Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-254 (Devralma-Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 09-58/1407-369
Karar Tarihi : 9.12.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit
GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Gülçin DERE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Hakan
ÖZGÖKÇEN, Av. Öznur İNANILIR 20
Çitlenbik Sk. Yıldız Mh. No:12 34349 Beşiktaş/İstanbul
- İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.
Temsilcileri: Av. Ebru DEMİRHAN, Av. A. Eren ÜREY
Levent Cd. No:9 Levent Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - HSBC Investment Bank Holdings Plc.
8 Canada Square, Level 17 Londra, E14 5 HQ
İNGİLTERE
- İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.
İş Kuleleri Kule 2 K:8 34330 Levent/İstanbul 30
- TAV Havalimanları Holding A.Ş.
Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali 34149
Yeşilköy Bakırköy/İstanbul
- TAV İşletme Hizmetleri A.Ş.
Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali 34149
Yeşilköy Bakırköy/İstanbul
- TAV Havacılık A.Ş.
Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali 34149
Yeşilköy Bakırköy/İstanbul
- TAV Yatırım Holding A.Ş. 40
Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali 34149
Yeşilköy Bakırköy/İstanbul
- TAV Bilişim Hizmetleri Holding A.Ş.
Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali, Gidiş Terminali
09-58/1407-369
2
34149 Yeşilköy Bakırköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. (Havaş)’nin %35
oranında hissesinin İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (İş Girişim)
ve HSBC Investment Bank Holdings Plc. (HSBC) tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
50
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 20.11.2009 tarih ve 8348 sayı
ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un
7. maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
3.12.2009 tarih ve 2009-4-254/Öİ-09-SY sayılı Devralma-Ortak Girişim Ön
İnceleme Raporu 7.12.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-120/426 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 09-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu; 60
devir sonucunda ilgili pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim
durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 70
Havaş’ın faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları;
- Havalimanları yer hizmetleri pazarı,
- Şehir merkezleri-havalimanları arası otobüsle yolcu taşıma hizmetleri pazarı,
- Havalimanları otopark işletmeciliği pazarı,
- Antrepo işletmeciliği pazarı
olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Coğrafi pazar her bir hizmet türü için farklı tanımlamıştır. Buna göre, bildirim
konusu işlemde ilgili coğrafi pazar; 80
- Havalimanları yer hizmetleri pazarı açısından “Türkiye’de kurulu sivil
havalimanları",
- Şehir merkezleri-havalimanları arası otobüsle yolcu taşıma hizmetleri pazarı
açısından, her biri ayrı pazar olmak üzere, “İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya,
Dalaman, Bodrum, Samsun, Malatya, Konya, Hopa, Urfa, Gaziantep, Trabzon,
Çorlu ve Hatay’daki ilgili otobüs hatları”,
- Havalimanları otopark işletmeciliği pazarı açısından bu hizmetin sunulmakta
olduğu “Bodrum Havalimanı”,
- Antrepo işletmeciliği açısından “İstanbul”
09-58/1407-369
3
olarak tespit edilmiştir. 90
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. İşlemin Niteliği ve Kapsamı
Bildirime konu işlemle, HSBC, İş Girişim (Katılım ve Ortaklık Sözleşmesi’nde
HSBC ve İş Girişim birlikte “Alıcılar” olarak adlandırılmaktadır) ve TAV, TAV
İşletme, TAV Havacılık, TAV Yatırım, TAV Bilişim (Adı geçen Şirketler Katılım ve
Ortaklık Sözleşmesi’nde “Satıcılar” olarak anılmaktadır) ile Havaş arasında
16.10.2009 tarihinde imzalanan “Katılım ve Ortaklık Sözleşmesi”ne (Sözleşme)
istinaden yeni kurulacak olan Havaş Havalimanları Yer Hizmetleri Holding A.Ş.
(Havaş Holding) unvanlı bir ortak girişim aracılığı ile Havaş’ın %35 oranındaki 100
hissesinin İş Girişim ve HSBC tarafından devralınması amaçlanmaktadır.
Bildirim konusuna ilişkin olarak taraflar arasında imzalanan Sözleşme uyarınca,
iki aşamalı bir pay devir süreci öngörülmüştür. Buna göre;
- Sözleşme’nin “Satış Hisseleri’nin Alım Satımı” başlıklı 4. maddesi ve “Kapanış”
başlıklı 8. maddesi kapsamında belirlenen pay devir yapısı çerçevesinde, Alıcılar
ile birlikte Satıcılar’dan TAV Havalimanları Holding A.Ş. (TAV), TAV İşletme
Hizmetleri A.Ş. (TAV İşletme) ve TAV Bilişim Hizmetleri Holding A.Ş. (TAV
Bilişim) öncelikle holding niteliğinde Havaş Holding’i kuracaktır. Havaş Holding’in
pay sahipliği yapısı aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde olacaktır:
Tablo- 1: Havaş Holding’in hissedarlık yapısı 110
Pay Sahibi Pay Grubu Pay Oranı (%)
TAV A 64,999998
TAV İşletme A 0,000001
TAV Bilişim A 0,000001
HSBC B 28,333333
İş Girişim B 6,666667
TOPLAM 100
Havaş Holding, ………. Euro’ya tekabül eden esas sermaye ile kurulacak; bu
esas sermayenin ………. Euro tutarındaki %....’lik bölümü Alıcılar tarafından
taahhüt edilecek, bakiye ………. Euro tutarındaki bölümü ise TAV, TAV İşletme
ve TAV Bilişim tarafından taahhüt edilecektir. ……….Ticari Sır………. Bu şekilde
toplam ………. Euro tutarında nakde sahip olan Havaş Holding, ilk aşamada
Havaş paylarının tamamından dört pay eksiğini (Bildirim Formu’nda, 6762 sayılı
Türk Ticaret Kanunu uyarınca anonim şirketlerin en az beş ortağının bulunması
gerektiğinden, bu yasal zorunluluğun sağlanması amacı ile Satıcılar’dan TAV,
TAV İşletme, TAV Bilişim ve TAV Havacılık’ın birer adet Havaş payını ellerinde
bulundurmaya devam edecekleri belirtilmiştir.) ………. Euro karşılığında 120
Satıcılar’dan alacaktır. Söz konusu devir sonrasında Havaş’ın pay sahipliği yapısı
aşağıdaki tabloda belirtildiği gibi olacaktır:
09-58/1407-369
4
Tablo- 2: Havaş’ın hissedarlık yapısı
Pay Sahibi Grup Pay Adedi Nominal Değer
(TL)
Pay Oranı (%)
Havaş Holding A 29.249.996 29.249.996 64,999
Havaş Holding B 15.750.000 15.750.000 35
TAV A 1 1 ~0,000002
TAV İşletme A 1 1 ~0,000002
TAV Bilişim A 1 1 ~0,000002
TAV Havacılık A 1 1 ~0,000002
TOPLAM 45.000.000 45.000.000 100
Sözleşme çerçevesinde, Havaş Holding’in Havaş’ta sahip olduğu B Grubu
paylardan doğan yönetsel ve mali haklar Alıcılar tarafından kullanılacak; A Grubu
paylardan doğan yönetsel ve mali haklar ise Satıcılar tarafından kullanılacaktır.
Diğer bir ifade ile 4 adet pay haricinde tüm Havaş payları Havaş Holding 130
tarafından devralınacak; böylece Alıcılar ve Satıcılar Havaş’ın ortak kontrolünü
Havaş Holding vasıtası ile dolaylı olarak yürütecektir.
- İkinci aşamada, Sözleşme ’nin “Tarafların Kapanış Sonrası Yükümlülükleri”
başlıklı 9. maddesinin “Şirket’in NewCo ile Birleşmesi” alt başlıklı 9.2. maddesi
uyarınca, Havaş Holding’in Havaş paylarını fiilen devir almasına yönelik
işlemlerin tamamlanmasını takiben 180 gün içerisinde Havaş Holding ile Havaş’ın
birleştirilmesi ve bu şekilde tüm tarafların Havaş üzerinde doğrudan pay
sahipliğinin kurulması sağlanacaktır. Söz konusu birleşmenin asıl olarak Havaş
Holding içerisinde gerçekleştirilmesi ve Havaş’ın sahip olduğu tüm ruhsat ve
izinler ile taraf olduğu tüm sözleşmelerin külliyen Havaş Holding’e devredilmesi 140
amaçlanmaktadır. Bu çerçevede devralma işleminin tamamlanmasını takiben
Havaş Holding’in pay sahipliği yapısı aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde
olacaktır:
Tablo-3 : Devralma İşlemi Sonrası Havaş Holding’in Hissedarlık Yapısı
150
Pay Sahibi Grup Pay Oranı (%)
TAV A ~64,999993
TAV İşletme A 0,000002
TAV Bilişim A 0,000002
TAV Havacılık A 0,000002
HSBC B 28,333333
İş Girişim B 6,666667
TOPLAM 100
09-58/1407-369
5
H.2.2. 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
Yukarıda yer verilen bilgiler dikkate alınarak, söz konusu devralma işlemi 160
sonucunda Havaş Holding’in ortak girişim niteliğinde bir şirket yapısına sahip
olup olmayacağı irdelenmiştir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (c) bendine göre, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal
varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve
taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” 4054 sayılı Kanun"un
7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul
edilmektedir.
Bu çerçevede, teşebbüsler arası bir işlemin birleşme ve devralma sayılabilmesi 170
için taşıması gereken unsurlar şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, A ve B Grubu hissedarlar arasında ortak
kontrolün mevcut olduğu belirlenmiş olup, bunun yanı sıra B Grubu hissedarlar
tarafından Yönetim Kurulu’na aday gösterilmesi hususunda B Grubu pay
sahipleri arasında (HSBC ve İş Girişim) ortak kontrolün bulunduğu sonucuna
ulaşılmıştır. Ayrıca, diğer unsurları da taşıdığı anlaşılan bildirim konusu işlemin, 180
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında ortak girişim oluşturulmasına
yönelik bir devralma işlemi olduğu kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
Havaş’ın yer hizmetleri pazarındaki 2008 yılı cirosu ………. TL. olarak 190
gerçekleşmiş olduğundan, -diğer verilere bakılmaksızın- anılan işlemin Kurul’un
iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, Alıcılar’ın ilgili pazarda faaliyetinin bulunmaması nedeniyle, devir
işlemi sonucunda pazarın yapısı değişmeyeceğinden, Kanun'un 7. maddesi
anlamında bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
09-58/1407-369
6
200
H.2.3. Katılım ve Ortaklık Sözleşmesi’ndeki Rekabet Yasağı Açısından
Değerlendirme
Taraflar arasında imzalanan Katılım ve Ortaklık Sözleşmesi’nin 19. maddesinde
rekabet yasağı düzenlenmiştir. Bu maddenin taraflar arasında düzenlenen ek
protokol ile değişik son hali aşağıdaki şekildedir:
………. Ticari Sır..........
Birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak
kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu
yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar 210
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Yukarıda aktarılan rekabet yasaklarının söz konusu kriterleri yerine getirdiği, bu
çerçevede yan sınırlama niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim 220
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy