Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-240 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-57/1354-347
Karar Tarihi : 25.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Remzi Özge ARITÜRK, Hatice YAVUZ
C. BİLDİRİMDE : - General Electric Company
BULUNAN Temsilcileri: Av. Av. Bahar Selma VİCDAN, Av. Seçil ABALI
ve Av. Merve ÖRALAY
Barbaros Bulvarı Morbasan Sokak Cerrahoğlu Binası
Balmumcu 34349 Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - General Electric Company 20
3135 Easton Turnpike Fairfield Connecticut 06828 ABD
- Fanuc Ltd.
3580 Aza Komanba Shibokusa Oshino-mura Minamitsuru-
gun Yamanashi Pref. JAPONYA
- GE Fanuc Automation Controls Corporation
2500 Austin Drive Charlottesville VA 22911 ABD
E. DOSYA KONUSU: GE Fanuc Automation Controls Corporation ortak
girişimine ait iştirakler aracılığıyla yürütülen faaliyetlerin ortak girişimin 30
hissedarları olan General Electric Company ve Fanuc Ltd. teşebbüsleri
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.10.2009 tarih ve 7628 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 10.11.2009 tarih ve 8045 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim
üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 20.11.2009 tarih ve 2009-2-240/Öİ-09-RÖA
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 23.11.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-120/481
sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1. GE Fanuc Automation Controls Corporation Ortak Girişimi’ne ait CSB İşi,
Yazılım ve Hizmetler İşi, Gömülü Sistemleri İşi ve CNC NA Hizmetler İşi’nin
General Electric Company tarafından devralınması ile GE Fanuc Automation
Controls Corporation Ortak Girişimi’ne ait CNC NA İşi ve CNC EU İşi’nin
Fanuc Ltd. tarafından devralınması işlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 7.
09-57/1354-347
2
maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında bir işlem olduğu,
2. Söz konusu işlemin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken 50
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in değişik 4. maddesi kapsamında
izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
3. Ancak bildirim konusu işlem sonucunda “Bilgisayar Nümerik Kontrolleri (CNC)”
ilgili ürün pazarında herhangi bir hakim durum yaratılmadığı veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmediği ve bu suretle rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunun söz konusu olmadığı, bu nedenle dosya konusu
devralma işlemine izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Söz konusu bildirimde, GE Fanuc Automation Controls Corporation (GE-Fanuc Ortak 60
Girişimi)’nin feshedilerek ortak girişimin iştirakleri aracılığıyla yürüttüğü faaliyetlerin
GE ve Fanuc Ltd. (Fanuc) tarafından varlıkların bölünmesi yoluyla devralınacağı
bildirilerek söz konusu işleme 4054 sayılı Kanun çerçevesinde izin verilmesi talep
edilmektedir.
Dosyaya ilişkin eksikliklerin giderilmesi amacıyla 30.10.2009 tarih ve 4637 sayılı yazı
ile GE’den bilgi talep edilmiştir.
Talep edilen bilgiler GE’den gelen 05.11.2009/7917 ve 10.11.2009/8045 tarih ve
sayılı yazılar ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
H.1. İşlemin Kapsamı
İzin verilmesi talep edilen işlemle, Ge-Fanuc Ortak Girişimi’nin kurulmasından bu 70
yana pazarların ve fırsatların değişmesi nedeniyle tarafların kendi fırsatlarını ayrı ayrı
yakalamayı ve işlerini büyütmek için kendilerine ait ilgili ana endüstriyel uzmanlık
alanını takip ederek kendi yatırımlarına odaklanmayı amaçladığı bildirilmektedir.
Bildirimin konusunu, GE ile Fanuc arasında 17.08.2009 tarihinde imzalanan Temel
Paylaşım Sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca, GE-Fanuc Ortak Girişimi’nin kontrolünde
bulunan iştirakler tarafından yürütülen faaliyetlerin GE ve Fanuc tarafından
devralınması işlemi oluşturmaktadır. Ortak girişimin iştirakleri aracılığıyla yürüttüğü
faaliyetleri aşağıdaki iş birimleri altında toplanmıştır:
1. CSB İşi (Communication Service Business)
2. Yazılım ve Hizmetler İşi (Software and Services Business) 80
3. Gömülü Sistemler İşi (Embedded Systems Business)
4. CNC NA Hizmetler İşi (CNC- Computer Numerical Controls- NA Services
Business)
5. CNC NA İşi (CNC NA Business)
6. CNC EU İşi (CNC EU Business)
Bildirim formunda, işlem sonucunda GE-Fanuc Ortak Girişim’in feshedileceği ve
GE’nin, CSB İşi, Yazılım ve Hizmetler İşi, Gömülü Sistemler İşi ve CNC NA Hizmetler
İşi’nin tamamını devralacağı ifade edilmektedir. Bu işler halihazırda GE Fanuc
Intelligent Platforms Inc. ve GE Fanuc Intelligent Platforms Europe SA ve bunların
09-57/1354-347
3
ilgili iştirakleri tarafından yürütülmektedir. CNC NA Hizmetleri İşi Kuzey Amerika, 90
Güney Amerika ve Orta Amerika’da faaliyet göstermektedir.
Öte yandan, dosya mevcudu bilgilerden, söz konusu işlemle ayrıca Fanuc’un, GE
Fanuc Intelligent Platforms Inc. ve iştiraklerinden ayrılacağı ve Fanuc’a devredilecek
CNC NA İşi’nin ve halihazırda Fanuc GE CNC Europe SA ve iştirakleri tarafından
yürütülen CNC EU İşi’nin (“Fanuc Hedef”) tamamını bütün hakları ile birlikte
devralacağı anlaşılmaktadır. CNC NA İşi, sadece Kuzey Amerika, Güney Amerika ve
Orta Amerika’da; CNC EU İşi ise Avrupa, Afrika ve Orta Doğu’da faaliyet
göstermektedir. Bunun yanı sıra, bildirim formunda, Fanuc’un dört Asya şirketindeki
azınlık hisselerini de devralacağı belirtilmiştir: PT Fanuc Indonesia (%....)
(Endonezya), Beijing Fanuc Mechatronics Company Ltd. (%....) (Çin), Fanuc India 100
Private Ltd. (%....) (Hindistan), ve Tatung Fanuc Robotics Company (%....) (Tayvan).
Bu şirketlerin münhasıran kurulu oldukları ülkelerde faaliyet göstermekte olduğu ve
Fanuc’un halihazırda bunlarda ortak veya tek kontrol hisselerine sahip olduğu ifade
edilmektedir. Asya’daki bu şirketler Türkiye’de faaliyet göstermemekte ve herhangi
bir ciro elde etmemektedir.
Devralma kapsamında gerçekleştirilen işlemler aşağıdaki şekil yardımıyla
gösterilebilir:
Şekil 1: Devralma İşleminin Konusu
H.2. Taraflar 110
H.2.1. Devralan: GE
GE, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin New York eyaletinde kurulmuş dünya
çapında çeşitli üretim, teknoloji ve hizmet alanlarında (teçhizat, havacılık, enerji,
09-57/1354-347
4
elektrik dağıtımı, finans, aydınlatma, gaz, sağlık, güvenlik, su, vs.)1 faaliyet gösteren
ve hisseleri New York Borsası, Boston Borsası ile Londra Borsası’nda işlem gören
halka açık bir şirkettir. GE’nin kurumsal sermayesinin % 5’ten fazlasını kontrol eden
teşebbüs bulunmamaktadır. GE, her birinin kendi bölümleri olan beş ana iş
biriminden oluşmaktadır. Bu beş ana iş birimi şunlardır: GE Technology
Infrustructure, GE Energy Infrusructure, GE Capita, NBC Universal ve GE Consumer
& Industrial. GE 2008 yılında dünya çapındaki satışlarından (……….) Avro, Türkiye 120
çapındaki satışlarından ise (……….) ABD Doları elde etmiştir. Bunun yanı sıra
GE’nin Türkiye’deki iştirakleri şunlardır:
GE Marmara Technology Center Mühendislik Hizmetleri Ltd. Şti.,
GE Medical Systems Türkiye A.Ş.,
General Elektrik Ticaret ve Servis A.Ş.,
General Elektrik Türk A.Ş.,
GE Araştırma ve Müşavirlik Ltd. Şti.,
GE Klinik Sistemler Tic. A.Ş.,
United International Pictures Filmcilik ve Tic. Ltd. Şti.,
Granite Services International Enerji Sistemleri Müh. Hiz. ve Tic. ve Servis 130
Ltd. Şti.
Ayrıca, GE aşağıdaki Türk şirketlerinde azınlık hisselerine sahiptir:
TUSAS Motor Sanayi A.Ş. / TUSAS Engine Industries Inc.,
Garanti Bankası,
Gama Enerji A.Ş.,
Gama Enerji İş Geliştirme A.Ş.,
Kale Power Controls Elektrik Sistemleri A.Ş.
H.2.2. Devralan: Fanuc
Fanuc, hisseleri Tokyo Borsası’nda işlem gören halka açık bir Japon üretim şirketi
olup çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. Şirket aşağıda belirtilen ürünlerin 140
geliştirilmesi, üretilmesi, pazarlanması ve bunlar ile ilgili hizmetler verilmesinde
uzmanlaşmıştır:
Asıl olarak bilgisayar nümerik kontrolleri (CNC)’leri, servo motorları ve lazer
osilatörleri (lazer oscillator) içeren fabrika otomasyon ürünleri,
Robomakineleri, asıl olarak küçük makine merkezleri, elektrik plastik
enjeksiyon kalıplama makineleri ve tel kesimli elektrik boşalım makineleri,
Üretimde kullanılan farklı tipteki robotlar.
7 Ekim 2009 tarihi itibariyle Fanuc’un sahip olduğu bilgilere göre şirketin hisselerinin
% (….)’ten fazlasını elinde tutan hissedarlar aşağıdaki gibidir:
Master Trust Bank of Japan, Ltd (Fon Hesabı) (%….), 150
State Street Bank and Trust Company (%....),
1
09-57/1354-347
5
Japan Trustee Services Bank, Ltd. (Fon Hesabı) (%....).
Ayrıca, Fanuc’un Türkiye’de %(….) sahip olduğu iştiraki Fanuc Servis ve Tic. Ltd. Şti.
CNC’ler ve kesici lazerler için satış sonrası hizmetlerin temininde faaliyet
göstermekte ancak bu ürünlerin pazarlaması veya satışını yapmamaktadır. Fanuc
Servis ve Tic. Ltd. Şti.’nin 2008 yılı Türkiye cirosu (……….) Avro olup bu şirket
sadece GE Fanuc ve Fanuc markalı CNC’ler ve kesici lazerlere ilişkin hizmet
vermekte, diğer üreticilere hizmet temin etmemektedir.
H.2.3. Devreden: GE-Fanuc Ortak Girişimi
GE ve Fanuc arasında 29.12.1986 tarihinde imzalanan Ortak Girişim Sözleşmesi 160
uyarınca taraflar, otomasyon ürünleri alanında faaliyette bulunmak amacıyla GE-
Fanuc Ortak Girişimi’ni kurmuşlardır. Ortak girişim, tarafların doğrudan ve dolaylı
iştirakleri aracılığıyla sahip olduğu ve kontrol ettiği çeşitli tüzel kişiliklerden
oluşmaktadır. Ortak girişimin ana şirketi olan GE-Fanuc Ortak Girişimi, GE ve
Fanuc’un % (….), % (….) oranlarında sahip oldukları Amerikan menşeli bir şirkettir ve
doğrudan herhangi bir işin faaliyetinde bulunmamaktadır.
Ortak Girişim’in faaliyetleri her birinin ayrıca iştiraklere sahip olduğu aşağıdaki GE
Fanuc Automation Controls Corporation iştirakleri tarafından gerçekleştirilmektedir:
(i) ABD Delaware eyaletinde kurulmuş olan GE Fanuc Intelligent Platforms, Inc.,
(ortaklık yapısı: GE Fanuc Automation Corporation: % (….); GE: % (….); Fanuc: 170
% (….));
(ii) Lüksemburg’da kurulmuş olan GE Fanuc Intelligent Platforms Europe SA,
(ortaklık yapısı: GE Fanuc Automation Corporation: % (….); GE Fanuc Intelligent
Platforms Inc.: % (….)) ve
(iii) Lüksemburg’da kurulmuş olan Fanuc GE CNC Europe SA, (ortaklık yapısı: GE
Fanuc Automation Corporation: % (….); Fanuc: %(….)).
Fanuc GE CNC Pazarlama ve Ticaret Limited Şirketi ise GE-Fanuc Ortak Girişimi’nin
Türk iştirakidir. Bu şirket 2008 yılında Türkiye’de CNC EU İşi’nden (……….) Avro ciro
elde edilmiştir.
H.3. İlgili Pazar 180
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, GE-Fanuc Ortak Girişimi’ne ait faaliyetlerden CSB İşi, Yazılım
ve Hizmetler İşi, Gömülü Sistemler İşi ve CNC NA Hizmetler İşi’nin, GE; CNC NA İşi
ve CNC EU İşi’nin ise Fanuc tarafından devralınmasına ilişkindir.
Bu noktada belirtmek gerekir ki, dosya konusu işlem herhangi bir yoğunlaşma artışını
beraberinde getirmediğinden, ilgili ürün pazar(lar)ının dar ya da geniş
tanımlanmasının işlemin değerlendirilmesi açısından bir önemi bulunmamaktadır.
Yine de sektör açısından genel bir değerlendirme yapılmasında yarar görülmektedir.
Bu çerçevede, bu işlerin kapsamı aşağıda yer almaktadır.
Gömülü Sistemler İşi: Gömülü sistemler genel olarak kontrol ettikleri alette yer alan 190
özel-amaçlı bilgisayar sistemleridir. Gömülü bir sistem, çok çeşitli farklı fonksiyonları
yerine getiren masaüstü PC’ler gibi genel amaçlı bilgisayarlara karşıt olarak bir veya
muhtelif sayıda önceden tanımlanmış görevleri yerine getirmektedir. Gömülü
sistemler çok sayıda endüstriyel, ticari ve askeri uygulamalarda kullanılmaktadır.
Örnekler arasında osiloskoplar (oscilloscopes), medikal imaj ekipmanı, rehber
09-57/1354-347
6
sistemler ve uçuş kontrol donanımı ve yazılımı gibi elektronik havacılık ekipmanı
(avionics equipment) ile otomatik okuma makineleri (automatic teller machines),
bilgisayar yazıcıları, cep telefonları, bıçkı tezgahı (saw mills), robot üretimi ve
işletmesi (robotics) ve asansörler gibi ekipmanlar ve daha fazlası yer almaktadır.
Gömülü ürünler ve sistemler müşterileri, aslen çeşitli alanlardaki farklı endüstrilerde 200
yer alan orijinal ekipman üreticileri ve sistem entegratörleridir.
Gömülü Sistemler İşi özellikle şu alanlarda faaliyet göstermektedir: (a) tek kartlı çeşitli
formdaki faktörler dahil bilgisayarlar ve ağ uçları (server blades); (b) gömülü
anahtarlar, yansıtıcı hafıza ve diğer tip girdi/çıktı dahil gömülü iletişimler ve ağ
ekipmanı; c) analog, dijital, akıllı, seri ve diğer girdi/çıktı dahil ancak bunlarla sınırlı
olmaksızın gömülü data alımı ve kontrol ürünleri (embedded data acquisition and
control products); (d) gömülü genişleme kartları (embedded expansion cards),
depolama ve hafıza ürünleri, video ses ve grafik kartları, düz panel endüstriyel
bilgisayarlar ve monitörler; (e) sensör işlemi (sensor processing), imaj işlemi (image
processing) ve algoritmalar (algorithms), endüstriyel PC’ler, endüstriyel ve askeri 210
görüntüler ve güvenlik ve data iletişimleri için paket işlemi (industrial and military
displays and packet processing for security and data communications) ve (f) daha
önce belirtilen öğeler ile ilgili yazılım ve alt sistem entegrasyonu.
CSB İşi: CSB İşi, Programlanabilir Mantık Kontrolörleri (PLCs-programmable logic
controller), hareket kontrolörleri (motion controllers), Programlanabilir Otomatik
Kontrol Sistemleri (Programmable Automation Control (PAC) Systems), yayılmış
girdi/çıktı (distributed I/O), operatör arayüzleri (operator interfaces), işlem çözümleri
(process solutions), Yayılmış Komut Sistemleri (Distributed Command System-DCS
systems), güvenlik ve çözümsel kontrol sistemleri (safety and critical control
systems), işlem kontrolü ve otomasyon enstrümanları ve diğer akıllı aletler veya 220
iletişim araçları dahil otomasyon çözümleri, donanım ürünleri, yazılım ve
hizmetlerinin dünya çapında geliştirilmesi, üretimi ve satışı alanlarında faaliyet
göstermektedir. CSB İşi’nde, Programlanabilir Mantık Kontrolleri ortak girişimin
satışlarının çok büyük bir kısmını oluşturmaktadır.
Bütün bu ürünler, kimya, rafineri, petrol ve gaz, yiyecek ve içecek, farmasötik ve
biyoteknoloji, kağıt hamuru ve kağıt, madencilik ve metaller, elektrik enerjisi, su ve
atık su, beton ve cam, otomotiv, makine, üretilmiş metaller, semikondüktörler, inşaat
otomasyonu ve elektronik ve elektrik gibi çeşitli alanlardaki farklı endüstrilerde üretim
işlemlerinin ve aletlerinin otomasyonunda müşterilere yardımcı olmaktadır.
Yazılım ve Hizmetler İşi: Yazılım ve Hizmetler İşi, İnsan Makine Arayüzü/ Yönetici 230
Kontrol ve Bilgi Koruması (Human Machine İnterface/Supervisory Control And Data
Protection-HMI/SCADA), Arşivleme, Değişiklik Yönetimi, İş akışı Üretim Uygulama
Yazılımı (Historian, Change Management, Workflow, Manufacturing Execution
Software), Tedarik Zinciri Yönetimi, Teşebbüs Üretim Zekası, Kalite ve Uygunluk ve
Endüstriyel Hizmet Odaklı Mimari (Enterprise Manufacturing Intelligence, Quality &
Compliance, and Industrial Service Oriented Architecture) dahil dünya çapında
otomasyon, operasyon yönetimi, kontrol, zamanlama, optimizasyon ve varlık
yönetimi, yazılım tasarımı, geliştirilmesi ve pazarlanması uygulaması ve eğitimi ile
yazılım çözümleri ile ilgili olarak küresel müşteri hizmetleri verilmesi alanında faaliyet
göstermektedir. Yazılım ve Hizmetler İşi’nde, İnsan Makine Arayüzü yazılımı ortak 240
girişimin satışlarının çoğunu oluşturmaktadır.
CNC NA Hizmetleri, CNC NA ve CNC EU İşleri: CNC NA Hizmetleri ve CNC NA ve
CNC EU İşleri CNC’leri ve kesici lazerleri dağıtmakta ve satmaktadır. CNC’ler, delici
09-57/1354-347
7
veya kesici makineler gibi çok çeşitli makine araçlarını programlamak veya kontrol
etmek için üretimde yoğun bir biçimde kullanılmaktadır. CNC’ler, operatörün makine
aletinin ayrıca operatörün müdahalesine gerek kalmadan belli bir sıra ile farklı
makine faaliyetleri ile çalışmasını sağlayan aletlerdir. Bu, daha çok otomat üretime
imkan vermekte ve hız ve kesinliği arttırmaktadır.
Kesici lazerler, (tam olarak CNC EU İşi tarafından sunulan karbondioksit kesici
lazerler) asıl olarak çelik ve aliminyumdan yapılan parçaların üretiminde kullanılan 250
lazer kesici makinelerde kullanılmaktadır. CNC’ler ve kesici lazerlerin müşterileri asıl
olarak söz konusu ürünleri makine aletlerine entegre eden makine aleti üreticileridir.
Dosya mevcudu bilgilerden, CSB İşi ve Yazılım ve Hizmetler İşleri kapsamında ortak
girişimin en çok satış yaptığı ürünlerin sırasıyla Programlanabilir Mantık Kontrolleri ve
İnsan Makine Arayüzü Yazılımı olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede dosya konusu
işlem açısından 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi
kapsamında bildirim yükümlülüğünün belirlenebilmesi amacıyla ilgili ürün pazarları en
dar şekilde değerlendirilerek “Gömülü sistemler”, “Programlanabilir Mantık
Kontrolleri”, ” İnsan Makine Arayüzü Yazılımı”, “CNC” ve “Kesici Lazerler” pazarları
olarak belirlenmiştir. 260
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarları kapsamında yer alan ürünlerin Türkiye genelinde satımının
mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” (1997/1 sayılı Tebliğ)’in 2. maddesinin (b) bendine göre “Herhangi
bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi 270
veren araçları devralması veya kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve
devralma olarak kabul edilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.”
hükmü yer almaktadır.
Bildirim formunda, GE ve Fanuc arasında 29.12.1986 tarihinde imzalanan Ortak 280
Girişim Sözleşmesi’ne göre GE ve Fanuc’un % (….)-%(….) oranlarında GE-Fanuc
Ortak Girişim’ine sahip oldukları belirtilmiştir. Bu anlamda, Ge ve Fanuc ortak girişim
üzerinde ortak kontrol hakkına sahip bulunmaktadır. Bildirim konusu işlem ile GE,
ortak girişimin faaliyetlerinden CSB İşi, Yazılım ve Hizmetler İşi, Gömülü Sistemleri İşi
ve CNC NA Hizmetler İşi’nin tamamını; Fanuc ise CNC NA İşi ve CNC EU İşi’nin
tamamını devralacaktır. Bu çerçevede söz konusu işlem, CSB, Yazılım ve Hizmetler,
Gömülü Sistemleri ve CNC NA Hizmetler İşleri bakımından GE’nin; CNC NA ve CNC
EU İşleri bakımından ise Fanuc’un bahse konu faaliyetler üzerinde ortak kontrolden
09-57/1354-347
8
tek başına kontrole geçişinden ibaret bulunmaktadır. Bu kapsamda, işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 290
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; “Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadeleri yer almaktadır.
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre ilgili pazarda, 2008 yılında GE ve Fanuc
tarafından devralınacak faaliyetler bakımından ortak girişimin elde ettiği cirolar
aşağıdaki tablolarda yer almaktadır: 300
Tablo 1: GE’nin Devralacağı Faaliyetlerden 2008 Yılında Elde Edilen Ciro Bilgisi
İlgili Ürün Pazarı 2008 Yılı Cirosu (TL)2
Gömülü Sistemler (……….)
Programlanabilir Mantık Kontrolleri (……….)3
İnsan Makine Arayüzü Yazılımı (……….)4
Tablo 2: Fanuc’un Devralacağı Faaliyetlerden 2008 Yılında Elde Edilen Ciro Bilgisi
İlgili Ürün Pazarı 2008 Yılı Cirosu (TL)5
Kesici Lazerler (……….)
CNC (……….)
Bununla birlikte, dosya mevcudu bilgilere göre ilgili pazarda 2007 yılında devre konu
faaliyetlere ilişkin pazar payları aşağıdaki tablolarda belirtildiği gibidir:
Tablo 3: GE’nin Devralacağı İlgili Ürün Pazarlarına İlişkin 2007 Yılı Pazar Payları
İlgili Ürün Pazarı 2007 Pazar Payları (%)
Gömülü Sistemler (….)
Programlanabilir Mantık Kontrolleri (….)
İnsan Makine Arayüzü Yazılımı (….)
Tablo 4: Fanuc’un Devralacağı İlgili Ürün Pazarlarına İlişkin 2007 Yılı Pazar Payları
İlgili Ürün Pazarı 2007 Pazar Payları (%)
Kesici Lazerler (….)
CNC (….)
Fanuc’un ve GE’nin, ilgili pazarlarda faaliyet göstermediği göz önünde
bulundurulduğunda, tarafların her bir ilgili pazar itibarıyla ciroları toplamının 1997/1 310
2 ABD Doları olarak verilen bilgiler 19.11.2009 tarihi T.C. Merkez Bankası efektif döviz satış kuru
dikkate alınarak TL’ye çevrilmiştir. (1 ABD Doları =1,4925 TL)
3 Dosya mevcudu bilgilere göre ilgili ciro, CSB İşi’nin tamamına ilişkin olarak verilmiştir. Bununla
birlikte, Programlanabilir Mantık Kontrollerinin, CSB İşi kapsamında en çok satış yapılan ürün olduğu
belirtilmiştir. Bu çerçevede, söz konusu cironun bütünü PLC ilgili ürün pazarı cirosu olarak kabul
edilmiştir.
4 Dosya mevcudu bilgilere göre ilgili ciro, Yazılım ve Hizmetler İşi’nin tamamına ilişkin olarak
verilmiştir. Bununla birlikte, İnsan Makine Arayüzü Yazılımı (HMI-Human Machine İnterface)’in, CSB
İşi kapsamında en çok satış yapılan ürün olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, söz konusu cironun
bütünü HMI ilgili ürün pazarı cirosu olarak kabul edilmiştir.
5 Avro olarak verilen bilgiler 19.11.2009 tarihi T.C. Merkez Bankası efektif döviz satış kuru dikkate
alınarak TL’ye çevrilmiştir. (1 Avro =2,2185 TL)
09-57/1354-347
9
sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi uyarınca getirilen ciro
eşiğini aşmadığı görülmektedir.
Bildirim dosyasında yer alan bilgiler ışığında, Gömülü sistemler, Programlanabilir
Mantık Kontrolleri, İnsan Makine Arayüzü Yazılımı ve Kesici Lazerler pazarlarında
devralma işlemi taraflarının pazar payları toplamı bahse konu Tebliğ’in 4. maddesi
uyarınca getirilen pazar payı eşiğini (%25) aşmazken CNC pazarı itibariyle söz
konusu eşiği aşmaktadır. Bu nedenle, bildirim konusu işlemin CNC pazarı
bakımından izne tabi olduğu anlaşılmaktadır.
H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum 320
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda
hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun
sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar
yasaklanmaktadır.
Fanuc ve GE, GE-Fanuc Ortak Girişimi’nin Fanuc’un devralacağı kısmına ait 330
alanlarda faaliyet göstermemektedir. Dolayısıyla, GE ve Fanuc, bu faaliyetler ile ilgili
Türkiye’de ciro veya pazar payına sahip değildir. Fanuc’un Türkiye’de % 100’üne
sahip olduğu iştiraki Fanuc Servis ve Ticaret Limited Şirketi de CNC’ler ve kesici
lazerler için satış sonrası hizmetlerin temininde faaliyet göstermekte ancak bu
ürünlerin pazarlaması veya satışını yapmamaktadır.
Bildirim Formu’nda, Türkiye CNC pazarında faaliyet gösteren oyunculara ilişkin ileri
sürülen pazar payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 5: CNC Pazarına İlişkin 2008 Yılı Pazar Payları
Teşebbüs Adı 2008 Pazar Payları (%)
Siemens (….)
Fanuc Hedef (….)
Heidenhain (….)
Diğer (….)
Tablodan da görüleceği üzere pazardaki ilk iki sırada bulunan oyuncuların pazar payı
toplamı % (….) olmaktadır ve Fanuc Hedef 2. sırada yer almaktadır. Devralma işlemi 340
sonrası sadece Fanuc Hedef’in ortaklık yapısı değişecektir. Bu işlemin pazardaki
oyuncuların sayısında, pazar paylarında bir değişiklik yaratması ve yoğunlaşma
doğurması söz konusu olmamaktadır. Bunun yanı sıra, Fanuc’un devralma işlemi
sonrası kendi uzmanlık alanında daha fazla yatırım yapması, büyümesi ve bu şekilde
pazardaki lider konumunda bulunan Siemens’e daha büyük bir rekabetçi baskı
yaratması beklenmektedir. Bu çerçevede bildirim konusu işlemin, “Türkiye dahilinde
CNC” ilgili pazarında bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
nitelikte bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
09-57/1354-347
10
H.4.4 Yan Sınırlamalar 350
H.4.4.1 Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Devralma işlemleri ile ilgili olarak rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların
karşılığını tam olarak almalarının bir aracı olarak görülmektedir. “Yoğunlaşmalarla
Doğrudan İlgili ve Gerekli Sınırlamalar Üzerine Komisyon Duyurusu”nda6 (Duyuru) da
satıcıya getirilen rekabet yasaklarının, devir konusu maddi varlıklar ile satıcının
geliştirdiği ticari itibar ve know-how (yöntem bilgisi) gibi maddi olmayan varlıkların
tam değeri ile alıcıya geçmesi bakımından gerekli olduğu ifade edilmektedir.
Devralma işleminin istenen etkiyi yaratması için alıcının belli bir süreliğine satıcının
rekabetinden korunması gerektiği kabul edilmektedir. Bununla birlikte, piyasalar
açısından yararlı sonuçların elde edilebilmesi açısından, rekabet yasaklarının işlem 360
için gerekli, süre ve kapsam yönüyle işlemin amacıyla sınırlı olması gerekmektedir.
Bu çerçevede, yoğunlaşmalar ile doğrudan ilgili ve gerekli olan birtakım
sınırlamaların yan sınırlamalar olarak kabul edilerek, devir işlemiyle birlikte izin
verilmesi mümkündür.
Sınırlamaların yoğunlaşma ile doğrudan ilgili olması; sınırlamaların yoğunlaşma ile
bağlantılı ve ekonomik olarak nihai işlemle ilgili olması anlamını taşımaktadır.
Sınırlamaların gerekli olması ise, ilgili sınırlamaların mevcut olmaması halinde,
işlemin yürütülememesini veyahut yürütülmesinin oldukça zor hale gelmesini veya
daha belirsiz koşullar altında, çok daha yüksek maliyetlerle, daha uzun sürede
gerçekleştirilebilmesini ifade etmektedir. 370
Yan sınırlamalar gereklilik unsuru bakımından değerlendirilirken, işlemin süre, konu,
coğrafi alan ve 3. taraflar bakımından analiz edilmesi gerekmektedir. Buna göre,
ticari itibar ve know-how devrinin söz konusu olduğu işlemlerde 3 yıllık rekabet
yasağı uygun görülmektedir. Yalnızca ticari itibar devrinin düzenlendiği işlemlerde ise
2 yıllık rekabet yasağı makul bulunmaktadır. Rekabet yasağının kapsamı,
devralınacak faaliyetlerle ve söz konusu faaliyetlerin sürdürüldüğü coğrafi alan ile
sınırlı olmalıdır. Rekabet yasaklarının 3. taraflara olan etkileri bakımından da
değerlendirilmesi gerekmektedir. Buna göre, satıcılara getirilen sınırlamalara benzer
sınırlamaların 3. taraflara getirilmesinin yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
görülmesi mümkün değildir. 380
Başvuru konusu devralma işleminin tarafları arasında imzalanan Sözleşme’nin
“Rekabet Yasağı” başlıklı 5.10 maddesi rekabet etmemeye ilişkin olarak satıcılar
açısından sınırlayıcı birtakım taahhütler öngörmektedir. Buna göre, Sözleşme ile
düzenlenen rekabet etmeme yükümlülüklerini tarafların faaliyet konuları ile coğrafi
alan bakımından sınırlı olduğunun değerlendirilmesi gerekmektedir. Sözleşme’nin
5.10 maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sırasıyla GE ve Fanuc ABD’de veya ortak
girişimin kapanış tarihinde söz konusu faaliyeti yürüttüğü başka ülkelerde rekabet
etmeme yükümlüğü altına girmektedir. Ortak girişimin faaliyetlerinin ABD‘de
yoğunlaşması ve sınırlamanın diğer ülkeler için faaliyette bulunma şartına bağlanmış
olması coğrafi alan sınırlamasının makul olduğunu göstermektedir. Sözleşme’nin ilgili 390
maddesinin (a) bendinde GE’nin rekabet etmeme yükümlülüğü Fanuc’a ait faaliyet ile
sınırlandırılmış ve bu faaliyetin, GE’nin veya bir bağlı ortaklığının (ortak girişim hariç)
ürettiği veya sattığı bir ürünün dünyanın herhangi bir yerinde geliştirilmesini,
üretilmesini, kullanılmasını veya dağıtılmasını -söz konusu faaliyetler Kapanış
6 Commission Notice on Restrictions Directly Related and Necessary to Concentrations 5.3.2005 OJ C
56/24 (2005/C 56/03)
09-57/1354-347
11
Tarihinde CNC’nin Kuzey Amerika Faaliyeti veya CNC’nin AB Faaliyeti içinde yer
almıyor olmak kaydıyla- kapsamayacağı belirtilmiştir. Aynı durum 5.10 maddesinin
(b) bendinde Fanuc için GE’nin devralacağı faaliyetler açısından da geçerlidir.
Rekabet etme yasağının faaliyet alanı bakımından GE’nin ortak girişimden bağımsız
yürüttüğü faaliyetlere bir engel teşkil etmediği anlaşılmaktadır, ayrıca aynı maddenin
(c) bendinde tarafların ve bağlı ortaklıklarının belirtilen faaliyetlerini 400
gerçekleştirebilmelerini garanti altına almaktadır. Dolayısıyla rekabet yasağının
kapsam bakımından orantılı olduğu anlaşılmaktadır.
Sözleşme’nin yine 5.10 maddesinin (a) ve (b) bentlerinde rekabet yasağı sırasıyla
GE veya herhangi bir bağlı ortaklığı ve Fanuc veya herhangi bir bağlı ortaklığına
getirilmiştir. Yükümlülüğün sadece taraflara getirilmesi üçüncü kişilerin ticari
faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönü bulunmadığını göstermektedir.
Rekabet etmeme yükümlülüğünün üç yıl olması devralma işleminde yöntem bilgisi
devrinin olup olmadığının incelenmesini gerekli kılmaktadır. Devralma işlemi ile
Fanuc’un, GE-Fanuc Ortak Girişimi’nin EMEA bölgesinde Kuzey, Güney ve Orta
Amerika’daki CNC’ler ve kesici lazerler işinin satış ve dağıtım faaliyetlerini 410
devralmaktadır. Avrupa’da (Türkiye hariç) Fanuc Hedef ayrıca CNC’ler ve kesici
lazerlerin satış sonrası hizmetlerinde faaliyet göstermektedir. Taraflar, buna göre,
Fanuc’un söz konusu işlem ile devralacağı yöntem bilgisinin asıl olarak şunlardan
oluştuğunu ileri sürmektedir:
(i) Son tüketici ile ilgili yöntem bilgisi: Ortak girişim, CNC’ler ve kesici
lazerlerin tüketicileri ve ürünleri kullanma biçimleri ve özellikli müşterilerin
çok özel talepleri hakkında kapsamlı bir anlayış geliştirmiştir.
(ii) GE Fanuc’un dağıtım kanallarına ilişkin bilgisi sebebiyle edindiği yöntem
bilgisi: CNC EU İşi, CNC’leri ve kesici lazerleri dağıtmakta ve satmaktadır.
Bu durum, potansiyel müşterilere (asıl olarak makine alet yapıcıları) ve 420
bunların potansiyel ihtiyaçlarına ilişkin bilgi gerektirmektedir. Müşterilerin
çoğunun tekrar eden müşteriler olması sebebiyle (CNC’lerin veya kesici
lazerlerin düzenli bir biçimde alınması) tedarikçinin satış gücü ile müşterinin
alım departmanı arasında kurulmuş olan ilişki ilave ürünlerin satışını
kolaylaştırmaktadır.
(iii) GE Fanuc’un Avrupa’daki hizmet faaliyetleri nedeniyle kazandığı yöntem
bilgisi: Servis hizmetleri, öncelikle hizmet veren çalışanların onarmaları veya
başka bir şekilde hizmet vermeleri gereken CNC’ler ve kesici lazerlere ilişkin
gerekli teknik bilgiye sahip olmasını gerektirir. Hizmet faaliyetleri ayrıca satış
sonrası hizmetlerde ihtiyaç duyulabilecek müşteri temeline ilişkin bilgiyi 430
gerektirmektedir ve yine müşteri ile kurulmuş olan hizmet ilişkisi o
müşteriden ileride gelecek olan hizmet işlerinin temin edilmesini
sağlamaktadır.
Bununla birlikte taraflar, GE’nin devralacağı faaliyetlere ilişkin olarak (dünya
çapındaki CSB, Yazılım ve Hizmetler, Gömülü Sistemler İşleri), GE-Fanuc Ortak
Girişimi sadece ürün ve hizmet pazarlayıp satmadığını ayrıca, bu işlerin ele aldığı
ürünleri tasarlamakta, geliştirmekte ve üretmekte olduğunu bildirmiştir. Dolayısıyla,
GE son tüketici, dağıtım ve hizmet yöntem bilgisini ve ayrıca bu ürünlerin
tasarlanması, geliştirilmesi ve üretilmesine ilişkin yöntem bilgisi devralacaktır.
Bu bilgiler ışığında, başvuru konusu devralma işleminin yöntem bilgisi devrini de 440
içerdiği ve dolayısıyla 3 yıllık rekabet yasağının makul kabul edilebileceği sonucuna
09-57/1354-347
12
ulaşılmıştır. Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında rekabet etmemeye ilişkin getirilen
yükümlülüklerin bu haliyle yan sınırlama olarak kabul edilebileceği sonucuna
ulaşılmıştır.
H.4.4.2 Gizlilik
Sözleşme’nin 5.03 maddesinde “Gizlilik” düzenlenmiştir. Bu gizlilik hükmüne göre,
söz konusu ortak girişime ait gizli bilgiler “ ………..TİCARİ SIR……….” şeklinde
tanımlanmakta ve alıcılara bu bilgileri süresiz olarak açıklamama ve devralınacak
faaliyetlere ilişkin olmaksızın kullanmama yükümlülüğü getirilmektedir.
Birleşme/devralmalarda gizlilik ile ilgili sınırlamalar da rekabet etmeme 450
yükümlülüğüne benzer şekilde değerlendirilmektedir. Hatta gizlilik yükümlülüklerinin
yan sınırlama olarak değerlendirilmesinde tarafların önemli ticari sırlarının
korunmasındaki çıkarları göz önüne alınarak rekabet yasağına göre daha uzun
süreler makul karşılanabilmektedir. Bu çerçevede, yukarıdaki gizlilik hükümlerinin yan
sınırlama olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde 460
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy