Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-21 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-01/32-15
Karar Tarihi : 6.1.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER
C. ŞİKAYET EDEN : Pervin EJDER1
Tahralı Sitesi, Kavakyeli Plaza B Blok K:11
D.30 Libadiye Üsküdar/İstanbul
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : - Brenntag Kimya Ltd. Şti.
Kavacık Mah. Ekinciler Cad. Muhtar Sok. No:1
K:1-6 34810 Kavacık - Beykoz/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Quest International’ın Givaudan S.A. tarafından
devralınmasını müteakip, uluslararası düzeyde kimyasal ürünler ticareti yapan
Brenntag firmasının Türkiye’deki Givaudan markalı ürünleri satan bayileri satın
alarak Türkiye pazarında tekelleşmeye çalıştığı iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesi ve ilgili raportörce yapılan telefon
görüşmesinde şikayetçi özetle;
- Sahibi olduğu Yiğit Kimya’nın daha önceden ilaç sanayiinde kullanılan ve
ilaçlara hoş bir tat veren kimyasalların tedariği ve yurtiçinde ilaç üreten firmalara
satışı ile iştigal ettiğini,
- Daha önceden Quest Int. firmasının ürünlerini ithal eden ve dağıtan Trend Gıda
San. ve Tic. Ltd. Şti. (Trend Gıda)’den ürün satın aldığını ve aralarındaki sözlü
anlaşma doğrultusunda bu ürünlerin yurtiçindeki ilaç sektörüne satışını
gerçekleştirdiklerini,
- Benzer ürünleri üreten Givaudan firmasının halihazırda Givaudan Aroma ve 40
Esans San. ve Tic. Ltd. Şti. (Givaudan Türkiye) adlı bir iştirakinin Türkiye’de
faaliyet gösterdiği; Givaudan’ın Quest Int.’i devralması sonrasında hem
Givaudan hem de Quest Int. ürünlerinin tedarik ve pazarlanmasının Givaudan
Türkiye tarafından yapıldığını,
1 Kurum’a intikal eden ilk şikayette, şikayetçinin, Yiğit Kimya adına Pervin EJDER olduğu görülmektedir. Şikayete
ilişkin raportörce bilgi almak amacıyla yapılan görüşmede, Yiğit Kimya’nın ikiye bölündüğü ve ilaç sektörüne yönelik
olarak ham madde tedariği ile iştigal eden Yiğit Kimya ve polyester ürünlerin ticareti ile iştigal eden Yiğit Polyester
olarak faaliyetine devam ettiği, Pervin EJDER’in Yiğit Kimya’nın sahibi olduğu ifade edilmiştir. Şikayetin geri
alınmasına ilişkin yazı ise Ejder Kimya Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından gönderilmiş olup, Yiğit
Kimya’nın faaliyetlerinin bu şirketin çatısı altında birleştirildiği anlaşılmaktadır.
10-01/32-15
2
- Önceden Quest Int. ürünlerini tedarik eden Trend Gıda’nın, uluslararası
düzeyde kimyasal ürünlerin ticaretini yapan Brenntag firması tarafından
devralındığını, Brenntag’ın kendilerine ürün satışı yapmamak için yüksek fiyat
talep ettiğini, Yiğit Kimya’nın satış yaptığı ilaç firmalarına bundan sonra
Brenntag’ın arada bayi olmaksızın doğrudan satış yapmayı planladıklarını,
- Brenntag’ın sadece Quest Int. eski bayisi olan Trend Gıda dışında, Givaudan 50
marka ürün satan diğer bayileri de satın aldığını, bu ürünlerin aroma
kimyasalları olması nedeniyle bu ürünleri kullanan üretici firmaların kullandıkları
ürünleri değiştiremeyeceklerinden dolayı Brenntag’ın aroma kimyasalları
ürünlerinde tekelleşmeye çalıştığını, bunun da rekabete aykırılık anlamına
geldiğini
iddia etmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.3.2009 tarih ve 1766 sayı ile giren şikâyet
ve 19.11.2009 tarih ve 8320 sayılı şikayetçinin şikayetinden vazgeçtiğini içeren yazı
üzerine hazırlanan 16.12.2009 tarih ve 2009-1-21/İİ-09-MMÖ sayılı ilk inceleme raporu 60
Rekabet Kurulunun 21.12.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 09-61/1496-M sayı
ile anılan iddialara ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen 5.1.2010 tarih ve 2009-1-
21/ÖA-09-MMÖ sayılı Önaraştırma Raporu, 5.1.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-110/4
sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Brenntag’ın, aroma kimyasalları
pazarında bir hakim durum oluşturduğu ve bunu kötüye kullandığı iddiasına yönelik
olarak bir soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir. 70
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosyadaki bilgilerden, İsviçre merkezli ve uluslararası düzeyde faaliyet gösteren bir
şirket olan Givaudan S.A.’nın tatlandırıcı ve koku maddeleri üretimi yaptığı, 2007
yılında Kurul tarafından izin verilmesi üzerine2 bir diğer üretici firma olan Quest Int.’i
devraldığı, bununla birlikte, aroma kimyasalları pazarı bakımından izne tabi olmadığı
anlaşılmaktadır.
Yiğit Kimya tarafından yapılan şikayetin rekabet hukuku bakımından önemli bir yönü,
Brenntag’ın Türkiye’de kimyasal ürünlerin, özellikle aroma kimyasallarının ticaretini
yapan firmaları satın aldığı, nihai ürünlerdeki aroma değişikliğinin üretici firmalar 80
tarafından kolaylıkla göze alınamayacağından hareketle bu devralma işlemlerinin bir
tekelleşme sonucunu ortaya çıkardığı iddiasıdır. Bahse konu devralma işlemleri
hakkında ise Rekabet Kurulu’nun vermiş olduğu kararlar bulunmaktadır.
Bu kararlardan ilki3 27.12.2007 tarihinde, Abacı Kimya Dış Ticaret San. ve Tic. A.Ş.’nin
Brenntag Grubu şirketlerince (Brenntag Cee GmbH, Provida GmbH, JLC-Chemie
Handels GmbH, Brenntag Kimya Tic. Ltd. Sti. ve Brenntag Austria Holding GmbH)
devralınması işlemine izin verilmesidir. İlgili ürün pazarının, özel kimyasal maddelerin
dağıtımı pazarı olarak belirlendiği bu Kararda, tarafların oldukça düşük pazar paylarına
sahip oldukları, devir işleminin tarafların ilgili pazarda sahip oldukları ciro nedeniyle
izne tabi olduğu, pazarın irili ufaklı çok sayıda firmadan oluşan ve giriş engelleri 90
bulunmayan yapısı nedeniyle bir hakim durum yaratılması veya mevcut hakim
2 8.2.2007 tarih ve 07-13/102-31 sayılı Rekabet Kurulu Kararı.
3 27.12.2007 tarih ve 07-92/1172-457 sayılı Rekabet Kurulu Kararı.
10-01/32-15
3
durumun güçlendirilmesi ve rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu
olmadığı ifade edilmiştir.
Bir diğer Karar4, 5.6.2008 tarihinde Brenntag Kimya Tic. Ltd. Şti’nin, tatlandırıcı
maddeler pazarında dağıtıcı olarak faaliyet gösteren Aromaster Gıda Katkı Maddeleri
Tic. Ltd. Şti. (Aromaster)’nin dağıtım işini devralması işlemine izin verilmesidir. Kararda
ifade edildiği üzere, tatlandırıcı maddeler pazarında Brenntag’ın bir faaliyeti
bulunmamakta, Aromaster’in pazar payı da 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde
belirtilen %25 seviyesinin altında kalmaktadır.
Diğer bir Karar5, şikayetçinin de belirttiği üzere, Brenntag’ın, 14.1.2009 tarihinde, Trend 100
Gıda’yı devir alması işlemine verilen izindir. Bu Karar ile ilgili ürün pazarı aroma
kimyasalları olarak belirlenmiş, işlemin ciro yönüyle izne tabi olduğu ancak çok sayıda
oyuncunun yer aldığı pazarda tarafların devir işlemi sonrasında ulaşacakları pazar
payının rekabetçi endişe doğuracak düzeyde olmadığı kanaatiyle işleme izin verilmiştir.
Son olarak, Brenntag’ın, grup şirketlerinden Providia GmbH aracılığıyla MM Gıda ve
Kimya Tic. Koll. Şti.’nin aroma kimyasalları dağıtımı işini devralması işlemine
11.2.2009 tarihli Karar6 ile izin verilmiştir. İlgili ürün pazarının aroma kimyasalları olarak
belirlendiği Kararda, devralma işleminin, tarafların toplamda ilgili pazarda sahip
oldukları ciro yönüyle izne tabi olduğu, Brenntag Grubu’nun devir işlemi sonrasında
ulaşacağı pazar payının, çok sayıda oyuncunun yer aldığı pazarda rekabetçi endişe 110
doğuracak düzeyde olmayacağı kanaatine varılmış ve devralma işlemine izin
verilmiştir.
Kurul Kararlarından, Brenntag Grubu’nun, büyük miktarlarda kimyasal maddeleri
üreticilerinden alarak müşterilerinin ihtiyaçları doğrultusunda bunların karışımını
yaparak sattığı, depolama, karışım ve paketleme hizmetleri verdiği, Türkiye pazarına
yönelik olarak da kimyasal ürünlerin ve özellikle dosya konusu şikayet bakımından
aroma kimyasallarının dağıtımı işi ile iştigal ettiği anlaşılmaktadır. Diğer yandan
şikayetçi konumunda olan Yiğit Kimya’nın da, Givaudan’ın, Quest Int.’i devralması
öncesinde Quest Int. ürünlerinin distribütörlüğünü yapan Trend Gıda’dan satın aldığı
ürünleri ve yurtdışından ithal kimyasal ürünlerin Türkiye’deki üretici firmalara satan bir 120
çeşit bayi konumunda olduğu anlaşılmaktadır. Ancak Givaudan’ın Quest Int.’i
devralması, sonrasında da Quest Int.’in distribütörlüğünü yapan Trend Gıda’nın,
kimyasal maddelerin dağıtımı işi ile iştigal eden Brenntag tarafından devralınması
sonucunda, bayiliğini yapacağı bir firma kalmamıştır. Şikayetçinin de belirttiği üzere
Brenntag, yurtdışından ithal ettiği ürünlerin dağıtımını kendisi yapmayı planlamaktadır.
Bunun için Türkiye’deki özel kimyasal maddelerin ve aroma kimyasallarının dağıtımı ile
iştigal eden birtakım firmaların ya hisselerini yahut dağıtım işi ile ilgili müşteri portföyleri
ile depo ve sair tesislerini devraldığı anlaşılmaktadır. Yapılan bu devir işlemlerine Kurul
tarafından izin verilmiş olup verilen kararların gerekçelerinden, ilgili pazarlarda giriş
engeli bulunmaması ve bu pazarlarda irili ufaklı birçok teşebbüsün faaliyet göstermekte 130
olmasına istinaden Brenntag’ın bu pazarlarda hakim durumda olmadığı
anlaşılmaktadır. Kararlardan ortaya çıkan bir diğer husus, aroma kimyasallarının bir
ilgili ürün pazarı olarak tanımlanmasına karşın firma veya marka bazında bir pazar
veya alt pazar tanımı yapılmamasıdır. Bu itibarla, aroma kimyasallarını kullanan
üreticilerin, aynı ilgili ürün pazarında bulunan diğer firma ve/veya marka ürünleri birbiri
ile ikame edebilecekleri sonucuna ulaşılmaktadır. Bu nedenlerle, dosya konusu şikayet
hakkında, Kanun’un 6. maddesi bakımından bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı
kanaatine ulaşılmıştır.
4 5.6.2008 tarih ve 08-37/495-176 sayılı Rekabet Kurulu Kararı.
5 14.1.2009 tarih ve 09-02/17-10 sayılı Rekabet Kurulu Kararı.
6 11.2.2009 tarih ve 09-06/107-35 sayılı Rekabet Kurulu Kararı.
10-01/32-15
4
Bunu yanı sıra, şikayetçinin Kurum kayıtlarına intikal eden sonraki başvurusu ile
şikayetini geri aldığı anlaşılmaktadır. Bu bakımdan da şikayet konusu hakkında bir 140
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara ilişkin olarak
4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy