Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-117 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-57/1362-354
Karar Tarihi : 25.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Didem ULUÇ, Fethullah GÜLER
C. BAŞVURUDA BULUNAN : (……………………………….)
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Zonguldak Belediyesi 20
Belediye Bulvarı, Acılık Caddesi Zonguldak
Çaycuma Belediyesi
Çay Mahallesi, Atatürk Bulvarı Çaycuma/Zonguldak
Gökçebey Belediyesi
Çarşıiçi Mahallesi Kahyaoğlu Cad. Gökçebey/Zonguldak
Devrek Belediyesi
Devrek/Zonguldak 30
Alaplı Belediyesi
Alaplı/Zonguldak
Karadeniz Ereğli Belediyesi
Karadeniz Ereğli/Zonguldak
Mengen Belediyesi
Türkbeyli Mahallesi Atatürk Cad. No:14 Kat:3 14840
Mengen/Bolu 40
Gökçesu Belediyesi
Gökçesu/Bolu
E. DOSYA KONUSU: Zonguldak il ve ilçe belediyeleri ile Bolu ili Gökçesu ve
Mengen belediyelerinin, yetkili oldukları coğrafi sınırlar haricinde üretilen
ekmeklerin, yetkili oldukları bölge içerisinde satışını engelleyerek ticareti ve
rekabeti kısıtladıkları iddiası.
09-57/1362-354
2
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Zonguldak ili Devrek ilçesinde (……………………………….) 50
işletmecisi (…………….) tarafından yapılan şikayet başvurusunda özetle, Zonguldak
ili içerisindeki diğer ilçelere, merkeze ve Bolu ili Mengen ve Gökçesu ilçelerine ekmek
satışı yapmasının, ilgili belediyeler tarafından engellendiği, dolayısıyla rekabetin
anılan bölgelerde kısıtlandığı iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.6.2009 tarih, 4302 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 2.9.2009 tarih ve 2009-3-117/İİ-09-TE sayılı İlk İnceleme
Raporu Rekabet Kurulu’nun 9.9.2009 tarih ve 09-41/989-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. 60
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.11.2009 tarih ve 2009-3-117/ÖA-09-TE
sayılı Önaraştırma Raporu 23.11.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/369 sayılı
Başkanlık önergesi ile 09-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı, dolayısıyla aynı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmaması ve şikayetin reddedilmesi gerektiği sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. 70
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. Şikayete Konu Eylem
Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda özetle;
Şikayetçinin Zonguldak ili Devrek ilçesinde, “yöresel köy ekmeği” adıyla ürettiği ve
ağırlığı ……., fiyatı …. TL olan ekmekleri Zonguldak il merkezinde satmak
istediği,
Yöresel köy ekmeğinin hem gramaj hem de fiyat açısından tüketiciler için daha 80
uygun olması nedeniyle Zonguldak il merkezinde faaliyet gösteren fırınların
satışlarının düştüğü,
Bu durum karşısında fırıncı esnafının Zonguldak Esnaf ve Sanatkarlar Odası
aracılığı ile il merkezi dışında üretilen ekmeğin il merkezinde satılmasının
yasaklanmasına yönelik karar çıkartması için Zonguldak Valiliğine başvurduğu,
Bu başvuru neticesinde Zonguldak Valiliğinin Esnaf ve Sanatkarlar Odasının
talebi yönünde karar alarak il merkezi dışından getirilen ekmeğin il merkezinde
satışını yasakladığı,
Bu uygulamanın sadece Zonguldak il merkezinde değil, Zonguldak ili ilçe
Belediyeleri, Bolu ili Mengen ve Gökçesu Belediyeleri tarafından da yetkili 90
oldukları bölgelerde sürdürüldüğü
ifade edilmiştir.
I.1.2. Yapılan Tespitler
Anılan iddiaların araştırılması çerçevesinde raportörlerce yapılan telefon
görüşmesinde şikayetçi, Valiliğin bölge dışından gelen ekmeklerin satışının
yasaklanmasına yönelik kararını görmediğini belirtmiş ayrıca şikayet başvurusundaki
beyanlarından farklı olarak nihai satış noktalarına ekmek sağlamasının değil, pazar
09-57/1362-354
3
yerlerinde ekmek satmasının belediyeler tarafından engellendiğini ifade etmiştir. Öte 100
yandan bu yönde bir kararının olup olmadığının tespiti amacıyla Zonguldak Valiliği İl
İdare Kurulu Müdürü ile görüşülmüş, kendisi Valiliğin karar organı olan İl İdare
Kurulunun iddia edilen yönde bir kararının olmadığını beyan etmiştir.
Bu beyanlar üzerine şikayete konu uygulamaların odağı olan Zonguldak Belediye
Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü ile görüşülmüştür. Zonguldak Belediyesi Zabıta
Müdürü, Valiliğin iddia edilenin aksi yönde, il merkezi dışında üretilen ekmeklerin il
merkezinde satılmasının zorlaştırılması yönünde herhangi bir uygulama varsa
sonlandırılması için kendilerini aradığını ifade etmiş, ayrıca nerede üretilmiş olursa
olsun pazar yerinde sebzelerin, meyvelerin arasında veya sokaklarda açıkta, uygun 110
olmayan koşullarda ekmek satılmasına izin vermeme yönünde yetkilerinin olduğunu
beyan etmiştir. Konuyla ilgili daha detaylı bilgi almak için görüşülen tüm belediye
yetkilileri, bu yönde bir uygulamalarının olmadığını, fakat şikayetçinin de dahil olduğu
bazı fırınların pazar yerinde veya açıkta ekmek satmaya çalışması nedeniyle, satılan
ekmeklerin toplanması ile sonuçlanan bazı sorunlar yaşandığını, Valiliğin de iddia
edilenin aksine belediyelere ilçeler arası ekmek ticaretinin engellenmesi yönündeki
karar ve uygulamalardan kaçınılması yönünde uyarı yazısı gönderdiğini ifade
etmiştir. Bu çerçevede Zonguldak ili Çaycuma Belediye Başkanlığından anılan
belgenin bir örneği istenmiş, Çaycuma Belediye Başkanlığı ise istenilen belgeleri
göndermiştir. Bu belgelerden şikayetçinin iddialarının aksine, tüm belediye 120
başkanlıklarının Valilik ve Kaymakamlık tarafından Kurumumuzca Valiliğe
gönderilmiş olan 2.2.2009 tarihli, 419 sayılı görüş yazısına binaen ilçeler arası ekmek
ticaretinin engellenmesi yönündeki karar ve uygulamalardan kaçınılması konusunda
uyarıldıkları anlaşılmıştır. Anılan görüş yazısı, Başkanlıkça Zonguldak ili Gökçebey
ilçesi Bakacakkadı beldesi Belediye Meclisinin, belde sınırları dışında üretilen
ekmeklerin belde içerisinde satışının yasaklanmasına yönelik kararı ile rekabeti
kısıtladığı iddiaları üzerine Kurulun almış olduğu 12.6.2008 tarih ve 08-39/511-187
sayılı kararın gereği olarak, bu tür karar ve uygulamalardan kaçınılması konusunda il
içindeki tüm belediyelerin uyarılmalarını teminen Zonguldak Valiliğine gönderilmiştir.
130
Öte yandan konuyla ilgili olarak raportörlerce görüşülen Zonguldak Fırıncılar, Pastacı
ve Simitçiler Odası Başkanı da, fırıncı esnafı olarak hiçbir zaman il merkezi sınırları
dışında üretilen ekmeğin il merkezinde satılmasına karşı olmadıklarını ve Valilik veya
Belediyeye giderek iddia edildiği gibi bir karar çıkartılması için girişimde
bulunmadıklarını, aynı zamanda il merkezindeki nihai satış noktalarında il merkezi
dışarısında üretilmiş ekmeklerin satıldığını, zabıtanın sadece sağlık koşullarına
uygun olmayacak şekilde pazar yerinde ekmek satılmasının engellenmesine yönelik
denetimlerinin olduğunu ifade etmiştir.
Şikayetin Bolu’yu ilgilendiren yönüyle ilgili olarak görüşülen Gökçesu Belediyesi 140
Zabıta Görevlisi, Mengen Belediyesi Belediye Başkanı ve Mengen Belediyesi Zabıta
Görevlisi, genel olarak ilçe sınırları dışında üretilen ekmeğin, ilçe sınırları içerisinde
satılmasının engellenmesine yönelik herhangi bir karar veya uygulamalarının
olmadığını, fakat şikayetçinin Zonguldak’ta olduğu gibi Mengen ve Gökçesu
ilçelerinde açıkta ekmek satmaya yönelik faaliyetlerinin zabıta tarafından
engellendiğini ifade etmişlerdir.
I.1.3. Hukuki Değerlendirme
09-57/1362-354
4
150
5393 sayılı Belediye Kanunu’na dayanılarak İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan
ve 11.4.2007 tarih, 26490 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta
Yönetmeliği’nde zabıtanın görevleri arasında “İlgili kuruluşlar ile işbirliği halinde
fırınların ve ekmek fabrikalarının ve diğer gıda üretim yerlerinin sağlık şartlarına
uygunluğunun denetiminde ilgili kuruluşların talebi halinde nezaret etmek, ekmek ve
pide gramajını kontrol etmek, gerekli kanuni işlemleri yapmak” sayılmıştır. Anılan
kontrollerin gerçekleştirilmesinden sonra gerekli görüldüğü takdirde ekmek satışına
izin verilmemesi doğal olarak hukuka uygun olacakken, sadece belediyenin yetki
sınırları dışında üretilmesi sebep gösterilip bu tür parametreler kontrol edilmeden
teşebbüsler hakkında kanuni işlem yapılması hem hukuki dayanaktan yoksun olacak 160
hem de rekabet ortamını bozabilecektir. Fakat yukarıda yer verilen bilgiler
çerçevesinde anılan bölgelerdeki sorunun, şikayetçinin açıkta veya pazar yerinde
ekmek satmaya çalışması nedeniyle ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Belediyelerin
açıkta, pazar yerinde ve uygun olmayan koşullarda ekmek satılmasını, gerekli sağlık
şartlarının sağlanmaması nedeniyle engellemesi zabıtanın öncelikli görevlerinden
olup, bu tür bir uygulamanın 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği yönünde bir savın ileri
sürülmesi yersiz olacaktır. Kaldı ki iddia edilenin aksine Zonguldak Valiliği ve ilçe
kaymakamlıkları ildeki tüm belediyeleri, ilçeler arası ekmek ticaretinin engellenmesi
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmemesi konusunda, Kurumun Valiliğe yazmış
olduğu ilgili yazı doğrultusunda uyarmıştır. 170
Dolayısıyla, şikayet edilen il ve ilçe belediyelerinin kanunlar tarafından kendilerine
verilen yetki çerçevesinde denetimler yaptığı ve bu denetimler neticesinde sıhhi
şartlara uyulmadan yapılan ekmek satımını engelledikleri anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca 180
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy