Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-59/1445-378

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-3-204 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-59/1445-378
Karar Tarihi : 16.12.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Erdem AKTEKİN

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Costa International Limited
Temsilcisi: Av. İlke YENER 20
Büyükdere Caddesi, Maya Akar Center No:100-102 Kat: 26
Esentepe, Şişli/İstanbul

D. TARAFLAR :- Costa International Limited
Whitbread Court, Houghton Hall Business Park, Porz Avenue,
Dunstable, Bedfordshire, LU55XE, BİRLEŞİK KRALLIK

- International Food Company Gıda ve San. Tic. Ltd. Şti.
Kore Şehitleri Caddesi Çizik Han No:33 Zincirlikuyu / Istanbul
30
E. DOSYA KONUSU: Costa International Limited ve bağlı bulunduğu grubun
tescilli markası olan “Costa” markası adı altında yurt dışında faaliyet gösteren
kahve dükkânları zincirinin, International Food Company Gıda ve Sanayi
Ticaret Limited Şirketi tarafından alınacak franchise hakları çerçevesinde
Türkiye’de kurulması ve geliştirilmesine yönelik olarak taraflar arasında
imzalanan “Gelişim Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi/muafiyet
tanınması talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.9.2009 tarih ve 6740 sayı ile giren ve
en son 26.11.2009 tarih ve 8478 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 40
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 5. maddeleri ile 2002/2
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 3.12.2009 tarih ve 2009-3-204/MM-09-MBA
sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 10.12.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-130/387 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-59 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
1. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında hükümler içermesi nedeniyle
başvuru konusu “Gelişim Sözleşmesi”ne Menfi Tespit Belgesi verilemeyeceği, 50
09-59/1445-378
2
2. Bununla birlikte anılan sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan koşulların tamamını sağlaması nedeniyle sözleşmeye bireysel muafiyet
tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Costa International Limited (Costa) 60

Franchise veren Costa’nın hisselerinin tamamına, Whitbread Group Plc (Whitbread
Grubu)’nin bir parçası olan Costa Limited sahiptir. Whitbread Grubu, Büyük Britanya
menşeli olup otel ve restoran işletmeciliği alanlarında faaliyet göstermektedir. Grup,
otel işletmeciliği alanında “Premier Inn” otel zincirinin, aile restoranları alanında
“Beefeather” ve “Brewers Fayre” restoranlarının ve kahve dükkânları alanında
“Costa Kahve” dükkânlarının sahibi ve işleteni konumundadır.

Costa Limited tarafından doğrudan yönetilen Costa Kahve’nin, Birleşik Krallık’ta
950’nin üzerinde mağazası bulunmaktadır. Costa ise Birleşik Krallık dışındaki 70
pazarlarda, yabancı işletmelerle franchise sözleşmeleri imzalayarak Costa Kahve
ağının yurt dışında genişlemesinden sorumludur. Costa, yabancı işletmelerle yapılan
franchise sözleşmelerinin ve kahve ürünlerinin söz konusu işletmelere dağıtımının
takibini gerçekleştirmektedir. Costa Kahve, Birleşik Krallık dışında 23 ülkede 400’ün
üzerinde mağaza ile faaliyet göstermektedir.

Türkiye’deki faaliyetlerine 2009 yılında İstanbul’da açtığı iki kahve dükkânı ile
başlayan Costa’nın 2008 yılı cirosu ………………………………… TL olarak
gerçekleşmiştir.
80
H.1.2. International Food Company Gıda ve San. Tic. Ltd. Şti.(IFC)

Franchise alan IFC’nin tüm hisselerine Americana Grubu şirketlerinden Kuwait Food
Company S.A.K sahiptir. Americana Grubu Pizza Hut, KFC, Costa gibi çeşitli küresel
yiyecek ve içecek firmalarının franchise alanı olarak faaliyet göstermektedir.
Americana; Mısır, Lübnan, Ürdün ve Suriye’de Costa Kahve’nin franchise haklarının
ve bu ülkelerde faaliyette bulunan Costa Kahve dükkânlarının sahibidir. IFC,
Türkiye’de herhangi bir zincire bağlı olmayan iki kafenin sahibidir.

H.2. İlgili Pazar 90

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Costa Kahve’nin de bir örneğini oluşturduğu Amerikan/Avrupa tipi kahve dükkânları,
belirli bir konsept altında, esas olarak ana firma tarafından üretilen kahvenin temel
malzeme olarak kullanıldığı soğuk ve sıcak içeceklerin satıldığı dükkânlardır (kahve
dükkanları). Bu tip dükkânlar, genellikle ana firma tarafından uygulanan franchise
ağının parçası olarak hizmet vermekte ve dükkân dekorasyonu, içeceklerin hazırlanış
biçimi ve satılan ürünler bakımından franchise veren firmanın uyguladığı kurallara
bağlı olmaktadırlar. Bahse konu kahve dükkânlarında öncellikli olarak, firmanın 100
09-59/1445-378
3
ürettiği kahvenin ana malzeme olarak kullanıldığı içecekler sunulmakta, bu
içeceklerin yanı sıra, sandviç, kek, pasta, dondurma, salata, bisküvi gibi hafif yiyecek
ürünleri, evde tüketime yönelik firma tarafından üretilen paketlenmiş kahve, yine
zincire ait hediyelik ürünler (kahve fincanı, kahve makinesi, vb.), çay ve çeşitli
alkolsüz içecekler de satılabilmektedir.

Kahve dükkânlarında ön plana çıkarılan ürünler kahve veya kahveli içeceklerdir.
Kahve dükkanlarında sunulan kahve, kahve dükkânının ait olduğu zincir marka
tarafından üretilen, tüm dünyada tüketicilere benzer şekilde sunulan, aroma ve
tadındaki farklılaşma yoluyla belirli bir tüketici bağlılığını hedefleyen ürünlerdir. Kahve 110
dükkânlarında ana malzemesi zincirin kahvesi olan birçok soğuk ve sıcak içecek
alternatifi bulunmaktadır. Buna ek olarak kahve dükkânları tüketicilere kahveli
içeceklere ilave edebilecekleri değişik ek ürünler (krema, aromalı kahve şurupları)
sunarak tüketicilerin kahvelerini kişiselleştirmelerine olanak sağlamaktadır.

Kahve dükkânlarında sunulan kahvelerin diğer özelliği de kahvenin tüketiciye sunuluş
biçimidir. Kahve dükkânları ürünü değişik ebatlarda ve bir kez kullanılıp atılabilecek
karton bardaklarda sunmaktadır. Böylelikle tüketiciler kahve dükkânlarından aldıkları
içeceklerini yerinde tüketmeye veya paket olarak almaya karar verebilmektedir.
120
Kahve dükkânları belirli bir franchise zincirine ait olmalarından hareketle aynı tipte
dekore edilmekte ve aynı ürünleri satmaktadır. Bu tek tip dekorasyon ve ürün
uygulaması, tüketicilerde belirli bir aidiyet duygusu yaratabilecek nitelikte olmaktadır.
Bu durum tüketicilerin karar verme süreçlerinde, tercihleri üzerinde etkili
olabilmektedir.

Yukarıda yer verilen nedenlere ek olarak dosya kapsamında değerlendirilen “Gelişim
Sözleşmesi” incelendiğinde, Costa’nın franchise alana yönelik rekabet etmeme
yükümlülüğünü düzenlediği hükümlerde, kendisine rakip olarak Starbucks, Gloria
Jean’s gibi zincir kahve dükkânlarını listelediği görülmektedir. 130

Bu bilgiler ışığında kahve dükkânlarının, gerek bu dükkânlarda sunulan ürünün
niteliği gerekse sunuluş şekli bakımından bu dosya kapsamında ilgili ürün pazarı
“zincir kahve dükkânı işletmeciliği pazarı” olarak tanımlanmıştır.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

“Gelişim Sözleşmesi” ile Costa tarafından IFC’ye, IFC’nin Sözleşme’nin EK 2’sinde
yer alan İşletme Belgesi’ni alarak faaliyete geçtiği havalimanları dışında kalan
havalimanları hariç olmak üzere Türkiye Cumhuriyeti olarak tanımlanan ‘Gelişim 140
Bölgesi’nde Costa Kahve franchise hakkının verildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle
dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Sözleşmenin Niteliği

Costa ve bağlı bulunduğu grubun tescilli markası olan “Costa” markası adı altında
yurt dışında faaliyet gösteren kahve dükkânları zincirinin, IFC tarafından alınacak
franchise hakları çerçevesinde Türkiye’de kurulması ve geliştirilmesine yönelik olarak 150
09-59/1445-378
4
taraflar arasında 29.9.2008 tarihinde “Gelişim Sözleşmesi” imzalanmıştır. Söz
konusu sözleşme, Costa kahve dükkanları zincirine ilişkin franchise ve diğer tüm fikri
hakların IFC tarafından nasıl ve hangi şartlar altında kullanılacağını ve bu zincirin
kurulması, işletilmesi ve genişletilmesinin hangi ilkeler çerçevesinde
gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. Sözleşmenin süresi ‘taraflar arasında bir
İşletme Sözleşmesi yürürlükte kaldığı müddet olan süre’ olarak tanımlanmıştır.
İşletme sözleşmeleri “Gelişim Sözleşmesi” çerçevesinde açılacak her bir Costa kahve
dükkanı için Costa ile IFC arasında imzalanan beş yıl süreli sözleşmeler olarak
tanımlanmaktadır. “Gelişim Sözleşmesi” ise tarafların aralarında mutabakata
varmaları halinde iki defa beşer yıllık süreler halinde uzatılabilecek şekilde yine beş 160
yıllık bir süre için imzalanmıştır. Fakat yukarıda da belirtildiği üzere, “Gelişim
Sözleşmesi” yürürlükte bulunan bir işletme sözleşmesinin varlığı halinde geçerli
olacağından, 5 yıl süreli olarak imzalanmış “Gelişim Sözleşmesi”nin, sözleşmenin
bitimine yakın bir tarihte imzalanan bir işletme sözleşmesinin varlığı halinde on yıla
yakın bir süre yürürlükte kalacağı söylenebilir. Uzatma hakları da dikkate alındığında
“Gelişim Sözleşmesi”nin minimum beş maksimum yirmi yıl yürürlükte kalacağı
anlaşılmaktadır.

H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
170
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre bir anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilebilmesi için bildirilen anlaşmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddeleri kapsamında
değerlendirilebilecek hükümler taşımaması gerekmektedir.

“Gelişim Sözleşmesi” ve “Gelişim Sözleşmesi” kapsamında açılacak her bir Costa
kahve dükkanı için taraflar arasında imzalanacak “İşletme Sözleşmesi”nde 4054
sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek hükümler bulunmaktadır.

Sözleşmelerde yer alan hükümler değerlendirildiğinde, Costa’nın, IFC’ye sözleşme
süreleri boyunca ‘rekabet etmeme yükümlüğü’ ve ‘belirli bir müşteri grubuna satış 180
yapma yükümlülüğü’, sözleşmenin bitiminden sonraki 1 yıllık süre için de yine
rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir.

Rekabet Kurulu içtihadında, sağlayıcı tarafından alıcıya rekabet etmeme
yükümlülüğü getiren düzenlemeler içeren dikey anlaşmaların ilgili hükümlerinin 4.
madde kapsamında yer aldığı kabul edilmektedir. 3.6.2009 tarihinde yayınlanan
‘Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz (Kılavuz)’un 183. maddesinin (ii) bendinde
“Franchise alanın satın aldığı mal ve hizmetlerle ilgili olarak rekabet etmeme
yükümlülüğü, bu yükümlülüğün franchise ağının ortak kimliğini ve prestijini korumak
bakımından gerekli olduğu hallerde Kanun’un 4. maddesinin kapsamı dışındadır. 190
Böyle bir durumda, rekabet etmeme şartının süresi de, franchise anlaşmasının
süresini aşmadığı taktirde 4. madde kapsamında bir sorun yaratmayacaktır”
denilmektedir. Kılavuza göre franchise veren tarafından, sahip olduğu franchise
ağının kimliğini ve prestijini korumak adına frachise alana getirilen ve sözleşme
süresi ile sınırlı rekabet etmeme yükümlülüğü 4. madde kapsamına girmeyecektir.

Mevcut durum ele alındığında, franchise alanın Costa kahve dükkânları
standartlarında inşa edilmiş ve dekore edilmiş kahve dükkânlarında, Costa
markasına rakip ürünler satmasının genel Costa franchise’ının kimliğine ve prestijine
zarar vereceği açıktır. Franchise alanın rakip markalara ait ürünler satması Costa 200
09-59/1445-378
5
tarafından kabul edilemeyeceğinden, rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hüküm
anlaşmanın gerçekleşebilmesi için zorunlu bir şarttır. Dikey anlaşmalara ilişkin
kılavuzda yer alan bu yöndeki açıklama da değerlendirildiğinde Costa’nın IFC’ye
getirdiği ve süresi 5 yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğünün anlaşma süresi
boyunca 4. madde kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır.

Sözleşmelerde yer alan ve sözleşmelerin bitiminden sonra da geçerli olacak şekilde
düzenlenen rekabet etmeme yükümlüğünü ve alıcının ürünleri perakende kanalı
dışında başka kanallardan satmasının yasaklanmasını düzenleyen hükümler ise
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayan hükümler 210
olduklarından, başvuru konusu “Gelişim Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.

H.3.3. 2002/2 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme

2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde hangi tür anlaşmaların dikey
anlaşma olarak kabul edileceği ve bu Tebliğde öngörülen koşulları sağlaması
kaydıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan grup olarak muaf
tutulacağı belirlenmiştir. Bu belirleme doğrultusunda bir anlaşmanın dikey anlaşma
olarak değerlendirilebilmesi için üç unsuru taşıması gerekmektedir; 220
- Anlaşma iki ya da daha fazla teşebbüs arasında yapılmalıdır.
- Anlaşmaya taraf teşebbüslerin her biri anlaşmanın amaçları bakımından üretim ya
da dağıtım zincirinin farklı bir seviyesinde faaliyet gösteriyor olmalıdır.
- Anlaşma belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılmış olmalıdır.

Buna ek olarak, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde mal veya hizmetlerin alımı,
satımı veya yeniden satımına ilişkin hükümlerin yanı sıra, fikri hakların alıcıya devri
ya da alıcı tarafından kullanımını düzenleyen dikey anlaşmaların da belirli şartları
sağlaması halinde Tebliğ’de öngörülen grup muafiyetinden yararlanacağı 230
belirtilmektedir. Bu çerçevede anlaşmanın grup muafiyeti kapsamında
değerlendirilebilmesi için taşıması gereken unsurlara aşağıda yer verilmiştir:
- Fikri haklara ilişkin hükümler anlaşma konusu mal veya hizmetlerin kullanımı, satımı
veya yeniden satımı ile doğrudan ilgili olmalıdır.
- Fikri hakların alıcıya devri ya da alıcı tarafından kullanımı, anlaşma konusu mal
veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımına yardımcı nitelikte olmalı,
anlaşmanın esas amacını oluşturmamalıdır.
- Anlaşma fikri hakların sağlayıcı tarafından alıcıya devredilmesi ya da kullandırılması
hakkında olmalıdır.
- Fikri hakların devri ya da kullanımını düzenleyen hükümler Tebliğ ile muaf 240
tutulmayan dikey sınırlamalarla aynı amaç veya etkiye sahip rekabet sınırlamaları
içermemelidir.

2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamına ilişkin olarak yukarıda verilen bilgiler çerçevesinde,
Costa ve bağlı bulunduğu grubun tescilli markası olan ‘Costa’ markası adı altında
yurt dışında faaliyet gösteren kahve dükkânları zincirinin IFC tarafından alınacak
frachise hakları tahtında Türkiye’de kurulması ve geliştirilmesine yönelik olarak
taraflar arasında imzalanan “Gelişim Sözleşmesi” ve bu sözleşmenin bir parçası
niteliğindeki “İşletme Sözleşmesi” Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birer "dikey
anlaşma”dır. 250
09-59/1445-378
6

Bir dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanabilmesi için, sağlayıcının ilgili ürün pazarındaki pazar payının %40’ı
aşmaması gerekmektedir.

Costa’nın Türkiye’de ilgili ürün pazarındaki faaliyeti “Gelişim Sözleşmesi” ile
başlamıştır. Hâlihazırda bu sözleşmeye dayanılarak İstanbul’da iki adet Costa Kahve
dükkânı açılmıştır. Costa’nın da dahil olduğu zincir kahve dükkanları pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslere, toplam mağaza sayılarına ve bu mağaza sayılarından
hesaplanan pazar payı verilerine Tablo 1’de yer verilmektedir. 260

Tablo 1: Zincir Kahve Dükkânları Pazarı
Firma İsmi Mağaza Sayısı Pazar Payı (%)
Starbucks
Gloria Jean’s
Kahve Dünyası
Caffe Nero
Costa
TOPLAM 250 100
Kaynak: Bildirim Formu

Tablodan da görüldüğü üzere Costa’nın ilgili ürün pazarındaki payı %..’in altında
bulunduğundan, 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar payı kriteri sağlanmaktadır.

“Gelişim Sözleşmesi”nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında iki hükmü
bulunmaktadır. Bunlardan ilki sözleşmenin 3.5.1 maddesinde düzenlenen ve IFC’ye
sadece perakende satış noktaları yoluyla satış yapma hakkı veren hükümdür. 2002/2 270
sayılı Tebliğ, sağlayıcının, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis
edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna alıcı tarafından
yapılacak aktif satışları kısıtlamasına olanak tanımaktadır. Bu nedenle sözleşmenin
3.5.1. hükmü anlaşmayı 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamından çıkartmamaktadır.

4. madde kapsamında yer alan ikinci hüküm ise “Gelişim Sözleşmesi”nin 16.5.
maddesidir. Bu madde ile Costa tarafından IFC’ye sözleşmenin bitiminden itibaren bir
yıl süre ile rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinin b bendinde anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak
alıcıya getirilen mal ya da hizmet üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden 280
satmasını yasaklayan doğrudan ya da dolaylı herhangi bir yükümlülüğün grup
muafiyetinden yararlanamayacağı; ancak yasaklamanın anlaşma konusu mal ya da
hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlere ilişkin olması, anlaşma süresince
alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olması ve sağlayıcı tarafından
alıcıya devredilen know-how’ı korumak için zorunlu olması koşullarıyla alıcıya
sağlayıcı tarafından anlaşmanın bitiminden sonra 1 yılı aşmayacak bir rekabet
etmeme yükümlülüğünün getirilebileceği belirtilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre
sözleşmenin sona ermesinden sonraki döneme ilişkin alıcıya getirilen bir yıl süreli
rekabet etmeme yükümlülüklerinin Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabilmesi için üç kriteri sağlaması gerekmektedir. Anılan sözleşme hükmü, bu 290
koşullar açısından değerlendirildiğinde rekabet yasağının anlaşma konusu mal ve
hizmetlerle sınırlı olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Franchise sisteminin önemli
düzeyde know-how aktarımı içerdiği göz önüne alındığında, uzun yıllar sonucunda
elde edilmiş önemli bir know-how’ı korumak için anlaşma bitiminden itibaren bir yıl
09-59/1445-378
7
süre ile getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün zorunluluk kriterini de sağladığı
anlaşılmaktadır. Ancak sözleşmenin ilgili hükmü, ‘söz konusu rekabet yasağının
alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olmalıdır’ kriterini
sağlamamaktadır. Hüküm kapsamında rekabet etmeme yükümlülüğü IFC’nin
faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı kalmamakta, tüm Türkiye’yi
kapsamaktadır. Bu nedenle ilgili hüküm mevcut haliyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile 300
tanınan grup muafiyeti kapsamı dışında kalmaktadır.

Sözleşmenin 16.5. sayılı hükmü grup muafiyetinden yararlanamadığından bireysel
muafiyet incelemesi yapılması gerekmektedir.

H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi

Sözleşmenin 16.5. maddesi 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sıralanan iki
olumlu, iki olumsuz koşulu yerine getirmesi halinde 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulabilecektir. 310

Öncellikle belirtmek gerekir ki, Sözleşmenin 16.5. maddesinin Costa’nın franchise
hakkını IFC’ye vermesi ve Türkiye’de Costa kahve dükkânlarının açılabilmesi için
vazgeçilmez olduğu kanaati oluşmuştur. Costa, faaliyette bulunduğu uzun yıllar
sonucunda elde ettiği know-how’ın sözleşme bitiminden sonra henüz kendisi
tarafından yeni bir franchise alan bulunmadan kendisine karşı kullanılmasının
mümkün olması halinde sözleşmeyi yapmaktan imtina edebilecektir. Bu nedenle
sözleşmenin 16.5. hükmü bireysel muafiyet değerlendirmesine tâbi tutulurken bu
hükmün anlaşmanın gerçekleşmesi açısından büyük önem taşıdığı kabul edilmelidir.
Costa ile IFC arasında imzalanan sözleşmeye göre IFC, ilk beş yıllık süre içerisinde 320
altmış tane Costa kahve dükkânı açacaktır. Böylelikle tüketiciler, sözleşme sayesinde
yeni bir kahve dükkânı ve ürünleri ile tanışma fırsatı elde edecek, açılacak altmış
mağaza ile kahve dükkânları pazarında markalar arası rekabet önemli ölçüde
artacaktır. Bu nedenlerle, sözleşmenin ilgili hükmünün Kanun’un 5. maddesinde
sıralanan iki olumlu koşulu sağladığı kanaatine varılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki ilk olumsuz koşul, (c) bendinde sayılan ilgili
piyasanın önemli bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması koşuludur. Sözleşme
sayesinde pazara yeni bir firma girmekte ve pazardaki rekabet artmaktadır. Ayrıca
pazarda faaliyette bulunacak diğer firmaların başka bir firmanın kahve dükkânlarını 330
kullanmaları fikri hak kullanımının ve kişiselleştirmenin yoğun olduğu bu sektörde
mümkün görünmemektedir. Bu çerçevede anlaşmanın rakiplere pazarı kapama gibi
bir etkisi olduğundan bahsetmek de mümkün değildir. Bu nedenlerle sözleşmenin
16.5. sayılı maddesinin ilgili piyasanın önemli bölümünde rekabeti ortadan
kaldırmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

5. maddedeki son şart (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için, yani
üretimin, dağıtımın gelişmesi ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması için
zorunlu olandan fazla oranda rekabetin sınırlanmamasıdır. Sözleşmenin ilgili hükmü
anlaşmanın devam etmesi ve anlaşma sonucu oluşan etkinliklerin ortaya çıkması 340
açısından gereklidir. Sözleşme bitiminden sonra yürürlükte olacak bir yıllık rekabet
etmeme yükümlülüğü, franchise sisteminin korunması ve geliştirilmesi açısından
önemlidir. Dolayısıyla, sözleşmenin ilgili hükmünün 5. maddedeki son olumsuz şartı
da sağladığı kanaatine varılmıştır.
09-59/1445-378
8

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında hükümler içermesi nedeniyle 350
başvuru konusu “Gelişim Sözleşmesi”ne Menfi Tespit Belgesi
verilemeyeceğine,

2. Bununla birlikte anılan sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan koşulların tamamını sağlaması nedeniyle, bireysel muafiyet
tanınmasına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.







Full & Egal Universal Law Academy