Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-57/1358-350

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-2-171 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-57/1358-350
Karar Tarihi : 25.11.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Hakan Suat ÖLMEZ, Esma GÜNDOĞDU

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : -Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve Tic.
Ltd. Şti.
Nuh Kuyusu Cad. Neşe Apt. No:94/4 Altunizade 20
Üsküdar/İstanbul
- Doğalgaz Mühendis ve Müteahhitleri ve Üreticileri Derneği
Mevlana Mah. 836. Sok. No:25 G.O.Paşa/İstanbul
- PROJET Mühendislik Bilgisayar ve Bilişim Hizm. San. ve Tic.
Ltd. Şti.
Altunizade Mh. Nuh Kuyusu Cad. No:102/7 Üsküdar/İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- İstanbul Gaz Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.
Kazım Karabekir Cad. No:4 Alibeyköy/İstanbul 30
- PRİZMA Mekanik Montaj Mühendislik İnşaat San. Tic. A.Ş.
Saltak Mah. Saltak Cad. Zübeyde Hanım Apt. No:70/1 Denizli
- Başkent Doğalgaz A.Ş.
Toros Sk. No: 20 Sıhhiye/Ankara

E. DOSYA KONUSU: İstanbul Gaz Dağıtım San. ve Tic. A.Ş. (İGDAŞ)’nin,
Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(Tekhnelogos) ile imzaladığı ve piyasaya girmek isteyen diğer firmalara da
imzalatmak istediği ek protokolün firmalar arasında fiilen ayrımcılığa, rekabet
koşullarının farklılaşmasına ve tek bir firma yaratılmasına yol açtığı; Başkent 40
Doğalgaz A.Ş (BAŞKENTGAZ)’nin sözleşme koşullarının doğalgaz yazılım
firmaları arasındaki rekabeti bozduğu; PRİZMA Mekanik Montaj Mühendislik
İnşaat San. Tic. A.Ş. (Prizma A.Ş.)’nin, İGDAŞ’ın da yönlendirmesi ile,
düzenlediği kampanyalarla Tekhnelogos’u piyasa dışına itmeye çalıştığı ve
İGDAŞ’ın sertifikalı tesisat firmalarını tek bir yazılım firması ile belirsiz şartları
olan sözleşmelere mahkum ettiği ve rekabetin tesisini sağlamadığı iddiaları.

09-57/1358-350
2
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 21.07.2009 tarih ve 5161 sayı ile giren ve
Tekhnelogos tarafından gönderilen şikayet dilekçesinde özetle;
 İGDAŞ’ın, Tekhnelogos’la yaptığı ve piyasaya girmek isteyen diğer firmalara 50
da imzalatmak istediği ek protokolün dijital sistemle kontrol edilen proje
sayısının aylık kontrol edilen toplam proje sayısının %30’una ulaştığı noktadan
itibaren %10, bu oranın %50-%70 aralığında olması halinde %20, %70-%80
aralığında olması halinde %30 ve son olarak %80’i geçtiği taktirde ise %35
oranında pay almasını öngören hükmünün Tekhnelogos’un belirli bir proje
kontrol seviyesini aştığı için kazancının bir kısmını İGDAŞ’la paylaşmasının,
fiyatı düşük belirlemesine engel olduğu, bu seviyeyi aşmayan rakip firmanın
ise serbestçe fiyat belirleyebildiği ve bu durumun kendilerinin bu firmayla
rekabet etmekte zorlanmasına neden olarak firmalar arasında fiilen
ayrımcılığa, rekabet koşullarının farklılaşmasına ve tek bir firma yaratılmasına 60
yol açtığı,
 İGDAŞ’ın bu uygulamasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (e) bendinde
yer alan “münhasır bayilik hariç olmak üzere, eşit hak, yükümlülük ve edimler
için eşit durumdaki kişilere farklı şartların uygulanması” anlamına geldiği ve
ihlal oluşturduğu,
iddia edilmekte ve geçici tedbir kararı verilmesi talep edilmektedir.
Kurum kayıtlarına 27.07.2009 tarih, 5305 sayı ile intikal eden şikayet dilekçesinde
yukarıda yer verilen iddialara ek olarak özetle;
 İGDAŞ ile Gasline ürününün sahibi olan rakip firma Prizma A.Ş.’nin birlikte
hareket ederek Tekhnelogos’u devre dışı bırakmaya çalıştıkları, Prizma 70
A.Ş.’nin bu suretle tek firma olacağı,
 İGDAŞ ile Prizma A.Ş.’nin birlikte hareket ederek, Tekhnelogos’un
müşterilerine yönelik özel kampanyalar düzenlemesinin rekabete aykırı
olduğu,
 Tarafsız bir kurum olması gereken İGDAŞ ile Prizma A.Ş. arasında
Tekhnelogos’un müşterilerini Prizma A.Ş.’ye yönlendirme durumunun olduğu,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (e) bendinde yer alan “Rakip
teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet
gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına
çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi”nin 4. madde 80
ihlallerinden biri olarak sayıldığı,
ifade edilmekte ve geçici tedbir kararı verilmesi talep edilmektedir.
Kurum kayıtlarına 03.07.2009 tarih ve 5488 sayı ile giren Doğalgaz Mühendis ve
Müteahhitleri ve Üreticileri Derneği tarafından gönderilen şikayet dilekçesinde ise,
özetle; İGDAŞ’ın sertifikalı tesisat firmalarını tek bir yazılım firması ile belirsiz şartları
olan sözleşmelere mahkum ettiği ve rekabetin tesisini sağlamadığı iddia edilmektedir.
Kurum kayıtlarına 03.07.2009 tarih ve 5489 sayı ile giren PROJET Müh. Bilgisayar ve
Bilişim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Projet) tarafından gönderilen şikayet dilekçesinde
özetle;
09-57/1358-350
3
 27.10.2008’de “ProjetCAD”in “PRJ Onay Sistemi” ile veya mevcut DİPOS 90
sistemi ile proje gönderimine imkan tanınması ve İstanbul’da faaliyete
başlamalarına izin verilmesi için İGDAŞ’a başvuruda bulundukları, fakat
aradan çok uzun zaman geçmesine rağmen bu başvuruya olumlu yanıt
alamadıkları,
 İGDAŞ tarafından daha önceki firmaların imzaladığı sözleşmeleri imzalamaları
gerektiğinin belirtildiği ve bu sözleşme ve eklerinin kendilerine okutturulduğu,
sözleşmelerde İGDAŞ’a orantısal olarak bir pay verilmesine ilişkin kayıtların
yer alması nedeniyle anılan sözleşme ve eklerinin kendileri tarafından
imzalanmadığı,
 Kendilerinin İGDAŞ’a kazançlarından pay vermemek için imzalamadıkları 100
sözleşme ve eklerini Gasline firmasına imzalatan İGDAŞ’ın piyasada oluşan
parayı Gasline ile paylaşmayı istediği,
 Bu eylemlerin 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin (e) bendi ve 6. maddesinin
(a) ve (b) maddelerini ihlal eder nitelikte olduğu,
 İGDAŞ’ın piyasada hakim durumunu kötüye kullanarak, öncelikle
Tekhnelogos’u saf dışı bıraktığı, daha sonrasında ise Gasline ile kendine kar
sağlayacak bir anlaşma yaparak Gasline’ı piyasada tek firma haline getirdiği
ve Projet’in piyasaya sokulmak istenmediği
belirtilmektedir.
Kurum kayıtlarına 19.08.2009 tarih, 5489 sayı ile giren Tekhnelogos tarafından 110
gönderilen şikayet dilekçesinde, özetle BAŞKENTGAZ ile sözleşme imzalamak için
yaptığı görüşmelerde BAŞKENTGAZ’ın kendilerinin gelirlerinden belirli oranlarda pay
almak istediğini belirttiği, BAŞKENTGAZ’ın doğalgaz yazılım firmalarına dayattığı pay
talebinin proje gönderim piyasasında rekabeti bozucu bir unsur niteliğinde olduğu
iddia edilmektedir.
Önaraştırma sürecinde 25.09.2009 tarih, 6920 sayı ile Kurum kayıtlarına giren ve
Projet tarafından gönderilen dilekçede Projet tarafından İGDAŞ hakkında daha
önceden yapılan şikayetler yinelenmiş, İGDAŞ’ın doğal gaz dağıtım piyasasında
Türkiye’nin yaklaşık olarak % 46’sına tekabül ettiği, İstanbul’da sektörde tek firma
olarak Gasline firmasının kaldığı ve İGDAŞ tarafından kendilerinin piyasaya 120
sokulmak istenmediği iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.07.2009 ve 20.08.2009 tarihleri
arasında giren, tarih ve sayı numaraları yukarıda belirtilen şikayetler üzerine yapılan
inceleme neticesinde hazırlanan 09.09.2009 tarih ve 2009-2-171/İİ-09-HSÖ sayılı İlk
İnceleme Raporu 10.09.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/354 sayılı Başkanlık
Önergesi ile Rekabet Kurulu’nun 16.09.2009 tarih ve 09-42/1064-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve İGDAŞ, Prizma A.Ş. ve BAŞKENTGAZ hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan
20.11.2009 tarih ve 2009-2-171ÖA-09-HSÖ sayılı Önaraştırma Raporu 23.11.2009
tarih, REK.0.06.00.00-110/485 sayılı Başkanlık Önergesi ile 25.11.2009 tarih ve 09-130
57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

09-57/1358-350
4
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; İGDAŞ, PRİZMA A.Ş. ve
BAŞKENTGAZ hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı, İGDAŞ ile BAŞKENTGAZ’a birden fazla firma ile
sözleşme imzalamaları halinde, sözleşme koşullarının firmalar arasındaki rekabeti
hukuki veya fiili olarak kısıtlayacak etkiler doğurmayacak ve firmalar arasında
ayrımcılık yaratmayacak şekilde düzenlenmesi gerektiğine yönelik Kurum görüşü
gönderilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 140
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. İGDAŞ
İGDAŞ 25 Aralık 1986 tarihinde İstanbul Kaynak Geliştirme ve İştirakler Dairesi'ne
bağlı olarak; İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve bazı iştiraklerin katılımıyla, şehrin
doğalgaz ihtiyacını karşılamaya yönelik çalışmaların yapılması ve yatırımlara
başlanması amacıyla kurulmuştur. İstanbul’da doğalgazın sanayi ve şehir
şebekelerinde kullanımın çalışmaları 1993 Mayıs ayından itibaren İGDAŞ
bünyesinde gerçekleştirilmektedir. İGDAŞ şu an için EPDK’dan aldığı 17.02.2004
tarihinden itibaren 30 yıl süreli gaz dağıtım lisansı çerçevesinde TRAKYA Doğal Gaz
Dağıtım A.Ş.’ye verilen ve Çatalca, Muratbey, Hadımköy bölgelerinden oluşan 150
dağıtım bölgesi ile BAHÇEŞEHİR Gaz Dağıtım A.Ş.’ye verilen Bahçeşehir mücavir
alan sınırları içerisindeki Bahçeşehir toplu konut alanı kapsamında kalan dağıtım
bölgesi hariç olmak üzere, İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan
bölgede gaz dağıtım faaliyetini sürdürmektedir.
I.1.2. BAŞKENTGAZ
BAŞKENTGAZ, Resmi Gazete’nin 26550 sayılı ve 12.06.2007 tarihli nüshasında
yayımlanan 25.05.2007 tarih ve 5669 sayılı "Doğalgaz Piyasası Kanunu’nda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" gereği kurulmuştur. Ankara Büyükşehir
Belediye Meclisi’nin 15.06.2007 tarih ve 1603-1604 sayılı kararları ile, EGO Genel
Müdürlüğü’nde doğalgazın şehir içi dağıtımıyla ilgili tüm altyapı tesisleri, varlıklar, 160
taşınır ve taşınmazlar, hak alacak ve borçlar, leh ve aleyhe açılmış olan davalar ile
icra takipleri ve iş mevzuatına tabi personel 31.08.2007 tarihi itibarıyla
BAŞKENTGAZ’a geçmiştir. BAŞKENTGAZ hâlihazırda EPDK’dan aldığı 31.08.2007
tarihinden itibaren 30 yıl süreli gaz dağıtım lisansı çerçevesinde 5216 sayılı Kanunla
belirlenen Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan bölgede gaz dağıtım
hizmeti vermektedir.
I.1.3. Prizma A.Ş.
19 Şubat 2004 tarihinde Denizli’de faaliyet gösteren 83 makina mühendisinin bir
araya gelerek Denizli’de kurmuş olduğu bir şirkettir1. Doğal gaz tesisat hesap ve
mimari çizim yazılımı GazlineCad’in dışında tekstil, araç ve servis takibi, enerji 170
analizörleri ile sistem takibi alanlarında çeşitli mühendislik yazılımlarının üretimi,
satışı ve pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir.

1 Prizma A.Ş. hakkındaki bilgilere, şirketin şeklindeki internet
adresinden 18.11.2009 tarihi itibarıyla ulaşılmıştır.
09-57/1358-350
5
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya kapsamındaki iddialar, birbiriyle çeşitli açılardan ilişkili ikili bir pazar yapısını
ortaya koymaktadır. İddialardan bir kısmı şikayet edilen taraflar olan doğal gaz
dağıtım şirketleri İGDAŞ ve BAŞKENTGAZ’ın doğal gaz dağıtım faaliyetinden; diğer
kısmı ise doğal gaz tesisat projelerinin çizimi ve web üzerinden gönderim ve onayı
süreçlerinde geliştirilen, doğal gaz iç tesisatına özgü bir takım mühendislik bilgisi
gerektiren ve doğal gaz piyasasında yaşanan mevzuat veya uygulama değişiklikleri 180
neticesinde güncellenmesi gereken yazılım hizmetlerinden kaynaklanmaktadır.
Bu çerçevede, dosya kapsamındaki ilgili ürün pazarlarının “doğal gaz altyapı ve
dağıtımı pazarı” ve “doğal gaz iç tesisat projelerinin çizimi, dijital yoldan gönderimi ve
onayına ilişkin yazılım hizmetleri” olarak tespit edilmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ülkemizde doğal gazın şehir içi dağıtımı faaliyeti, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası
Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca EPDK’dan lisans alınmasını gerektiren bir
faaliyettir. Anılan Kanun maddesinin 4. fıkrasının (g) bendi uyarınca şehir içi doğal
gaz dağıtım hizmeti, Kurum tarafından açılacak ihaleyi kazanan şirkete mahalli
doğalgaz dağıtım şebekesinin mülkiyeti de dahil olmak üzere şehrin gelişmişlik 190
düzeyi, tüketim kapasitesi ve kullanıcı sayısı gibi hususlar dikkate alınarak Kurum
tarafından belirlenecek lisans süresi için verilir. Bu bağlamda İGDAŞ, Çatalca,
Muratbey, Hadımköy bölgeleri ve Bahçeşehir dışında İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ve BAŞKENTGAZ da Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde faaliyet
gösterdiğinden “doğal gaz altyapı ve dağıtımı pazarı” açısından ilgili coğrafi pazarlar
sırasıyla “İstanbul” ve “Ankara” olarak tespit edilmiştir.
Yazılım firmaları açısından ise tüm Türkiye’ye satış ve pazarlama yapılabilmesi ve
ülke genelinde rekabet koşullarının homojen bir yapı sergilediği göz önünde
bulundurularak, “doğal gaz iç tesisat projelerinin çizimi, dijital yoldan gönderimi ve
onayına ilişkin yazılım hizmetleri”ne ilişkin coğrafi pazar “Türkiye” olarak 200
belirlenmiştir.
I.3. Önaraştırma Sürecinde Şikayetler Kapsamında Raportörlerce
Gerçekleştirilen Görüşmeler
15.09.2009 tarihinde, raportörler tarafından şikayet edilen taraf konumundaki İGDAŞ
ile İGDAŞ Genel Müdürlük binasında yapılan görüşmede, teşebbüs yetkilisi İç
Tesisat Müdürü Ahmet KILIÇ ve Şirket Avukatı Perihan ÖZDEMİR tarafından:
 Proje çizim ve dijital gönderim pazarını rekabete açmak istedikleri, ikinci bir
firmayı pazara soktukları ve bir üçüncü firma olan İzmir ve Eskişehir’e hizmet
sunan EsCAD ile sisteme girmeleri için görüştükleri, Ek Protokol’ün sisteme
yeni giren firmalara da imzalatıldığı ve sistemin rekabete açılmasıyla firmaların 210
yazılımı dahi bedava verdiği ve tüketicinin yani sertifikalı firmaların bundan
yarar sağladığı,
09-57/1358-350
6
 Piyasaya yeni giren firmadan %30’a ulaşıncaya kadar bedel alınmaması
hususunun aslında yeni bir sistemi kuran Tekhnelogos’tan yaptığı yatırımın
karşılığını alması için İGDAŞ tarafından yapılan bir fedakarlık olarak ortaya
çıktığı ve şu an için ise aynı şekilde piyasaya yeni giren firmaların piyasada
tutunması, gelir gider dengelerini oturtmaları için bu fedakarlığın onlar için de
geçerli olduğu ve yeni imzalanan sözleşmelerde de aynı şekilde yer aldığı,
 Proje başına olacak şekilde belli bir birim bedel alınmasının piyasadaki pazar
paylarına göre artan oranlarda bedel alınmasını öngören mevcut uygulamaya 220
göre piyasayı daha rekabetçi hale getireceği şeklindeki önerileri
değerlendirecekleri ve üst makamlara iletecekleri,
 Sistemlerinin Tekhnelogos ile ilgili olan kısmının, 17 Eylül’den itibaren
Tekhnelogos tarafından aralarındaki sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle
kapatılacağı,
 Tekhnelogos açısından bakıldığında İGDAŞ’ın tekel olarak görünmesine
imkan olmadığı, başka gaz dağıtım şirketlerinin de kendilerine alternatif
oluşturduğu,
 Kendilerine Projet adında fakat aynı kişilerin kurduğu başka bir firma
tarafından başvuruda bulunulduğu, henüz net bir karar verilmediği ve bu 230
başvuru hakkında izlenmesi gereken sürecin izlendiği,
 Ek Protokol’ün Tekhnelogos tarafından kendilerine yöneltilen koşullardan
oluştuğu ,Tekhnelogos’un bizzat kendisi tarafından önerildiği,
 Üç tane bölge müdürlüklerinin olduğu, elden teslimlerin daha önceden sekiz
tane şeflikte yapıldığı, ancak dijital onayın artması ve dijital için bir günde
onayı öngördüğümüz için elden teslimlerin iki bölgede konuşlandırıldığı ve
böylece dijital ile elden teslimlerin dengelendiği, İGDAŞ’ın zaten EPDK
Yönetmeliğine göre 10 gün içinde elden teslimlerde de onay başvurusunu
sonuçlandırmak zorunda olduğu, elden teslimler için oldukça esnek bir
yapılanmaya gidebildikleri, elden teslimlerin artması halinde İGDAŞ’ın bu 240
talepleri karşılayacak yapılanmaya ve insan kaynağına sahip olduğu
ifade edilmiştir.
Şikayetçi taraf Tekhnelogos ile 22.10.2009 tarihinde şirket merkezinde raportörlerce
görüşülmüştür. Görüşmede, teşebbüs yetkilisi ve ortaklarından Selami ÇALIŞKAN
tarafından;
 İGDAŞ ile olan sözleşmelerinin feshedilmiş durumda olduğu, söz konusu
sözleşmede haklı feshi öngören bir hükmün yer aldığı ve firmalarının buna
dayanarak İGDAŞ’a feshi ihbarda bulunduğu,
 Sözleşmeyi feshederken, sözleşmeye göre haklı fesih halinde dahi DİPOS
sisteminin İGDAŞ tarafından kapatılamayacağını, fakat DİPOS ürününden 250
artık para almayacaklarını öngördükleri,
 Ancak, İGDAŞ’ın sistemini sadece DİPOS’a kapatmakla kalmadığı, dijital
sisteme gönderilen ve ZetaCAD’le zpd formatında çizilen projelerin de kabul
edilmeyeceğini duyurduğu,
 Müşterileri nezdinde sistemin kapanmasına sebep olan taraf olarak lanse
edildikleri, oysaki sözleşmeye göre İGDAŞ’ın sözleşme feshedilse dahi sistemi
açık tutması gerektiği,
09-57/1358-350
7
 İGDAŞ ile olan sözleşmelerine ait ek protokolü imzaladıklarında pazar
paylarının, %30 civarında olduğu, o zamanki şartlar altında pazarda tek firma
olarak Tekhnelogos’un yer aldığı, 260
 İGDAŞ’ın ek protokolle elde ettiği kazanca ilişkin şartları ve oranları piyasada
ileride yaşanacak gelişmeleri dikkate almadan koyduğu, sisteme sağladığı
teknik destek karşılığı aldığını ileri sürdüğü web gönderim bedeli payını, söz
konusu ek protokolün ilgili hükmü uyarınca piyasaya %30’un üzerinde2 pazar
payı olan dört firma olsa İGDAŞ’ın alamayacağının açık olduğu,
 Bu durumun İGDAŞ’ın herhangi bir hizmet sunmadığı halde bu payı istediğinin
ve kendisine bu payı verecek şirketlerle anlaştığının işareti olduğu, dolayısıyla
İGDAŞ’ın herhangi bir maliyetinin söz konusu olmadığı, bundan sonra da
maliyet üzerinden bir pay istememesi gerektiği,
 Ayrıca İGDAŞ gibi bir kamu kurumunun böyle bir pay alabilmesinin önü 270
açılması halinde bu payın herkesten alınsa dahi, bir kamu alacağına, kamu
payına dönüşeceği,
 İGDAŞ’a bağlı sertifikalı firmalara ürün satılması karşılığında İGDAŞ’a bir pay
verilmesine ahlaki ve toplumsal sebeplerle de dahil olmak üzere karşı
çıktıkları,
 Dijital sistemin İGDAŞ’ın yararına bir sistem olduğu, DİPOS sistemi
kurulmadan önce İGDAŞ tarafından proje onayı için 32 mühendis çalıştırıldığı,
bu rakamın DİPOS’tan sonra 4’e indiği,
 Ayrıca İGDAŞ ile olan sözleşmelerine göre Tekhnelogos’un web gönderim
bedelini düşürme hakkının olduğu, nitekim sözleşmede bu bedelin 280
indirilmeyeceğine ilişkin bir hükmün yer almadığı, rekabet edebilmek için
maliyet analizi yaparak ürün bedelini indirmelerinin sözleşmeye aykırı
olmadığı, İGDAŞ’ın ise bu davranışı sözleşmeyi dolanmak olarak
yorumlamasının haksız olduğu,
 Şu an Projet şirketi ile bir anlaşmalarının bulunduğu, bu anlaşmaya göre,
onlara şu an teknik destek ve know-how sağladıkları ve teknolojilerini
sattıkları, bu teknolojiye Projet’in katma değer eklemesi ve geliştirmesinin
dışında söz konusu anlaşmada, eğer Projet, İGDAŞ veya başka bir gaz
dağıtım şirketi ile dijital proje gönderim sistemi kurma ve hizmet sunmaya
ilişkin bir anlaşma yapabilirse, Tekhnelogos’a bundan belli bir pay vereceğinin 290
öngörülmekte olduğu
belirtilmiştir.
Raportörler tarafından, şikayetçi Doğalgaz Mühendis ve Müteahhitleri ve Üreticileri
Derneği ile 23.10.2009 tarihinde dernek merkezinde gerçekleştirilen görüşmede,
Derneğin Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Celal EROĞLU ve Başkanı Ramazan
ERGÜN tarafından raportörlere;
 2009 Mart ayında kurulmuş ve tüm ülke çapında üye kabul eden bir dernek
oldukları, dernek üyeliğine kabul için şartlarının çok sıkı tutulmadığı, bu
bağlamda her sertifikalı firmayı üye kabul edebildikleri, Türkiye’de kendileri gibi
ülke genelinde üye kabul edebilecek bir dernek mevcut olmadığından sektörün 300

2 Buradaki “%30’un üzerinde” şeklindeki ifadenin sehven verildiği, Ek Protokol’ün ilgili hükmü dikkate
alındığında, kastedilenin pazar paylarının %30’un altında olan 4 firmanın mevcut bulunduğu bir örnek
durum olduğu anlaşılmaktadır.
09-57/1358-350
8
tamamını temsil ettikleri, İstanbul’da halihazırda 800 civarında olan sertifikalı
doğal gaz tesisat firmasından 260 tanesinin derneklerine üye olduğu,
 Sektördeki sorunlara bakıldığında, sorunların herhangi bir kurumdan
kaynaklanmadığı, İGDAŞ ile dijital proje gönderim hizmetini sunan yazılım
firması olan Tekhnelogos arasında 2007’de bir sözleşme imzalandığı, bu
sözleşme sonucu dijital gönderim hizmeti imkanını seçen ve bu ürünü alan
tesisat firmalarının 2 gün gibi kısa bir süre içerisinde proje onayı alarak, hem
bürokrasi hem de zaman ve işgücü açısından maliyet avantajları elde ettiği,
kısa süre içerisinde İstanbul’da 800’e yakın tesisat firmasının Tekhnelogos’un
bu ürününü satın almış duruma geldiği, 310
 Tekhnelogos, ürünü satın alan tesisat firmalarından bakım bedeli olarak 150
TL istediğini, bu bedeli sektörde bazı firmaların ödediğini, bazılarının ise
ödemediğini, halbuki bakım ve güncelleme bedeline ilişkin olarak tesisat
firmalarının Tekhnelogos’un ürününü satın almalarının öncesinde hiçbir
şekilde bilgilendirilmemiş oldukları, İGDAŞ ile bu konu hakkında
görüştüklerinde İGDAŞ yetkililerinin konu hakkında söz sahibi olmadığını ifade
ettikleri,
 İstanbul pazarına İGDAŞ ile sözleşme imzalayan Tekhnelogos’un rakibi olan
Gazline’ın girmiş olduğu, rekabetten elde edilebilecek avantajlar dolayısıyla bu
olayı çok olumlu karşıladıkları, ancak kısa bir süre sonra Tekhnelogos 320
firmasının, İGDAŞ ile olan sözleşmesini feshettiği, tesisat firmalarının, daha
önceden satın aldıkları ZetaCAD programını kullanamamaktan dolayı bazı
zararlarının doğduğu, İstanbul’daki tesisat firmalarından bazılarının söz
konusu şirketin sistemi içerisinde kontörlerinin kaldığı ve ellerinde dijital
gönderimde kullanamadıkları halen taksitlerini ödedikleri bir ürünün
bulunduğu,
 İGDAŞ’ın yazılım firmaları ile yaptıkları sözleşmelerde tesisat firmalarını da
koruyabilecek hükümler koyarak, tesisat firmalarını tek bir yazılım firmasının
tek taraflı uygulamalarına maruz bırakmaması gerektiğini düşündükleri,
 Dağıtım firmaları ile yazılım firmaları arasındaki sözleşmelerin müzakere 330
sürecinde tesisat firmalarının hiçbir bilgileri olmamasına rağmen, bu
sözleşmelerdeki hükümlerden etkilenmekte oldukları ve herhangi bir
uyuşmazlık durumunda oluşacak zararlar ve sorunlar mevcut olduğunda
tesisat firmalarının karşılarında muhatap bulmakta zorlandıkları,
 Şu an için İGDAŞ’ın dijital sistemine ZetaCAD ile proje gönderilemiyorsa da
elden teslimlerde proje onaylama sürecinde sorun yaşanmadığı, ancak
İGDAŞ’ın sözleşmeyi imzalarken tesisat firmalarının sözleşmede taraf olarak
yer almamasını göz önünde tutarak, bir anlamda sektörün ve tesisat
firmalarının temsilcisi olarak onları koruyucu ve bazı noktalarda garanti
sağlayıcı hükümler koydurması gerektiği fikrinde oldukları, 340
 Elden teslimlerde daha önceden İGDAŞ’ın sekiz bölgede onay merkezinin
bulunduğu, fakat mevcut durum itibarıyla Ümraniye ve Sultangazi olmak üzere
sadece iki onay merkezinin bulunmasının İstanbul gibi büyük bir şehrin farklı
yerlerinde faaliyet gösteren tesisat firmaları için proje teslimini son derece
külfetli hale getirdiği,
 Dijital web gönderim hizmeti sisteminde genel olarak, yazılım firmalarının,
ürünün satın alınmasından sonraki işlemler bakımından tesisat firmaları ile
doğal gaz dağıtım firmaları arasındaki proje gönderim ve onayı sürecinden
çıkmasını sağlayacak düzenlemelerin yapılmasının bu sorunları çözebileceği
09-57/1358-350
9
kanaatinde oldukları, bu sorunların toptan çözümü için sektörel düzenleyici 350
EPDK’nın da inisiyatif almasının zorunlu olduğu düşüncesini taşıdıkları
ifade edilmiştir.
Şikayet edilen taraf konumundaki İGDAŞ ile 23.10.2009 tarihinde İGDAŞ Genel
Müdürlük binasında raportörler tarafından gerçekleştirilen görüşmede, teşebbüs
yetkilisi İç Tesisat Müdürü Ahmet KILIÇ ve Şirket Avukatı Süleyman ARSLAN
tarafından ;
 2007-2009 yılları arasında İstanbul’daki dijital doğal gaz projesi gönderim
pazarında tek yazılım firması olarak Tekhnelogos’un bulunduğu, 2009 Mart
ayında Gazline firması ile anlaşma yapmaları üzerine, yaklaşık altı buçuk ay
kadar iki firmanın pazarda yer aldığı bir sürecin yaşandığı, 17 Eylül 2009 360
sonrası için Gazline firmasının bu sektörde faaliyet gösteren tek firma olduğu,
 Gazline firması ile İGDAŞ arasında imzalanan sözleşmelerin koşullarının,
daha evvelden Tekhnelogos’la imzalanmış olan sözleşmenin ve Ek
Protokol’ün koşullarının aynısı olduğu, koşulların aynı olmasının Tekhnelogos
ile daha önceden imzalanmış olan sözleşmenin gereği olduğu,
Tekhnelogos’un kendileriyle imzalamış olduğu sözleşmeye böyle bir hüküm
koydurmakla sonradan sözleşme imzalayacak rakiplerinin kendisinden daha
avantajlı konuma getirecek sözleşmeleri engellemek istediği, dolayısıyla
Tekhnekogos’un ayrımcılık iddiasının yerinde olmadığı,
 Her iki firmanın da pazarda birlikte bulunduğu dönemlerin sonuna doğru, dijital 370
proje gönderim pazarında bir artış yaşandığı, Tekhnelogos’un da onaylanan
proje sayısının yükseldiği ve Prizma’nın yaklaşık yedi ayda ancak %1 pazar
payına ulaşabildiğinin görüldüğü, Tekhnelogos’un rekabet gücünü kaybettiği
iddiasının bu bakımdan gerçekçi olmadığı,
 İGDAŞ’ın bir özel hukuk tüzel kişisi olup, yazılım firmaları ile yaptığı söz
konusu sözleşmelerin Kamu İhale Kanunu kapsamında olmadığı, esasen
başlangıçta da İGDAŞ’ın Tekhnelogos firması ile sözleşme yapmak gibi bir
zorunluluğunun bu açıdan söz konusu olmadığı, ancak önerilen sistem bir
takım etkinlikler sağladığı için bu teklifin İGDAŞ tarafından kabul edildiği,
 Tekhnelogos ile yapılan sözleşme müzakereleri sırasında, Tekhnelogos’un 380
sunmuş olduğu sözleşme metninde, sözleşmenin imzalanması halinde
Tekhnelogos’un, İGDAŞ’ın hakim durumunu kullanarak elde edeceği bazı
avantajları dengelemek amaçlı olarak İGDAŞ’ın teklifleri sonucunda bir takım
değişiklikler yapıldığı, bu kapsamda başka yazılım firmalarının da sisteme
dahil edilebileceğine ilişkin bir hükmün sözleşmeye konulduğu,
 Tekhnelogos’un İGDAŞ aracılığıyla oluşturulan bir anlamda tekel konumunun
istismar edilmemesi için, sözleşmede İGDAŞ’ın teklifleri sonucu web gönderim
ve bakım bedeline ilişkin belli bir üst limit konulmasının öngörüldüğü, diğer
yandan Tekhnelogos tarafından Tekhnelogos’un sertifikalı tesisat firmaları ile
imzaladığı satış sözleşmelerine müdahale yetkilerinin olmadığının belirtildiği, 390
 Ayrıca İGDAŞ ile yazılım firmaları arasında imzalanan sözleşmelerde de
İGDAŞ’ın herhangi bir neden göstermeden sözleşmeyi feshetme hakkının
öngörüldüğüne ilişkin hükümlerin yer aldığı,
 Ek Protokol’ün İGDAŞ’ın söz konusu ürünü teşvik etmesi için Tekhnelogos’un
kendisi tarafından teklif edildiği, nitekim bu hususun gönderdikleri ihtarnamede
de belirtildiği,
09-57/1358-350
10
 Tekhnelogos’un Ek Protokol gereği ödenmesi gereken bedelleri ödememek
için, aylık pazar payını düşürmek amaçlı Projet adında bir firma kurarak bu
firma kanalıyla İGDAŞ’a başvurduğu, bunun Projet’in ilk başvurusu olup,
Projet’in Tekhnelogos ile aynı ortaklarca kurulan firmalar olduğu gerekçesiyle 400
reddedildiği, ancak anılan firmaya yazılı bir red cevabı verilmediği, Projet’in
sermaye yapısını değiştirerek yaptığı ikinci başvurunun İGDAŞ tarafından
değerlendirildiği ve Projet’e sözleşme koşullarının bildirildiği,
 Teknelogos’un, İGDAŞ’a verilmesi öngörülen payı düşürme amaçlı olarak web
gönderim bedelini düşürdüğü ve diğer hizmetlerinin bedelini yükselttiği,
Tekhnelogos tarafından, söz konusu dengelemelerin, esas itibarıyla proje
gönderimlerinde sigorta poliçelerinin zorunlu tutulması uygulamasını
kaldırmasından kaynaklanan kaybını telafi etmek için yapıldığının
düşünülmekte olduğu,
 Diğer taraftan İGDAŞ tarafından, sertifikalı tesisat firmalarına, dijital sistemin 410
zorunlu olmayacağına, bu sistemin İGDAŞ tarafından devamlı olarak
sağlanması garantisinin söz konusu olmadığına, ileride yaşanacak
gelişmelerin sistemin devamına veya kaldırılmasına karar verilebilme ihtimali
olduğuna ilişkin yazılı olmayan bilgiler aktarıldığı,
 İGDAŞ’ın Tekhnelogos firmasını piyasa dışına ittiği iddiasının doğru olmadığı,
Tekhnelogos’un, sözleşmeyi, noter aracılığıyla gönderdiği ihtarname ile,
İGDAŞ’ı Tekhnelogos tarafından oluşturulacak yeni şartlar ile çalışmaya
zorlamak ve pazarda tek firma olarak kalmak için feshettiği, piyasadan bu
şekilde kendisi çekilmiş bir firmanın piyasa dışına çıkarılmaya çalışıldığı
iddiasının kabul edilemez olduğu, söz konusu firmanın piyasaya aralarında 420
muvazaalı ilişkiler olan Projet firmasını sokmaya ve ayrıca Gazline firmasının
piyasaya girmesini engellemeye çalıştığı,
 Ek Protokol’e göre İGDAŞ’ın alması öngörülen web gönderim bedeli oranının,
aylık oluşan pazar paylarına göre belirlenebilecek oranlar olduğu ve şu an
Gazline ile olan sözleşmenin koşullarının da bu şekilde olduğu
belirtilmiştir.
Şikayet edilen taraf konumundaki BAŞKENTGAZ ile 12.11.2009 tarihinde
BAŞKENTGAZ Genel Müdürlük binasında raportörlerce gerçekleştirilen görüşmede,
teşebbüs yetkilisi Genel Müdür Yardımcısı Vekili Nuri ERCAN tarafından;
 BAŞKENTGAZ’ın halihazırda herhangi bir yazılım firması ile doğalgaz tesisatı 430
projelerinin online gönderimi ve onaylanmasına ilişkin bir anlaşmasının mevcut
olmadığı,
 Şu an için proje teslimlerinde sadece manuel sistem yani elden teslimin
kullanılmakta olduğu
ifade edilmiştir.
Prizma A.Ş.’nin İcradan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Güllü GÜRSOY ile
20.11.2009 tarihinde raportörlerce yapılan telefon görüşmesinde;
 83 tane makine mühendisi tarafından Denizli’de kurulmuş bir şirket oldukları,
çok ortaklı yapılarından dolayı da son derece şeffaf olmaya çalıştıkları,
yaptıkları işler arasında sadece yazılım olmadığı, 440
09-57/1358-350
11
 Denizli dışında Konya, Aksaray, Niğde, Nevşehir ve İstanbul’da
anlaşmalarının olduğu, Çukurova bölgesinde de yeni başladıkları, çok az
sayıda da Van ve Ordu’da kullanıcıları bulunduğu,
 İGDAŞ ile sözleşme görüşmelerinde ilk randevularını Temmuz 2008’de
aldıklarını, sözleşme aşamasında kendilerine bir metin teklif edildiği, ayrıca Ek
Protokol adı verilen bir metin daha sunulduğu, sözleşme ve Ek Protokol’ün
hükümlerinin değiştirilmesini talep ettiklerinde, İGDAŞ tarafından bunun
mümkün olmadığını, daha önce Tekhnelogos ile imzaladıkları sözleşme ve
Protokol’ün bu şekilde olduğu ve rekabeti bozmamak, tüm firmalara eşit
koşullar sunmak zorunda olduklarını ve kendilerine farklı hükümler 450
uygulayamayacaklarını ifade ettikleri, sonuçta şikayet konusu Ek Protokol’ü
imzalamak durumunda kaldıkları,
 Sözleşme ve Ek Protokol’ün 01.02.2009’da imzalandığı, sona erme tarihinin
02.01.2014 olarak belirlendiği,
 İGDAŞ ile olan sözleşmeleri 2009 Ocak’ta imzalanmasına rağmen, tanıtımlara
Mart ayında ancak başlanılabildiği, o tarihlerde Tekhnelogos’un sözleşmesini
feshettiğini bilmedikleri, kendilerine İGDAŞ tarafından bu konuyla ilgili bir
bilgilendirme yapılmadığı, İGDAŞ’ın Temmuz ayında sertifikalı firmalara çektiği
fakslar neticesinde Tekhnelogos’un 11 Mart 2009’da sözleşmesini feshetmiş
olduğunu öğrendikleri, o sıralarda İGDAŞ’ın da Tekhnelogos’un da yeni bir 460
sözleşme müzakeresi içinde oldukları ve bu durumdan sertifikalı firmaların da
Tekhnelogos tarafından ve İGDAŞ tarafından haberdar edildiği, ancak
anlaşma sağlanamadığı, bunun üzerine kendilerine çok fazla telefon gelmeye
başladığı, İGDAŞ ile birlikte Tekhnelogos’u piyasa dışına çıkarmaya çalışmak
gibi bir davranışlarının söz konusu olamayacağı,
 Şirket merkezinin bulunduğu Denizli’de dahi ortaklarını kendi ürünlerini
almaları için zorlamazken Tekhnelogos’a yönelik olarak şikayet edilen tarzda
davranışlarda bulunmalarının düşünülemeyeceği, Denizli’deki 150 firmadan
sadece (….) tanesinin Prizma’nın ürününü kullanıyor olmasının da bu iddiayı
desteklediği, 470
 Şikayet konusu kampanyanın yaklaşık bir aylık bir süreyi kapsadığı ve 1 Eylül
2009 da sona erdiği, şirketlerinin dayanışma amaçlı bir şirket olduğu, doğal
gaz yazılımı ve dijital sistem yazılımı üretmeye başlamasının arkasında tekel
konumunda olan Tekhnelogos’un bu konumundan ileri gelen güçle her
istediğini yapmasının önüne geçmek düşüncesinin yattığı, kampanyada
ürünün fiyatını iki farklı müşteri grubuna göre belirledikleri, şirket yönetimi
olarak İstanbul’da Eylül ayı sonrasında tekel olacaklarını dikkate alarak
fiyatları çok yüksek bir seviyeye çıkarabilme imkanları olduğunu düşündükleri,
ancak fırsatçılık yapmak istemedikleri ve daha önceden Tekhnelogos’tan
yaklaşık (….) TL’ye yazılım alarak dijital sisteme dahil olan meslektaşlarının 480
mağdur olmamaları için ürünü program bedeli almadan, ancak istedikleri
zaman kullanabilecekleri 34 proje gönderim bedeli olan (….) TL karşılığında
alabilmelerinin sağlandığı, dijital sistemi kullanmak için hiç ürün almamış
firmalar için program bedelinin ise (….) TL olarak belirlendiği,
 İstanbul’da kampanyadan önce (….) adet kullanıcıları varken, şu an bu
sayının (….)’e yükseldiği, kampanya sonrası yaklaşık (….)-(….) kullanıcı
kazandıkları, dolayısıyla kampanyadan yararlanan (….) civarında sertifikalı
firma olduğu, bunların içinden dijital sisteme daha önce geçmemiş olan en
fazla (….) tane firma olduğunu düşündükleri, sonuç olarak (….) kadar firmanın
09-57/1358-350
12
daha önce Tekhnelogos’un ürününü kullanırken şu an kendi ürünlerine geçmiş 490
durumda olduğu,
 Web gönderim bedeli olarak Tekhnelogos’un tersine kontör bazlı
çalışmadıkları, bu bedeli şu an KDV dahil (….) TL olarak belirledikleri,
Tekhnelogos’un ise poliçe bedeli, tapu evrak bedeli vs. gibi ayrı ayrı işlemleri
için kontör bazlı çalıştığını ve Tekhnelogos ile çalışan firmaların aslında neyi
ne kadar ödediklerine dair bir hesaplama dahi yapamadıkları,
 Ürün fiyatının şu an (….) TL olduğu, Fakat %(….) indirimle (….) TL’den
satıldığı,
 İstanbul’da aktif olarak çalışan en fazla 1000 tane sertifikalı firma olduğunu
düşündükleri, İGDAŞ’ın sözleşme görüşmeleri sırasında kendilerine 1300 500
olarak belirttikleri firma sayısının güncel durumu yansıtmadığı, birçok firmanın
kapandığını gözlemledikleri
ifade edilmiştir.
I.4. Dosya Kapsamındaki İddialara İlişkin Tespitler
I.4.1. İGDAŞ ile Tekhnelogos Arasındaki Doğal Gaz İç Tesisat Projelerine
Yönelik Dijital Proje Onay Sözleşmesi ve Ek Protokol
İGDAŞ ile Tekhnelogos arasında 31.01.2007 tarihinde imzalanan sözleşmenin amacı
sertifikalı firmalar (İGDAŞ’ın Doğal Gaz Piyasası Kanunu Sertifika Yönetmeliği’ne
göre iç tesisat faaliyet alanlarında sertifika verdiği firmalar) tarafından ZetaCAD
yazılımı ile telif edilen dijital projelerin dağıtım lisansı sınırları içerisinde İGDAŞ 510
tarafından dijital olarak onaylanabilmesi için gerekli altyapının Tekhnelogos
tarafından sağlanması ve bu çerçevede sistemin devamlılığı için karşılıklı olarak
teknik, idari, ticari ve hukuki yükümlülüklere açıklık getirmek olarak belirlenmiştir. Öte
yandan anılan Sözleşme’nin II. maddesinin son fıkrasında tarafların ihtiyaç halinde
bu sözleşmeye ek protokoller düzenleyebileceği ve yine V.C maddesinde İGDAŞ’ın
e-imza, on-line sigorta gibi dijital sistemin tekemmül etmesi için başlatılan bütün
süreçlerde Tekhnelogos’a teknik destek vereceği, bu teknik desteğin kapsamının da
ayrıca düzenlenecek ek bir protokolle belirleneceği öngörülmektedir.
Bu çerçevede Tekhnelogos tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 21.07.2009
tarih, 5161 sayı ile giren dilekçenin konusunu oluşturan İGDAŞ ile aralarında 520
imzalanmış olan 31.07.2009 tarihli sözleşmeye ek olarak hazırlanan, herhangi bir
tarih içermeyen ve kendilerine dayatılarak imzalatıldığını belirttikleri “Ek Protokol”ün,
sözleşmede öngörülen hususlar arasında yer aldığı saptanmıştır. Öte yandan İGDAŞ
ile yapılan görüşmelerde anılan protokolün Tekhnelogos tarafından teklif edildiği
ifade edilmiş ve 05.11.2009 tarih ve 7933 sayı ile Kurum kayıtlarına giren ve İGDAŞ
tarafından gönderilen evraklardan birinde bu iddiayı desteklemek üzere gönderilmiş
bir belge tespit edilmiştir. Tekhnelogos tarafından İGDAŞ’a fakslanan ve
Tekhnelogos’un Genel Müdürü Selami ÇALIŞKAN’ın imzasını taşıyan söz konusu
belgede Ek Protokol’den “……Bu nedenle Tekhnelogos, İGDAŞ’ın talebi olmadığı
halde sistemin başlangıç ve kurulum sürecinin sağlıklı işleyebilmesi için geçici 530
bir çözüm olarak teklif ettiği Ek Protokol’den…” şeklinde söz edilmektedir.
Dolayısıyla Tehnelogos’un Ek Protokol’ün İGDAŞ tarafından kendilerine dayatıldığı
iddiasının doğru olmadığı anlaşılmaktadır.
09-57/1358-350
13

Ek Protokol’ün şikayet konusu olan hükmü;
“…İGDAŞ, kendi ABYS (Abone Yönetim Sistemi) ve İGDAŞ DİPOS siteminin
entegrasyonu, internet altyapısını kullandırması ve İGDAŞ İç Tesisat Teknik esasları
uyum sürecinde TEKHNELOGOS’a verilecek teknik destek karşılığında, web modülü
aracılığıyla gönderim hizmet bedelinden, aşağıda belirtilen şartlarda pay alacaktır:
1- Dijital sistemle kontrol edilen proje sayısı, aylık kontrol edilen toplam proje 540
sayısının %30’una ulaştığı noktadan itibaren proje başına alınan Web Gönderim
Bedelinin %10’u,
2- Dijital sistemle kontrol edilen proje sayısı, aylık kontrol edilen toplam proje
sayısının %50’sine ulaştığı noktadan itibaren proje başına alınan Web Gönderim
Bedelinin %20’si,
3- Dijital sistemle kontrol edilen proje sayısı, aylık kontrol edilen toplam proje
sayısının %70’ine ulaştığı noktadan itibaren ise bu oran %30’a yükseltilecektir.
4- Dijital sistemle kontrol edilen proje sayısı, aylık kontrol edilen toplam proje
sayısının %80’ini aştığı noktadan itibaren ise bu oran %35’e yükseltilecektir.”
şeklindedir. 550
I.4.2. Ek Protokolün Firmalar Arasında Fiilen Ayrımcılığa, Rekabet Koşullarının
Farklılaşmasına ve Tek Bir Firma Yaratılmasına Yol Açtığı İddiası
Tekhnelogos yukarıda belirtilen dilekçesinde, “Ek Protokol”ün, ZetaCAD Web Modülü
üzerinden kontrol edilen proje sayısının aylık toplam kontrol edilen proje sayısına
olan oranının belli bir seviyeyi (%….) aşması halinde, bu orana göre değişerek artan
dilimler halinde DİPOS sistemi üzerinden gönderilen projelerin bedellerinin belli bir
yüzdesi oranında İGDAŞ’ın pay almasını öngören hükmünün online doğalgaz proje
gönderimi pazarındaki rekabet koşullarını bozduğu iddiasında bulunmuştur. Şöyle ki,
anılan hükme göre firmalarının, halihazırda (….) TL olarak belirledikleri ifade edilen
online proje gönderim bedelinin mevcut durumda, firmaları tarafından aylık kontrol 560
edilen online proje sayısı aylık toplam kontrol edilen proje sayısının %(….)’ini aştığı
için %(….)’ini İGDAŞ’a “Dijital Onay ve Web Omurgası Bağlantı Bedeli” adı
altında ödemek durumunda olmasına rağmen, yaklaşık bir ay gibi kısa bir sürede
piyasanın %(….)’una hizmet sunan Prizma A.Ş.’nin ise henüz belirlenmiş eşiği
aşmamasının verdiği destekle proje gönderim bedelini (….) TL olarak belirleyerek
fiyat kırdığı ifade edilmiştir. Anılan bedellerin haksız olarak kazanca katılım niteliği
taşıdığı ve uzunca bir süre diğer firmadan alınmayacak olması gerekçesiyle,
Tekhnelogos tarafından çekilen 11.03.2009 tarih ve 2812 sayılı ihtarname ile İGDAŞ
ile aralarındaki 31.01.2007 tarihli, “İGDAŞ-Tekhnelogos Dijital Proje Onay (İGDAŞ
DİPOS) Sözleşmesi” feshedilmiş olup 16 Eylül 2009 tarihi itibarıyla da anılan 570
sözleşmenin tamamen sona ereceği belirtilmiştir.
İGDAŞ ile 23.10.2009 tarihinde yapılan görüşme sonucunda, İstanbul’da 16 Eylül
2009 tarihinden önce doğalgaz tesisat projelerinin İGDAŞ’a online gönderimi
09-57/1358-350
14
pazarında faaliyet gösteren Tekhnelogos ve Prizma A.Ş olarak iki firma bulunmakta
iken 16 Eylül 2009 tarihi itibarıyla ise sadece Prizma A.Ş’nin bu alanda hizmet verdiği
anlaşılmaktadır.
Yine Tekhnelogos tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 27.07.2009 tarih, 5305
sayı ve 28.07.2009 tarih, 5362 sayı ile giren şikayet dilekçelerinde ise “İGDAŞ’ın
21.07.2009 tarihinde sertifikalı firmalara hitaben yayınladığı e-bültende, sistemin 15
Ağustos 2009 tarihinden itibaren Tekhnelogos’un ürünü olan DİPOS’a Tekhnelogos 580
kanalıyla gönderilen projelere kapatılacağı şeklindeki duyurusuyla, sözleşmenin sona
erecek olduğu 16 Eylül 2009’un bir ay öncesinden sistemi haksız yere kapatacağının
ilan edildiği” ifade edilmişse de, anılan bültene bakıldığında duyurunun 16 Ağustos
2009 şeklinde sehven yazıldığı ve 29.07.2009 tarihli e- bültende anılan yanlışlığın 16
Eylül 2009 şeklinde düzeltildiği görülmektedir. Dolayısıyla Tekhnelogos’un bu
konudaki iddiasının yerinde olduğu, fakat İGDAŞ’ın belirtilen davranışı kasten
yapmadığı, sonraki günde bu yanlışını düzelttiği görülmektedir.
Ayrıca Tekhnelogos, 21.07.2009 tarih, 5161 sayılı dilekçesinde Prizma A.Ş.’nin proje
gönderim bedelini (….) TL olarak belirlediğini ifade etmektedir. Bu bedelin hangi tarih
itibarıyla geçerli olduğuna ilişkin herhangi bir ifade Tekhnelogos’un beyanlarında yer 590
almamakla birlikte, 27.07.2009 tarih, 5305 sayılı ve 28.07.2009 tarih, 5362 sayılı
dilekçelerinin ekinde sunulan Prizma A.Ş.’nin sertifikalı firmalara gönderdiği ve
GaslineCAD programının 1 Eylül 2009’a kadar sürecek olan kampanya satış
koşullarını içeren yazıda, proje gönderim bedelinin KDV dahil (….) TL olduğu
belirtilmektedir. Bu husus Prizma A.Ş. yetkilisi ile yapılan görüşmede de teyit
edilmiştir ve halihazırda da bu fiyat kullanılmaktadır. İGDAŞ tarafından gönderilen
belgelerde ise iki firmanın dijital sistemde birlikte yer aldığı Mart-16 Eylül döneminde
Tekhnelogos’un web gönderim bedelinin (….) TL, Prizma A.Ş.’nin ise (….) TL olduğu
belirtilmektedir.
I.4.3. Prizma A.Ş.’nin, İGDAŞ’ın da Yönlendirmesi İle Tekhnelogos’un 600
Halihazırdaki Müşterilerine Yönelik Düzenlediği Kampanyalarla Tekhnelogos’u
Piyasa Dışına İtmeye Çalıştığı İddiası
Tekhnelogos tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 27.07.2009 tarih, 5305 sayı
ve 28.07.2009 tarih, 5362 sayı ile giren şikayet dilekçelerinin konusunu ise, İGDAŞ’ın
yayınladığı 21.07.2009 tarihli ve 2009/21 sayılı e- bültenle Tekhnelogos kanalı ile
yapılacak proje gönderimlerine kapatılacağı belirtilen DİPOS sistemine Prizma
A.Ş.’nin ürünü olan Gasline ile yapılan gönderimlerin kabul edileceğinin ilan edilerek
Tekhnelogos’un müşterilerinin Prizma A.Ş.’ye yönlendirildiği ve Prizma A.Ş.’nin
DİPOS’u kullanan (Tekhnelogos’un müşterisi olan) sertifikalı firmalara yönelik özel
kampanya yapmasının rekabete aykırı olduğu iddiaları oluşturmaktadır. Ayrıca 610
Tekhnelogos’tan yazılım ve teknoloji satın alan Projet firmasına da İGDAŞ tarafından
izin verilmemiş olmasının, coğrafi pazarda tek firma olarak Prizma A.Ş.’nin kalması
amacını taşıdığı ileri sürülmektedir.
27.07.2009 tarih, 5305 sayılı ve 28.07.2009 tarih, 5362 sayılı dilekçelerinin ekinde
sunulan Prizma A.Ş.’nin sertifikalı firmalara gönderdiği yazıya göre söz konusu
kampanyanın şartları aşağıdaki gibidir:
09-57/1358-350
15
- Satış fiyatı (….) TL( KDV dahil) değerinde olan GaslineCAD programını dijital onay
sistemi içinde olan firmalara bedelsiz verilecektir.
- Ancak firmalar programa, diledikleri zaman kullanabilecekleri proje gönderim bedeli
olarak (….) TL’yi hesaba yatırdıkları takdirde sahip olabileceklerdir. Bir proje 620
gönderimi bedeli KDV dahil (….)TL olup, (….) TL ile (….) proje gönderimi
yapılabilmektedir.
- Daha önce dijital sistem içinde yer almayan firmalara GaslineCAD programı KDV
dahil (….) TL’ye satılacaktır.
- Bu kampanya 1 Eylül 2009 tarihinde sona erecektir.
İlgili kampanya hakkında sektörde yapılan araştırmada, kampanyanın belirtilen sona
erme tarihinde sonlandırıldığı ve artık yazılım ürününün söz konusu kampanyada
belirtilen fiyatlardan satılmıyor olduğu tespit edilmiştir.
Öte yandan piyasaya giriş için kampanya yapılması ve bedelsiz ürün verilmesi, hakim
durumda olmayan bir teşebbüs söz konusu olduğunda rekabet ihlali olarak 630
görülmemektedir.
I.4.4. İGDAŞ’ın Sertifikalı Tesisat Firmalarını Tek Bir Yazılım Firmasına ve
Belirsiz Şartları Olan Sözleşmelere Mahkum Ettiği ve Rekabetin Tesisini
Sağlamadığı İddiası
Doğalgaz Mühendis ve Müteahhitleri ve Üreticileri Derneği tarafından gönderilen ve
Kurum kayıtlarına 03.07.2009 tarih ve 5488 sayı ile giren şikayet dilekçesinin
konusunu ise İGDAŞ’ın yazılım firmaları ile imzaladığı sözleşmelerle, sertifikalı
tesisat firmalarını, online proje gönderim ve onay konusunda önce Tekhnelogos, 16
Eylül’den sonra ise Prizma A.Ş. olmak üzere, tek bir yazılım firmasına ve belirsiz
şartları olan sözleşmelere mahkum ettiği ve rekabetin tesis edildiği bir ortamı 640
oluşturmadığı iddiası oluşturmaktadır. Ayrıca mevcut durumda elden proje gönderim
bölgelerinin İGDAŞ tarafından 8’den 2’ye düşürülmesinin 16 Eylül’den sonraki süreç
için Gasline ürününü almayan sertifikalı firmaları zor bir duruma düşüreceği
belirtilmektedir.
Bu konu hakkında İGDAŞ ile yapılan görüşmede İGDAŞ’ın sertifikalı firmaları tek bir
yazılım firmasına mahkum etmek gibi bir amacının asla söz konusu olamayacağı,
aksine sertifikalı firmaların seçeneklerini kısıtlayan tekliflere her zaman için karşı
çıktığı, kendilerine gelen sözleşme tekliflerinde bu konuya ve 4054 sayılı Kanun da
dahil olmak üzere mevzuata uygunluk için gayret gösterildiği ifade edilmiştir. Bu
bağlamda sertifikalı firmalardan alınacak ücretin üst limitinin sözleşmelerde yer aldığı 650
ifade edilmiş, elden teslimlerin kaldırılmamış olduğu, sistemin zorunlu bir sistem
olmayacağı ve başka yazılım firmaları ile de benzer sözleşmeler yapılabileceği
şeklindeki hükümlerin sözleşmelere dercedildiği görülmüştür. Bu ifadeleri destekler
nitelikte, İGDAŞ tarafından gönderilen belgelerde de, sadece ZetaCAD web modülü
üzerinden dijital proje onayının öngörülmemesi ve CD, e-mail gibi başka yollarla
İGDAŞ’a dijital proje onaylatma gibi seçeneklerin kısıtlanmaması için İGDAŞ’ın
Hukuk Müşavirliğince verilen görüşlerde, Tekhnelogos tarafından teklif edilen
sözleşme metninde değişikliklere gidilmesi gerektiğinin altı çizilmiş ve bu çerçevede
09-57/1358-350
16
anılan metindeki bazı kavramların değiştirilerek imza altına alındığı tespit edilmiştir.
Ayrıca, Tekhnelogos tarafından teklif edilen sözleşme metni hakkında İGDAŞ’ın 660
rekabetçi kaygılar taşıdığı yine şirkete verilen hukuki mütalaada “…Tekhnelogos
firmasının hazırladığı sözleşme tasarısı bir bütün olarak incelendiğinde Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun açısından sakıncalar taşıdığı kanaati hasıl olmuştur.
Sözleşme bu haliyle, İGDAŞ’ın hakim durumunu kötüye kullandığı, daha da ötesi
Tekhnelogos firmasının İGDAŞ vesilesiyle hakim durum sağladığı ve bunu kötüye
kullandığı iddialarını gündeme getirebilecektir. Dijital sistemin sadece web versiyon
tasarım programını kullanan firmalar ile yürütülecek olması; Web omurgası üzerinde
proje onay sisteminin sertifikalı firmalara Tekhnelogos firmasına ödeyeceği data
iletimi ve güvenlik hizmetleri bedeli ve kira adı altında ücret mukabilinde
kullandırılması; programı satın alan sertifikalı firmaların dahi ücretli web onay 670
sistemini kullanmak zorunda bırakılması; kağıt çıktı projeleri dahi kabul ederken e-
mail veya herhangi bir dijital nakil vasıtasıyla iletilen dijital projelerin kabul edilmemesi
bu kaygıyı artıracak niteliktedir…” ifadeleri ile ortaya konulmuştur.
I.4.5. İGDAŞ’ın Piyasaya Girmeye Çalışan Projet’i Engellediği İddiası
Projet tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 03.07.2009 tarih ve 5489 sayı ile
giren şikayet dilekçesinin konusunu ise İGDAŞ’ın, daha önceki firmalarla yapmış
olduğu sözleşmelerin ve online sistem üzerinden gönderilen projelerin bedellerinin
belli bir yüzdesi oranında İGDAŞ’ın pay almasını öngören ek protokolün kendilerine
de imzalatılmak istendiği, haksız bir katılım payını öngören ek protokolün
kendilerince imzalanmasının mümkün olmadığının İGDAŞ’a bildirilmesi üzerine izin 680
başvurularının geciktirildiği, İGDAŞ’ın herhangi bir yazılım firmasıyla sözleşme
yapmak zorunda olmadığına ilişkin beyanlarının kendilerinin Teknelogos’la olan
işbirliğinden dolayı sisteme kabul edilmeyeceklerinin bir işareti olarak yorumlanması
gerektiği ve halihazırda online proje gönderimi sisteminde bulunan Prizma A.Ş ile bu
konuda oluşan kazancı paylaşmak istediğinin bir göstergesi olduğu, bu eylemlerle
amaçlananın pazarda tek bir firma kalması olduğu iddiaları oluşturmaktadır.
25.09.2009 tarih, 6920 sayı ve 28.09.2009 tarih, 6932 sayı ile Kurum kayıtlarına giren
Projet tarafından gönderilen dilekçelerde de Projet tarafından İGDAŞ hakkında daha
önceden yapılan şikayetler yinelenmiş, sektörde tek firma olarak Gasline firmasının
kaldığı ve İGDAŞ tarafından kendilerinin piyasaya sokulmak istenmediği iddia 690
edilmiştir.
23.10.2009 tarihinde İGDAŞ ile yapılan görüşmede, Tekhnelogos’un Ek Protokol
gereği ödenmesi gereken bedelleri ödememek için, aylık pazar payını düşürmek
amaçlı Projet adında bir firma kurarak bu firma kanalıyla İGDAŞ’a başvurduğu,
bunun Projet’in ilk başvurusu olup, Projet’in Tekhnelogos ile aynı ortaklarca kurulan
firmalar olduğu gerekçesiyle reddedildiği, ancak anılan firmaya yazılı bir red cevabı
verilmediği, Projet’in sermaye yapısını değiştirerek yaptığı ikinci başvurunun İGDAŞ
tarafından değerlendirildiği ve Projet’e sözleşme koşullarının bildirildiği ifade
edilmiştir. İGDAŞ’ın, Kurum’a gönderdiği belgeler arasında bu ifadelerini destekleyen
belgeler yer almaktadır. Söz konusu belgelerden biri olan, Projet’in Üsküdar 14. 700
Noterliğince 25.11.2008 tarih ve 11411 Yevmiye No ile onaylanan Ana
Sözleşmesinde, belirtilen ortaklar ile Tekhnlogos’un ortaklarının ve her iki şirketi
temsile yetkili kişilerin aynı şahıslar olduğu görülmektedir.
09-57/1358-350
17
Projet’ten, İGDAŞ ile olan sözleşme görüşmelerinde yaşanan son gelişmelere dair
gönderilen ve Kurum kayıtlarına 20.11.2009 tarih ve 8352 sayı ile intikal eden yazıda
da, Başbakanlık İletişim Merkezi BİMER’e yapmış oldukları başvurunun ardından,
16.10.2009’da İGDAŞ’ın kendilerine şikayet konusu Sözleşme ve Ek Protokol’ü
gönderdiği; kendilerinin de İGDAŞ’ın web gönderim bedeli olarak tek taraflı ve sabit
bir fiyat belirlemesinin ve ABYS sistemine entegrasyon için oransal ücret talep
edilmesinin rekabete aykırı olduğuna, sistemin entegrasyona ihtiyacı olmadığına ve 710
entegrasyon yapılsa dahi buna karşılık alınan ücretin pazar payı ile orantısal ve fahiş
oranlarda alınmasının ve İGDAŞ’ın bir kamu kurumu olarak bu şekilde ücret talep
etmesinin doğru olmadığına ilişkin olarak, İGDAŞ’a itirazlarda bulundukları, bu
itirazlarla gerek rekabete uygun bir sözleşme ve gerekse de İGDAŞ’a pay
verilmeksizin daha düşük ücretlerle hizmet verilmesini sağlayan bir işbirliğine
gidilmesinin sağlanmak istendiği belirtilmiştir. İGDAŞ tarafından Projet’e sunulan
sözleşme taslağında web gönderim bedelinin en çok KDV hariç (….)TL olarak
belirlendiği görülmektedir. Bu bakımdan Projet’in iddiasının tersine web gönderim
bedeli olarak İGDAŞ tarafından sabit değil, azami fiyatın belirlendiği tespit edilmiştir.
Ayrıca Projet tarafından İGDAŞ’a gönderilen cevabi yazıda da itiraz edilen asıl 720
noktanın web gönderim bedeline bir üst limit konulması ve bunun da İGDAŞ
tarafından tek taraflı belirlenmesi olduğu görülmüştür.
Son olarak, Projet tarafından, 18.11.2009 tarihinde İGDAŞ İç Tesisat Müdürü Ahmet
KILIÇ ile yapılan görüşmede, adı geçen yetkili tarafından “İGDAŞ’ın Ek Protokol ile
ilgili olarak geri adım atmayacaklarının, İGDAŞ olarak dijital proje pazarında birden
fazla firma ile çalışmak istediklerinin ve Rekabet Kurumu’nun vereceği karara göre
adım atacaklarının” ifade edildiği ve müzakere taleplerinin reddedildiği
belirtilmektedir.
I.4.6. BAŞKENTGAZ’ın Sözleşme İmzalamak İsteyen Yazılım Firmalarına Karşı
İleri Sürdüğü Gelirlerinden Belli Bir Payın Kendisine Verilmesi Anlamına Gelen 730
Koşulun Yazılım Firmaları Arasındaki Rekabeti Bozduğu İddiası
Tekhnelogos tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 19.08.2009 tarih, 5386 sayı
ve 20.08.2009 tarih, 5860 sayı ile giren şikayet dilekçelerinde BAŞKENTGAZ’ın
doğalgaz projeleri yazılımı ve online gönderimi piyasasında faaliyet gösteren
firmalarla sözleşme imzalanması aşamasında, bu firmaların gelirlerine proje
gönderim bedelleri üzerinden alınacak belli bir pay ile ortak olma koşulunu ileri
sürdüğü iddia edilmiştir. Anılan dilekçede BAŞKENTGAZ’ın ileri sürdüğü koşula ve
özelikle bu koşulun, BAŞKENTGAZ ile sözleşme imzalayan firmalar arasında bir
farklılık yaratacak şekilde, talep edilen payın online gönderilen projelerin toplam
onaylanan proje sayısına olan oranına göre artan dilimler halinde belirlenip 740
belirlenmediğine ilişkin bir bilgiye yer verilmemiştir.
BAŞKENTGAZ ile 12.11.2009 tarihinde yapılan görüşmede, BAŞKENTGAZ’ın
halihazırda herhangi bir yazılım firması ile doğalgaz tesisatı projelerinin online
gönderimi ve onaylanmasına ilişkin bir anlaşmasının mevcut olmadığı, şirketlerinde
şu an için proje teslimlerinde sadece manuel sistem yani elden teslimin kullanılmakta
olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede BAŞKENTGAZ ile ilgili olarak yazılım firmaları
ile olan sözleşme müzakereleri çerçevesinde hukuki veya fiili olarak ayrımcı koşullar
öngören sözleşme koşulları ileri sürülüp sürülmediğine ilişkin resmi bilgi ve belgeye
ulaşılamamış olup, BAŞKENTGAZ hakkındaki yukarıda belirtilen iddiaların sözleşme
09-57/1358-350
18
özgürlüğü çerçevesinde ele alınabilecek talepler olduğu, bahse konu sözleşme 750
sürecine ilişkin herhangi bir ek bilgi ve belge de bulunmamış olduğu göz önüne
alınarak salt iddialar üzerine ihlalin varlığına ilişkin bir değerlendirme yapılmasının
mümkün olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.5. Değerlendirme
I.5.1. İGDAŞ’ın Şikayet Konusu Davranışlarının 6. Madde Kapsamında
Değerlendirilmesi
İGDAŞ ve BAŞKENTGAZ’ın doğal gaz dağıtımını gerçekleştirdikleri bölgelerden
İstanbul ve Ankara’da her birinin kendi bölgesinde EPDK’dan almış oldukları 30 yıl
süreli münhasır lisanslar yoluyla halihazırda hakim durumda oldukları kanaatine
varılmıştır. 760
Tekhnelogos ve Projet tarafından yapılan şikayetlerde İGDAŞ’ın hakim durumunu
başkaları ile yaptıkları anlaşmalar yoluyla ve ayrımcı koşullar uygulayarak kötüye
kullandığı iddiası yer almaktadır.
Anılan iddianın ilgili olduğu dönem İGDAŞ’ın Prizma A.Ş. ile Tekhnelogos’la
aralarında imzalan sözleşme ve Ek Protokol’ün aynısını imzalamasının ardından,
Prizma A.Ş.’nin de web üzerinden proje gönderim ve onay pazarında Tekhnelogos ile
birlikte yer aldığı, Mart- Eylül (16 Eylül) 2009 arasındaki yedi buçuk aylık süreyi
kapsamaktadır. İGDAŞ tarafından gönderilen belgelere göre hazırlanan aşağıdaki
tablolarda, bu süreç içinde İstanbul’da ilgili pazarda söz konusu yazılım firmalarının
ürünleri ile telif edilen ve dijital olarak onaylanan proje sayıları ve pazar payına ilişkin 770
bilgiler yer almaktadır:
Tablo 1: İGDAŞ’ın Dijital Proje Onay Sistemi 2009 Yılı (Ocak-Ekim) Yazılım Programları İle Telif
Edilen ve Dijital Olarak Onaylanan Projelerin ve Toplam Onaylanan Projelerin Sayısı
AYLAR TOPLAM ONAYLANAN
PROJE SAYISI
DİJİTAL ONAYLANAN
PROJE SAYISI
MANUEL+DİJİTAL Zeta-CAD Gas-Line
Ocak (….) (….) (….)
Şubat (….) (….) (….)
Mart (….) (….) (….)
Nisan (….) (….) (….)
Mayıs (….) (….) (….)
Haziran (….) (….) (….)
Temmuz (….) (….) (….)
Ağustos (….) (….) (….)
Eylül (….) (….) (….)
Ekim (….) (….) (….)
Tablo 2: İGDAŞ’ın Dijital Proje Onay Sistemi 2009 Yılı (Ocak-Ekim) Yazılım Programları İle Telif
Edilen ve Dijital Olarak Onaylanan Projelerin Toplam Onaylanan Projeler İçindeki Payları
AYLAR Zeta_CAD (%) Gas_Line (%)
Ocak (….) (….)
Şubat (….) (….)
09-57/1358-350
19
Mart (….) (….)
Nisan (….) (….)
Mayıs (….) (….)
Haziran (….) (….)
Temmuz (….) (….)
Ağustos (….) (….)
Eylül (….) (….)
Ekim (….) (….)
Ayrıca İGDAŞ tarafından gönderilen belgelerde, her iki yazılım firmasının da dijital
sistemde olduğu dönemde, Tekhnelogos’un toplam proje sayısına göre payını
%(….)’ten %(….)’e çıkardığı, Prizma A.Ş.’nin ise toplam projedeki payının %(….)’den
%(….)’ye çıktığı, Prizma A.Ş.’nin dijital proje gönderim oranındaki artışın
Tekhnelogos’unkinden küçük olduğu, dolayısıyla Prizma A.Ş.’ye herhangi bir geçiş 780
yaşanmadığı, bu durumun her iki firmanın da paylarını sisteme dahil olmayan
firmalardan kazandıkları şeklinde yorumlanabileceği ifade edilmektedir. Bunun
dışında, Tekhnelogos’un söz konusu dönemde web gönderim bedelinin (….) TL,
Prizma A.Ş.’nin ise (….) TL olduğu, bu bedeller üzerinden hesaplama yapıldığında
İGDAŞ’ın yaklaşık (….)TL bir avantaj sağladığı, Prizma A.Ş.’nin sisteme tutunması ile
(….) TL olan ürün fiyatını (….) TL’ye düşürdüğü, sisteme girmek isteyen Projet’in de
kendi programını ücretsiz olarak vereceğini deklare ettiği belirtilmektedir. Ancak
İGDAŞ’ın gönderdiği belgeler arasında Projet’in kendi antetli kağıdına yazılmış
28.07.2009 tarihli “Sertifikalı Firmalara Duyuru” başlıklı yazıda ücretsiz olarak web
modülünden yararlandırılacağı belirtilen müşterilerin halihazırda ZetaCAD 790
kullanıcıları olduğu anlaşılmakta ve İGDAŞ’ın Projet’in programını ücretsiz olarak
vereceği yönündeki bilgisini doğrulayacak başka belge sunmadığı görülmektedir.
Ayrıca söz konusu belgede Projet’in yeni bir ortaklık yapısı ile 10.07.2009 tarihinde
İGDAŞ’a ikinci bir başvuruda bulundukları bilgisinin yer aldığı ve böylece İGDAŞ’ın
bu konudaki iddialarının doğruluğunun Projet tarafından teyit edildiği görülmektedir.
Bu bilgiler çerçevesinde İGDAŞ’ın kendi bölgesinde gaz dağıtım alanında hakim
durumunu kötüye kullanıp kullanmadığı açısından yapılacak değerlendirmede,
şikayetçi konumundakilerden biri olan yazılım firmalarının, tesisat firmalarının elden
teslim imkanlarının ortadan kaldırılmamış olduğu göz önüne alındığında, “doğal gaz
iç tesisat projelerinin çizimi, dijital yoldan gönderimi ve onayına ilişkin yazılım 800
hizmetleri” pazarında faaliyet göstermeleri için İGDAŞ ile anlaşma yapmalarının
zorunlu olmadığı, bu bakımdan İGDAŞ’ın dijital yolla proje gönderim ve onayına
ilişkin hizmetlerde web gönderim hizmeti için herhangi bir yazılım firması ile anlaşıp
anlaşmamakta veya anlaşma imzalayacağı firmaları ve sayısını seçmekte özgür
olduğu; fakat birden fazla firma ile anlaştığı takdirde objektif ve haklı bir gerekçe
olmaksızın hukuken veya fiilen bu firmalar arasındaki rekabeti bozacak, bir veya
birkaçına avantaj sağlayacak koşullar ileri sürmemesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Bu bağlamda doğal gaz dağıtım şirketleri ile yazılım firmaları arasında imzalanan Ek
Protokol hükümlerinde, firmaların pazar paylarına göre değişen komisyon oranları
öngörülmesi yerine, pazar payına ve pazar gücünü belirleyen herhangi bir kritere 810
göre ayrım yapılmaksızın, her yazılım firmasından proje başına aynı oranda birim
komisyon alınmasının daha rekabetçi bir yapı tesis edilmesi bakımından uygun
olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
09-57/1358-350
20
Tekhnelogos ile Prizma A.Ş.’nin pazarda birlikte olduğu dönemde İGDAŞ tarafından
alınması öngörülen proje web gönderim bedeline uygulanan oranlara bakıldığında,
her iki firmaya da aynı şekilde uygulanan Ek Protokol’ün ilgili hükmü uyarınca,
Tekhnelogos’un pazar payının %(….)’un oldukça üstünde olması ve Prizma’nın
%(….)’a dahi ulaşamaması dikkate alındığında Tekhnelogos aleyhine bir durum
oluşturduğu görülmekle birlikte bu durumun, İGDAŞ’ın pazara girmesine imkan
verdiği firmalar arasında ayrımcılık oluşturmamak, herkese eşit şekilde büyüme fırsatı 820
tanımak gibi rekabetçi amaçlarla öngörüldüğü, İGDAŞ ile Tekhnelogos arasındaki
sözleşmede de İGDAŞ’ın başka firmalarla da benzer sözleşmeler akdedebileceğinin
hükme bağlanmasının da dikkate alınması gereken bir husus olduğu, ayrıca
piyasada tek bir firma bulunduğu varsayımına dayanarak hazırlanan Ek Protokol’ün
piyasada iki yıl sonra meydana gelebilecek gelişmeleri öngörmesinin
beklenemeyeceği, piyasaya sonradan girecek teşebbüsler olduğunda ayrımcılık
oluşturma ihtimalinin üzerinde durulmasının Ek Protokol’ün imzalandığı günün
koşullarında olası olmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca İGDAŞ ile Prizma A.Ş.’nin birlikte rekabeti bozduğu iddiaları da, söz konusu
anlaşmanın piyasadaki etkilerinin son derece zayıf kaldığı, her iki yazılım firmasının 830
da piyasada olduğu dönemde Prizma A.Ş.’nin %(….)’ye ancak ulaşabildiği,
Tekhnelogos’un pazar payında kayda değer bir düşüş olmadığı, aksine pazarda o
dönemde nispi bir büyüme yaşanması sonucunda her iki firmanın da pazar paylarını
artırdığı, sonuç olarak Prizma A.Ş.’nin Tekhnelogos üzerinde ciddi bir rekabetçi baskı
oluşturmadığı anlaşılmıştır.
Projet’in kendisine Ek Protokol’ün imzalatılmak istendiğine ilişkin iddia konusunda
ise, İGDAŞ’ın bu davranışının altında, herkese eşit koşullar ve fırsatlar tanınması
kaygısının yattığı, yazılım firmaları arasındaki rekabeti bozmayı amaçlamadığı, kaldı
ki Ek Protokol’ün ilgili hükümlerine göre Projet’in Ek Protokol’ü imzalaması halinde,
piyasaya Prizma’dan daha sonra girecek bir firma olmasının kendisine dezavantaj 840
değil, avantaj sağlayacağı görülmüştür.
Projet’in piyasaya girmesinin İGDAŞ tarafından zorlaştırıldığı iddiasıyla ilgili olarak,
İGDAŞ’ın söz konusu iddiaya temel teşkil eden davranışının, İGDAŞ tarafından
Tekhnelogos ile Projet’in başlangıçta aynı firmalar olduğu ve aralarında muvazaalı
ilişkiler bulunduğu yönündeki gerekçelerini destekleyici belgeler sunulduğu ve
Tekhnelogos ile aralarındaki yargıya da intikal etmiş hukuki ihtilafların mevcudiyeti
dikkate alındığında, İGDAŞ’ın Projet’in piyasaya girmesini zorlaştırdığı şeklinde
yorumlanamayacağı ve bunun ötesinde de İGDAŞ’ın anlaşma imzalayacağı firmaları
objektif bir şekilde seçme özgürlüğü kapsamında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında İGDAŞ’ın Ek Protokol’e ve yazılım firmaları ile 850
anlaşma yapmayı reddettiğine ilişkin şikayet konusu davranışlarının 4054 sayılı
Kanun kapsamında ihlal teşkil etmediği kanaatine varılmıştır.
I.5.2. İGDAŞ İle Prizma A.Ş. Arasında İmzalanan Anlaşma’nın 4. Madde
Kapsamında Değerlendirilmesi
Dosya kapsamında yer alan iddialardan biri de, İGDAŞ’ın Prizma A.Ş. ile imzaladığı
sözleşmenin ve Ek Protokol’ün fiilen yarattığı bir durum olarak Prizma A.Ş.’den
%(….) pazar payına henüz ulaşmadıkları dönemde web gönderim bedeli alınmaması
09-57/1358-350
21
durumunun 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (e) bendinde yer alan “münhasır
bayilik hariç olmak üzere, eşit hak, yükümlülük ve edimler için eşit durumdaki kişilere
farklı şartların uygulanması” anlamına geldiği ve ihlal oluşturduğudur. Yukarıda da 860
ifade edildiği gibi Ek Protokol, Tehnelogos’un da imzalamış olduğu ve aynı zamanda
kendisi tarafından imzalanan bir metin olup, İGDAŞ tarafından aslında rekabeti tesis
etmek, piyasaya yeni giren her firmaya aynı kolaylığı sağlamak amacıyla Prizma
A.Ş.’ye de sunulmuş ve imzalatılmıştır.
Teknelogos tarafından, ayrıca, İGDAŞ ile Prizma A.Ş. arasındaki anlaşma ve uyumlu
eylem uyarınca İGDAŞ’ ın Tekhnelogos’un müşterilerini Prizma A.Ş.’ye yönlendirdiği
ve bunun da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (d) bendinde yer alan ihlali
oluşturduğu iddia edilmiştir. Söz konusu hükümle, rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin
zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya
da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut piyasaya gireceklerin 870
engellenmesi amacını taşıyan yahut bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte
olan anlaşmalar yasaklanmaktadır. İGDAŞ açısından halihazırda dijital sistemi
kullanan sertifikalı firmalara ek bir alternatif olarak Prizma A.Ş.’nin sisteme dahil
edilmesinin ve buna ilişkin duyuruların web sitesinde ilan edilmesi veya e-mail gibi
yollarla sertifikalı firmalara ulaştırılmasında, rakiplerin faaliyetini zorlaştırılması veya
piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin piyasa dışına çıkartılması gibi herhangi bir
amacının veya etkisinin olması söz konusu değildir. Sonuç olarak İGDAŞ tarafından
gerçekleştirilen davranışların yazılım firmaları arasındaki rekabeti engellemek,
bozmak ya da kısıtlamak amacı taşıdığına ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmadığı
gibi, söz konusu anlaşmanın da piyasada bu tür bir etki yaratmadığı ve 4. madde 880
kapsamında ihlal oluşturmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.5.3. Prizma A.Ş.’nin Şikayet Konusu Kampanyasının 4054 Sayılı Kanun
Açısından Değerlendirilmesi
Prizma A.Ş.’nin sertifikalı firmalara gönderdiği yazıya göre söz konusu kampanyanın
şartları aşağıdaki gibidir:
- Satış fiyatı (….) TL( KDV dahil) değerinde olan GaslineCAD programı dijital onay
sistemi içinde olan firmalara bedelsiz verilecektir.
- Ancak firmalar programa, diledikleri zaman kullanabilecekleri proje gönderim bedeli
olarak (….) TL’yi hesaba yatırdıkları takdirde sahip olabileceklerdir. Bir proje
gönderimi bedeli KDV dahil (….) olup, (….) TL ile 34 proje gönderimi 890
yapılabilmektedir.
- Daha önce dijital sistem içinde yer almayan firmalara GaslineCAD programı KDV
dahil (….) TL’ye satılacaktır.
- Bu kampanya 1 Eylül 2009 tarihinde sona erecektir.
Şartları yukarıdaki gibi olan kampanyada ikili bir ayrım yapılmış ve müşteriler dijital
onay sistemi içinde olanlar veya olmayanlar şeklinde ayrılmıştır. Dijital sisteme dahil
olan firmalarla olmayanlar arasında yapılan bu ayrımın nedeni sertifikalı firmalardan
daha önceden dijital sisteme geçmek için bir maliyete katlanan ve ellerinde
halihazırda bir dijital proje yazılımı olan bu firmalar için yeni dijital sistemi cazip hale
09-57/1358-350
22
getirmek olduğu, bu davranışın piyasaya yeni giren bir firma için ekonomik olarak 900
rasyonel bir davranış olduğu, dijital sistemde yer almayan firmalara dahi kampanya
süresince uygulanan yarıdan fazla indirimin pazara giriş için söz konusu firma
tarafından verilen bir ödün olarak görülebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan
anılan kampanyanın mevcut durum itibarıyla pazarda ne gibi bir etki yarattığı İGDAŞ
tarafından gönderilen belgelerde yer alan bilgilerden büyük ölçüde tespit
edilebilmektedir. Bu bilgilere göre, İGDAŞ tarafından, kampanyanın geçerli olduğu
Ağustos ayı itibarıyla Tekhnelogos’un pazar payında ciddi bir azalma olmadığı,
Tekhnelogos’un İstanbul pazarından tamamen çıktığı 16 Eylül 2009 tarihine kadar da
kampanyanın kayda değer bir etkisinin görülmediği belirtilmektedir. Prizma A.Ş.
yetkilisi Güllü GÜRSOY tarafından söz konusu kampanyadan yararlanan firma sayısı 910
(….)-(….) olarak bildirilmiş, bunlardan 400 kadarının daha önceden sistemde yer alan
firmalar olarak, Tekhnelogos’tan Prizma’ya geçmiş müşteri grubu olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda GaslineCAD programı ile telif edilen ve dijital sisteme gönderilen
projelerin kampanyanın son bulduğu Eylül ayı itibarıyla Gasline-CAD yazılımına
sahip olan firma sayısında meydana gelen artış oranında artmamış olduğu
görülmekle, bu durumun Prizma’nın kampanya döneminde kazandığı Tekhnelogos
müşterilerinin aylık olarak telif ettikleri proje sayılarının görece az olmasından
kaynaklanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
İlgili piyasanın yapısı ve teşebbüsün pazar payı dikkate alındığında, Prizma A.Ş.’nin
hakim durumda olmadığı anlaşılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında Prizma A.Ş’nin 920
kampanya öncesi pazar payının %(….) olduğu, hakim durumda olmasının söz
konusu olmadığı, kampanyanın yürürlükte olduğu dönemde çok cüzi olarak
gerçekleşen pazar payı artışının sektördeki büyümeden kaynaklandığı, Eylül ayı
ortasından itibaren başlayan artışla Ekim 2009’da %(….)’in üstünde gerçekleşen
pazar payının ise Tekhnelogos’un sistem dışı kalması neticesinde gerçekleştiği
görülmüş, söz konusu kampanyanın Tekhnelogos’un iddia ettiği tarzda bir ihlal teşkil
etmediği sonucuna varılmıştır.
I.5.4. Genel Değerlendirme
Kendi bölgeleri için münhasır gaz dağıtım lisanslarına sahip bulunan gaz dağıtım
şirketlerinin rekabet hukuku ve yürürlükte olan EPDK mevzuatı bakımından, gerek 930
doğalgaz iç tesisatı projelerinin onayı için dijital gönderim yönteminin tercihi gerekse
bu yöntemin tercih edilip uygulanması noktasında herhangi bir yazılım firmasıyla
anlaşma yapmak gibi bir zorunlulukları bulunmamaktadır. Nitekim mevcut durumda
gaz dağıtım şirketlerinin bazıları sadece manuel başvuru sistemini çalıştırmaktadır.
Buna ilaveten gaz dağıtım şirketlerinin sertifikalı firmalara karşı manuel sistemden
dijital sisteme geçmeleri veya belli bir dijital yazılım firmasının ürününü satın almaları
yönünde bir yükümlülük getirmelerine, bu yönde dayatmada bulunmalarına ve buna
ilişkin bir yaptırım uygulamalarına imkan bulunmamaktadır. EPDK mevzuatı
açısından bakıldığında bu tür bir yükümlülüğün ancak sektörün öncül düzenleyici
kurumu olan EPDK tarafından yapılabileceği görülmektedir. 940
Yukarıda da ifade edildiği üzere, İGDAŞ’ın veya BAŞKENTGAZ’ın, dijital sistemi
tercih etme veya etmeme ihtiyarına, bu minvalde dijital proje gönderim hizmeti için
hiçbir firma ile de anlaşma yapmama özgürlüğüne sahip olan teşebbüsler olduğu göz
önüne alındığında, hangi firmayla anlaşma yapıp yapmayacaklarının ticari özgürlük
alanı içinde kendi tercihlerine bırakılmış bir husus olduğu kanaatine varılmıştır. Bu
09-57/1358-350
23
bağlamda İGDAŞ’ın veya BAŞKENTGAZ’ın bazı firmalarla anlaşma imzalamamasına
yönelik şikayetlerin yersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte bulundukları bölgede münhasıran gaz dağıtım lisansına sahip olarak
tekel pozisyonunda bulunan gaz dağıtım şirketlerinin, birden fazla firma ile dijital
proje gönderim anlaşması yapmaları halinde, objektif ve haklı bir gerekçe olmaksızın 950
hukuken veya fiilen bu firmalar arasındaki rekabeti bozacak koşullar ileri sürmemesi
gerekmektedir.
Şikayet sahibi taraf olan Tekhnologos’un bizzat kendisinin teklifi üzerine yapılan ve
şikayet konusunun özünü teşkil eden ek protokolün, iddia edildiğinin aksine İGDAŞ
tarafından rekabeti kısıtlayıcı bir amaçla imzalanmadığı anlaşılmıştır. Nitekim dosya
konusu iddiaların rekabet hukuku bakımından anlamlı bir zeminde ele alınabilmesi ve
dosya özelinde ihlalin varlığına yönelik bir değerlendirme yapılabilmesi için ilgili
pazarda faaliyet gösteren birden fazla firmanın mevcudiyetine ihtiyaç vardır. Şikayet
konusu ek protokolün imzalandığı tarihte ise, Tekhnologos firması dışında İstanbul’da
doğalgaz iç tesisat projelerinin dijital gönderim hizmetini sunabilen başka bir firma 960
bulunmamaktadır. Bu çerçevede, İGDAŞ ve Tekhnologos arasında yapılan ek
protokolde yer alan ve firmanın pazar payı arttıkça artan şekilde komisyon oranlarının
alındığı sistemin, o günkü şartlar altında (dijital gönderim hizmeti sunan tek bir firma)
rekabet ihlali doğurabilecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte,
anılan protokolün İGDAŞ tarafından yeni giren teşebbüs olan Prizma’ya da -iki
teşebbüs arasında ayrımcı uygulamaya gitmemek, bir nevi haksız rekabeti önlemek
maksadıyla- uygulandığı tespit edilmiştir. Ne var ki, sonradan giren teşebbüsün
piyasa payının düşük kalmasından dolayı dijital proje gönderim pazarında pazar payı
yüksek olan yerleşik firma aleyhine bir durumun söz konusu olması muhtemel
görünmektedir. Bu nedenle birden fazla teşebbüsün sisteme giriş yaptığı durumlarda 970
firmaların pazar paylarına göre değişen komisyon oranları öngörülmesi yerine, pazar
payına ve pazar gücünü belirleyen herhangi bir kritere göre ayrım yapılmaksızın, her
yazılım firmasından proje başına aynı oranda birim komisyon alınmasının veya
teşebbüsler arasında yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ayrımcı
olmayacak şekilde uygulanacak başkaca koşulların öngörülmesinin uygun olacağı
sonucuna ulaşılmıştır.
BAŞKENTGAZ ile ilgili olarak yer verilen şikayetlerde ise, daha önce de ifade edildiği
üzere, anılan dağıtım şirketinin kiminle dijital yazılım anlaşması yapıp yapmayacağı
veya kaç tane firma ile anlaşacağı kendi inisiyatifinde olan hususlardandır. Öte
yandan, yukarıda yer verildiği gibi söz konusu gaz dağıtım şirketinin birden fazla 980
firma ile anlaşma yaptığı durumlarda firmalar arasında ayrımcı uygulamalar anlamına
gelebilecek davranışlardan kaçınması gerekmektedir. Bu kapsamda
BAŞKENTGAZ’ın farklı firmalardan farklı oranlarda komisyon istediğine yönelik
iddiaların ise, BAŞKENTGAZ’ın temsilcisi tarafından da ifade edildiği gibi, halihazırda
yapılan veya imzalanan bir anlaşma bulunmadığı göz önüne alındığında, gaz dağıtım
şirketinin hizmet alacağı şirketlerle önceden yapacağı sözleşme müzakereleri
kapsamında gelişen ve herhangi bir alışverişteki tarafların kendileri için en elverişli
fiyatı karşısındakine kabul ettirmek amacıyla yaptıkları görüşmelerden ibaret bir
davranış olarak görülebileceği ve Kanun’u ihlal eden bir yönü bulunmadığı kanaatine
varılmıştır. 990
09-57/1358-350
24
Dijital proje gönderim pazarında faaliyet gösteren ve Tekhnologos’a göre piyasa
payının oldukça düşük olduğu tespit edilen Prizma A.Ş.’nin İGDAŞ ile anlaşarak rakip
firmayı piyasa dışında tuttuğu veya çeşitli kampanyalarla yazılımını çok düşük fiyata
vererek piyasayı bozduğuna yönelik iddialar ise, yukarıda değerlendirilmiş ve
özellikle Prizma’nın piyasada hakim durumda olmadığı da dikkate alınarak iddia
edilen konuların rekabet ihlali içermediği kanaatine varılmıştır.
Sonuç olarak, anılan iddialar çerçevesinde İGDAŞ, BAŞKENTGAZ ve Prizma A.Ş.’ye
bu aşamada bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak anılan gaz dağıtım
şirketlerinin birden fazla firma ile yapacakları dijital gönderim hizmetlerine ilişkin
sözleşmelerde yer verecekleri gönderim bedeli ve/veya komisyon oranları gibi 1000
hususlara ilişkin koşulların yazılım firmaları için hukuki veya fiili olarak rekabet şartları
açısından farklılık yaratmayacak şekilde öngörülmesi ve ayrımcı olmayacak bir
biçimde uygulanması gerektiğine dair anılan gaz dağıtım şirketlerine görüş
gönderilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Dosya konusu iddialara ilişkin olarak İstanbul Gaz Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.,
PRİZMA Mekanik Montaj Mühendislik İnşaat San. Tic. A.Ş. ve Başkent
Doğalgaz A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca 1010
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Bununla birlikte İstanbul Gaz Dağıtım San. ve Tic. A.Ş. ve Başkent Doğalgaz
A.Ş.’ye birden fazla firma ile sözleşme imzalamaları halinde, sözleşme
koşullarının firmalar arasındaki rekabeti hukuki ve fiili olarak kısıtlayacak
etkiler doğurmayacak ve firmalar arasında ayrımcılık yaratmayacak şekilde
düzenlenmesi gerektiğine yönelik olarak görüş bildirilmesi hususunda
Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy