Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-273 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-59/1436-374
Karar Tarihi : 16.12.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Adnan AKGÜN, Mücteba ALTUN
C. BİLDİRİMDE : - Bio-Rad Laboratories Inc.
BULUNAN Temsilcileri: Av. Efser Zeynep ERGÜN-Av. Selen SÜMER
Büyükdere Cad. No: 127 Astoria A Kule Kat 5-6 20
34394 Esentepe-İstanbul
D. TARAFLAR : - Bio-Rad Laboratories Inc.
1000 Alfred Nobel Drive Hercules, California 94547, ABD
- Biotest Aktiengesellschaft
Landsteiner Strasse 5 D-63303 Dreieich, ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Bio-Rad Laboratories Inc. tarafından, Biotest Medical
Diagnostics GmbH ve Biotest Diagnostics Corporation’ın hisselerinin
tamamının, Biotest Aktiengesellschaft’ın immünoloji ile pazarlama işine ilişkin
bazı varlıklarının devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.11.2009 tarih ve 8362 sayı ile intikal 30
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
7.12.2009 tarih 2009-2-273/Öİ-09-AA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
8.12.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-120/508 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-59 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum
yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin 40
önemli ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı, işleme izin verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
09-59/1436-374
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşleme İlişkin Bilgiler
Dosya konusu işlem çerçevesinde Bio-Rad, Biotest AG’nin kontrolünde bulunan
immünoloji işine ilişkin varlıkların tamamını (Biotest AG hariç) devralmayı
planlamaktadır. Söz konusu işlem sonrası Biotest’in hisselerinin tamamına Bio-Rad, 50
Biotest Gmbh’nin hisselerinin tamamına Bio-Rad Germany, Biotest AG’nin
pazarlamaya ilişkin bazı varlıklarına ve Biotest AG’nin bağlı ortaklıklarının immünoloji
işine ilişkin tüm varlıklarına Bio-Rad’ın çeşitli bağlı ortaklıkları sahip olacaktır. Bu
bağlamda, taraflar söz konusu devralma işlemini gerçekleştirmek amacıyla aralarında
22.10.2009 tarihinde “Satış ve Satın Alma Sözleşmesi” imzalamışlardır1.
Bildirim formunda, devralma işleminin gerçekleştirilmesinin amacı Bio-Rad’ın ürün
yelpazesini çeşitlendirmek için klinik tanı ürünlerine (vücut dışı tanı veya in-vitro
diagnostics – IVD2) yapmış olduğu yatırımlarını tamamlayıcı faaliyetleri bulunan bir
şirkete yatırım yapmak olarak ifade edilmektedir.
H.2. Taraflar 60
H.2.1. Devralan Taraf: Bio-Rad Laboratories Inc. (Bio-Rad)
Bio-Rad, hayat bilimi3 alanında araştırma, klinik tanı4, tedavi ve hastaların
izlenmesinde kullanılan ürünlerinin üretimi ve dağıtımını yapan Amerika Birleşik
Devletleri merkezli, çok uluslu bir şirkettir. Hisseleri halka arz edilmiş, Amerikan
borsasında işlem gören bir şirket olan Bio-Rad, Schwartz ailesi tarafından kontrol
edilmektedir.
Türkiye’de Bio-Rad’a ait herhangi bir iştirak bulunmamakta olup Bio-Rad’ın satışları
distribütörleri kanalıyla gerçekleştirilmektedir. Bio-Rad, son dönemde, Fransız iştiraki
Bio-Rad Laboratories SNC vasıtasıyla Türkiye’de 03.11.2009’da, temel amacı
distribütörlere teknik destek sağlamak ve faaliyet alanı biyolojik ürünlerin ihracatı, 70
ithalatı, dağıtımı, üretimi, alım ve satımı olan bir şube kurmuştur.
1 İşlemin tamamlanması, rekabete ilişkin izinler dâhil olmak üzere, ilgili devlet otoritelerinden alınacak
onaylara bağlıdır.
2 Bir test tüpünde veya daha genel bir ifadeyle canlı bir organizmanın dışında kontrollü çevrede tahlil
yapmayı sağlayan tıbbi cihazlardır.
3 Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, hayat bilimi alanı, canlı organizmaların özellikleri,
davranışları ve yapıları ile bileşen sistemlerine ilişkin çalışmaları içermektedir. Bu geniş alanda, Bio-
Rad, elektroforez, görüntü analizi, moleküler tespit, kromatografi, gen transferi, numune hazırlanması
ve amplifikasyon çalışmaları üzerine odaklanmaktadır. Bu sektörün birincil nihai kullanıcıları
üniversiteler, tıp fakülteleri, endüstriyel araştırma kurumları, devlet kuruluşları, ilaç üreticileri,
biyoteknoloji araştırmacıları ve yiyecek deney laboratuarlarıdır. Bio-Rad’ın hayat bilimi araştırmaları
ürünleri pazarında Türkiye’ye yaptığı satışlardan 2008’de elde ettiği ciro (……….) Euro’dur.
Devralınan şirketlerin bu alanda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
4 Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, klinik tanı alanı, hasta ve bağışçıların kan veya diğer vücut
sıvı ve dokularında bulunan maddelerin tespiti, tanısı, gözlemi ve ölçümü için kullanılan çeşitli ürünler
içinde yer alan geniş bir dizi teknolojiyi kapsar. Bu testlerin büyük çoğunluğu vücut dışında (in vitro)
gerçekleştirilmektedir. Bio-Rad, bu geniş alanın kan virüs testi (kan bankası ve immünoanaliz)
immüno-hematoloji (kan gruplandırması), diabet gözlemi için hemoglobin A1 c testi (klinik kimya ile
immünoanaliz), HIV hastalığı testi (immünoanaliz) ve kalite kontrolü (tüm alt bölümleri kapsayacak
şekilde) alanlarında faaliyet göstermektedir. Klinik tanı ürünlerinin tüketicileri hastane laboratuarları,
referans laboratuarları, doktor laboatuvarları, devlet kuruluşları ile tıbbi tanı ürünleri üreticileridir.
09-59/1436-374
3
Bio-Rad’ın 2008 yılı cirosu dünya çapında (……….) Euro, Türkiye çapında ise (……….)
Euro’dur.
H.2.2. Devreden Taraf: Biotest AG
Biotest Grubu, ilaç, tıbbi tanı ve biyotedavi alanlarında global bir grup olarak,
hematoloji ve immünoloji ürünlerinde uzmanlaşmıştır. Kan ve bağışıklık
hastalıklarının tedavisine yönelik tıbbi ürünlerin yanı sıra kan ile organ ve doku
nakillerine ilişkin reaktifleri ve tanı amaçlı sistemleri geliştirmekte, üretmekte ve
satmaktadır. Biotest grubu, bunlara ilaveten, hava ve çalışma yüzeylerinde hijyen
gözlemleme ürünleri üreticilerinden biridir. 80
H.2.3. Devralınanlar: Biotest, Biotest Gmbh
Biotest AG, başvuru konusu işlemle devredilmesi planlanan şirketler üzerinde
kontrole sahip olan teşebbüstür. Biotest AG’ye ait tüm immünoloji işi, bu işlem
kapsamında Bio-Rad’a devredilecektir. Bu bağlamda, Biotest ve Biotest Gmbh
dışında Biotest AG’nin pazarlamaya ilişkin bazı varlıkları ve Biotest AG’nin
kontrolünde olan Biotest ve Biotest Gmbh dışındaki diğer şirketlerin immünoloji işine
ilişkin tüm varlıkları5 da Bio-Rad’a devredilmektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim formunda Bio-Rad’ın immünokimya, hematoloji, mikrobiyoloji kültürü, 90
enfeksiyon hastalıkları immünolojisi ve genetik testler, immünohematoloji6 alanlarında
faaliyet gösterdiği belirtilmektedir. Bunun yanı sıra, Bio-Rad’ın hayat bilimi
araştırmaları (life science research) ile diğer CDG ürünlerinden (other clinical
diagnostics products) Türkiye’de ciro elde etmekte olduğu bildirilmektedir.
Devre konu işlem, Biotest AG’nin global immünoloji faaliyetlerinin yanı sıra
pazarlama işine ilişkin bazı varlıklarını kapsamaktadır. İmmünoloji işi ise, kan nakli,
doku ve organ nakli ve enfeksiyon hastalıkları olmak üzere alt gruplara ayrılmaktadır.
Biotest AG, doku ve organ nakli alanında HLA tanıları (organ/doku nakli tanısı)7
sunmaktadır. Bunun yanı sıra, Bio-Rad, organ/doku nakli tanısında faaliyet
göstermemektedir. Her ne kadar devre konu teşebbüsler bu pazarda ciro elde etse 100
de, bu pazardaki ciro ve pazar payları bildirim eşiklerini geçmemektedir.
5 Devredilecek varlıkların listesine bildirim formunun eki olan sözleşmede yer verilmektedir.
6 İmmünohematoloji, hastaların kan grupları (A,B, O, RH+ veya RH- vs) için test edilmelerini
kapsamakta ve iki tür işlem üzerinde yoğunlaşmaktadır:
- hastaların hayatlarının devamındaki tedavilerinde referans olarak kullanılmaları için kan grubu
testleri,
- tedavinin bir parçası olarak belli hastalıkları veya koşulları, kan ve kan bileşenleri nakli yoluyla
önlemek veya tedavi etmek.
7 “HLA”, doku uyuşması antijenleri veya HLA moleküllerini ifade etmektedir. Genetik olarak önceden
belirlenmiş insan hücrelerinin yüzeyinde bulunan HLA antijenleri, insanların genetik bireyselliğini
belirler. HLA antijenlerinin, organ/doku nakillerinde doku uygunluğu hususundaki belirleyici rolleri
dolayısıyla, aynı zamanda organ/doku nakli antijenleri olarak da bilinmektedirler. Organ/doku
naklinden önce, hem bağışlayana hem de alıcıya HLA moleküllerinin uyumundan emin olmak için
HLA-gruplama testlerinin yapılmak zorunda olduğu bildirilmiştir. Devre konu teşebbüsün HLA
sınıflandırması için Seroloji sınıflandırma testleri, moleküler biyoloji testleri ve HLA’ya özgü antikor
tespiti için tahliller sunduğu belirtilmiştir.
09-59/1436-374
4
Bu noktada, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesine
değinmek gerekmektedir. İlgili maddede “…inceleme konusu işlem, gerek ürün
gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet
açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” denilerek, alternatif
pazar tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi endişe yaratmıyorsa Kurul’un ilgili pazar
tanımlamayabileceği ifade edilmektedir. Bu bağlamda, doku ve organ nakli alanı ilgili 110
ürün pazarı kapsamında değerlendirilmemiştir.
Enfeksiyon hastalıkları alanında, Biotest AG’nin ürün yelpazesi, insanlarda bulunan
patojenik virüs ve bakteriler için yüksek duyarlı seroloji tespit sistemlerini
kapsamaktadır. Bildirim formunda her virüs testine ayrı ayrı bakılmak suretiyle çok
dar bir pazar tanımı yapılsa dahi tarafların (enfeksiyon hastalıkları sistemleri ve HIV
antikor tespitindeki) pazar payının %(….)’in çok altında olacağı belirtilmektedir. Bu
nedenle, dosya konusu işlem bakımından bu alanda bir değerlendirme yapmanın
gerekmediği sonucuna varılmıştır.
Taraflar, kan nakli alanında, immünohematoloji laboratuarları için kan grubu
sınıflandırılması ve antikor tanıları konularında entegre çözümler sunmaktadır. 120
İmmünohematoloji ise IVD ana başlığı altında değerlendirilebilmektedir.
Bildirim formunda, Rekabet Kurulunun, IVD pazarlarıyla ilgili olarak GE/Abbott
kararında8 ilgili ürün pazarını “vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri, reaktifleri,
yan ürünleri, teçhizatları ve servisleri” olarak tanımladığı, dolayısıyla dosya
çerçevesinde ilgili ürün pazarının “vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri,
reaktifleri, yan ürünleri, teçhizatları” olarak belirlenmesi gerektiği yönünde
değerlendirmeler yer almaktadır. Bu durumda, tarafların tahmini toplam pazar payları
%2’den daha az olacağı için pazar payı eşiğinin aşılmayacağı belirtilmektedir.
Rekabet Kurulunun, DiaMed’in Bio-Rad tarafından devralınmasına ilişkin 07-61/717-
249 sayılı ve 25.7.2007 tarihli kararında belirtildiği üzere vücut dışında kullanılan tıbbi 130
tanı ürünleri, (IVD) vücuttan alınan kan, doku, idrar numunelerinin vücut dışında özel
solüsyonlarla etkileşime sokulması ile vücudun antijen/antikor reaksiyonlarının ve
özel moleküllerinin sayımı, kan gazının ölçülmesi ve hücre analizinin yapılması
yoluyla bir hastanın genel sağlık durumu, hastalığın belirtileri ve tıbbi durumu
hakkında bilgi elde edilmesi amacıyla kullanılmaktadır. IVD testleri, antibiyotiklerin ve
diğer ilaçların iyileştirme seviyelerini ölçme, hastalık önleme ve genel sağlık yönetimi
gibi tedavi gözlemleme amaçları için de kullanılmaktadır.
Vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri ile gerekli testleri yapabilmek için bazı
reaktiflere ve teçhizatlara ihtiyaç duyulmaktadır. Reaktifler, kan, doku, idrar gibi
numunelerdeki hedef madde ile etkileşime girerek ölçülebilen bir başka madde 140
oluşmasını sağlayan özel kimyasal ve biyolojik solüsyonlardır. İlgili teçhizat,
hastalardan alınan numuneleri ve reaktifleri bir araya getirerek test sonuçlarının ve
diğer nitelik ve parametrelerin ölçülmesini sağlayan ve bu süreci otomatikleştiren
çeşitli makine ve aletlerdir. Yan ürünler ise testlerin tamamlanması için kullanılan
yazılım ürünleri ile sistemin sorunsuz çalışmasını sağlayan kontrol reaktiflerini
kapsamaktadır.
8 Rekabet Kurulu’nun 07-29/275-102 sayılı, 29 Mart 2007 tarihli kararı.
09-59/1436-374
5
IVD ürünleri teknik olarak kapalı bir pazardır. Test sonuçlarını güvenilirliği açısından
genellikle aynı üreticinin teçhizatları ve reaktiflerinin kullanılması gerekmektedir. 150
Belirli bir markanın reaktifleri ile başka bir markanın teçhizatı kullanılamamaktadır.
Pazardaki çoğu üretici ilgili teçhizatları müşterilerine ücretsiz sağlamakta ya da çok
düşük ücretler talep etmektedirler. İlgili ürünlerle ilgili servis hizmetleri de üreticiler
tarafından sağlanmaktadır.9
Dosya mevcudu bilgilere göre taraflar IVD sistemleri pazarı çerçevesinde ağırlıklı
olarak immünohematoloji sistemleri alanında faaliyet göstermektedir.
İmmünohematoloji ya da kan gruplandırmasında, kan grubu testi, Rh testi, antikor
tespiti ve doku tipi belirlenmesi gibi değişik testler gerçekleştirilmektedir.
İmmünohematoloji ile hastanın hayatının geri kalanında tedavisi için referans noktası
olarak kullanılan kan grubu testlerinin yapılması ve tedavinin bir parçası olarak 160
kandaki maddelerle birlikte kan nakli yoluyla belirli hastalıkların yayılmasının
önlenmesine çalışılmaktadır.
Bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı
“immünohematoloji sistemleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu işlem açısından, ilgili ürün pazarlarında, ülkenin herhangi bir
bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, rekabet
koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle dosya
kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme 170
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir.
Dosya konusu işlem çerçevesinde Bio-Rad, Biotest GmbH ile Biotest
Corporation’daki tüm hisseler ile Biotest AG’nin immünoloji işi ile pazarlama işine
ilişkin bazı varlıkların kontrolünü devralacaktır. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemidir.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme 180
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon TL’yi aşması halinde Rekabet
Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" hükmü ile hangi tür birleşme ya da devir
işlemlerinin Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
9 Bu bölümün hazırlanmasında 07-61/717-249 sayı ve 25.7.2007 tarihli Rekabet Kurulu Kararından
yararlanılmıştır.
09-59/1436-374
6
Devre konu şirketlerin Türkiye’de 2008 yılında Türkiye’de immünohematoloji alanında
ciroları yaklaşık olarak sırasıyla (……….) TL ve (……….) TL’dir.10 Ayrıca, Tablo 1’de
görüldüğü üzere, devre taraf teşebbüslerin immünohematoloji pazarında toplam 190
pazar paylarının 2008 yılı için yaklaşık %(….) (Biotest için %(….), Bio-Rad için %(….)
civarında) olarak tahmin edilmekte olduğu taraflarca bildirilmiştir.
Tablo 1: 2008 yılı Türkiye immünohematoloji pazar payları
Şirket Tahmini Pazar Payı (%)
Bio-Rad (….)
Ortho (….)
Grifols (….)
Immucor (….)
Diagast (….)
Biotest (….)
Diğerleri (….)
Dolayısıyla, Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen pazar payı eşiklerinin aşıldığı
görülmektedir. Bu çerçevede, dosya konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bildirime ve Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralmadır.
H.4.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi, hâkim durum doğuran ya da mevcut bir hâkim
durumu güçlendiren birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. Bu çerçevede, Bio-200
Rad’ın Biotest, Biotest AG ve Biotest AG’nin immünoloji işi ile pazarlama işine ilişkin
bazı varlıkların kontrolünü devralmasının ardından böyle bir güce tek başına ulaşıp
ulaşmayacağı bu bölümde değerlendirilmiştir.
ABD’nin 1992 tarihli ABD “Yoğunlaşmalar Rehberi” ve Avrupa Birliği’nin 2004 tarihli
“Yatay Birleşmelerin Değerlendirilmesine İlişkin Rehber”inde belirli yatay
birleşmelerin değerlendirilmesi için HHI kullanımına ilişkin olarak dikkate alınan
hususlar Tablo 2’te özetlenmiştir.
Tablo 2: ABD ve AB Rehberlerine Göre HHI Analizinde Kullanılan Değerlendirme Aralıkları
Amerika Birleşik Devletleri Avrupa Birliği
Aralık Değişim Sonuç Aralık Değişim Sonuç
HHI1000100 Riskli 1000250 Riskli
HHI>1800 ∆>50 Riskli HHI>2000 ∆>150 Riskli
Dosya konusu ilgili coğrafi pazarda, işlem öncesi HHI oranı 2724 iken, işlem
sonrasında HHI 2772’ye yükselmektedir. Dolayısıyla, İşlem neticesinde HHI 210
oranındaki değişim (∆) 48 olacaktır. Bu değerler ve değişim oranı hem AB kriterleri
hem de ABD kriterleri göz önünde bulundurulduğunda riskli olarak
değerlendirilmemektedir. Her ne kadar söz konusu yoğunlaşma, pazar payları
açısından riskli olarak görülmese de işlemin etkisinin daha net anlaşılması amacıyla
aşağıda pazarın diğer özellikleri göz önüne alınarak inceleme derinleştirilmektedir.
Bildirim formunda, pazarda güçlü rakiplerin mevcut olduğu, işlemin ticari anlamda
gelecekteki en önemli teknoloji olan jel filtrasyonu alt alanını etkilemeksizin
10 Ciro değerleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 2008 yılı ortalama Euro alımı oranı olan
1,89577 baz alınarak TL’ye çevrilmiştir.
09-59/1436-374
7
gerçekleşeceği ve büyük pazarlık gücüne sahip müşterilerin var olduğu hususları,
işlemin hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi
sonucunu doğurmayacağı iddiasıyla beraber ifade edilmiştir. 220
Özellikle, Tablo 1’de belirtilen pazar payları ile daha önce sözü edilen Bio-Rad’ın
Diamed Holding AG’nin kontrolünü devralması işlemine ilişkin 2007 yılında sunulmuş
pazar payları (Tablo 3) karşılaştırıldığında, Bio-Rad’ın şimdiki pazar konumunun
rakiplerinin Türkiye’deki pazar paylarını artırmalarına engel teşkil etmediği
görülmektedir. Bio-Rad’in önemli rakiplerinden birisi, Grifols 2007’ye kıyasen pazar
payını önemli ölçüde, %(….) oranında (%(….)’dan %(….)’ye) artırmışken, Biotest’in
pazar payları ise aynı dönemde %(….) (%(….)’ten %(….)’e) oranında önemli bir
düşüşe uğramıştır. Öte yandan, diğer bir global rakip olan Diagast de pazar payını
yükseltmiştir. Bunun yanı sıra, bildirim formunda pazar payı gerilemiş olsa da
Ortho’nun global imkanlara sahip güçlü bir rakip olma özelliğini korumakta olduğu 230
ifade edilmektedir.
Tablo 3: İmmünohematoloji sistemleri faaliyetinde bulunan teşebbüslerin 2006 yılı pazar payları
Şirket Pazar payı (%)
Ortho (….)
Diamed (….)
Grifols (….)
Bio-Rad (….)
Immucor (….)
Biotest (….)
Diagast (….)
Diğer (….)
Toplam 100
Ayrıca, bildirim formunda, hâlihazırda Türkiye’de de faaliyet gösteren Grifols’un 2010
yılında Avrupa pazarlarına, özet olarak teknolojik bir yenilik olarak adlandırılabilecek
tam otomatlı jel filtrasyonuna dayalı sistemi pazara sürmesinin, hem de bu durumun
Türkiye pazarında etkisini kısa veya uzun vadede göstermesinin beklendiği
belirtilmektedir. Dolayısıyla, ilgili pazarda Grifols, Ortho ve Immucor gibi güçlü rakipler
bulunduğu görülmektedir.
Bildirim formunda işlem taraflarının farklı teknolojiler üzerine odaklanmış oldukları
belirtilmektedir. Bu noktada, tarafların ve genel olarak immünohematoloji sistemlerinin 240
ne şekilde olduğuna ilişkin bildirim formunda yer alan değerlendirmelere yer
verilecektir.
Genel anlamda, günümüzde kullanılan üç test yöntemi bulunmaktadır:
i. geleneksel yöntemler (conventional methods) agglutinasyona
(kümeleme) dayalı olup tüp, plaka ve mikro plakaların kullanımını
içermektedir.
ii. Katı fazlı yöntem (solid phase methods), kırmızı hücre reaktifleri ile
ortaya çıkan dolaşmakta olan antikorların kırmızı hücre antijenleriyle
kaplı mikro plakalarda yakalanmalarına ilişkindir.
iii. Jel filtrasyonu (gel filtration) kümelenen kırmızı hücre ağlarının jel 250
matriksi içinde santrifüjleme ile ayrılmalarıdır.
Tüm bu yöntemler, sağlık hizmeti veren kimse tarafından el ile, yarı-otomatik veya
otomatik şekilde kullanılabilmektedir.
09-59/1436-374
8
Devre konu şirketler, katı fazlı teknolojiyi (mikrotitre plaka [MTP] kullanan analizlere
dayalı olarak) kullanmaktadırlar. MTP analizleri, genel olarak yarı otomatlı veya tam
otomatlı sistemlerde kullanılmaktadır.
Bio-Rad, genellikle DiaMed’den devraldığı (artık patent koruması altında olmadığı
bildirilen) jel tekniğini kullanmakta ve yine tam otomatlı versiyonda ürünler
sunmaktadır. Bio-Rad’ın ilgili pazardaki satışlarının %(….)’ı bu teknolojiye
dayanmaktadır. 260
Bildirim formunda Jel tekniği ve katı ekranın teknoloji bakımından birbirinden farklı
olduğu ifade edilmiştir. Jel tekniğinin hem elle hem de otomatik olarak kullanılmasının
kolay olduğu belirtilmekte ve müşteri taleplerinin çoğunu karşılamakta olduğu ifade
edilmektedir. Katı fazlı tekniğin ise elle uygulanan testler için uygun olmadığı; sadece
otomatlı Tango (Biotest’in geliştirdiği tam otomatlı sistem) sistemi için kullanılabileceği
dile getirilmektedir. Dolayısıyla, bu teknolojilerin paralel olarak kullanılabileceği, ancak
birinin diğerine teknik açıdan katkı sağlayamayacağı ifade edilmiştir.
Ayrı bir husus olarak, bildirim formunda, immünohematoloji pazarında ihale/teklif
vermek yoluyla rekabet edildiği, pazarlık payını artırmak amacıyla sözleşme süresini
3-5 sene olarak belirleyen müşteriler (hastaneler, kan bankaları ve laboratuarlar) 270
dışında müşteri sözleşmelerinin çoğunlukla 1-2 yıllık olduğu belirtilmiştir.
Teçhizat/makinelerin sıklıkla kira sözleşmesine konu olması sebebiyle, müşterilerin
sözleşme süresinin bitimi sonunda önemli bir masrafa katlanmadan kolayca başka
tedarikçilere geçiş yapabilmekte oldukları, dolayısıyla pazara giriş engeli bulunmadığı
dile getirilmiştir. Bu değerlendirmeye ek olarak, devre konu ürünlerin en büyük
kullanıcısı konumunda olan hastaneler ve kamuya ait kan bankaları, 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu hükümlerince belirlenen usullerle alım yapmakta olan, alım gücü
yüksek kurumlardır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, belirlenen immünohematoloji
sistemleri pazarı bakımından rekabeti olumsuz etkileyecek unsurların ortaya 280
çıkmayacağı, dolayısıyla devralma işlemine izin verilmesinde herhangi bir sakınca
olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.4.4. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Dosya konusu işleme esas teşkil eden “Satış ve Satın Alma Sözleşmesi”nin 13.1.
maddesinde “işbu sözleşmenin imza tarihinden itibaren üç yıllık bir süreyle satıcılar,
doğrudan veya dolaylı olarak, işle, işbu sözleşmenin imza tarihinde işletildiği
biçimiyle, rekabet eden bir iş kurmayacaktır.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükmün,
işlemle doğrudan bağlantılı ve işlemin uygulanabilmesi için gerekli olduğu taraflarca
ifade edilmiştir.
Devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi 290
ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın
“yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı
olma” ve “orantılılık” ölçütlerini sağlaması gerekmektedir.
Bu çerçevede, yukarıda bahsedilen rekabet etmeme yükümlülüğünün anılan
devralma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli olduğu, rekabet içtihadları göz önünde
bulundurularak üç yıllık kısıtlamanın makul bir süre olduğu ve söz konusu
yükümlülüğün yan sınırlama olarak değerlendirilebileceği, bu nedenle bahsi geçen
rekabet etmeme maddesine devralma işlemiyle birlikte izin verilebileceği kanaatine
varılmıştır.
09-59/1436-374
9
I. SONUÇ 300
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy