Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-01/1-1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-1-142 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 10-01/1-1
Karar Tarihi : 6.1.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Harun ULU, Harun GÜNDÜZ,
Cemal Ökmen YÜCEL, S. Yersu ŞAHİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

D. TARAFLAR : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20
(Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş.)
Ziya Gökalp Cad. No: 80 06600 Kurtuluş/Ankara
- Eti Gümüş A.Ş.
T.Güneş B. 15. Cd. No:30 Çankaya/Ankara
- Sarar Giyim Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.-Sarar Büyük
Mağazacılık Ticaret A.Ş. Ortak Girişim Grubu
Organize Sanayi Bölgesi 9. Cd. Eskişehir
- KCETAŞ-AYEN Ortak Girişim Grubu
Seyitgazi Mh. Nuhnaci Yazgan Cd. No:32 Melikgazi/Kayseri
- Cengiz Elektrik Toptan Satış A.Ş. 30
Altunizade Mahir İz Cad. No:30 34662 Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin %100 oranındaki
hissesinin blok olarak satış yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu
hisselerin Eti Gümüş A.Ş. veya Sarar Giyim Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.-Sarar
Büyük Mağazacılık Ticaret A.Ş. Ortak Girişim Grubu veya KCETAŞ-Ayen Ortak
Girişim Grubu veya Cengiz Elektrik Toptan Satış A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.11.2009 tarih ve 8052 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 29.12.2009 tarih ve 9404 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı 40
Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 30.12.2009 tarih ve
2009-1-142/ÖN-09-CS sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu 5.1.2010 tarih ve
REK.0.05.00.00-120/301 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-01 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda bildirim konusu işlemin;
- 4054 sayılı Kanun ve 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
- Teklif sahiplerinden herhangi birisinin Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin %100
oranındaki hissesini blok olarak devralmasının 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 50
10-01/1-1
2
1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca bir hakim durum yaratan veya mevcut hakim
durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği
görüşü ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devredilen: OSMANGAZİ Elektrik Dağıtım A.Ş. (OSMANGAZİ)
OSMANGAZİ’nin ana sözleşmesinin “Sermaye” başlıklı 6. maddesine göre 60
sermayesinin tamamı TEDAŞ’a ait olup, şirket hissedarı olarak da yalnızca TEDAŞ yer
almaktadır. Ancak 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun gereğince
hisselerinin %100’ü mevcut durumda Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na aittir.
Elektrik dağıtımı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerinde bulunan ve
tamamı kamu mülkiyetinde bir iktisadi devlet teşekkülü olan TEDAŞ, 2.4.2004 tarih ve
2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) Kararı ile özelleştirme kapsam ve
programına alınmıştır. OSMANGAZİ, TEDAŞ’ın özelleştirilmesi kapsamında Eskişehir,
Afyon, Bilecik, Kütahya, Uşak illerini kapsayan bölgedeki elektrik dağıtımı ve perakende
hizmetlerini yerine getirmek için 2005 yılında TEDAŞ’a bağlı bir ortaklık olarak
kurulmuştur. OSMANGAZİ, ilgili faaliyetlerini 4046 sayılı Kanun çerçevesinde 70
yürütmektedir.
2008 yılı cirosu (……….) TL, 2008 yılı elektrik satışı 5.041.687 GWh olarak gerçekleşen
OSMANGAZİ’nin perakende elektrik satışı ve hizmeti pazarında 2008 yılı payı yaklaşık
olarak %3,69’dur.
H.1.2. Teklif Sahipleri1
H.1.2.1. Eti Gümüş A.Ş. (Eti Gümüş)
Eti Gümüş’ün de içinde yer aldığı grup esas itibarıyla seramik üretimi, bakır, kurşun,
çinko ve krom madenlerini arama ve işletme alanlarında faaliyet göstermektedir. 2008
yılı cirosu (……….) TL olan Eti Gümüş’ün hissedarlık yapısına aşağıda yer
verilmektedir: 80
Tablo 1: Eti Gümüş’ün Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Yıldızlar SSS Holding A.Ş. (….)
Sebahattin Yıldız (….)
Vahip Yıldız (….)
Sinan Yıldız (….)
Cihan Yıldız (….)
Hilal Yıldız (….)
Musa Yıldız (….)
Bahar Yıldız (….)
TOPLAM 100,00





1 Teklif sahipleri arasında AKSA Elektrik Perakende Satış A.Ş. (AKSA) ve Kolin İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(KOLİN)’de yer almakla birlikte, ilgili teşebbüslere gönderilen eksiklik yazıları henüz cevaplanmadığından, adı geçen
teşebbüsler bu aşamada değerlendirmeye tabi tutulmamış olup, haklarındaki inceleme süreci devam etmektedir.
10-01/1-1
3
Tablo 2: Yıldızlar SSS Holding A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Sebahattin Yıldız (….)
Vahip Yıldız (….)
Sinan Yıldız (….)
Cihan Yıldız (….)
Musa Yıldız (….)
Hilal Yıldız (….)
Bahar Yıldız (….)
TOPLAM 100
Dosyadaki bilgilerden, Eti Gümüş ve Eti Gümüş ile aynı grupta yer alan ya da doğrudan
veya dolaylı iştirak ilişkisi içinde olan gerçek veya tüzel kişilerin elektrik üretim, dağıtım
veya perakende pazarında herhangi bir faaliyetinin olmadığı anlaşılmaktadır. Bunun
yanında Yıldızlar SSS Holding A.Ş.’nin %(….) hissesine sahip olduğu 3 S Enerji ve 90
Maden Üretimi A.Ş.’nin, EPDK’dan üretim lisansı alınmış ve (….) MWm kurulu güce
sahip olması planlanan elektrik enerjisi üretim yatırımı bulunmaktadır. Çankırı ilinde
kurulacak tesisin yakıt türü linyit kömürü olup, rezerv miktarı yaklaşık (……….) ton
civarındadır.
H.1.2.2. Sarar Giyim Tekstil San. ve Tic. A.Ş. (Sarar Giyim) ile Sarar Büyük
Mağazacılık Tic. A.Ş. (Sarar Mağazacılık) Ortak Girişim Grubu
ÖİB’nin bildirimi ve gönderilen ek yazıda sunulan Ortak Girişim Beyannamesi’ne göre,
Sarar Giyim %(….) ve Sarar Mağazacılık’ın %(….)’şer hisseye sahip bir ortak girişim
grubu olarak dosya konusu ihaleye katıldığı bildirilmektedir.
Sarar Giyim, konfeksiyon ve ev tekstili imalatı ve satışı alanında, Sarar Mağazacılık ise 100
perakende konfeksiyon ürünleri satışı alanında faaliyet göstermektedir. Sarar Giyim’in
2008 yılı cirosu (……….) TL, Sarar Mağazacılık’ın 2008 yılı cirosu ise (……….) TL’dir.
Sarar Giyim’in hissedarlık yapısı aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 3: Sarar Giyim’in Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Cemalettin SARAR (….)
Celaleddin SARAR (….)
Sabahattin SARAR (….)
Ali Emre SARAR (….)
Gözde SARAR (….)
TOPLAM 100,0000
Sarar Mağazacılık’ın hissedarlık yapısı ise aşağıda yer almaktadır:
Tablo 4: Sarar Mağazacılık’ın Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Cemalettin SARAR (….)
Celaleddin SARAR (….)
Sabahattin SARAR (….)
Ali Emre SARAR (….)
Gözde SARAR (….)
TOPLAM 100
Her iki şirketin yönetim kurulu üyeleri aynı kişlerden oluşmaktadır. Dolayısıyla şirketlerin
hissedarlık ve yönetim kurulu yapılarından, Sarar Giyim ve Sarar Mağazacılık’ın aynı
yönetim yapısına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Buna ilaveten Bildirim Formu ve ek
yazılardan Sarar Giyim ve Sarar Mağazacılık ile aynı grupta yer alan ya da doğrudan 110
veya dolaylı iştirak ilişkisi içinde olan gerçek veya tüzel kişilerin elektrik üretim, dağıtım
veya perakende pazarında herhangi bir faaliyetinin olmadığı anlaşılmaktadır.
10-01/1-1
4
H.1.2.3. Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş. (KCETAŞ) ve Ayen Enerji A.Ş. (AYEN)
Ortak Girişim Grubu
ÖİB’nin bildirimi ve gönderilen ek yazıda sunulan Ortak Girişim Beyannamesi’ne göre,
KCETAŞ’ın %(….) ve AYEN’in %(….) hisseye sahip bir ortak girişim grubu olarak dosya
konusu ihaleye katıldığı bildirilmektedir.
H.1.2.3.1. Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş. (KCETAŞ)
2008 yılı cirosu (……….) TL olan KCETAŞ’ın hissedarlık yapısına aşağıda yer
verilmektedir: 120
Tablo 5: KCETAŞ’ın Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Kayseri B. Şehir Belediyesi (….)
Aktiv Group Holding A.Ş. (….)
TETAŞ (….)
Kayseri Ekmekçilik A.Ş. (….)
TES-İŞ Sendikası (….)
TEK Vakfı (….)
Gerçek Kişiler (….)
TOPLAM 100,00
Dosyadaki bilgilere göre, KCETAŞ’ın elektrik üretim pazarında faaliyeti bulunmayıp
elektrik dağıtım pazarındaki faaliyetleri aşağıda gösterilmektedir:
Elektrik Dağıtım Pazarı
Kayseri Bölgesi’nin elektrik dağıtım işletme hakkı 1990 yılında KCETAŞ’a devredilmiştir.
KCETAŞ’ın Kayseri ilindeki elektrik dağıtım hizmetleri açısından %100 pazar payı
bulunmakla birlikte Türkiye elektrik pazarında alım-satımındaki payı ve kaçak elektrik
kullanımındaki durumuna aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 6: KCETAŞ’a ait alım-satım ve kayıp kaçaklara ilişkin veri (2008)
Alınan
Elektrik
(GWh)
Satılan
Elektrik
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak (GWh)
Kayıp ve Kaçak
Oranı (%)
Alınan
Elektrikteki
Pay (%)
Satılan
Elektrikteki
Pay (%)
(….) (….) (….) (….) (….) (….)
H.1.2.3.2. Ayen Enerji A.Ş. (Ayen) 130
2008 yılı cirosu (……….) TL olan Ayen’in hissedarlık yapısı aşağıdadır:
Tablo 7: Ayen’in Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Aydıner İnşaat A.Ş. (….)
Halka Açık Kısım (….)
Gerçek Kişiler (….)
TOPLAM 100,00
Ayen, 1970 yılında kurulan Aydıner İnşaat A.Ş. (Aydıner İnşaat) tarafından kontrol
edilmektedir. Aydıner İnşaat’ın hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 8: Aydıner İnşaat A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Mehmet AYDINER (….)
Turgut AYDINER (….)
Turhan AYDINER (….)
Fatma Nirvana AYDINER (….)
Ömer Ali AYDINER (….)
Ayşe Tuvana Aydıner KIRAÇ (….)
TOPLAM 100,00
Yukarıdaki hissedarlık yapılarından Ayen’in, Aydıner İnşaat tarafından kontrol edildiği
anlaşılmaktadır.
10-01/1-1
5
Aydıner İnşaat’ın kontrol ettiği grup şirketleri ve Ayen’in grup şirketlerindeki hissedarlık
oranına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 9: Ayen’in, Aydıner İnşaat Grup Şirketleri’ndeki Hissedarlık Oranı 140
Şirketler AYEN’in Hisse Oranı (%)
Ayen Ostim Enerji Üretim A.Ş. (….)
Kayseri Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (….)
Ayen Elektrik Ticaret A.Ş. (….)
KCTAŞ’ın, Aydıner İnşaat’ın (Ayen ile birlikte) toplam yaklaşık %(….) pay ile kontrol
ettiği Kayseri Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de %(….) oranında hissesi
bulunmaktadır.
Kayseri Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hissedarlık yapısına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo 10: Kayseri Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Ayen (….)
Kayseri ve Civarı Elektrik Ticaret A.Ş. (….)
Kayseri İli İl Özel İdare Müdürlüğü (….)
Kayseri B.Şehir Belediyesi (….)
Erbosan Erciyes Boru San. ve Tic. A.Ş. (….)
Karsu Tekstil San. ve Tic. A.Ş. (….)
Çetinkaya Mensucat Tic. ve San. A.Ş. (….)
Aydıner İnşaat A.Ş. (….)
Saygın Tekstil Tic. ve San. A.Ş. (….)
Yapı-Teknik Mühendislik Müşavirlik Ltd. Şti. (….)
Birlik Mensucat Tic. ve San. A.Ş. (….)
Gündeş İnşaat Malzeme Ltd. Şti. (….)
Gerçek Kişiler (….)
TOPLAM 100,00
Ayen Grubu şirketlerinin, elektrik pazarındaki üretimine ilişkin bilgiye aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo 11: AYEN Grubuna Ait Elektrik Üretim Yatırımları (2008)
Yatırım Yakıt Tipi Kurulu Güç (MW) Satılan Elektrik (2008, MWh)
Ayen Çamlıca I HES Hidroelektrik (….) (….)
Kayseri Elektrik Üretim
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yamula Barajı ve HES
Hidroelektrik (….) (….)
(….) Ayen Ostim Enerji
Üretim A.Ş.
Ayen Ostim Doğalgaz
Santrali
Doğal gaz (….)
(….) (….)
TOPLAM (….) (….)
Yukarıda yer verilen bilgiler göz önüne alındığında Ayen Grubu’nun elektrik üretim 150
pazarındaki faaliyetleri ve pazar paylarına ilişkin özet tablo aşağıdadır:
Tablo 12: Ayen Grubu’nun Elektrik Üretim Faaliyetleri ve Türkiye’deki Pazar Payları

Satılan Elektrik
(MWh)
Kurulu Güç
(MW)
Türkiye
Tüketim Miktarı
(MWh)
Türkiye
Kurulu
Gücü
(MW)
Üretim
Pazar Payı
(%)
Kurulu
Güç Pazar
Payı (%)
Ayen (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Bunun yanında Ayen’in yapım veya lisans aşamasında olan ya da 2008 yılında
faaliyette olmayan yaklaşık toplam (….) MW’lık kurulu güce sahip elektrik üretim yatırımı
bulunmaktadır.
10-01/1-1
6
H.1.2.4.Cengiz Elektrik Toptan Satış A.Ş. (Cengiz Elektrik)
Cengiz Elektrik, 17.7.2003 tarihinde tescil edilmiş bir teşebbüs olup kurulduğu günden
bu yana esas amaç ve konusunda bir faaliyeti olmamıştır. Cengiz Elektrik’in hissedarlık
yapısına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 13: Cengiz Elektrik Hissedarlık Yapısı 160
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Mehmet CENGİZ (….)
Ekrem CENGİZ (….)
Ahmet CENGİZ (….)
Şeref CENGİZ (….)
Asım CENGİZ (….)
Kazım CENGİZ (….)
TOPLAM 100
Dosyadaki bilgilerden, Cengiz Elektrik’in, Cengiz Elektrik ile aynı hissedarların pay
sahibi olduğu Cengiz Holding A.Ş. (Cengiz) tarafından kontrol edilen bir grup şirketi
olduğu anlaşılmıştır.
Cengiz, 2007 yılında tescil olunarak kurulmuş olup, 1980 yılından itibaren inşaat
alanında faaliyete başlayan ve enerji, maden, turizm gibi sektörlerde de faaliyette
bulunan şirketlerin yönetimini üstlenmektedir. 2008 yılı elektrik enerjisi üretiminden elde
ettiği ciro (……….) TL olan Cengiz’in hissedarlık yapısı, Cengiz Elektrik’in hissedarlık
yapısı ile birebir aynı şekildedir.
Diğer taraftan dosyadaki bilgilere göre, Cengiz’in elektrik dağıtım ve üretim pazarında
faaliyetleri aşağıdaki gibidir. 170
Elektrik Dağıtım Pazarı
Cengiz, Rekabet Kurulu’nun 4.12.2008 tarih ve 08-69/1115-432 sayılı kararı ile %100
oranındaki hissesinin blok olarak satış yöntemiyle özelleştirilmesine izin verdiği MERAM
Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin (MERAM) ihalesinde, ihaleyi kazanan Alsim Alarko Sanayi
Tesisleri ve Tic. A.Ş.’nin (Alsim Alarko) ardından en yüksek teklifi veren teşebbüslerden
birisidir. Ancak izleyen süreçte, MERAM’ın devralınmasına yönelik ilgili ihale
şartnamesinin 20. maddesi hükmüne göre Alsim Alarko ve Cengiz’in ortak olarak yer
aldığı ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. (ALCEN) adlı bir şirket
kurulmuş ve bu devir işlemi için Rekabet Kurulu’na bildirim yapılmıştır. Bahse konu
devre ilişkin yapılan bildirim sonucu Rekabet Kurulu 28.10.2009 tarih ve 09-49/1219-180
307 sayılı kararı ile ALCEN’in bir ortak girişim olduğuna karar vermiş ve işleme izin
vermiştir. Sonuç olarak Cengiz’in, MERAM’ı kontrol eden ALCEN adlı ortak girişimdeki
iki ortaktan birisi olarak elektrik dağıtım pazarında faaliyeti bulunmaktadır. Kırşehir,
Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya, Karaman illerinde elektrik dağıtım ve perakende
hizmetlerini yürütmek üzere kurulmuş olan MERAM’ın söz konusu illerdeki elektrik
dağıtım hizmetleri açısından %100 pazar payı bulunmakla birlikte Türkiye elektrik
pazarında alım-satımındaki payı ve kaçak elektrik kullanımındaki durumuna aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir:
Tablo 14: MERAM’a ait alım-satım ve kayıp kaçaklara ilişkin veri (2008)
Alınan
Elektrik
(GWh)
Satılan
Elektrik
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak (GWh)
Kayıp ve Kaçak
Oranı (%)
Alınan
Elektrikteki
Pay (%)
Satılan
Elektrikteki
Pay (%)
(….) (….) (….) (….) (….) (….)
Elektrik Üretim Pazarı 190
Cengiz’in elektrik üretim pazarında faaliyet gösteren grup şirketleri ve bu şirketlerin
üretimine ilişkin bilgiye aşağıda yer verilmektedir:
10-01/1-1
7
Tablo 15: Cengiz’in Elektrik Üretim Faaliyetleri
Grup Şirketi Yakıt Tipi Kurulu Güç (MW) Satılan Elektrik (2008, MWh)
Eti Alüminyum A.Ş.
(Oymapınar)
Hidroelektrik (….) (….)
Eti Alüminyum A.Ş. Fuel Oil (….) (….)
Eti Bakır A.Ş. Hidroelektrik (….) (….)
TOPLAM (….) (….)
Yukarıda yer verilen bilgiler göz önüne alındığında Cengiz Elektrik’in ve onu kontrol
eden Cengiz’in elektrik üretim pazarındaki faaliyetleri ve pazar paylarına ilişkin özet
tablo aşağıdadır:
Tablo 16: Cengiz’in Elektrik Üretim Faaliyetleri ve Türkiye’deki Pazar Payları
Satılan Elektrik
(MWh)
Kurulu Güç
(MW)
Türkiye Tüketim
Miktarı (MWh)
Türkiye Kurulu
Gücü (MW)
Üretim Pazar
Payı (%)
Kurulu Güç
Pazar Payı (%)
Cengiz (….) (….) 198.085.200 41.817,2 (….) (….)
Bunun yanında Cengiz’in yapım veya lisans aşamasında olan ya da faaliyette olmayan
yaklaşık toplam (….) MW’lık kurulu güce sahip elektrik üretim yatırımı bulunmaktadır.
H.2. Yapılan İşlem 200
Dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesine ilişkin stratejinin ana hatlarının, esas itibarıyla
17.3.2004 tarih ve 2004/3 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile oluşturulan Elektrik
Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi (Strateji Belgesi) ile
belirlendiği görülmektedir. Strateji Belgesi ile Türkiye’nin dağıtım şebekesi coğrafi
yakınlık, yönetimsel yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21
dağıtım bölgesine bölünmüş ve bunlardan 20’sinin sahibi olan TEDAŞ, özelleştirme
programına alınmıştır. Söz konusu 21 bölge aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 17: Dağıtım bölgeleri
Bölge Dağıtım Şirketi İsmi Kapsanan İller
1 Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt, Şırnak
2 Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş Bitlis, Hakkari, Muş, Van
3 Aras Elektrik A.Ş. Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars
4 Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. Trabzon, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize
5 Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. Elazığ, Bingöl, Malatya, Tunceli
6 Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. Sivas, Tokat, Yozgat
7 Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. Adana, Gaziantep, Hatay, Mersin, Osmaniye, Kilis
8 Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya, Karaman.
9 Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı, Kastamonu
10 Akdeniz Elektrik A.Ş. Antalya, Burdur, Isparta İl sınırları
11 Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. İzmir, Manisa
12 Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Yalova
13 Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. Edirne, Kırklareli, Tekirdağ.
14 İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. İstanbul ili Anadolu Yakası.
15 Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. Sakarya, Bolu, Düzce, Kocaeli.
16 Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. Eskişehir, Afyon, Bilecik, Kütahya, Uşak
17 Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. İstanbul ili Rumeli Yakası.
18 Kayseri ve Civarı Elektrik Dağıtım A.Ş. Kayseri
19 AYDEM Aydın, Denizli, Muğla
20 Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. Kahramanmaraş, Adıyaman
21 Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. Samsun, Amasya, Çorum, Ordu, Sinop
İlerleyen süreçte Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş. (MENDERES) 2008 yılında
özelleştirme programından çıkarılmış ve bu bölge 1991 yılında başlayan süreç 210
çerçevesinde AYDEM’e devredilmiştir2. Mevcut durumda özel sektör şirketleri tarafından
işletilen dağıtım bölgeleri; işletme hakkı 1990 yılında, işbu dosya konusu özelleştirme
işlemine ilişkin ihalede teklif veren teşebbüsler arasında olan Kayseri ve Civarı Elektrik
Dağıtım A.Ş.’ye devredilen Kayseri bölgesi, 2008 yılında AYDEM’e devri gerçekleşen

2 Rekabet Kurulu’nun 8.5.2008 tarih ve 08-32/397-134 sayılı kararı.
10-01/1-1
8
Aydın-Denizli-Muğla bölgesi, 2008 yılında özelleştirilmesi Kurulun 14.8.2008 tarih, 08-
50/746-302 ve 08-50/747-303 sayılı kararları çerçevesinde gerçekleştirilen Başkent
Elektrik Dağıtım A.Ş.3 (BAŞKENT) ve Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş.4’dir (SAKARYA).
Kurulun 4.12.2008 tarih, 08-69/1115-432 ve 08-69/1116-433 sayılı kararları
çerçevesinde özelleştirilmesine izin verilen MERAM5’ın ve Aras Elektrik Dağıtım
A.Ş.6’nin (ARAS) devir süreci ise mevcut durumda devam etmektedir. 220
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya kapsamında ilgili ürün pazarları, “elektrik dağıtım hizmeti pazarı” ve “küçük
ölçekli endüstriyel, ticari ve hane halkından oluşan tüketicilere yapılan perakende
satışlar” olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, değerlendirmede toptan satış ve ikili
anlaşmalar kapsamında dağıtım şirketlerine yapılan satışlar ve doğal gaz dağıtım ve
perakende faaliyetlerine ilişkin tespitlere de yer verilecek olmakla birlikte, bu aşamada
bu faaliyetlere ilişkin nihai bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosyadaki bilgiler doğrultusunda, her iki ilgili ürün pazarı açısından da ilgili coğrafi 230
pazar, “Eskişehir - Afyon - Bilecik - Kütahya - Uşak illeri” olarak kabul edilmiştir.
H.4. Değerlendirme
İlgili ürün pazarı olarak belirlenen dağıtım faaliyetlerinin bölgesel olarak doğal tekel
niteliği taşıması nedeniyle OSMANGAZİ’nin bu pazar açısından %100 pazar payına
sahip olduğu dikkate alındığında, tek başına bu durum sebebiyle dahi bildirime konu
devir işleminin alıcı tarafı her kim olursa olsun Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu
sonucuna ulaşılmaktadır. Kaldı ki, OSMANGAZİ’nin 2008 yılı cirosu da (……….) TL’dir.
Aşağıda dosya konusuna ilişkin değerlendirme yapılırken öncelikle dağıtım
özelleştirmelerine ilişkin ön bildirim aşamasında oluşturulan Kurul kararında yer alan
hukuki ayrıştırma konusuna değinilmiş, ardından yatay ve dikey bütünleşme açısından 240
değerlendirmeler yapılmış ve sonrasında İhale Şartnamesinin 20. maddesine7 ilişkin bir
bölüme yer verilmiştir. Ayrıca tekrarlamak gerekir ki, taraflardan AKSA ve KOLİN’in
bildirimlerindeki eksiklikleri giderilemediği için değerlendirme kapsamına alınmamıştır.
H.4.1. Hukuki Ayrıştırma
Rekabet Kurulu TEDAŞ’ın özelleştirilmesine ilişkin oluşturduğu 21.7.2005 tarihli Kurul
Görüşünde,“Geçiş döneminin sonuna kadar dağıtım faaliyetlerinin ve diğer elektrik piyasası
faaliyetlerinin hukuki olarak ayrıştırılmasının Rekabet Kurulu’nun nihai izin koşulu olduğu”
hükmüne yer vermiştir. Nitekim dağıtım özelleştirmeleri kapsamında olmamakla birlikte,
ayrı bir sürecin devamı niteliğindeki Aydın-Muğla-Denizli bölgesinin dağıtım
faaliyetlerinin AYDEM tarafından devralınmasına ilişkin işlemde, AYDEM tarafından söz 250
konusu hukuki ayrıştırmanın yapılacağına ilişkin taahhüt ile birlikte Kurul devre izin
vermiştir. Bildirime konu işlem ise özelleştirme programı içinde gerçekleştirilmektedir ve
konuya ilişkin Rekabet Kurulu görüşüne dayanılarak hazırlanan İhale Şartnamesinin 17.
maddesi8 uyarınca teklif sahipleri söz konusu ayrıştırmayı yapacaklarını taahhüt etmiş

3 Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı, Kastamonu illerini kapsayan bölge.
4 Sakarya, Bolu, Düzce, Kocaeli illerini kapsayan bölge.
5 Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya, Karaman illerini kapsayan bölge.MERAM özelleştirmesinde nihai karar,
MERAM’ın ALARKO ve CENGİZ ortak girişimi tarafından alınmasına ilişkin 28.10.2009 tarih ve 09-49/1219-307 sayılı
Karardır.
6 Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars illerini kapsayan bölge
7 ÖYK kararının ardından yapılacak devir sözleşmelerinin en az %51’ini Teklif Sahibinin oluşturacağı anonim şirket ile
yapılması durumunda Rekabet Kurulu onayının aranmasına ilişkin İhale Şartnamesinde yer alan hüküm.
8 İhale Şartnamesi Madde 17. Alıcının Taahhüdü: Alıcı, Ek 5’de sunulan, Rekabet Kurulu’nun 21.07.2005 tarih ve 05-
48/695-M sayılı Kararı’nda belirtildiği şekilde 31.12.2012 tarihine kadar dağıtım faaliyetini ve diğer elektrik piyasası
10-01/1-1
9
bulunmaktadırlar. Kaldı ki, 4628 sayılı Kanunda yapılan değişikliğin ardından dağıtım
firmalarının 2013’ten itibaren üretim ve perakende faaliyetlerini ayrı tüzel kişilikler
altında göstermeleri bir yükümlülük haline gelmiştir. Dolayısıyla, Kurulun konuya ilişkin
koşulunun yerine geldiği anlaşılmaktadır.
H.4.2. Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Kanunun 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmede dikkate alınması gereken 260
hususlardan biri, devam eden süreçte YEŞİLIRMAK, OSMANGAZİ ve ÇORUH olmak
üzere üç bölge için aynı anda ihaleye çıkılması ve bazı teşebbüslerin birden fazla bölge
için ÖYK’ya sunulan teklif sahibi listesinde yer almasıdır. Söz konusu üç dağıtım
bölgesinin, dağıtım firmalarınca yapılan satışlar bakımından paylarını ve bu bölgelere
ilişkin olarak ÖYK’ya bildirilmesi kararlaştırılan listede yer alan teklif sahiplerini gösteren
tablo aşağıda yer almaktadır:
Tablo 18: YEŞİLIRMAK, ÇORUH ve OSMANGAZİ Dağıtım Bölgelerinin, Dağıtım Firmaları Tarafından Yapılan
Satışlar İçindeki Payları ve Sırasıyla Teklif Sahipleri
İhalesi Yapılan
Bölgeler
Dağıtım Firmaları Tarafından Yapılan
Satışlar İçindeki Payları (2008, %)
Bu Bölgelere İlişkin ÖYK’ya Bildirilen Listede Yer
Alan Teklif Sahipleri (Sırasıyla)
YEŞİLIRMAK 2,97
- ÇALIK
- Anadolu Doğal Gaz Dağıtım A.Ş.,
- Kolin İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.
- CENGİZ
- Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
ÇORUH 1,66
- AKSA
- ÇALIK
- CENGİZ
- AYDEM
OSMANGAZİ 3,69
- Eti Gümüş A.Ş.
- AKSA
- Sarar Ortak Girişim Grubu9
- KCETAŞ Ayen Ortak Girişim Grubu
- Kolin İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.
- CENGİZ
Devam etmekte olan dağıtım özelleştirmeleri sürecinde her bir devir işleminin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yatay ya da dikey bütünleşme bakımından 270
hakim durum analizine tabi tutulacağı açıktır. Bunun yanında her yeni dağıtım
özelleştirmesinde aday alıcıların özelliklerine göre yapılan değerlendirmelerin farklı
yaklaşımları ve yönleri de beraberinde getirmesi kaçınılmazdır. Dolayısıyla aşağıda
rekabetçi davranışların koordinasyonu riskine ve hakim duruma İlişkin yapılan
değerlendirmelere yer verilmiştir.
H.4.2.1. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonu Riskine İlişkin Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu sayılması
için, söz konusu ortak girişimin taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan bir yapıya sahip olması gerektiği
belirtilmektedir. Esas itibarıyla burada ifade edilen rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkinin 280
belirlenmesinde, kurulan ortak girişim ile birlikte, kurucu teşebbüslerin kendi aralarında
ya da kurucu teşebbüslerle ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
riskinin doğup doğmadığı değerlendirilmektedir. Rekabetçi davranışların koordinasyonu
riskinin bulunması, söz konusu ortaklığı 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortaklıktan
çıkarmakta ve işlemin 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesini
gerektirmektedir.
OSMANGAZİ’nin devrine ilişkin olarak teklif sahipleri arasında ortak kontrole tabi bir
yapı bulunmamaktadır. Öte yandan, teklif sahiplerinin başka bölgelerdeki dağıtım
faaliyetlerinde ya da elektrik piyasasının diğer alt ya da üst pazarlarında mevcut

faaliyetlerini hukuken ayrıştıracağını kabul, beyan ve taahhüt eder. Rekabet Kurulu’nun ve Kurul’un bu konudaki
yetkileri saklıdır.”
9 Sarar Giyim Tekstil San. Tic. A.Ş. – Sarar Büyük Mağacılık Ortak Girişim Grubu
10-01/1-1
10
ortaklıkların da bu bakımdan değerlendirmeye alınması gerekir. Bu bakımdan taraflar 290
incelendiğinde, teklif sahiplerinden CENGİZ’in bir önceki özelleştirme işleminde
MERAM’ı, Cengiz Holding ve Alsim Alarko ile kurmuş oldukları ortak girişim şirketi olan
ALCEN ile devraldıkları görülmektedir. Nitekim elektrik üretim faaliyetinde birbirlerine
rakip olan bu iki teşebbüsün kurmuş olduğu bu ortaklığa ilişkin rekabetçi davranışların
koordinasyonu değerlendirmesi, söz konusu devir işlemine ilişkin 28.10.2009 tarih ve
09-49/1219-307 sayılı Rekabet Kurulu kararında yer almış ve mevcut yapıda söz
konusu ortaklığın bu riski ortaya çıkaracak bir pazar payına ulaşmadığı sonucuna
varılmıştır. Bahse konu kararda, dağıtım, toptan satış ve üretimdeki paylar dikkate
alınmış, dağıtım hizmetinin hali hazırda doğal tekel niteliğine sahip olduğu belirtildikten
sonra, toptan satış pazarı ve üretime ilişkin olarak da tarafların pazar payları dikkate 300
alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirmede MERAM’ın alıcı olarak
Türkiye pazarındaki payının sadece %4,1 seviyesinde olduğu ve tarafların doğrudan
kontrol ettikleri ya da ortak oldukları başka bir dağıtım bölgesi de bulunmadığı
gerekçesinden hareketle, ikili anlaşmalar bakımından koordinasyon etkisi doğuracak bir
durumun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mevcut durumda üç ayrı bölgenin aynı anda ihaleye çıkmış olması nedeniyle, her üç
bölgeye ilişkin teklif sahibi olan CENGİZ’in tek bir bölgeyi devralmasının yanında üç
bölgeyi de devralması durumunun da değerlendirilmesi gerekecektir. Değerlendirmeye
CENGİZ’in üç bölgeyi de devralması durumundan başlanacak olursa; bu durumda
CENGİZ’in doğrudan tam kontrole sahip olduğu dağıtım bölgelerinin alıcı olarak Türkiye 310
pazarındaki payı %8,32 seviyesinde olacaktır. Bu paya CENGİZ ve ALARKO’nun ortak
kontrolü altında bulunan MERAM da dahil edildiğinde toplam pay %12,61 olacaktır.
Cengiz’in mevcut durumda kurulu gücünün Türkiye kapasitesinin sadece %(….) olması
ve iki rakip arasındaki ortaklığın da sadece ALCEN’in bölgesi olan MERAM ile sınırlı
olması da dikkate alındığında, bu aşamada CENGİZ’in üç bölgeyi de devralmasında
yayılma etkisi ya da koordinasyon riski bakımından bir sakınca bulunmayacağı
düşünülmektedir. Değerlendirilme aşamasındaki dağıtım özelleştirmeleri sürecinde yer
alan adaylar bakımından, CENGİZ’in MERAM’da ALARKO ile ortaklığı bulunması
dışında koordinasyon riski doğurabileceği düşünülen başka bir ortaklık bu aşamada
bulunmamaktadır. Dolayısıyla mevcut özelleştirme süreci bakımından yapılacak olası 320
devir işlemlerinin herhangi bir piyasada koordinasyon riski doğurmayacağı
değerlendirilmektedir.
Aynı şekilde ihaleye ortak girişim grubu olarak katılan KCETAŞ-AYEN’in ortaklığı ele
alındığında, KCETAŞ’ın Kayseri bölgesi elektrik dağıtımı faaliyetinde bulunduğu,
AYEN’in ise üretimde faaliyetleri bulunduğu görülmekle birlikte, bu ortaklığın taraflarının
sahip oldukları kapasite ve pazar paylarının, ALCEN’de yer alan ortaklığın kapasite ve
pazar paylarının çok altında kaldığı, dolayısıyla bu ortaklığın rekabetçi davranışların
koordinasyonu riskini ortaya çıkarmayacağı anlaşılmaktadır.
H.4.2.2. Hakim Duruma İlişkin Değerlendirme
Dağıtım özelleştirmelerine ilişkin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında 330
yapılacak değerlendirmelerde öncelikle 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda yer
alan pazar payı eşikleri ile teşebbüslere getirilen sınırlamalara değinmek gerekmektedir.
Şöyle ki, 4628 sayılı Kanun ile gerçek ve tüzel kişilere sahip olacakları üretim kapasitesi
bakımından %2010 ve toptan satış şirketleriyle yapılacak satışlar bakımından ise %1011
sınır getirilmektedir. Bununla birlikte, dağıtım faaliyetleri açısından üretim ve toptan

10 “…Herhangi bir gerçek kişinin ya da özel sektör tüzel kişisinin kontrol ettiği üretim şirketleri aracılığıyla sahip
olacağı toplam elektrik enerjisi kurulu gücü, bir önceki yıla ait yayımlanmış Türkiye toplam elektrik enerjisi kurulu
gücünün yüzde yirmisini geçemez.”
11 “…Herhangi bir gerçek kişinin ya da özel sektör tüzel kişisinin kontrol ettiği toptan satış şirketleri aracılığıyla toptan
satışını yapabilecekleri elektrik enerjisi miktarı, piyasada bir önceki yılda tüketilen toplam elektrik enerjisi miktarının
yüzde onunu geçemez.”
10-01/1-1
11
satıştaki gibi bir sınırlama bulunmamaktadır. Bu sınırlamalar özellikle özelleştirme
sürecinde rekabetçi bir piyasa yapısı oluşturmak adına önemli olmakla birlikte, 4054
sayılı Kanunun 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmede “hakim durum
yaratılması veya hakim durumun güçlendirilmesi” yönünde yapılacak tespitler önem
kazanmaktadır. Rekabet politikası açısından ise söz konusu devir işlemlerine ilişkin 340
değerlendirmede piyasada etkinliğini artırma hedefi çerçevesinde, elektrik sektörünün
özelliklerinden kaynaklanan ölçek ekonomisinin sağlayacağı etkinlik ile rekabetçi
yapının getireceği etkinliği sağlamaya yönelik olarak devir işlemlerine getirilecek
sınırlamalar arasında uygun dengeyi bulmak önem kazanmaktadır. Bu kapsamda söz
konusu devirler açısından hakim durum analizinde yatay ve dikey yoğunlaşmaların
değerlendirilmesi önem kazanmaktadır.
Yatay ve dikey bütünleşme yönleriyle yapılacak hakim durum analizlerinin yanında,
serbestleşmeye ilişkin geçiş döneminde olan elektrik piyasalarında, özelleştirmelerin,
devirler sonrası rekabetçi yapıda teşebbüslerin üstleneceği rollerin belirlenmesi
bakımından da önemli olduğu açıktır. Bu nedenle söz konusu devirler, sadece devrin 350
gerçekleştiği elektrik dağıtım pazarı bakımından değil, bu pazarlarla rekabetçi yapıda
etkileşim içinde olması beklenen doğalgaz pazarı bakımından da değerlendirmeyi
gerekli kılmaktadır. Nitekim OSMANGAZİ, YEŞİLIRMAK ve ÇORUH özelleştirmeleri
sürecinde alıcı tarafların belli olmasıyla ortaya çıkan yeni tartışma alanı, bir bölgede
doğalgaz dağıtımı yapan teşebbüslerin aynı bölgedeki elektrik dağıtım faaliyetlerini
devralmaları ile gerçekleşecek olan yakınsayan pazar bütünleşmesi durumudur. Şöyle
ki, elektrik ve doğalgaz perakende pazarında faaliyet gösteren şirketler, özellikle dağıtım
şirketleri, birbirlerinin pazarlarına girme konusunda potansiyel rakip konumudadırlar. Bu
nedenle, yakınsayan pazar bütünleşmesi aslında rakipler arasında gerçekleşen yatay
bir yoğunlaşmanın özel bir türünü oluşturmaktadır. 360
Bu nedenle, bu dosya kapsamında yapılan hakim durum analizinde yakınsayan pazar
bütünleşmesine ilişkin değerlendirme ayrı bir başlık altında yapılmıştır. Bu kapsamda,
aşağıda dağıtıma ilişkin özelleştirmelerde hakim durum analizi şu üç başlık altında
incelenmiştir:
- Yoğunlaşmaya (yatay) ilişkin değerlendirme
- Dikey bütünleşmeye ilişkin değerlendirme
- Yakınsayan pazarlar bakımından değerlendirme
a. Yoğunlaşmaya İlişkin Değerlendirme
Dağıtım Hizmeti Pazarı: Elektrik dağıtım hizmeti pazarı açısından bakıldığında
ÇORUH’un ve diğer dağıtım şirketlerinin doğal tekel konumunda olduğu ve özelleştirme 370
işlemlerinin kamu tekelinin özel tekele devri niteliğinde olacağı, başka bir ifadeyle
mevcut hakim durumun korunacağı görülmektedir. Bu bakımdan devir işleminin alıcı
taraf her kim olursa olsun mevcut hakim durumun (tekelin) el değiştirmesi anlamına
geleceği, dolayısıyla yeni bir hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı görülmektedir.
Perakende Satış Pazarı: Perakende satış hizmetleri bakımından da özellikle serbest
olmayan tüketiciler açısından piyasada faaliyette olan perakende satış firmalarının
bulunmadığı ve dağıtıcının perakende satış tarifesinin düzenlemeye tabi olduğu da
dikkate alındığında, anılan özelleştirme işlemiyle düzenlenmiş bir alanın devrinin söz
konusu olduğu söylenebilir. Dolayısıyla dağıtım bölgesini kim alırsa alsın geçiş dönemi 380
sonuna kadar %100 pazar payına sahip olacağı dikkate alındığında, yatay yoğunlaşma
bakımından mevcut hakim durumun güçlenmesinin söz konusu olmadığı görülmektedir.
Hemen belirtmek gerekir ki, bu değerlendirme salt elektrik perakende faaliyetleri
bakımından yatay yoğunlaşmanın değerlendirmesi şeklindedir. Daha önce de belirtildiği
üzere, yatay yoğunlaşma bakımından bir başka başlık da yakınsayan pazarlar
10-01/1-1
12
konusudur. Serbest olmayan tüketicilerin serbest tüketici limitlerinin sıfıra indirilmesiyle
tamamen serbestleşeceği ve serbestleşmese bile perakende şirketlerinin faaliyetlere
başlamasıyla bu alandaki dağıtım firmasının sahip olduğu fiili tekelin ortadan kalkacağı
görülmektedir. Bu noktada dağıtım firmasının bölgede %100 olan pazar payının
rekabetçi pazar yapısına geçişin etkin bir şekilde sağlanabilmesi halinde zamanla 390
düşmesi beklenmektedir. Bu noktada yapılacak özelleştirmenin, alıcı tarafın özelliklerine
göre giriş engeli yaratacak şekilde elektrik dağıtım firmasının hakim durumunu
güçlendiren bir özellik taşımaması gerekmektedir ki, yatay yoğunlaşma bakımından bu
konu yakınsayan pazara ilişkin bölümünde yeniden ele alınmıştır.
İkili Anlaşmalar Pazarı: Dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesinin sadece şebeke
hizmetlerinin devri yönüyle değil, toptan satış pazarının talep tarafında piyasanın
oluşması yönüyle de ele alınması gerekmektedir. Mevcut durumda dağıtım firmaları
bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerin münhasır tedarikçisi oldukları gibi, serbest
tüketicilerin de büyük bölümüne satış yapmaktadır. Söz konusu yerleşik dağıtım
firmalarını devralacak olan teşebbüs, dağıtıma ilişkin teknik faaliyetlerle birlikte 400
perakende satış işini ve müşteri portföyünü de devralacaktır. Geçiş dönemi sonunda
bütün tüketicilerin serbest tüketici statüsüne geçmesinin beklenmesi ve 2013’ten
itibaren dağıtım firmalarının perakende faaliyetlerini ayrı tüzel kişilik altında sürdürecek
olması, dağıtım bölgelerine yeni tedarikçilerin girerek rekabetçi bir baskı yaratmaları
beklentisini beraberinde getirse de, dağıtım faaliyetleriyle birlikte müşteri bilgilerine
sahip olmak ve tüketici gözünde bölgenin dağıtım firması konumunda olmak gibi
hususlar söz konusu dağıtım şirketlerine rekabetçi avantaj sağlayacaktır. Bu nedenle,
özelleştirmeye tabi olan dağıtım şirketlerini devralan teşebbüslerin ikili anlaşmalar
piyasasının talep tarafından da pay almış olarak kabul edilmeleri gerektiği ve söz
konusu devir işlemlerinin toptan satış pazarında alım gücü bakımından da yoğunlaşma 410
oluşturup oluşturmadığının dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir. Bu kapsamda,
daraltılmış pazar tanımı olan dağıtım şirketlerine yapılan toptan satışlar itibarıyla
bakıldığında, Türkiye’deki dağıtım şirketlerinin 2008 yılı itibarıyla yapmış oldukları alım
ve satımlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo -19: Dağıtım şirketlerine ait alım-satım ve kayıp kaçaklara ilişkin veri (2008)
Bölge Dağıtım Şirketi İsmi
Alınan
Elektrik
(GWh)
Satılan
Elektrik
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak
Oranı* (%)
Alınan
Elektrikteki
Pay* (%)
Satılan
Elektrikteki
Pay (%)
1 Dicle Elektrik 14.576 5.214 9.362 64,2 9,15 3,82
2 Vangölü Elektrik 2.580 1.137 1.443 55,9 1,62 0,83
3 Aras Elektrik 2.274 1.656 618 27,2 1,43 1,21
4 Çoruh Elektrik 2.538 2.268 270 10,7 1,59 1,66
5 Fırat Elektrik 2.396 2.145 250 10,5 1,50 1,57
6 Çamlıbel Elektrik 2.290 2.088 202 8,8 1,44 1,53
7 Toroslar Elektrik 15.263 13.905 1.358 8,9 9,58 10,18
8 Meram Elektrik 6.394 5.859 535 8,4 4,01 4,29
9 Başkent Elektrik 12.167 11.161 1.005 8,3 7,64 8,17
10 Akdeniz 6.646 6.049 597 9 4,17 4,43
11 Gediz Elektrik 14.797 13.862 935 6,3 9,29 10,15
12 Uludağ Elektrik 11.643 10.941 702 6 7,31 8,01
13 Trakya Elektrik 5.886 5.473 413 7 3,70 4,01
14 İstanbul A. Yakası 9.491 8.672 819 8,6 5,96 6,35
15 Sakarya Elektrik 9.349 8.760 588 6,3 5,87 6,41
16 Osmangazi Elektrik 5.320 5.042 278 5,2 3,34 3,69
17 Boğaziçi Elektrik 21.282 18.948 2.335 11 13,36 13,87
18 Kayseri Elektrik 2.391 2224 167 7 1,50 1,63
19 AYDEM 3.982 3.815 167 4,2 2,50 2,79
20 Göksu Elektrik 3.562 3.303 260 7,3 2,24 2,42
21 Yeşilırmak Elektrik 4.467 4.063 405 9,1 2,80 2,97
TOPLAM 159.294 136.585 22.709 100,00 100,00
10-01/1-1
13
Tablodan da görüleceği üzere, OSMANGAZİ’nin bütün dağıtım şirketleri içindeki payı
%3,69’dur. Teklif sahiplerinin değerlendirilmesinde, ETİ GÜMÜŞ ve SARAR’ın
halihazırda dağıtım faaliyeti bulunmamaktadır. KCETAŞ-AYEN ortaklığından KCETAŞ
Kayseri Elektrik dağıtım bölgesini elinde bulunduruyor olmakla birlikte, bu bölgenin
payının %1,63 olduğu ve dolayısıyla bu ortaklığın OSMANGAZİ’yi devralmasıyla 420
ulaşılacak olan %5,32’lik payın hakim durum yaratmasının söz konusu olmayacağı
anlaşılmaktadır.
Taraflardan CENGİZ’in yeni devraldığı MERAM bölgesi ile %4,01 paya sahip
durumdadır. Bununla birlikte CENGİZ’in, OSMANGAZİ ile birlikte YEŞİLIRMAK ve
ÇORUH’a teklif veren teşebbüsler arasında yer aldığı görülmektedir. Bu kapsamda, üç
bölgenin de CENGİZ’e verilmesi olasılığı değerlendirildiğinde dahi, CENGİZ’in toplam
payının %12,61 olacağı hesaplanmaktadır ki, bu durumda dahi işlemin yeni bir hakim
durum ortaya çıkarmayacağı değerlendirilmektedir.
Yatay yoğunlaşma bakımından bu dosya kapsamında ortaya çıkabilecek en büyük
yoğunlaşma seviyesi, özelleştirilmesi gündemde olan üç bölgenin de CENGİZ’e 430
verilmesi durumudur. Bu duruma ilişkin yukarıda yapılan değerlendirmeden hareketle,
teklif sahibi firmalardan herhangi birinin üç bölgeyi birden almasının, yatay yoğunlaşma
açısından hakim durum yaratılması gibi bir sakınca doğurmayacağı
değerlendirilmektedir.
b. Dikey Bütünleşmeye İlişkin Değerlendirme
Elektrik endüstrisinin serbestleşme sürecindeki yeniden yapılandırılmasında üretim,
iletim, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin ayrıştırılması öngörülmekle birlikte,
üretim ve perakende satış faaliyetlerinin bütünleşmesinin engellenmediği görülmektedir.
Dikey bütünleşme, sağlıklı işleyen rekabetçi bir piyasa yapısı açısından hem olumlu
hem de olumsuz sonuçlar doğurabilecektir. 440
Üretim ve perakende satış bütünleşmesinin sağlanmasıyla elde edilen olumlu
sonuçlardan birinin, tüm tüketicilerin serbest olmasıyla uzun dönemli ikili anlaşmaların
azalması ve üretim yatırımlarının cazibesini kaybetmesi riskini azaltmaya yönelik olarak
üretim yatırımlarının teşvik edilmesi olduğu söylenebilir. Bunun yanında, spot piyasada
oluşacak değişken fiyat seviyelerine karşı da dağıtım/perakende satış firmalarının
üretim ile bütünleşik bir yapıya sahip olmasının avantaj yaratacağı ileri sürülebilir. Tüm
tüketicilerin seçme hakkı kazanmasıyla, dikey bütünleşmenin bir risk olmaktan çıkacağı
yönünde görüşler bulunsa da, serbest olmayan tüketicilerden oluşan münhasır bir
müşteri portföyüyle özelleştirilen dağıtım firmaları açısından, dikey bütünleşmenin
rekabetçi yapı açısından hiçbir risk taşımadığını söylemenin mümkün olmadığı 450
düşünülmektedir.
Dağıtım bölgelerinde perakende satış faaliyetlerinde rekabetin oluşturulması açısından,
dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içindeki üretim şirketleriyle ikili anlaşmalar
yapmaları, yüksek fiyatla alınan elektriğin maliyetinin tüketicilere yansıtılması riskini
taşımaktadır. Bu nedenle, iyi işleyen bir ikili anlaşmalar piyasası sağlanabilmesi
açısından dağıtım ve üretim şirketlerinin özelleştirme işlemleri, dikey bütünleşme
yönüyle de ayrıntılı olarak ele alınmalı ve hem yapısal hem de davranışsal olarak
rekabetçi bir toptan satış piyasası oluşturulması sağlanmalıdır. Şüphesiz, üretim-
perakende satış bütünleşmesi ile piyasada hakim durum yaratma riski, üretim ve/veya
perakende satış seviyelerinde yoğunlaşmanın varlığı halinde ortaya çıkacaktır. Bu 460
noktada, bir önceki bölümde dağıtım/perakende seviyesinin ele alınmış olmasından
hareketle, aşağıda kısaca Türkiye üretim pazarına göz atılacaktır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, elektrik piyasasında kurulu güç bakımından kamunun
egemenliği söz konusudur. Türkiye’de 2008 yılı itibarıyla kurulu gücün üretici kuruluşlara
göre dağılımı aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir:
10-01/1-1
14
Tablo -20: Türkiye’nin Yakıt Cinslerine Göre Kurulu Gücü (2008, MW)
Kuruluşlar Termik Hidroelektrik Jeotermal Rüzgar
Kuruluş
Toplamı Oran (%)
EÜAŞ 8690,9 11.455,9 20.146,8 48,2
EÜAŞ'IN Bağlı Ortaklık Ortaklıkları 3.834,0 3.834,0 9,2
Mobil Santraller 262,7 262,7 0,6
Otoprodüktör + Üretim Şirketleri +
İHD 14.807,4 2372,8 363,7 29,8 17573,8 42,0
TOPLAM 27.374,0 13.453,4 325,6 41.817,2
Kaynakların Kurulu Güce Katkısı
(%) 66,0 33,1 0,9 0,1 %100
Burada hemen belirtmek gerekir ki, EÜAŞ’a ait santraller (%48,2) ve EÜAŞ’ın bağlı
ortaklıkları (%9,2) gibi üretimini yaptıkları elektriği anlaşmalar çerçevesinde devlete
satan santraller dikkate alındığında, Türkiye kurulu gücünün yaklaşık %57,4’ünün kamu
kuruluşu ve onlarla ilişkili şirketler tarafından işletildiği görülmektedir. 470
Türkiye’de 2008 yılı itibarıyla elektrik üretiminin üretici kuruluşlara göre dağılımı
aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir:
Tablo -21: Türkiye’nin Yakıt Cinslerine Göre Elektrik Üretimi, Brüt Talebi (2008, GWh)
Kuruluşlar Termik Hidroelektrik Jeotermal Rüzgar
Kuruluş
Toplamı Oran (%)
EÜAŞ (….) (….) (….) (….) (….) (….)
EÜAŞ'IN Bağlı Ortaklık Ortaklıkları (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Mobil Santraller (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Üretim Şirketleri (….) (….) (….) (….)
Otoprodüktörler+ İHD (….) (….) (….) (….)
TOPLAM (Türkiye) 164.139,2 34.278,8 198.417,9
İthalat (….) (….)
İhracat (….) (….)
BRÜT TALEP (Tüketim) 198.085,2 100
İhalede teklif veren teşebbüslerin sahip olduğu kurulu güç, üretim miktarı ve pazar
paylarına ilişkin tablo aşağıdadır:
Tablo -22: Teklif Sahibi Teşebbüslerin Elektrik Satım, Kurulu Güç ve Üretim Pazar Payları (2008)

Satılan
Elektrik
(MWh)
Kurulu Güç
(MW)
Türkiye
Tüketim Miktarı
(MWh)
Türkiye
Kurulu
Gücü
(MW)
Üretim
Pazar Payı
(%)
Kurulu
Güç Pazar
Payı (%)
ETİ GÜMÜŞ (….) (….) (….) (….)
SARAR (….) (….) (….) (….)
KCETAŞ-
AYEN12
(….) (….) (….) (….)
CENGİZ (….) (….)
198.085.200 41.817,2
(….) (….)
Bütün bu veriler göstermektedir ki, teklif sahibi teşebbüslerin sahip oldukları üretim
kapasiteleri dikey bütünleşme açısından rekabetçi risk doğuracak büyüklükte değildir.
Dikey bütünleşme konusu, dağıtım ve üretim özelleştirmelerinde izlenen strateji
kapsamında daha sonra gerçekleşecek olan üretim özelleştirmeleri aşamasında daha 480
detaylı değerlendirmeyi gerektirecek bir husus olarak görülmektedir. Bu çerçevede; ETİ
GÜMÜŞ, SARAR, KCETAŞ-AYEN veya CENGİZ’den herhangi birinin OSMANGAZİ’yi
devralmasının dikey bütünleşme açısından da hakim durum yaratılması ya da mevcut
bir hakim durumun güçlendirilmesi bakımından bir sakınca doğurmadığı
değerlendirilmektedir.


12 Ayen’in üretim miktarları alınmıştır.
10-01/1-1
15
c. Yakınsayan Pazarlara İlişkin Değerlendirme
Bilindiği gibi Türkiye 21 elektrik, 60 doğalgaz dağıtım bölgesine ayrılmıştır. Doğalgaz
bölgelerinin ihalesi büyük ölçüde tamamlanmış olup şu anda elektrik dağıtım
bölgelerinin özelleştirilmesine devam edilmektedir. Bunun yanında belediyelerin elinde 490
bulunan doğalgaz şirketleri için ihale süreci devam etmektedir. Bu noktada yakınsayan
pazarlar olarak kabul edilebilecek olan elektrik ve doğal gaz perakende faaliyetlerinin
çakışması ayrı bir değerlendirme konusu oluşturmaktadır. Bununla birlikte, mevcut
dosya kapsamında alıcı tarafların ilgili elektrik dağıtım bölgesiyle çakışan bir bölgede
doğal gaz dağıtım faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında13, yakınsayan pazar
bütünleşmesi bakımından bu dosya kapsamında bir sakınca bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
H.4.3. İhale Şartnamesinin 20. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
OSMANGAZİ’nin özelleştirilmesine ilişkin 24.04.2009 tarihli ihale şartnamesinin “devir
ve teslim” başlıklı 20. maddesi ile, ihale sonucu ÖYK kararının ardından yapılacak 500
devrin, en az %51’ini ihaleye teklif veren teklif sahibinin oluşturacağı şirket ile
tamamlanması öngörülmektedir. Söz konusu hüküm şu şekildedir;
”İhale sonucunda ÖYK tarafından tüzel kişiye satışın yapılmasına karar verilmesi halinde,
Teklif Sahibi’nin talebi durumunda idarece belirlenecek süre içerisinde sermayesinin en az
% 51’ini (elli bir) ihaleye teklif veren teklif sahibinin oluşturacağı bir anonim şirket
kurulacak ve Hisse Satış Sözleşmesi bu surette kurulacak anonim şirket ile yapılacaktır.
İhale sonucunda ÖYK tarafından Ortak Girişim Grubu’na satışın yapılmasına karar
verilmesi halinde, İdarece belirlenecek süre içinde, Ortak Girişim Grubu
Beyannamesindeki pay oranları esas olmak üzere sermayesinin en az % 51’ini (ellibir)
ihaleye telif veren Ortak Girişim Grubu üyelerinin oluşturacağı bir “Anonim Şirket” 510
kurulacak ve Hisse Satış Sözleşmesi bu surette kurulacak anonim şirket ile yapılacaktır.
İhale sonucunda Teklif Sahibi’nin kuracağı ve sermayesinin en az % 51’ini (elli bir) Teklif
Sahibi’nin oluşturacağı anonim şirketteki diğer hissedarların Rekabet Kurulundan ve
EPDK nezdinde Kurul’dan İdare’ce belirlenecek süre içinde izin ve onay alması ve İdareye
başvurması gerekmektedir.”
Hiç şüphesiz, ihale şartnamesinin 20. maddesi ile teklif sahibine verilen hakkın
kullanılması aşamasında en az %51’i teklif sahibi tarafından oluşturulacak yeni tüzel
kişideki diğer hisselerin farklı bir teşebbüse ait olması ve bir kontrol değişikliğinin söz
konusu olması halinde, bu işlemin yeni bir devir işlemi olarak ele alınması ve 4054 sayılı
Kanunun 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmeyle yeni oluşuma izin verilip 520
verilmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekecektir. Yeni kurulacak anonim şirketin
hissedarları içinde Teklif Sahibi dışında rekabet hukuku çerçevesinde farklı bir
teşebbüsün bulunmaması halinde ise, söz konusu işlemin yeni bir devir işlemi olarak
bildirilmesine gerek olmadığı, mezkûr bildirim kapsamında verilen kararın yeterli olduğu
düşünülmektedir. Bu nedenle, bu özelleştirme kapsamında, ÖYK kararının ardından
OSMANGAZİ hisselerini devralacak şirketin hisselerinin %51’inin Teklif Sahibine ait
olması ve kontrolün de Teklif Sahibine ait olması durumunda anılan durumun yeni bir
işlem olarak nitelendirilemeyeceği, ancak devralacak yeni şirket içerisinde Teklif Sahibi
dışında başka teşebbüslerin bulunması ve bunlarla ortak kontrole sahip olunması
durumunda bu işleme ilişkin olarak bildirim yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. 530



13 ÖYK’ya sunulacak teklif listesinde yer alan AKSA’nın OSMANGAZİ elektrik dağıtım bölgesinde yer alan
Afyon ve Bilecik; KOLİN’in de Eskişehir illeri doğal gaz dağıtımını elinde bulundurduğu görülmektedir. Bu
çakışmaya ilişkin ayrıntılı değerlendirmeye AKSA’ya ilişkin hazırlanacak olan rapor sonucunda yer verilecektir.
10-01/1-1
16
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin %100 oranındaki hissesinin blok olarak satış
yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu hisselerin Eti Gümüş A.Ş. veya
Sarar Giyim Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.-Sarar Büyük Mağazacılık Ticaret A.Ş. Ortak
Girişim Grubu veya KCETAŞ-AYEN Ortak Girişim Grubu veya Cengiz Elektrik
Toptan Satış A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı “Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla 540
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak
Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
2. Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle
bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy