Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-01/2-2

Rekabet Kurumu Başkanlığından,


REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-1-140 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 10-01/2-2
Karar Tarihi : 6.1.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Harun ULU, Harun GÜNDÜZ,
Cemal Ökmen YÜCEL, S. Yersu ŞAHİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
20
D. TARAFLAR : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
(Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş.)
Ziya Gökalp Cad. No: 80 06600 Kurtuluş/Ankara
- Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş.
Ak Plaza Yaşam Cd. No:7 K:10 Söğütözü/Ankara
- Kolin İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Horasan Sok. No:24 06700 Gaziosmanpaşa/Ankara
- Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hafta Sok. No:9 06700 Gaziosmanpaşa/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin % 100 oranındaki 30
hissesinin blok olarak satış yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu
hisselerin Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş. veya Kolin İnşaat Turizm Sanayi ve
Ticaret A.Ş. veya Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.11.2009 tarih ve 8053 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 15.12.2009 tarih, 8900 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı
Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve 40
Esaslar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 30.12.2009 tarih ve
2009-1-142/ÖN-09-CS sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu 5.1.2010 tarih ve
REK.0.05.00.00-120/302 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-01 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda bildirim konusu işlemin;
- 4054 sayılı Kanun ve 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
- Teklif sahiplerinden herhangi birisinin Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin %100
oranındaki hissesini blok olarak devralmasının 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve
1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca bir hakim durum yaratan veya mevcut hakim 50
durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
10-01/2-2
2
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği
görüşü ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devredilen: YEŞİLIRMAK Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEŞİLIRMAK)
YEŞİLIRMAK’ın ana sözleşmesinin “Sermaye” başlıklı 6. maddesine göre sermayesinin
tamamı TEDAŞ’a ait olup, şirket hissedarı olarak da yalnızca TEDAŞ yer almaktadır. 60
Ancak 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun gereğince hisselerinin
%100’ü mevcut durumda Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na aittir.
Elektrik dağıtımı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerinde bulunan ve
tamamı kamu mülkiyetinde bir iktisadi devlet teşekkülü olan TEDAŞ, 2.4.2004 tarih ve
2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) Kararı ile özelleştirme kapsam ve
programına alınmıştır. YEŞİLIRMAK, TEDAŞ’ın özelleştirilmesi kapsamında Samsun,
Amasya, Çorum, Ordu, Sinop illerini kapsayan bölgedeki elektrik dağıtımı ve perakende
hizmetlerini yerine getirmek için 2005 yılında TEDAŞ’a bağlı bir ortaklık olarak
kurulmuştur. YEŞİLIRMAK, ilgili faaliyetlerini 4046 sayılı Kanun çerçevesinde
yürütmektedir. 70
YEŞİLIRMAK’ın 2008 yılı cirosu (……….) TL olup, 2008 yılı elektrik satışı 4.063 GWh
olarak gerçekleşmiş olup perakende elektrik satışı ve hizmeti pazarında 2008 yılı payı
yaklaşık olarak %2,97’dir.
H.1.2. Teklif Sahipleri1
H.1.2.1. Çalık Enerji ve Sanayi Ticaret A.Ş. (ÇALIK)
Elektrik enerjisi üretim tesisleri kurmak, elektrik enerjisi üretimi ve ticareti yapmak, doğal
gaz ve petrol üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti yapmak amacıyla kurulan ÇALIK’ın,
2008 yılı itibarıyla konsolide cirosu (……….) TL’dir. Şirketin hissedarlık yapısına aşağıda
yer verilmektedir:
Tablo 1: ÇALIK’ın Hissedarlık Yapısı 80
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Çalık Holding A.Ş. (….)
Gap Güneydoğu Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş. (….)
Gap Pazarlama A.Ş. (….)
Gap İnşaat Yatırım Dış Ticaret A.Ş. (….)
Ahmet ÇALIK (….)
Mahmut ÇALIK (….)
Çiğdem ÇALIK (….)
TOPLAM 100
Çalık Holding A.Ş.’nin (Çalık Holding) %99,9’una ise Ahmet ÇALIK sahiptir. Dolayısıyla
bu hissedarlık yapılarından, ÇALIK’ın, Ahmet ÇALIK’ın kontrol ettiği Çalık Holding
tarafından kontrol edildiği görülmektedir.
Dosyadaki bilgilerden, ÇALIK ve onu kontrol eden Çalık Holding’in elektrik üretim,
dağıtım veya perakende pazarında herhangi bir faaliyetinin olmadığı anlaşılmıştır.
Bunun yanında Çalık Holding’in yapım ve lisans aşamasında olan ve toplam (……….)
MW kurulu güce sahip olması planlanan elektrik enerjisi üretim yatırımı bulunmaktadır.

1 Teklif sahipleri arasında Anadolu Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. (ANADOLU DOĞAL GAZ) ve Cengiz Elektrik Toptan
Satış A.Ş. (CENGİZ)’de yer almakla birlikte, ilgili teşebbüslere gönderilen eksiklik yazıları henüz
cevaplanmadığından, adı geçen teşebbüsler bu aşamada değerlendirmeye tabi tutulmamış olup, haklarındaki
inceleme süreci devam etmektedir.
10-01/2-2
3
H.1.2.2. Kolin İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KOLİN)
1977 yılında KOLİN İnşaat İmalat ve Ticaret A.Ş. unvanıyla kurulan şirket, ulaştırma
projeleri, barajlar, sulama sistemleri, arıtma sistemleri, su nakil hatları, boru hatları 90
yapımı, enerji, haberleşme, taşımacılık projeleri gibi geniş bir yelpazede mühendislik ve
taahhüt alanında faaliyet göstermektedir. KOLİN ve bağlı ortaklıklarının 2008 yılı grup
cirosu (……….) TL’dir. Şirketin hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 2: KOLİN’in Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Kolsan A.Ş. (….)
Güzin KOLOĞLU (….)
Veysi Akın KOLOĞLU (….)
Mukadder KOLOĞLU (….)
Celal KOLOĞLU (….)
Naci KOLOĞLU (….)
Necla DOĞAN (….)
Tamer DOĞAN (….)
Şebnem DOĞAN (….)
Alper DOĞAN (….)
Mustafa Kemal KOLOĞLU (….)
Hayriye Deniz İSTEMİ (….)
Demet MOĞOLKOÇ (….)
TOPLAM 100,00
31.12.2008 tarihi itibarıyla KOLİN’in enerji ile ilgili alanlardaki bağlı ortaklıkları, faaliyet
konuları ve KOLİN’in bu ortaklıklardaki doğrudan sahiplik oranı aşağıda yer almaktadır:
Tablo 3: KOLİN Bağlı Ortaklıkları, Faaliyet Konuları ve Doğrudan Sahiplik Oranı
Bağlı Ortaklık Faaliyet Konusu Doğrudan Sahiplik
Oranı (%)
Akköy Enerji A.Ş. Enerji (elektrik
üretimi ve ticareti)
(….)
Esgaz Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah. A.Ş. Enerji (….)
İzmirgaz Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah. A.Ş. Enerji (….)
Truva Doğalgaz Enerji İlt. Loj. İnş. Eğt. Dan. İth. İhr. San. ve
Tic. A.Ş.
Enerji (….)
K-L Çimento Yatırımları Sanayi ve Ticaret A.Ş. Enerji (proje
aşamasında)
(….)
Naturgaz Doğazgaz İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Enerji (….)
Efes Doğalgaz İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Enerji (….)
Hidrogen Enerji İth. İhr. ve Dağıtım A.Ş. Enerji (….)
Kolen Elektrik Enerjisi Üretim ve Tic. A.Ş. Enerji (….)
Teos Marina İşletme ve Ticaret A.Ş. Liman (….)
Işıksu Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. Enerji (….)
ANC Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. Enerji (proje
aşamasında)
(….)
KOLİN ile aynı grupta yer alan şirketlerin, elektrik dağıtım sektöründe herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Bununla birlikte elektrik üretim pazarındaki faaliyetlerine
ilişkin bilgiye aşağıda yer verilmektedir: 100
Tablo 4: KOLİN’in Bulunduğu Gruba Ait Elektrik Üretim Yatırımları (2008)
Yatırım Yakıt Tipi Kurulu Güç
(MW)
Satılan Elektrik (2008,
MWh)
Akköy I Hidroelektrik (……….) (……….)
Yukarıda yer verilen bilgiler göz önüne alındığında KOLİN’in elektrik üretim pazarındaki
faaliyetleri ve pazar paylarına ilişkin özet tablo aşağıdadır:



10-01/2-2
4
Tablo 5: KOLİN’in Elektrik Üretim Faaliyetleri ve Türkiye’deki Pazar Payları

Satılan Elektrik
(MWh)
Kurulu Güç
(MW)
Türkiye
Tüketim Miktarı
(MWh)
Türkiye
Kurulu
Gücü
(MW)
Üretim
Pazar Payı
(%)
Kurulu
Güç Pazar
Payı (%)
KOLİN (……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Bunun yanında KOLİN’in yapım veya lisans aşamasında olan ya da faaliyette olmayan
yaklaşık toplam (……….) MW’lık kurulu güce sahip elektrik üretim yatırımı
bulunmaktadır. 110
KOLİN ile aynı grupta yer alan ve Kolin ile iştirak ilişkisi içinde olan İzmirgaz Şehiriçi
Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah. A.Ş. ile Esgaz Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic.
ve Taah. A.Ş. doğal gaz dağıtım faaliyeti gerçekleştirmektedir.
H.1.2.3. Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (LİMAK)
LİMAK, hisselerinin %(….)’i Limak Holding tarafından kontrol edilen, Limak Şirketler
Grubu’na bağlı bir şirkettir. 1976 yılında LİMAK ile inşaat faaliyetlerine başlayan Limak
Şirketler Grubu daha sonraları turizm, enerji, çimento, teknoloji, havacılık ve gıda
sektörlerinde de faaliyet göstermeye başlamıştır. 1979 yılından sonra, baraj, sulama
tesisleri, boru hatları, arıtma tesisleri, anahtar teslim fabrika ve yol/otoyol işlerini
üstlenen ve 2008 yılı cirosu (……….) TL olan LİMAK’ın hissedarlık yapısına aşağıda yer 120
verilmektedir:
Tablo 6: LİMAK’ın Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Limak Holding (….)
Nihat ÖZDEMİR (….)
Sezai BACAKSIZ (….)
Ebru ÖZDEMİR (….)
M. Serhan BACAKSIZ (….)
Batuhan ÖZDEMİR (….)
T. Serdar BACAKSIZ (….)
TOPLAM 100,00
LİMAK’ı kontrol eden Limak Holding’in hissedarlık yapısı ise aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 7: Limak Holding’in Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Nihat ÖZDEMİR (….)
Sezai BACAKSIZ (….)
Ebru ÖZDEMİR (….)
M. Serhan BACAKSIZ (….)
Batuhan ÖZDEMİR (….)
T. Serdar BACAKSIZ (….)
TOPLAM 100,00
Limak Holding’e bağlı grup şirketlerinin, elektrik dağıtım sektöründe herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Diğer yandan Limak Holding, Limak Enerji Grubu’na bağlı şirketler
aracılığıyla 1997 yılından bu yana elektrik üretim pazarında faaliyet göstermektedir.
Limak Enerji Grubu’nun elektrik üretim pazarında 2008 yılında elde ettiği ciro (……….)
TL’dir. Limak Enerji Grubu’na ait elektrik üretim şirketlerine ve bu şirketlerin
faaliyetlerine aşağıda yer verilmektedir: 130





10-01/2-2
5

Tablo 8: Limak Holding Elektrik Üretim Faaliyetleri
Grup Şirketi Yakıt Tipi Kurulu Güç (MW) Satılan Elektrik (2008, MWh)
Limak Enerji Üretim
Dağıtım Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Çal)
Hidroelektrik (……….) (……….)
Darenhes Elektrik
Üretim A.Ş.
(Seyrantepe)
Hidroelektrik (……….) (……….)
TOPLAM (……….) (……….)
Yukarıda yer verilen bilgiler göz önüne alındığında Limak ve onu kontrol eden Limak
Holding’in elektrik üretim pazarındaki faaliyetleri ve pazar paylarına ilişkin özet tablo
aşağıdadır: 140
Tablo 9: Limak Holding’in Elektrik Üretim Faaliyetleri ve Türkiye’deki Pazar Payları

Satılan Elektrik
(MWh)
Kurulu Güç
(MW)
Türkiye
Tüketim Miktarı
(MWh)
Türkiye
Kurulu
Gücü
(MW)
Üretim
Pazar Payı
(%)
Kurulu
Güç Pazar
Payı (%)
Limak
Holding (……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Bunun yanında Limak Holding’in yapım veya lisans aşamasında olan ya da faaliyette
olmayan yaklaşık toplam (……….) MW’lık Kurulu güce sahip elektrik üretim yatırımı
bulunmaktadır.
H.2. Yapılan İşlem
Dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesine ilişkin stratejinin ana hatlarının, esas itibarıyla
17.3.2004 tarih ve 2004/3 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile oluşturulan Elektrik
Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi (Strateji Belgesi) ile
belirlendiği görülmektedir. Strateji Belgesi ile Türkiye’nin dağıtım şebekesi coğrafi
yakınlık, yönetimsel yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21 150
dağıtım bölgesine bölünmüş ve bunlardan 20’sinin sahibi olan TEDAŞ, özelleştirme
programına alınmıştır. Söz konusu 21 bölge aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 10: Dağıtım bölgeleri
Bölge Dağıtım Şirketi İsmi Kapsanan İller
1 Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt, Şırnak
2 Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş Bitlis, Hakkari, Muş, Van
3 Aras Elektrik A.Ş. Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars
4 Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. Trabzon, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize
5 Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. Elazığ, Bingöl, Malatya, Tunceli
6 Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. Sivas, Tokat, Yozgat
7 Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. Adana, Gaziantep, Hatay, Mersin, Osmaniye, Kilis
8 Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya, Karaman.
9 Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı, Kastamonu
10 Akdeniz Elektrik A.Ş. Antalya, Burdur, Isparta İl sınırları
11 Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. İzmir, Manisa
12 Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Yalova
13 Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. Edirne, Kırklareli, Tekirdağ.
14
İstanbul Anadolu Yakası Elektrik
Dağıtım A.Ş. İstanbul ili Anadolu Yakası.
15 Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. Sakarya, Bolu, Düzce, Kocaeli.
16 Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. Eskişehir, Afyon, Bilecik, Kütahya, Uşak
17 Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. İstanbul ili Rumeli Yakası.
18
Kayseri ve Civarı Elektrik Dağıtım
A.Ş. Kayseri
19 AYDEM Aydın, Denizli, Muğla
20 Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. Kahramanmaraş, Adıyaman
21 Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. Samsun, Amasya, Çorum, Ordu, Sinop
10-01/2-2
6
İlerleyen süreçte Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş. (MENDERES) 2008 yılında
özelleştirme programından çıkarılmış ve bu bölge 1991 yılında başlayan süreç
çerçevesinde AYDEM’e devredilmiştir2. Mevcut durumda özel sektör şirketleri tarafından
işletilen dağıtım bölgeleri; işletme hakkı 1990 yılında Kayseri ve Civarı Elektrik Dağıtım
A.Ş.’ye devredilen Kayseri bölgesi, 2008 yılında AYDEM’e devri gerçekleşen Aydın-
Denizli-Muğla bölgesi, 2008 yılında özelleştirilmesi Kurulun 14.8.2008 tarih, 08-50/746-
302 ve 08-50/747-303 sayılı kararları çerçevesinde gerçekleştirilen Başkent Elektrik 160
Dağıtım A.Ş.3 (BAŞKENT) ve Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş.4’dir (SAKARYA). Kurulun
4.12.2008 tarih, 08-69/1115-432 ve 08-69/1116-433 sayılı kararları çerçevesinde
özelleştirilmesine izin verilen MERAM5’ın ve Aras Elektrik Dağıtım A.Ş.6’nin (ARAS)
devir süreci ise mevcut durumda devam etmektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya kapsamında ilgili ürün pazarları, “elektrik dağıtım hizmeti pazarı” ve “küçük
ölçekli endüstriyel, ticari ve hane halkından oluşan tüketicilere yapılan perakende
satışlar” olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, değerlendirmede toptan satış ve ikili
anlaşmalar kapsamında dağıtım şirketlerine yapılan satışlar ve doğal gaz dağıtım ve 170
perakende faaliyetlerine ilişkin tespitlere de yer verilecek olmakla birlikte, bu aşamada
bu faaliyetlere ilişkin nihai bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosyadaki bilgiler doğrultusunda, her iki ilgili ürün pazarı açısından da ilgili coğrafi
pazar, “Samsun - Amasya - Çorum - Ordu - Sinop illeri” olarak kabul edilmiştir.
H.4. Değerlendirme
İlgili ürün pazarı olarak belirlenen dağıtım faaliyetlerinin bölgesel olarak doğal tekel
niteliği taşıması nedeniyle YEŞİLIRMAK’ın bu pazar açısından %100 pazar payına
sahip olduğu dikkate alındığında, tek başına bu durum sebebiyle dahi bildirime konu
devir işleminin alıcı taraf her kim olursa olsun Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu 180
sonucuna ulaşılmaktadır. Kaldı ki YEŞİLIRMAK’ın 2008 yılı cirosu da (……….) TL’dir.
Aşağıda dosya konusuna ilişkin değerlendirme yapılırken öncelikle dağıtım
özelleştirmelerine ilişkin ön bildirim aşamasında oluşturulan Kurul kararında yer alan
hukuki ayrıştırma konusuna değinilmiş, ardından yatay ve dikey bütünleşme açısından
değerlendirmeler yapılmış ve sonrasında İhale Şartnamesinin 20. maddesine7 ilişkin bir
bölüme yer verilmiştir. Burada tekrar belirtmek gerekir ki, bildirim formundaki eksiklikleri
giderilemeyen CENGİZ ve ANADOLU GAZ bu raporda değerlendirme kapsamına
alınmamıştır.
H.4.1. Hukuki Ayrıştırma
Rekabet Kurulu TEDAŞ’ın özelleştirilmesine ilişkin oluşturduğu 21.7.2005 tarihli Kurul 190
Görüşünde,
“Geçiş döneminin sonuna kadar dağıtım faaliyetlerinin ve diğer elektrik piyasası
faaliyetlerinin hukuki olarak ayrıştırılmasının Rekabet Kurulu’nun nihai izin koşulu
olduğu”

2 Rekabet Kurulu’nun 8.5.2008 tarih ve 08-32/397-134 sayılı kararı.
3 Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı, Kastamonu illerini kapsayan bölge.
4 Sakarya, Bolu, Düzce, Kocaeli illerini kapsayan bölge.
5 Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya, Karaman illerini kapsayan bölge.MERAM özelleştirmesinde nihai karar,
MERAM’ın ALARKO ve CENGİZ ortak girişimi tarafından alınmasına ilişkin 28.10.2009 tarih ve 09-49/1219-307 sayılı
Karardır.
6 Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars illerini kapsayan bölge
7 ÖYK kararının ardından yapılacak devir sözleşmelerinin en az %51’ini Teklif Sahibinin oluşturacağı anonim şirket ile
yapılması durumunda Rekabet Kurulu onayının aranmasına ilişkin İhale Şartnamesinde yer alan hüküm.
10-01/2-2
7
hükmüne yer vermiştir. Nitekim dağıtım özelleştirmeleri kapsamında olmamakla birlikte,
ayrı bir sürecin devamı niteliğindeki Aydın-Muğla-Denizli bölgesinin dağıtım
faaliyetlerinin AYDEM tarafından devralınmasına ilişkin işlemde, AYDEM tarafından söz
konusu hukuki ayrıştırmanın yapılacağına ilişkin taahhüt ile birlikte Kurul devre izin
vermiştir. Bildirime konu işlem ise özelleştirme programı içinde gerçekleştirilmektedir ve
konuya ilişkin Rekabet Kurulu görüşüne dayanılarak hazırlanan İhale Şartnamesinin 17. 200
maddesi8 uyarınca teklif sahipleri söz konusu ayrıştırmayı yapacaklarını taahhüt etmiş
bulunmaktadırlar. Kaldı ki, 4628 sayılı Kanunda yapılan değişikliğin ardından dağıtım
firmalarının 2013’ten itibaren üretim ve perakende faaliyetlerini ayrı tüzel kişilikler
altında göstermeleri bir yükümlülük haline gelmiştir. Dolayısıyla Kurulun konuya ilişkin
koşulunun yerine geldiği anlaşılmaktadır.
H.4.2. Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Kanunun 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmede dikkate alınması gereken
hususlardan biri, devam eden süreçte YEŞİLIRMAK, OSMANGAZİ ve ÇORUH olmak
üzere üç bölge için aynı anda ihaleye çıkılması ve bazı teşebbüslerin birden fazla bölge
için ÖYK’ya sunulan teklif sahibi listesinde yer almasıdır. Söz konusu üç dağıtım 210
bölgesinin, dağıtım firmalarınca yapılan satışlar bakımından paylarını ve bu bölgelere
ilişkin olarak ÖYK’ya bildirilmesi kararlaştırılan listede yer alan teklif sahiplerini gösteren
tablo aşağıda yer almaktadır:
Tablo 11: YEŞİLIRMAK, ÇORUH ve OSMANGAZİ Dağıtım Bölgelerinin, Dağıtım Firmaları
Tarafından Yapılan Satışlar İçindeki Payları ve Sırasıyla Teklif Sahipleri
İhalesi Yapılan
Bölgeler
Dağıtım Firmaları Tarafından
Yapılan Satışlar İçindeki
Payları (2008, %)
Bu Bölgelere İlişkin ÖYK’ya Bildirilen
Listede Yer Alan Teklif Sahipleri (Sırasıyla)
YEŞİLIRMAK 2,97
- ÇALIK
- Anadolu Doğal Gaz Dağıtım A.Ş.,
- Kolin İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.
- CENGİZ
- Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
ÇORUH 1,66
- AKSA
- ÇALIK
- CENGİZ
- AYDEM
OSMANGAZİ 3,69
- Eti Gümüş A.Ş.
- AKSA
- Sarar Ortak Girişim Grubu9
- KCETAŞ Ayen Ortak Girişim Grubu
- Kolin İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.
- CENGİZ
Devam etmekte olan dağıtım özelleştirmeleri sürecinde her bir devir işleminin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yatay ya da dikey bütünleşme bakımından
hakim durum analizine tabi tutulacağı açıktır. Bunun yanında her yeni dağıtım
özelleştirmesinde aday alıcıların özelliklerine göre yapılan değerlendirmelerin farklı
yaklaşımları ve yönleri de beraberinde getirmesi kaçınılmazdır. Dolayısıyla aşağıda 220
rekabetçi davranışların koordinasyonu riskine ve hakim duruma İlişkin yapılan
değerlendirmelere yer verilmiştir.
H.4.2.1. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonu Riskine İlişkin Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu sayılması
için, söz konusu ortak girişimin taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan bir yapıya sahip olması gerektiği
belirtilmektedir. Esas itibarıyla burada ifade edilen rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkinin

8 İhale Şartnamesi Madde 17. Alıcının Taahhüdü: Alıcı, Ek 5’de sunulan, Rekabet Kurulu’nun 21.07.2005 tarih ve 05-
48/695-M sayılı Kararı’nda belirtildiği şekilde 31.12.2012 tarihine kadar dağıtım faaliyetini ve diğer elektrik piyasası
faaliyetlerini hukuken ayrıştıracağını kabul, beyan ve taahhüt eder. Rekabet Kurulu’nun ve Kurul’un bu konudaki
yetkileri saklıdır.”
9 Sarar Giyim Tekstil San. Tic. A.Ş. – Sarar Büyük Mağacılık Ortak Girişim Grubu
10-01/2-2
8
belirlenmesinde, kurulan ortak girişim ile birlikte, kurucu teşebbüslerin kendi aralarında
ya da kurucu teşebbüslerle ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
riskinin doğup doğmadığı değerlendirilmektedir. Rekabetçi davranışların koordinasyonu 230
riskinin bulunması, söz konusu ortaklığı 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortaklıktan
çıkarmakta ve işlemin 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesini
gerektirmektedir.
YEŞİLIRMAK’ın devrine ilişkin olarak teklif sahipleri arasında ortak kontrole tabi bir yapı
bulunmamaktadır. Öte yandan, teklif sahiplerinin başka bölgelerdeki dağıtım
faaliyetlerinde ya da elektrik piyasasının diğer alt ya da üst pazarlarında mevcut
ortaklıkları da bu bakımdan değerlendirmeye alınmalıdır. Bununla birlikte; dosya
kapsamında alıcı taraflar incelendiğinde, koordinasyon riski ya da yayılma etkisi
doğuracak bir ortaklık bulunmadığı, dolayısıyla bu alanda ayrıntılı bir değerlendirmeye
ihtiyaç bulunmadığı görülmektedir. 240
H.4.2.2. Hakim Duruma İlişkin Değerlendirme
Dağıtım özelleştirmelerine ilişkin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında
yapılacak değerlendirmelerde öncelikle 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda yer
alan pazar payı eşikleri ile teşebbüslere getirilen sınırlamalara değinmek gerekmektedir.
Şöyle ki, 4628 sayılı Kanun ile gerçek ve tüzel kişilere sahip olacakları üretim kapasitesi
bakımından %2010 ve toptan satış şirketleriyle yapılacak satışlar bakımından ise %1011
sınır getirilmektedir. Bununla birlikte, dağıtım faaliyetleri açısından üretim ve toptan
satıştaki gibi bir sınırlama bulunmamaktadır. Bu sınırlamalar özellikle özelleştirme
sürecinde rekabetçi bir piyasa yapısı oluşturmak adına önemli olmakla birlikte, 4054
sayılı Kanunun 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmede “hakim durum 250
yaratılması veya hakim durumun güçlendirilmesi” yönünde yapılacak tespitler önem
kazanmaktadır. Rekabet politikası açısından ise söz konusu devir işlemlerine ilişkin
değerlendirmede piyasada etkinliğini artırma hedefi çerçevesinde, elektrik sektörünün
özelliklerinden kaynaklanan ölçek ekonomisinin sağlayacağı etkinlik ile rekabetçi
yapının getireceği etkinliği sağlamaya yönelik olarak devir işlemlerine getirilecek
sınırlamalar arasında uygun dengeyi bulmak önem kazanmaktadır. Bu kapsamda söz
konusu devirler açısından hakim durum analizinde yatay ve dikey yoğunlaşmaların
değerlendirilmesi önem kazanmaktadır.
Yatay ve dikey bütünleşme yönleriyle yapılacak hakim durum analizlerinin yanında,
serbestleşmeye ilişkin geçiş döneminde olan elektrik piyasalarında, özelleştirmelerin, 260
devirler sonrası rekabetçi yapıda teşebbüslerin üstleneceği rollerin belirlenmesi
bakımından da önemli olduğu açıktır. Bu nedenle söz konusu devirler, sadece devrin
gerçekleştiği elektrik dağıtım pazarı bakımından değil, bu pazarlarla rekabetçi yapıda
etkileşim içinde olması beklenen doğalgaz pazarı bakımından da değerlendirmeyi
gerekli kılmaktadır. Nitekim OSMANGAZİ, YEŞİLIRMAK ve ÇORUH özelleştirmeleri
sürecinde alıcı tarafların belli olmasıyla ortaya çıkan yeni tartışma alanı, bir bölgede
doğalgaz dağıtımı yapan teşebbüslerin aynı bölgedeki elektrik dağıtım faaliyetlerini
devralmaları ile gerçekleşecek olan yakınsayan pazar bütünleşmesi durumudur. Şöyle
ki, elektrik ve doğalgaz perakende pazarında faaliyet gösteren şirketler, özellikle dağıtım
şirketleri, birbirlerinin pazarlarına girme konusunda potansiyel rakip konumudadırlar. Bu 270
nedenle, yakınsayan pazar bütünleşmesi aslında rakipler arasında gerçekleşen yatay
bir yoğunlaşmanın özel bir türünü oluşturmaktadır.

10 “…Herhangi bir gerçek kişinin ya da özel sektör tüzel kişisinin kontrol ettiği üretim şirketleri aracılığıyla sahip
olacağı toplam elektrik enerjisi kurulu gücü, bir önceki yıla ait yayımlanmış Türkiye toplam elektrik enerjisi kurulu
gücünün yüzde yirmisini geçemez.”
11 “…Herhangi bir gerçek kişinin ya da özel sektör tüzel kişisinin kontrol ettiği toptan satış şirketleri
aracılığıyla toptan satışını yapabilecekleri elektrik enerjisi miktarı, piyasada bir önceki yılda tüketilen
toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde onunu geçemez.”
10-01/2-2
9
Bu nedenle, bu dosya kapsamında yapılan hakim durum analizinde yakınsayan pazar
bütünleşmesine ilişkin değerlendirme ayrı bir başlık altında yapılmıştır. Bu kapsamda,
aşağıda dağıtıma ilişkin özelleştirmelerde hakim durum analizi şu üç başlık altında
incelenmiştir:
- Yoğunlaşmaya (yatay) ilişkin değerlendirme
- Dikey bütünleşmeye ilişkin değerlendirme
- Yakınsayan pazarlar bakımından değerlendirme
a. Yoğunlaşmaya İlişkin Değerlendirme 280
Dağıtım Hizmeti Pazarı: Elektrik dağıtım hizmeti pazarı açısından bakıldığında
YEŞİLIRMAK’ın ve diğer dağıtım şirketlerinin doğal tekel konumunda olduğu ve
özelleştirme işlemlerinin kamu tekelinin özel tekele devri niteliğinde olacağı, başka bir
ifadeyle mevcut hakim durumun korunacağı görülmektedir. Bu bakımdan devir işleminin
alıcı taraf her kim olursa olsun mevcut hakim durumun (tekelin) el değiştirmesi anlamına
geleceği, dolayısıyla yeni bir hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı görülmektedir.
Perakende Satış Pazarı: Perakende satış hizmetleri bakımından da özellikle serbest
olmayan tüketiciler açısından piyasada faaliyette olan perakende satış firmalarının
bulunmadığı ve dağıtıcının perakende satış tarifesinin düzenlemeye tabi olduğu da 290
dikkate alındığında, anılan özelleştirme işlemiyle düzenlenmiş bir alanın devrinin söz
konusu olduğu söylenebilir. Dolayısıyla dağıtım bölgesini kim alırsa alsın geçiş dönemi
sonuna kadar %100 pazar payına sahip olacağı dikkate alındığında, yatay yoğunlaşma
bakımından mevcut hakim durumun güçlenmesinin söz konusu olmadığı görülmektedir.
Hemen belirtmek gerekir ki, bu değerlendirme salt elektrik perakende faaliyetleri
bakımından yatay yoğunlaşmanın değerlendirmesi şeklindedir. Daha önce de belirtildiği
üzere, yatay yoğunlaşma bakımından bir başka başlık da yakınsayan pazarlar
konusudur. Serbest olmayan tüketicilerin serbest tüketici limitlerinin sıfıra indirilmesiyle
tamamen serbestleşeceği ve serbestleşmese bile perakende şirketlerinin faaliyetlere
başlamasıyla bu alandaki dağıtım firmasının sahip olduğu fiili tekelin ortadan kalkacağı 300
görülmektedir. Bu noktada dağıtım firmasının bölgede %100 olan pazar payının
rekabetçi pazar yapısına geçişin etkin bir şekilde sağlanabilmesi halinde zamanla
düşmesi beklenmektedir. Bu noktada yapılacak özelleştirmenin, alıcı tarafın özelliklerine
göre giriş engeli yaratacak şekilde elektrik dağıtım firmasının hakim durumunu
güçlendiren bir özellik taşımaması gerekmektedir ki, yatay yoğunlaşma bakımından bu
konu yakınsayan pazara ilişkin bölümünde yeniden ele alınmıştır.
İkili Anlaşmalar Pazarı: Dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesinin sadece şebeke
hizmetlerinin devri yönüyle değil, toptan satış pazarının talep tarafında piyasanın
oluşması yönüyle de ele alınması gerekmektedir. Mevcut durumda dağıtım firmaları
bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerin münhasır tedarikçisi oldukları gibi, serbest 310
tüketicilerin de büyük bölümüne satış yapmaktadır. Söz konusu yerleşik dağıtım
firmalarını devralacak olan teşebbüs, dağıtıma ilişkin teknik faaliyetlerle birlikte
perakende satış işini ve müşteri portföyünü de devralacaktır. Geçiş dönemi sonunda
bütün tüketicilerin serbest tüketici statüsüne geçmesinin beklenmesi ve 2013’ten
itibaren dağıtım firmalarının perakende faaliyetlerini ayrı tüzel kişilik altında sürdürecek
olması, dağıtım bölgelerine yeni tedarikçilerin girerek rekabetçi bir baskı yaratmaları
beklentisini beraberinde getirse de, dağıtım faaliyetleriyle birlikte müşteri bilgilerine
sahip olmak ve tüketici gözünde bölgenin dağıtım firması konumunda olmak gibi
hususlar söz konusu dağıtım şirketlerine rekabetçi avantaj sağlayacaktır. Bu nedenle,
özelleştirmeye tabi olan dağıtım şirketlerini devralan teşebbüslerin ikili anlaşmalar 320
piyasasının talep tarafından da pay almış olarak kabul edilmeleri gerektiği ve söz
konusu devir işlemlerinin toptan satış pazarında alım gücü bakımından da yoğunlaşma
10-01/2-2
10
oluşturup oluşturmadığının dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir. Bu kapsamda,
daraltılmış pazar tanımı olan dağıtım şirketlerine yapılan toptan satışlar itibarıyla
bakıldığında, Türkiye’deki dağıtım şirketlerinin 2008 yılı itibarıyla yapmış oldukları alım
ve satımlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo -12: Dağıtım şirketlerine ait alım-satım ve kayıp kaçaklara ilişkin veri (2008)
Bölge Dağıtım Şirketi İsmi
Alınan
Elektrik
(GWh)
Satılan
Elektrik
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak
Oranı (%)
Alınan
Elektrikteki
Pay (%)
Satılan
Elektrikteki
Pay (%)
1 Dicle Elektrik 14.576 5.214 9.362 64,2 9,15 3,82
2 Vangölü Elektrik 2.580 1.137 1.443 55,9 1,62 0,83
3 Aras Elektrik 2.274 1.656 618 27,2 1,43 1,21
4 Çoruh Elektrik 2.538 2.268 270 10,7 1,59 1,66
5 Fırat Elektrik 2.396 2.145 250 10,5 1,50 1,57
6 Çamlıbel Elektrik 2.290 2.088 202 8,8 1,44 1,53
7 Toroslar Elektrik 15.263 13.905 1.358 8,9 9,58 10,18
8 Meram Elektrik 6.394 5.859 535 8,4 4,01 4,29
9 Başkent Elektrik 12.167 11.161 1.005 8,3 7,64 8,17
10 Akdeniz 6.646 6.049 597 9 4,17 4,43
11 Gediz Elektrik 14.797 13.862 935 6,3 9,29 10,15
12 Uludağ Elektrik 11.643 10.941 702 6 7,31 8,01
13 Trakya Elektrik 5.886 5.473 413 7 3,70 4,01
14 İstanbul A. Yakası 9.491 8.672 819 8,6 5,96 6,35
15 Sakarya Elektrik 9.349 8.760 588 6,3 5,87 6,41
16 Osmangazi Elektrik 5.320 5.042 278 5,2 3,34 3,69
17 Boğaziçi Elektrik 21.282 18.948 2.335 11 13,36 13,87
18 Kayseri Elektrik 2.391 2224 167 7 1,50 1,63
19 AYDEM 3.982 3.815 167 4,2 2,50 2,79
20 Göksu Elektrik 3.562 3.303 260 7,3 2,24 2,42
21 Yeşilırmak Elektrik 4.467 4.063 405 9,1 2,80 2,97
TOPLAM 159.294 136.585 22.709 100,00 100,00
Tablodan da görüleceği üzere, YEŞİLIRMAK’ın bütün dağıtım şirketleri içindeki payı
%2,97’dir. Değerlendirmeye tabi tutulan ÇALIK, KOLİN ve LİMAK’ın halihazırda dağıtım
faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında, olası devir işlemlerinin ikilili anlaşmalar 330
piyasasında dağıtım firmalarına yapılan satışlar bakımından hakim durum yaratılması
gibi bir sakınca doğurmayacağı değerlendirilmektedir.
b. Dikey Bütünleşmeye İlişkin Değerlendirme
Elektrik endüstrisinin serbestleşme sürecindeki yeniden yapılandırılmasında üretim,
iletim, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin ayrıştırılması öngörülmekle birlikte,
üretim ve perakende satış faaliyetlerinin bütünleşmesinin engellenmediği görülmektedir.
Dikey bütünleşme, sağlıklı işleyen rekabetçi bir piyasa yapısı açısından hem olumlu
hem de olumsuz sonuçlar doğurabilecektir.
Üretim ve perakende satış bütünleşmesinin sağlanmasıyla elde edilen olumlu
sonuçlardan birinin, tüm tüketicilerin serbest olmasıyla uzun dönemli ikili anlaşmaların 340
azalması ve üretim yatırımlarının cazibesini kaybetmesi riskini azaltmaya yönelik olarak
üretim yatırımlarının teşvik edilmesi olduğu söylenebilir. Bunun yanında, spot piyasada
oluşacak değişken fiyat seviyelerine karşı da dağıtım/perakende satış firmalarının
üretim ile bütünleşik bir yapıya sahip olmasının avantaj yaratacağı ileri sürülebilir. Tüm
tüketicilerin seçme hakkı kazanmasıyla, dikey bütünleşmenin bir risk olmaktan çıkacağı
yönünde görüşler bulunsa da, serbest olmayan tüketicilerden oluşan münhasır bir
müşteri portföyüyle özelleştirilen dağıtım firmaları açısından, dikey bütünleşmenin
rekabetçi yapı açısından hiçbir risk taşımadığını söylemenin mümkün olmadığı
düşünülmektedir.
10-01/2-2
11
Dağıtım bölgelerinde perakende satış faaliyetlerinde rekabetin oluşturulması açısından, 350
dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içindeki üretim şirketleriyle ikili anlaşmalar
yapmaları, yüksek fiyatla alınan elektriğin maliyetinin tüketicilere yansıtılması riskini
taşımaktadır. Bu nedenle, iyi işleyen bir ikili anlaşmalar piyasası sağlanabilmesi
açısından dağıtım ve üretim şirketlerinin özelleştirme işlemleri, dikey bütünleşme
yönüyle de ayrıntılı olarak ele alınmalı ve hem yapısal hem de davranışsal olarak
rekabetçi bir toptan satış piyasası oluşturulması sağlanmalıdır. Şüphesiz, üretim-
perakende satış bütünleşmesi ile piyasada hakim durum yaratma riski, üretim ve/veya
perakende satış seviyelerinde yoğunlaşmanın varlığı halinde ortaya çıkacaktır. Bu
noktada, bir önceki bölümde dağıtım/perakende seviyesinin ele alınmış olmasından
hareketle, aşağıda kısaca Türkiye üretim pazarına göz atılacaktır. 360
Öncelikle belirtmek gerekir ki, elektrik piyasasında kurulu güç bakımından kamunun
egemenliği söz konusudur. Türkiye’de 2008 yılı itibarıyla kurulu gücün üretici kuruluşlara
göre dağılımı aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir:
Tablo -13: Türkiye’nin Yakıt Cinslerine Göre Kurulu Gücü (2008, MW)
Kuruluşlar Termik Hidroelektrik Jeotermal Rüzgar
Kuruluş
Toplamı Oran (%)
EÜAŞ 8690,9 11.455,9 20.146,8 48,2
EÜAŞ'IN Bağlı Ortaklık Ortaklıkları 3.834,0 3.834,0 9,2
Mobil Santraller 262,7 262,7 0,6
Otoprodüktör + Üretim Şirketleri +
İHD 14.807,4 2372,8 363,7 29,8 17573,8 42,0
TOPLAM 27.374,0 13.453,4 325,6 41.817,2
Kaynakların Kurulu Güce Katkısı
(%) 66,0 33,1 0,9 0,1 %100
Burada hemen belirtmek gerekir ki, EÜAŞ’a ait santraller (%48,2) ve EÜAŞ’ın bağlı
ortaklıkları (%9,2) gibi üretimini yaptıkları elektriği anlaşmalar çerçevesinde devlete
satan santraller dikkate alındığında, Türkiye kurulu gücünün yaklaşık %57,4’ünün kamu
kuruluşu ve onlarla ilişkili şirketler tarafından işletildiği görülmektedir.
Türkiye’de 2008 yılı itibarıyla elektrik üretiminin üretici kuruluşlara göre dağılımı
aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir: 370
Tablo -14: Türkiye’nin Yakıt Cinslerine Göre Elektrik Üretimi, Brüt Talebi (2008, GWh)
Kuruluşlar Termik Hidroelektrik Jeotermal Rüzgar
Kuruluş
Toplamı Oran (%)
EÜAŞ 46.499,6 28.419,4 74.919,1 37,82
EÜAŞ'IN Bağlı Ortaklık Ortaklıkları 22.797,8 22.797,8 11,51
Mobil Santraller 330,5 330,5 0,17
Üretim Şirketleri 75.223,7 5109.2 80.332,9 40,55
Otoprodüktörler+ İHD 19.287,6 750,1 20.037,7 10,12
TOPLAM (Türkiye) 164.139,2 34.278,8 198.417,9
İthalat 789,4 0,40
İhracat 1.122,2 -0,57
BRÜT TALEP (Tüketim) 198.085,2 100
İhalede teklif veren teşebbüslerin sahip olduğu kurulu güç, üretim miktarı ve pazar
paylarına ilişkin tablo aşağıdadır:
Tablo 15: Teklif Sahibi Teşebbüslerin Elektrik Satım, Kurulu Güç ve Üretim Pazar Payları (2008)

Satılan
Elektrik
(MWh)
Kurulu Güç
(MW)
Türkiye
Tüketim Miktarı
(MWh)
Türkiye
Kurulu
Gücü
(MW)
Üretim
Pazar Payı
(%)
Kurulu
Güç Pazar
Payı (%)
ÇALIK (……….) (……….) (….) (….)
KOLİN (……….) (……….) (….) (….)
LİMAK (……….) (……….)
198.085.200 41.817,2
(….) (….)
10-01/2-2
12
Bütün bu veriler göstermektedir ki, teklif sahibi teşebbüslerin sahip oldukları üretim
kapasiteleri dikey bütünleşme açısından rekabetçi risk doğuracak büyüklükte değildir.
Dikey bütünleşme konusu, dağıtım ve üretim özelleştirmelerinde izlenen strateji
kapsamında daha sonra gerçekleşecek olan üretim özelleştirmeleri aşamasında daha
detaylı değerlendirmeyi gerektirecek bir husus olarak görülmektedir. Bu çerçevede,
ÇALIK, KOLİN ya da LİMAK’tan herhangi birinin YEŞİLIRMAK’ı devralmasının dikey 380
bütünleşme açısından da hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi bakımından bir sakınca doğurmadığı değerlendirilmektedir.
c. Yakınsayan Pazarlara İlişkin Değerlendirme
Bilindiği gibi Türkiye 21 elektrik, 60 doğalgaz dağıtım bölgesine ayrılmıştır. Doğalgaz
bölgelerinin ihalesi büyük ölçüde tamamlanmış olup şu anda elektrik dağıtım
bölgelerinin özelleştirilmesine devam edilmektedir. Bunun yanında belediyelerin elinde
bulunan doğalgaz şirketleri için ihale süreci devam etmektedir. Bu noktada yakınsayan
pazarlar olarak kabul edilebilecek olan elektrik ve doğal gaz perakende faaliyetlerinin
çakışması ayrı bir değerlendirme konusu oluşturmaktadır. Bununla birlikte, mevcut
dosya kapsamında alıcı tarafların ilgili elektrik dağıtım bölgesiyle çakışan bir bölgede 390
doğal gaz dağıtım faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında12, yakınsayan pazar
bütünleşmesi bakımından bu dosya kapsamında bir sakınca bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
H.4.3. İhale Şartnamesinin 20. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
YEŞİLIRMAK’ın özelleştirilmesine ilişkin 24.04.2009 tarihli ihale şartnamesinin “devir ve
teslim” başlıklı 20. maddesi ile, ihale sonucu ÖYK kararının ardından yapılacak devrin,
en az %51’ini ihaleye teklif veren teklif sahibinin oluşturacağı şirket ile tamamlanması
öngörülmektedir. Söz konusu hüküm şu şekildedir;
”İhale sonucunda ÖYK tarafından tüzel kişiye satışın yapılmasına karar verilmesi halinde,
Teklif Sahibi’nin talebi durumunda idarece belirlenecek süre içerisinde sermayesinin en az 400
% 51’ini (elli bir) ihaleye teklif veren teklif sahibinin oluşturacağı bir anonim şirket
kurulacak ve Hisse Satış Sözleşmesi bu surette kurulacak anonim şirket ile yapılacaktır.
İhale sonucunda ÖYK tarafından Ortak Girişim Grubu’na satışın yapılmasına karar
verilmesi halinde, İdarece belirlenecek süre içinde, Ortak Girişim Grubu
Beyannamesindeki pay oranları esas olmak üzere sermayesinin en az % 51’ini (ellibir)
ihaleye telif veren Ortak Girişim Grubu üyelerinin oluşturacağı bir “Anonim Şirket”
kurulacak ve Hisse Satış Sözleşmesi bu surette kurulacak anonim şirket ile yapılacaktır.
İhale sonucunda Teklif Sahibi’nin kuracağı ve sermayesinin en az % 51’ini (elli bir) Teklif
Sahibi’nin oluşturacağı anonim şirketteki diğer hissedarların Rekabet Kurulundan ve
EPDK nezdinde Kurul’dan İdare’ce belirlenecek süre içinde izin ve onay alması ve İdareye 410
başvurması gerekmektedir.”
Hiç şüphesiz, ihale şartnamesinin 20. maddesi ile teklif sahibine verilen hakkın
kullanılması aşamasında en az % 51’i teklif sahibi tarafından oluşturulacak yeni tüzel
kişideki diğer hisselerin farklı bir teşebbüse ait olması ve bir kontrol değişikliğinin söz
konusu olması halinde, bu işlemin yeni bir devir işlemi olarak ele alınması ve 4054 sayılı
Kanunun 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmeyle yeni oluşuma izin verilip
verilmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekecektir. Yeni kurulacak anonim şirketin
hissedarları içinde teklif sahibi dışında rekabet hukuku çerçevesinde farklı bir
teşebbüsün bulunmaması halinde ise söz konusu işlemin yeni bir devir işlemi olarak
bildirilmesine gerek olmadığı, mezkûr bildirim kapsamında verilen kararın yeterli olduğu 420

12 ÖYK’ya sunulacak teklif listesinde yer alan CENGİZ’in YEŞİLIRMAK elektrik dağıtım bölgesinde yer alan Samsun
ve ANADOLU DOĞAL GAZ’ın YEŞİLIRMAK elektrik dağıtım bölgesinde yer alan Amasya ve Ordu (Ordu’da AKSA
faaliyet göstermektedir) illeri doğal gaz dağıtımını elinde bulundurduğu görülmektedir. Bu çakışmaya ilişkin ayrıntılı
değerlendirmeye CENGİZ ve ANADOLU DOĞAL GAZ’a ilişkin hazırlanacak olan rapor sonucunda yer verilecektir.
10-01/2-2
13
düşünülmektedir13. Bu nedenle, bu özelleştirme kapsamında, ÖYK kararının ardından
YEŞİLIRMAK hisselerini devralacak şirketin hisselerinin % 51’inin Teklif Sahibine ait
olması ve kontrolün de Teklif Sahibine ait olması durumunda anılan durumun yeni bir
işlem olarak nitelendirilemeyeceği; ancak devralacak yeni şirket içerisinde Teklif Sahibi
dışında başka teşebbüslerin bulunması ve bunlarla ortak kontrole sahip olunması
durumunda bu işleme ilişkin olarak bildirim yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin %100 oranındaki hissesinin blok olarak satış
yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu hisselerin Çalık Enerji ve Sanayi 430
Ticaret A.Ş. veya Kolin İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. veya Limak İnşaat
Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı “Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak
Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
2. Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle 440
bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

13 Nitekim ADÜAŞ’ın Zorlu Grubu’na devri işleminde İhale Şartnamesi’nde bulunan benzer hükümden dolayı kurulan
yeni anonim şirketin devir sözleşmelerini imzalaması aşamasında yapılan bildirim kapsamında Kurul, işlemin 4054
sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olmadığına karar vermiştir.



Full & Egal Universal Law Academy