcı
Standartları’nda da yedek parça bayilerinin bulundurması gereken stoklar ve
sağlaması gereken teminatlar ile ilgili olarak düzenlemeler yer almaktadır.
Önaraştırma kapsamında BMC ile yapılan görüşmede mali kriter olarak talep
edilen teminat mektubunun gerekçesi olarak, yapılan işin niteliği gereği hizmet
açığı yaşanmaması adına yetkili servislerin stoklarında belli bir miktar yedek parça
bulundurma zorunluluğu, belirtilmiştir. Ayrıca özellikle de kamyonların ticari 760
faaliyette kullanılması nedeniyle binek araçların aksine, araç sahibinin serviste
uygun yedek parçanın teminini beklemesinin mümkün olmadığı, bu durumun
müşteri mağduriyetine ve sonuç itibariyle müşteri kaybına neden olduğu ifade
edilmiştir. Bu durumun önlenmesi için ise servislerden stok miktarı kadar teminat
talep edildiği söylenmiştir.
Yedek parça bayileri ve yetkili servislerin faaliyetlerini aksatmadan yürütebilmeleri
için belli bir miktar yedek parça stoku bulundurmaları gerekmektedir. Stok
bulundurulması zorunluluğu işin niteliği ile doğrudan alakalıdır. BMC yetkililerinin
de belirttiği gibi, ticari araçların binek araçlardan farklı olarak, kaza veya arıza
sonucu bakım ve onarım ihtiyacının olması durumunda, bakım ve onarımın 770
mümkün olan en kısa sürede gerçekleştirilmesi o aracın kullanılarak yürütüldüğü
faaliyetin aksamaması için önem arz etmektedir. Stoklarda bulunmayan yedek
parçanın temini bazı durumlarda en az birkaç gün alabilmekte, bu durum ise işin
aksaması ve süresinin uzaması nedeniyle müşteri memnuniyetini ve bunun yanı
sıra marka imajını negatif bir şekilde etkilemektedir. Bu nedenle, BMC’nin yetkili
servis ve yedek parça bayilerinden belli bir miktar yedek parça stoku
bulundurmalarını talep etmesi makul görünmekte ve bunun niteliksel bir kriter
olduğu anlaşılmaktadır.
Yetkili servis ve yedek parça bayileri, zorunlu olmamakla birlikte yedek parça
ihtiyacının önemli bir bölümünü sağlayıcıdan almaktadır. Sağlayıcılar bayilerine 780
yedek parçaları genellikle vadeli olarak satmakta, yedek parça bedellerinin
ödenmesini garanti altına almak için ise bayilerden teminat talep etmektedir. Söz
konusu teminat talebi, ticari hayatın niteliği gereği çok sıklıkla kullanılan bir
uygulamadır. Buna ek olarak, sağlayıcıların hem yedek parça satış ve bakım
onarım faaliyetlerinin kesintiye uğramaması hem de müşteri memnuniyetinin
sağlanması ve marka imajının korunması açısından bayilerinin finansal
durumlarının iyi olmasını talep etmeleri makuldür.
09-57/1349-345
19
Yedek parça stokunun belli bir oranda olmasını garanti altına almak ve bayinin
finansal durumunun kötüleşmesi ve yedek parça bedellerinin ödenememesinden
kaynaklanan aksamaların önüne geçilmesi açısından da sağlayıcının bayilerinden 790
teminat talep etmelerinin makul bir uygulama olduğu ve teminat talebi dahil mali
kriter getirilmesinin yapılan işin kalitesi ile ilgili niteliksel bir kriter olduğu açıktır.
Ancak burada kritik olan nokta talep edilen teminat tutarının bulundurulması
zorunlu tutulan stok miktarı ile orantılı olması ve aşırı yüksek olmaması
gerektiğidir. Sonuç olarak BMC tarafından yetkili servis ve yedek parça
bayilerinden mali kriter adı altında nakit teminat veya banka teminat mektubu
talep edilmesinin 2005/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinin (h) bendi kapsamında bir
niteliksel kriter olduğu düşünülmektedir.

I.5.4.2. Teminat Şartının Tüm Aday Teşebbüsler ve Yetkili Servisler İçin Eşit 800
Bir Biçimde Uygulanmadığı İddiasına Yönelik Değerlendirme
BMC’nin yetkili servis ve yedek parça bayileri ile yapmış olduğu anlaşmaların
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlanabilmesi için belirlemiş
olduğu niteliksel kriterleri tüm aday teşebbüsler ile mevcut servislere eşit şekilde
uygulaması gerekmektedir. Bu noktada bir önceki bölümde niteliksel kriter olduğu
ifade edilen nakit teminat veya banka teminat mektubu sağlanması mali kriterinin
Korkmaz dahil tüm aday teşebbüsler ile mevcut yetkili servislere eşit şekilde
uygulanıp uygulanmadığının incelenmesi gerekmektedir.
BMC yetkilileri tarafından, talep edilen teminat tutarının her bir aday teşebbüs ve
mevcut servis için yapılan bir fizibilite çalışması sonucunda belirlendiği ifade 810
edilmiştir. Buna göre, aday teşebbüsün bulunduğu ilde kaç adet BMC markalı
araç olduğu trafik sicil büroları ve ODD’den öğrenilmektedir. Sonrasında ise her
bir aracın yıllık minimum ne kadar servis ihtiyacının olduğu ve minimum ne kadar
yedek parça ihtiyacının doğduğu hesaplanmaktadır. Yetkililerce, ağır ticari
araçlarda yıllık ortalama kullanımın kabaca 100.000 km. civarında olduğu, bu
derecede yoğun kullanımın 2-3 ayda bir servis ihtiyacı doğurduğu belirtilmiş,
bunun ise araç başına minimum 2.000 TL tutarında yedek parça ihtiyacı olduğu
anlamına geldiği ifade edilmiştir. Bu rakama kaza sonucunda oluşmuş büyük
masraflar dâhil değildir. Yapılan fizibilite çalışmasında, ilgili ilde mevcut olan araç
miktarıyla 2.000 TL’lik yedek parça harcamasının çarpılarak minimum pazar 820
bulunmakta ve aday servis başına düşen yıllık yedek parça stokunun tutarı
hesaplanmaktadır. Yeni başvuruda bulunan bir adayın stokunda yedek parça
bulunmaması nedeniyle adaydan talep edilen teminat ilk başta yüksek olmaktadır.
BMC tarafından gönderilen fizibilite çalışma örneklerinde ise, “yeni yetkili
satıcı/servis adayına başlangıçta hizmet açığı yaşanmaması için ilk stok çalışması
yaptırılır. Bu stok çalışmasında o ile ait tahmini/teorik pazar ile o ilde çalışan diğer
yetkili satıcı/servislerin stok miktarları ile uyumlu olacak şekilde bir başlangıç stok
rakamı belirlenir.” denilmektedir. Şirket yetkilileri tarafından ayrıca, Korkmaz için
öngörülen ……… TL tutarındaki yedek parça teminatının da bu şekilde
hesaplandığı ifade edilmiştir. 830
BMC tarafından her bir aday teşebbüsün bulundurması gereken yedek parça
stoku ve sağlaması gereken teminat tutarının her bir teşebbüs ve il için yapılan
ayrı bir fizibilite çalışması ile belirlenmesinin, tüm adaydan aynı stok ve teminat
09-57/1349-345
20
miktarının talep edilmesine kıyasla daha eşitlikçi bir uygulama olduğu
değerlendirilmektedir. Aksine tüm adaylar için aynı teminat tutarının talep edilmesi
ayrımcı bir uygulama olacak ve özellikle de küçük il veya ilçelerde faaliyet
gösterecek adaylar büyük il veya şehir merkezlerinde faaliyet gösterecek adaylara
kıyasla daha dezavantajlı duruma geleceklerdir. Sonuç olarak BMC tarafından
yedek parça stoku ve teminat tutarı belirlenmesi uygulamasının mevcut haliyle
aday teşebbüsler arasında ve adaylar ile yetkili bayiler arasında ayrımcılık 840
içermediği, aksine objektif olduğu anlaşılmış ve 2005/4 sayılı Tebliğ’e uygun
olduğu sonucuna varılmıştır.

I.5.4.3. Korkmaz’dan Talep Edilen Teminat Miktarının Fahiş Olduğu İddiasına
Yönelik Değerlendirme
Kılavuz’un 2.1. numaralı bölümünde, “Bir dağıtıcı ya da yetkili servisin, Tebliğ’in 5.
ve 6. maddelerince desteklenen rekabetçi davranışlarını sınırlamaya ya da 4.
madde ile koruma altına alınan haklarını zayıflatmaya yönelik olarak baskı,
finansal araçlar ya da başka caydırıcı unsurlar kullanılması, Tebliğ uyarınca
muafiyetten yararlanamayacaktır.” denilmektedir. Kılavuz’un 2.3. numaralı 850
bölümünde ise “Tebliğ ile getirilen hükümlerin dolaşılmasını önlemek amacıyla
ağır kısıtlamalar; doğrudan veya dolaylı olarak, tek başına ya da tarafların
kontrolü altındaki diğer faktörlerle birlikte belirli bir eylemin yapılmasını veya belirli
satışları kısıtlama gayesi olan hükümler olarak kabul edilmektedir. Bu geniş
tanım, ağır kısıtlamalara dolaylı yollarla da ulaşılabileceğine ve uygulamada
bunun rekabet üzerindeki etkisinin, söz konusu kısıtlamanın taraflar arasındaki
yazılı sözleşmede açık bir şekilde yer almasıyla benzer olabileceğine işaret
etmektedir. Dolayısıyla ağır kısıtlamalar kesin yasaklamalar şeklinde olabileceği
gibi; muhtelif sınırlamalardan, caydırıcı nitelikteki finansal teşviklerden, çeşitli
baskılardan veya belirli faaliyetler ya da işlemlere engeller çıkarılmasından da 860
oluşabilecektir.” ifadeleri yer almaktadır.
Söz konusu ifadelerden, sağlayıcı teşebbüslerin 2005/4 sayılı Tebliğ ile
yasaklanan ve muafiyet verilmesine engel teşkil eden uygulamaları, Tebliğ ile
düzenlenmeyen birtakım başka araçlar kullanarak gerçekleştirmelerine izin
verilmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu araçlardan biri finansal araçlardır.
Sağlayıcıların yetkili servislere, karşılayamayacakları nitelikte finansal yükümlülük
getirerek yetkili servislik başvurusundan caydırmalarına Tebliğ kapsamında
muafiyet tanımak mümkün değildir. BMC’nin Korkmaz’dan talep ettiği ……….
TL’lik teminat tutarının bu kapsamda caydırıcı nitelikli fahiş bir finansal kriter olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. 870
BMC ile yapılan görüşmede Korkmaz için talep edilen teminat miktarının diğer
aday teşebbüsler için de aynı şekilde uygulanan fizibilite çalışması sonucunda
belirlendiği söylenmiştir. BMC’den söz konusu fizibilite çalışması talep edilmiştir.
Çalışmanın içeriği şu şekildedir:
“TÜİK verilerine göre 2008 yılı sonu itibariyle İzmir ilinde ağır ticari araç grubunda
trafiğe kayıtlı BMC marka araç sayısı 8.447’dir. Ağır ticari araç grubu için araç
başına düşen yıllık bakım gideri ise 2.000 TL olarak öngörülmüştür. Bu durumda
ağır ticari araç grubu tahmini toplam bakım gideri 16.894.000 TL’dir. İzmir ilinde
09-57/1349-345
21
faaliyet gösteren yetkili servis ve yedek parça satıcıları ile bunların tuttuğu ağır
ticari araç yedek parça stoku ile teminat tutarları ise aşağıdaki tablodaki gibidir. 880
………Ticari Sır……..
Tabloya göre İzmir ili genelindeki bayiler yaklaşık ……… TL’lik stok
bulundurmakta, yetkili satıcı/servis başına ortalama ……… TL stok düşmektedir.
Öte yandan İzmir merkezde faaliyet gösteren ağır ticari araç grubu bayilerde ise;
bugün itibariyle yaklaşık …….. TL stok mevcut olup, yetkili satıcı/servis başına
ortalama …….. TL stok düşmektedir. İzmir merkezde faaliyet gösterecek olan
Korkmaz’dan ise izmir koşullarında yeterli hizmet verebilmesi için tedrici olarak
……… TL civarı stok siparişi yapması talep edilmiştir.”
Yukarıda yer verilen tablo incelendiğinde, İzmir merkez’de faaliyet gösteren yetkili
servis ve yedek parça bayilerinin stok tutarları incelendiğinde, minimum …….. 890
TL’lik stok tuttukları görülmektedir. Teminat mektubu miktarlarına bakıldığında ise
tutarların …….. ile …….. TL arasında değiştiği görülmektedir. 2004 yılında
kurulmuş bayilerin teminat mektupları nispeten daha eski bayilere göre yüksektir.
Bu durum yeni kurulan bayilerden talep edilen teminat miktarının daha yüksek
olduğu bilgisini doğrulamaktadır. Söz konusu rakamlara ilişkin yapılan
değerlendirme sonucunda, BMC tarafından Korkmaz’dan talep edilen ……….
TL’lik yedek para stoku ve teminat talebinin aşırı olmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç
olarak, BMC tarafından Korkmaz’ı yetkili servis başvurusundan caydırarak yetkili
servis olmasını engellemek için çok yüksek miktarda stok ve teminat talep edildiği
ve bu şekilde 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı davranıldığı iddiasının gerçeği 900
yansıtmadığı kanaatine varılmıştır.
I.5.4.4. Mali Kriterin Yetkili Servislik Başvurusu Esnasında Diğer Niteliksel
Kriterler İle Birlikte Korkmaz’a Bildirilmediği ve Diğer Tüm Kriterler
Sağlandıktan Sonra Açıklandığı İddiasına Yönelik Değerlendirme
2005/4 sayılı Tebliğ’in Açıklanması’na Dair Kılavuz’da sağlayıcının niteliksel
kriterleri aday servislere bildirmesi ile ilgili olarak “Sağlayıcı niteliksel atama
kriterlerini açıkladığı takdirde, yetkili servis adayları bu kriterleri nasıl yerine
getireceklerini bilecek ve bu kriterleri karşıladıklarını gösterebileceklerdir. Söz
konusu kriterleri gösteren dokümanlar aday teşebbüsün talebi üzerine hemen
verilecek şekilde hazır bulunmalıdır.” denilmektedir. Söz konusu hükme uygun 910
olarak, BMC yetkili servis ve yedek parça bayilerinden talep ettiği tüm fiziksel
niteliksel kriterleri ve bunların nasıl yerine getirileceğine ilişkin açıklamaları BMC
Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılığı Standartları başlığı altında ayrıntılı bir
şekilde açıklamakta ve talep üzerine adaylara göndermektedir.
Ancak BMC’nin bayilerinden talep ettiği mali kriterlerin neler olduğu ne BMC
Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılık Sözleşmesi’nde ne de BMC Yetkili Servis
ve Yedek Parça Satıcılığı Standartları dokümanında açık bir şekilde
belirtilmemiştir. BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılık Sözleşmesi’nin 34.
maddesinde servisin sözleşme kapsamındaki faaliyeti çerçevesinde BMC Yetkili
Servis ve Yedek Parça Satıcılığı Standartları’na uygun olan ve servisin sözleşme 920
kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için gerekli olan işletme
sermayesi, net varlık, toptan ve perakende kredi marjlarını kullanacağı hükme
09-57/1349-345
22
bağlanmıştır. BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Satıcılığı Standartları’nda ise
yetkili servis ve yedek parça satıcılarının ödemelerini vadesinde, tam ve düzenli
yapmaları gerektiği belirtilmiş, teminatlara ilişkin olarak ise yetkili servis ve yedek
parça satıcısının kendisi ile mutabık kalınan ciro hedefine, gerçekleşen cirosuna
uygun, açık hesap ve vadeli ödemelerini karşılayacak tutardaki teminatlarını tam,
zamanında ve her defasında sağlaması gerektiği belirtilmiştir. Ancak talep edilen
teminat tutarı açık bir şekilde ifade edilmemiştir.
BMC tarafından yetkili servislik ve yedek parça satıcılığı başvurularının 930
değerlendirilmesi süreci ile ilgili olarak, “Yetkili servis ve yedek parça bayiliği
başvurusunda bulunan adaya öncelikle BMC tarafından yetkili servislerden talep
edilen standartlar bildirilir. Başvuru yapan adaya cevap verilmesi süresi kural
olarak 45 günü geçemez. Söz konusu standartları yerine getiren aday denetim
talebinde bulunur ve BMC tarafından yerinde denetim yapılır. … Adayın fiziksel
standartların tamamını yerine getirdiğine karar verilmesi durumunda, mali
standartların gerçekleştirilmesi sürecine geçilir.” denilmiştir.
Başka bir ifadeyle, BMC adaylardan öncelikle yayımlamış olduğu fiziksel kriterleri
yerine getirmelerini beklemekte, bu kriterlerin eksiksiz olduğunun
belirlenmesinden sonra adaylardan talep edeceği finansal kriterleri yaptığı fizibilite 940
çalışması sonucu belirlemekte ve adaylara bildirmektedir. Ancak, bu durumda
aday, fiziksel standartları tamamlayana kadar kendisinden talep edilen mali
kriterlerin ne olacağını bilmemektedir. Bunun doğal sakıncası ise, adayın mali
kriterleri karşılayamayacak olması durumunda, fiziksel kriterlere ilişkin
gerçekleştirmiş olduğu yatırımların boşa gitmesi, yetkili servis adayının mağdur
olmasıdır. Bu nedenle BMC’nin fiziksel kriterlerle birlikte ya da en azından fiziksel
kriterlerin gerçekleştirilmesi sırasında aday ile yapacağı görüşmelerde adaydan
talep edeceği mali kriterler ve teminat tutarları ile ilgili adayı bilgilendirmesi
gerekmektedir. Bu şekilde aday yerine getirmek durumunda olduğu tüm fiziksel ve
finansal kriterleri öngörebilecek ve bayilik başvurusu yapıp yapmamaya karar 950
verebilecektir.

I.5.5. Genel Değerlendirme
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında Korkmaz’ın BMC hakkında
ileri sürdüğü,
- BMC’nin, bir bağımsız servis olarak Korkmaz’ın eğitim taleplerini karşılamadığı,
teknik ekipman ve cihaz taleplerini ise karşılamakta geciktiği,
- BMC’nin, Korkmaz’ın yedek parça bayiliği ve yetkili servislik başvuru sürecinin
kötü niyetli olarak ve ayrımcılık içerecek şekilde uzattığı,
- BMC tarafından Korkmaz’dan talep edilen ……… TL’lik teminat tutarının 960
niteliksel olarak değerlendirilemeyecek bir kriter olduğu, söz konusu tutarın fahiş
olduğu ve teminat şartının (miktar itibariyle) tüm aday teşebbüsler ve yetkili
servisler için eşit bir şekilde uygulanmadığı
şeklindeki iddialarının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.

09-57/1349-345
23
Ancak;
- BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Kurumsal Kimlik Rehberi ve Standartları’nın
yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurusunda bulunan aday teşebbüslere
gönderilmesi süresinin (45 gün) gereğinden fazla uzun tutulduğu,
- Başvuruların değerlendirilmesi için geçen sürenin, özellikle de BMC tarafından 970
yerinde denetim yapılması ve denetim sonuçlarının aday teşebbüslere
gönderilmesi için geçen sürenin, belirsiz ve değişken olduğu, bu durumun ise
aday teşebbüslerin başvurularının değerlendirilmesi sürecinde ayrımcılık yarattığı,
- Yetkili servislik ve yedek parça bayiliği için talep edilen mali kriterlerin ancak
fiziksel kriterlerin sağlanmasının ardından açıklanmasının, aday teşebbüslerin
talep edilen tüm niteliksel kriterleri başvuru öncesinde öngörememesine neden
olduğu ve aday teşebbüsler açısından belirsizlik yarattığı
değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda BMC esasen yetkili servislik ve yedek parça bayiliği sistemini
niteliksel seçici dağıtım sistemi çerçevesinde düzenlemiş olmasına rağmen, 980
yukarıda yer verilen ve niteliksel olarak değerlendirilemeyen kriterler getirmek
ve/veya bu yönde uygulamalar gerçekleştirmek suretiyle niteliksel seçici dağıtım
sisteminin dışına çıkmıştır. Bu uygulama 2005/4 sayılı Tebliğ’in 3 (h) maddesi ve
muafiyetin genel koşullarının sıralandığı 4. maddesine aykırılık teşkil ettiğinden
BMC’nin hâlihazırdaki yetkili servisleri ve aday teşebbüsler ile olan sözleşme ve
uygulamalarının Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanamayacağı anlaşılmıştır.
BMC’nin yukarıda yer verilen karar ve eylemlerinin 2005/4 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığı gibi 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi çerçevesinde bireysel muafiyetten de yararlanamayacağı neticesine
varılmıştır. 990
Şöyle ki 2005/4 sayılı Tebliğ ile amaçlanan, mümkün olduğunca çok sayıda
teşebbüsün adil ve gerekli kriterleri sağlamak koşuluyla yetkili servis olabilmesini
sağlamak, gerek halihazırdaki yetkili servisler gerekse de aday teşebbüsler
arasında her türlü ayrımcı uygulamaya son verilmesi suretiyle de pazardaki
rekabet seviyesinin arttırılmasıdır. Ancak yetkili servis adayı teşebbüslerin
başvurularının değerlendirilmesinde süre açısından ayrımcılık yapılması ve
niteliksel olduğu kabul edilen “mali yeterlilik kriterinin” yetkili servis başvuru
sürecinin başlangıcında tespit ve ilan edilmemesinin aday teşebbüslerin pazara
girmesini engelleyeceği, bu nedenle bakım-onarım hizmetleri pazarında rekabeti
kısıtlayacağı açıktır. Bu nedenle söz konusu uygulama ve kriterlerin 4054 sayılı 1000
Kanun’un 5. maddesinin (c) bendinde belirtilen koşulu sağlamamaları nedeniyle
bireysel muafiyetten yararlanmaları mümkün görünmemektedir.
Dosya konusu olayda rekabet ihlalinin gerçekleştiği, bununla birlikte, ihlal tespit
edilen hususlarda soruşturma yapılmayıp, 4054 sayılı Kanun 9. maddesinin
üçüncü fıkrası çerçevesinde görüş bildirilmesinin yerinde olacağı kanaatine
varılmıştır. Bu, iki nedenden kaynaklanmaktadır.
Öncelikle, BMC’nin tüm yetkili servis adayı teşebbüslerin başvurularında sistemli
ve pazara yeni girişleri engelleme amacı ile değerlendirme süresini uzun tuttuğu
ve/veya ayrımcı uygulamalar gerçekleştirdiğine yönelik bir tespit mevcut değildir.
09-57/1349-345
24
Aksine BMC yetkili servis sistemini 2005/4 sayılı Tebliğ’e göre yeniden 1010
düzenledikten sonra farklı şehirlerde faaliyet gösteren birçok yeni yetkili servisi
sistemine dâhil etmiştir. Ayrıca şikâyetçi Korkmaz’ın “Bilgi Tutanağı”nda yer
verilen ifadelerine göre bu teşebbüs yetkili servis olma başvurusu yaptığı tesisini
satmış, bu alandaki faaliyetine son vermiştir.

J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1. Korkmaz Motorlu Araçlar Oto. Servisçilik ve Yedek Parça San. ve Tic. Ltd. Şti.
tarafından yapılan şikâyet başvurusunda BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında
ileri sürülen; 1020
• BMC’nin, bir bağımsız servis olarak Korkmaz’ın eğitim taleplerini karşılamadığı,
teknik ekipman ve cihaz taleplerini ise karşılamakta geciktiği,
• BMC’nin, Korkmaz’ın yedek parça bayiliği ve yetkili servislik başvuru sürecinin
kötü niyetli olarak ve ayrımcılık içerecek şekilde uzattığı,
• BMC tarafından Korkmaz’dan talep edilen ………. TL’lik teminat tutarının
niteliksel olarak değerlendirilemeyecek bir kriter olduğu, söz konusu tutarın fahiş
olduğu ve teminat şartının (miktar itibarıyla) tüm aday teşebbüsler ve yetkili
servisler için eşit bir şekilde uygulanmadığı
yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığına,
2. Ancak yetkili servis ve yedek parça satıcılık sisteminde niteliksel seçici dağıtım 1030
sistemini benimseyen BMC.’nin,
• BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Kurumsal Kimlik Rehberi ve Standartları’nın
yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurusunda bulunan aday teşebbüslere
gönderilmesi süresini gereğinden fazla uzun tutmak,
• Başvuruların değerlendirilmesi aşamasında denetim yapılması ve denetim
sonuçlarının aday teşebbüslere gönderilmesi için geçen süreleri belirsiz ve
değişken olarak uygulamak,
• Yetkili servislik ve yedek parça bayiliği için talep edilen mali kriterleri ancak
fiziksel kriterlerin sağlanmasının ardından açıklamak, bu şekilde aday
teşebbüslerin talep edilen tüm kriterleri başvuru öncesinde öngörememesine ve 1040
belirsizliğe sebep olmak
şeklindeki karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
çerçevesinde ihlal teşkil edebileceğine,
3. Yukarıda yer verilen karar ve uygulamaların 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar
Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin 3 ve 4. maddeleri uyarınca anılan Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamayacağına,
4. Belirtilen karar ve uygulamalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
bireysel muafiyet de tanınamayacağına,
09-57/1349-345
25
5. BMC hakkında soruşturma açılması halinde de mevcut durumda önaraştırma 1050
ile ulaşılan sonuçlarda bir değişiklik olmayacağı ve usul ekonomisi sağlanması
gerekçesiyle BMC’ye
• BMC Yetkili Servis ve Yedek Parça Kurumsal Kimlik Rehberi ve Standartları’nı,
yetkili servis ve yedek parça bayiliği için eksiksiz biçimde başvuru yapan adaylara
en kısa sürede bildirmesi,
• Yetkili servis ve yedek parça bayiliği başvurularının değerlendirilmesi sürecini
kesin, şeffaf ve ayrımcılıktan uzak bir şekilde düzenleyerek adaylara süreç
hakkında bilgi vermesi,
• Başvuru yapan aday teşebbüslerden talep edilecek teminat tutarlarını da
içerecek şekilde mali kriterlerin yetkili servislik başvurusu öncesi ilan etmesi veya 1060
sürecin başlangıcında adaylara bildirmesi
gerektiği, buna yönelik olarak işbu kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
gerekli işlemlerin yapılarak Kurumumuza tevsik edilmesi, aksi halde hakkında
4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı hususlarında aynı Kanun’un
9. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.













Full & Egal Universal Law Academy