Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-167 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-57/1359-351
Karar Tarihi : 25.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Erdem AKTEKİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Kastamonu Entegre Agaç San. ve Tic. A.Ş.
D. TARAFLAR : Kastamonu Entegre Agaç San. ve Tic. A.Ş. 20
Mahir İz Cad. No:23 Altunizade Üsküdar/İstanbul
Samedoğlu Orman Ürünlerini Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş.
Adana Caddesi, Beydeğirmeni Civarı No:10 P.K. 73
Tarsus/Mersin
E. DOSYA KONUSU: Samedoğlu Orman Ürünlerini Değerlendirme San. ve Tic.
A.Ş.’ye ait Mersin’de kurulu yonga levha tesisinin ve tesisin üzerine kurulu
olduğu arsanın, Kastamonu Entegre Agaç San. ve Tic. A.Ş.’ye satışı işlemine
izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.8.2009 tarih ve 5830 sayı ile giren ve
en son 4.11.2009 tarih ve 7878 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 17.11.2009
tarih ve 2009-3-167/Öİ-09-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 23.11.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/372 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-57 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Samedoğlu Orman Ürünlerini
Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş.ye ait Mersin’de kurulu yonga levha tesisinin ve
tesisin üzerine kurulu olduğu arsanın Kastamonu Entegre Agaç San. ve Tic. A.Ş.’ye
satışı işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma
işlemi ile belirlenen ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde
yeni bir hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilerek, rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle işleme izin verilebileceği
09-57/1359-351
2
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 50
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kastamonu Entegre)
İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Kastamonu Entegre
1969 yılında kurulmuş ve 1971 yılında ilk yonga levha üretim tesisi ile Kastamonu’da 60
faaliyete başlamıştır. Şirket çeşitli markalar altında laminant parke, yonga levha,
melamin kaplı yonga levha, MDF (orta yoğunlukta lif levha), melamin kaplı MDF,
kontrplak, hazır kapı paneli ve dekoratif panel üretimi gerçekleştirmektedir. Şirketin
yurt içinde Gebze ve Kastamonu’da iki, Balıkesir’de ise bir olmak üzere toplam üç
üretim tesisi bulunmaktadır. Yurtiçi tesislerine ilave olarak Kastamonu Entegre’nin
Bosna Hersek, Bulgaristan ve Romanya’da da birer üretim tesisi bulunmaktadır.
Kastamonu Entegre’nin yıllık yonga levha üretim kapasitesi 1.185.000 m3, yıllık MDF
üretim kapasitesi ise 700.500 m3dür.
Ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilen şirketin yönetim kurulu üyeleri; Ahmet Yahya 70
Kiğılı (Başkan), Yıldırım Aktürk, Mehmet Avni Kiğılı ve Mehmet Orhan İdil’den
oluşmaktadır.
Tablo 1 – Kastamonu Entegre’nin Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Mehmet Avni KİĞILI
Ayşe Vildan KİĞILI
Gülsüm Tuba ÇİZMECİ
Nida AYDIN
Ahmet Yahya KİĞILI
Hayat Holding A.Ş.
Ebubekir Abidin TOPBAŞ
Ferzan KUTLUÖZEN
Mehmet SAKA
Gülderen CERİTOĞLU
Sema YENAL
Ayşe Şemsa YEŞİL
Neşe BOYNER
Fatma SAKA
Cahit SÜRMELİ
Yıldırım AKTÜRK
Haluk YILDIZ
Mehmet Orhan İDİL
Toplam 100,00
Kastamonu Entegre’nin 2008 yılı cirosu ……………………………. …….. TL
…………………………………………………………………………………………...olarak
gerçekleşmiştir. Kastamonu Entegre son üç yıl içerisinde Kurul tarafından
değerlendirilen iki devralma işlemi gerçekleştirmiştir. Kastamonu Entegre’nin Tever
Agaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.yi devralması işlemine 5.4.2007 tarih 07-30/294-111 80
sayılı Karar ile, Yontaş Yonga Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye ait üretim tesisinin ve
09-57/1359-351
3
tesisin üzerinde bulunduğu arsayı devralması işlemine ise 20.5.2008 tarih 08-
34/449-157 sayılı Karar ile izin verilmiştir.
H.1.2. Samedoğlu Orman Ürünlerini Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş.
(Samedoğlu )
1978 yılında kurulan Samedoğlu Mersin ili Tarsus ilçesinde bulunan devre konu
yonga levha üretim tesisi ile sektörde faaliyet göstermektedir. Samedoğlu’nun yıllık
yonga levha üretim kapasitesi ……… m3dür. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden,
90
Samedoğlu’nun satışlarını ağırlıklı olarak yurtiçi pazarda gerçekleştirdiği; buna ek
olarak Ortadoğu, Afrika Ülkeleri ve Türkî cumhuriyetlerine de ihracat yaptığı
anlaşılmıştır. Tablo 2’de Samedoğlu’nun ortaklık yapısına yer verilmiştir.
Tablo 2 – Samedoğlu Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Ömerul Faruk BİLGEN
Mühammet Sadık BİLGEN
Mediha ÖZYİĞİTOĞLU
Hakkı ÖRSEL
Onur BİLGEN
Toplam 100,00
Şirketin yönetim kurulu üyeleri Onur Bilgen (Başkan), Ömerul Faruk Bilgen ve
Mühammet Sadık Bilgen’den oluşmaktadır. Samedoğlu 2008 yılında satışlarından
…………………………………….. …………………………………. ……………….)
TL ciro elde etmiştir.
100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir.
110
İşleme konu her iki teşebbüsün faaliyetlerinin kesiştiği nokta yonga levha üretimidir.
Kurul’un yukarıda belirtilen ve Kastamonu Entegre’nin taraf olduğu 5.4.2007 tarih,
07-30/294-111 sayılı ve 20.5.2008 tarih, 08-34/449-157 birleşme/devralma
kararlarına da uygun olarak dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “Yonga Levha
Pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Coğrafi pazar değerlendirilmesi yapılırken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin nitelikleri
ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komsu bölgeler 120
arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından
hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır.
09-57/1359-351
4
Yonga levha üreticileri bayiler ve toptancılar aracılığıyla ürünlerinin satışını tüm
Türkiye’de gerçekleştirebilmektedirler. Bu noktadan hareketle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
130
H.3.1. Bildirime Konu İşlem
Bildirim konusu işlem, Samedoğlu’nun sahibi olduğu Mersin ilinde bulunan yıllık
……….. m3 yonga levha üretim kapasitesine sahip üretim tesisinin ve tesisin
üzerinde bulunduğu arsanın Kastamonu Entegre’ye satışıdır.
Samedoğlu, mevcut mali yapısı ve işletme sermayesinin yeterli olmaması nedeniyle
iflas ile yüzyüze kalmış, Türk Ticaret Kanunu’nun 324. ve İcra İflas Kanunu’nun 179.
maddeleri kapsamında iflasının 1 yıl ertelenmesini talep etmiştir. İlgili mahkeme de
şirketin iflasının ertelenmesine ve şirkete kayyum atanmasına karar vermiştir. 140
İşleme ilişkin Kastamonu Entegre ve Samedoğlu arasında ‘Fabrika Satışı
Konusunda Ön Protokol’ imzalanmıştır. Önprotokole göre Samedoğlu’nun tesisleri
Borçlar ve Ticaret Kanunları çerçevesinde satışa hazır hale getirmesi ve Rekabet
Kurulu’nun izni sonrası taraflar arasında fabrika satış sözleşmesi imzalanacaktır.
Önprotokole göre taraflar fabrika satış sözleşmesi imzalanana kadar satıştan
vazgeçme haklarını saklı tutmaktadırlar.
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
150
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde birleşme veya devralma sayılan haller
belirtilmiş ve (b) bendinde malvarlığının devri de bu hallerden sayılmıştır.
Malvarlığının devri hususunda önemli olan devre konu malvarlığının ilgili pazarda
faaliyet gösterebilmek açısından ciro atfedilebilecek bir unsur olmasıdır.
Başvuru konusu işlem Samedoğlu’nun ortaklık yapısında bir değişiklik meydana
getirmeyecek olsa da, üretim yaptığı tesisin mülkiyeti Kastamonu Entegre’ye
geçecektir.
Benzer bir işleme ilişkin olarak, Kastamonu Entegre tarafından Yontaş Yonga Levha 160
Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye ait üretim tesisinin devralınması bir devralma işlemi olarak
kabul edilmiştir. Bu çerçevede, Samedoğlu’nun hali hazırda yonga levha üretimi
gerçekleştirdiği fabrikanın ve üzerinde kurulduğu arsanın Kastamonu Entegre’ye
devri işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralmadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırını veya 25 milyon TL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmalar için Rekabet Kurulu’ndan izin alınması
zorunludur. Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, devre konu teşebbüslerden
yalnızca Kastamonu Entegre’nin 2008 yılına ait net satış geliri
………………………………. ……………………………………………… .) TL 170
ile 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer verilen ciro eşiğini aştığından, bildirim konusu
devralma işlemi izne tabidir.
09-57/1359-351
5
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)”
yasaklanmaktadır. Bu nedenle işlemin yonga levha pazarında hakim durum
yaratılmasına veya hakim durumun güçlenmesine yol açıp açmadığının incelenmesi
gerekmektedir. 180
Tablo 3’de ‘yonga levha pazarı’na ilişkin pazar payı verileri sunulmaktadır.
Tablo 3 – Yonga Levha Pazarı Pazar Payları
Teşebbüs 2007 2008
Kastamonu Entegre
Samedoğlu
Starwood
Orma
Yonsan
Teverpan
Yontaş
Diğer
TOPLAM 100,00 100,00
Kaynak: Bildirim formu
Genel olarak pazarın oligopolistik bir karakter gösterdiği söylenebilir. Pazardaki en
büyük iki firmanın pazar payı toplamı %65 seviyelerinde bulunmakta, pazarın kalan
kısmı ise sayıları on beşi bulan teşebbüsler tarafından paylaşılmaktadır.
190
Pazar payları değerlendirildiğinde, Kastamonu Entegre’nin işlem öncesi %.... olan
pazar payınının işlem sonucunda %....’ye yükseleceği görülmektedir. İşlem
sonrasında Kastamonu Entegre’nin pazardaki sıralaması değişmeyecek, pazarın en
büyük ikinci teşebbüsü konumunu sürdürecektir.
AB’nin yatay birleşmelerin değerlendirilmesine ilişkin Rehberi’nde (Rehber), birleşme
sonrası Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) oranının;
- 1000’in altında olduğu,
- HHI’ın 1000 ve 2000 arasında olduğu ancak HHI’daki değişimin 250’den az
olduğu, 200
- HHI’ın 2000’in üzerinde olmakla birlikte HHI’daki değişimin 150’den az olduğu
durumlarda, devralınan firmanın küçük ve yeni ama pazarda yenilikçi olan ve önemli
bir rekabetçi baskı oluşturan bir teşebbüs olması gibi istisnalar haricinde yatay olarak
rekabetçi endişe duyulmadığı belirtilmiştir. Bu oranları aşan HHI ve HHI değişim
oranları ise, pazarın rekabetçi yapısı konusunda endişe verici bir gösterge olarak
ortaya çıkmaktadır. Yine de, bu oranlar tek başına değil, pazarın diğer tüm özellikleri
bir arada değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.
Yonga Levha Pazarı’nın işlem öncesi HHI değeri 2.214,18, işlem sonrası HHI değeri
ise 2.306,90’dir. HHI değerindeki değişim ise 92,71 olarak gerçekleşmektedir. 210
Rehber’de yer verilen sınırlar ele alındığında, elde edilen değerler rekabetçi endişe
yaratmayacağı öngörülen sınırlar içinde kalmaktadır.
Tablo 3’de yer verilen pazar payı verilerinden görüleceği üzere işlem sonrasında
pazarın yapısında önemli bir değişiklik olmamaktadır. İşlem sonrasında, Kastamonu
09-57/1359-351
6
Entegre ve Starwood pazardaki lider konumlarını devam ettirmekte, Kastamonu
Entegre’nin pazar payında %.....’luk bir artış gerçekleşmektedir. Ayrıca pazarda bu
iki teşebbüse ek olarak faaliyet gösteren küçük boyutlu da olsa birçok firma
bulunmaktadır. Malın homojen ve ürün farklılaştırmasına sınırlı yer bırakan yapısı ele
alındığında, küçük ölçekli de olsa bu firmaların pazardaki lider firmalara rekabetçi 220
baskı yarattığı söylenebilecektir. Ayrıca dosya mevcudu bilgi ve belgelerden MDF
pazarında faaliyet gösteren Yıldız Sunta MDF’ye ait yıllık üretim kapasitesi ……….
m3 olan yeni bir üretim tesisinin ve Masstaş’a ait yıllık ……….. m3 üretim kapasiteli
bir başka tesisinin 2010 yılında faaliyete başlayacağı anlaşılmıştır. Bu iki yeni tesisin
toplam kapasitesinin mevcut kurulu kapasitenin %20’si olduğu dikkate alındığında
yonga levha pazarındaki bu genişlemeyle pazardaki tüm firmalar ve Kastamonu
Entegre üzerindeki rekabetçi baskının artacağı kanaati oluşmuştur.
I. SONUÇ
230
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy