Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-204 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 10-10/100-47
Karar Tarihi : 28.1.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan :Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER :Ali ARIÖZ, Ayşe Özlem UZUN, Özgür Can ÖZBEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Mekpa Yaratıcı İşler Yazılım ve Tic. Ltd. Şti.
Nursanlar İş Merkezi A Blok Kat:3 No:13 Kuştepe
Mecidiyeköy/ İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Sinema Eserleri Yapımcıları Meslek Birliği
Ihlamur Yokuşu No:27/1 Daire: 3 Nişantaşı/ İstanbul
-Mekpa Yaratıcı İşler Yazılım ve Tic. Ltd. Şti.
Nursanlar İş Merkezi A Blok Kat:3 No:13 Kuştepe
Mecidiyeköy/ İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Sinema Eseri Yapımcıları Meslek Birliği (SEYAP) ile Mekpa 30
Yaratıcı İşler Yazılım ve Ticaret Limited Şirketi (MEKPA) arasında imzalanan
“Bilet Yazılımları Konusunda İşbirliği ve Lisans Sözleşmesi”ne menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.10.2009 tarih ve 7456 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 13.1.2010 tarih ve 405 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 20.1.2010 tarih ve 2009-2-204/MM-10-AA sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme
Raporu, 21.1.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-130/26 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-10
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu “Bilet Yazılımları 40
Konusunda İşbirliği ve Lisans Sözleşmesi”ne 1. maddedeki ““İşbu sözleşmenin konusu
SEYAP’ın sinema salonlarına bir bilet yazılımı programını ücretsiz koydurmak
istemesi” ifadesinin çıkarılması şartıyla menfi tespit belgesi verilmesinde bir sakınca
bulunmadığı bununla birlikte söz konusu menfi tespit belgesinin sözleşme konusu
yazılım programının sinema salonlarında uygulanmasına ilişkin eylem ve kararları
kapsamayacağı, yazılım programının uygulanmasına ilişkin bu tür eylem ve kararların
10-10/100-47
2
Rekabet Kurulu tarafından ayrıca değerlendirileceğinin Sinema Eseri Yapımcıları
Meslek Birliği’ne bildirilmesinin yerinde olacağı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME 50
H.1. İşlemin Konusu
Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.10.2009 tarih ve 7456 sayı ile intikal eden, MEKPA
müdürü Murat TURHAN imzalı başvuruda SEYAP ile MEKPA arasında hazırlanan
“Bilet Yazılımları Konusunda İşbirliği ve Lisans Sözleşmesi“ne (Sözleşme) menfi tespit
belgesi verilmesi/muafiyet tanınması talebinde bulunulmuştur.
Başvuru konusu sözleşmenin ilgili pazardaki etkilerini değerlendirmek amacıyla,
Sinema İşletmecileri Derneği (SİSİD), Televizyon ve Sinema Filmi Yapımcıları Meslek
Birliği (TESİYAP) ve Film Yapımcıları Meslek Birliği (FİYAP)’nden görüşleri talep
edilmiş, ayrıca bildirim formundaki eksiklikleri tamamlamaları için sözleşmenin
taraflarından ek bilgi istenilmiştir. Söz konusu ek bilgi yazıları en son 13.01.2010 tarih 60
ve 405 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. SEYAP
SEYAP 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca kurulmuş bir meslek
birliğidir. Birliğin amaçları üyelerinin her türlü kurum ve kuruluşlarda haklarını idare
etmek, izlemek, korumak, idari ve yargı yollarına başvurmak, yapımların kullanımından
kaynaklanan ücretlerin ve tazminatların tahsilini sağlamak, sinema ve yapımcılarımızın
yurt dışındaki tanınmışlığını ve itibarını arttırmak amacıyla yurt dışında kamu kurum ve
kuruluşları, gerçek kişi ve tüzel kişiler ile mesleki ve idari ilişkiler kurmak, Türk 70
kültürünü tanıtıcı ulusal ve uluslararası bilimsel paneller, kurultaylar ve film festivalleri
düzenlemek, film yapımlarını yasa dışı yollarla üreten, çoğaltan, izinsiz biçimde yurda
getiren, dağıtan ve pazarlayan kişi ve kuruluşlara karşı yasal önlemlerin alınması,
mücadele edilmesi ve benzeri konularda faaliyetlerde bulunmak olarak belirlenmiştir.
SEYAP tarafından gönderilen bilgilere göre, SEYAP üyeleri tarafından üretilen sinema
eserlerinin 2009 yılı içinde vizyona giren sinema eserleri içindeki oranı %31
düzeyindedir. Öte yandan, SİSİD tarafından gönderilen bilgilere göre 3 Aralık 2009
itibariyle SEYAP’ın en çok izlenen yerli filmler içindeki payı %58’dir.
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre “piyasada mal ve hizmet üreten, pazarlayan,
satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir 80
bütün teşkil eden birimler” teşebbüs olarak, “teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için
oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikler” de teşebbüs
birliği olarak nitelendirilmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, üye sinema eseri
yapımcılarının haklarını korumak ve idare etmek üzere kurulmuş olan SEYAP bir
teşebbüs birliği niteliği taşımaktadır. Öte yandan, birliğin üyeleri sinema eseri üretip
pazarlamaları bakımından birer teşebbüstür.
H.2.2. MEKPA
22 Temmuz 2008 tarihinde Mekpa Ofis Malzemeleri Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti.
unvanı ile kurulan MEKPA, 1 Ekim 2009 tarihinde statü tadiline gitmiş ve ticaret 90
unvanını MEKPA Yaratıcı İşler Yazılım ve Ticaret Ltd. Şti. olarak değiştirmiştir.
Teşebbüsün faaliyet alanı Ticaret Sicil Gazetesinde, özetle, her türlü kırtasiye
10-10/100-47
3
malzemesi ile dekoratif eşyanın tasarımı, üretimi, ithali, ihracı, toptan ve perakende
pazarlaması; her türlü bilgisayar yazılımının, bilgisayar donanımının, sinematografik
yapımın tasarımı, üretimi, ithali, ihracı, toptan ve perakende pazarlaması olarak
belirtilmiştir. Şirket %(….) pay ile Elif Tuba ÖZ ve %(….) pay ile Murat TURHAN isimli
gerçek kişilerin mülkiyetindedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı 100
Başvuru konusu sözleşmenin konusu, SEYAP’ın MEKPA’ya sinema salonlarında
kullanılmak üzere bir yazılım hazırlatması ve bu yazılımı sinema salonlarına tavsiye
etmesidir. Dolayısıyla ilgili ürün pazarı en dar şekli ile “Sinema salonlarındaki bilet
satışlarına ilişkin hasılat, seyircisi sayısı ve niteliği gibi bilgilerin toplanmasını içeren
yazılım ürünleri pazarı” şeklinde belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarı henüz oluşmamış olmakla birlikte, adı geçen yazılım programının
MEKPA veya benzeri teşebbüsler tarafından arzının ülke genelinde herhangi bir
lokasyondan yapılabilecek olduğu ve rekabet koşullarını bölgesel olarak farklılaştıracak 110
herhangi bir unsur bulunmadığı için ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. Sözleşmenin Konusu ve Niteliği
SEYAP ile MEKPA arasında imzalanan sözleşme, sinema yapımcılarının önemli
meblağlar karşılığı ürettikleri sinema eserlerinin hasılatını anında ve doğru biçimde
takip edebilmeleri amacını taşımaktadır. Sözleşmede, konu şu şekilde ifade
edilmektedir:
“İşbu sözleşmenin konusu SEYAP’ın sinema salonlarına bir bilet yazılım programını
ücretsiz koydurmak istemesi, söz konusu yazılımın şirket (MEKPA) tarafından tedarik 120
edilmesi, yazılım için yazılım lisans bedeli hakkında sektörce karşılıklı görüşmeler
sonucu anlaşılması halinde bu sözleşmenin yürürlüğe girmesi ve diğer ilgili hükümlerin
tespitidir.”
SEYAP, bir sinema eserinin hazırlanıp sinema salonlarında gösterilmesine kadar
geçen süreci şöyle özetlemiştir:
“i)Sinema yapımcısı eseri üretir, 35 mm formatında çoğaltır ve reklamlarını yapar,
ii) Yapımcı bir komisyon sözleşmesi düzenleyerek dağıtıcıyla anlaşır,
iii) Dağıtıcı eseri sinema salonlarına ulaştırır,
iv) Sinema salonunda elde edilen hâsılattan vergi, rüsum ve pul paraları çıkarılır ,
v) Kalan gelir sinema salonu ile dağıtıcı arasında paylaşılır ve dağıtıcı bu meblağ 130
üzerinden komisyonunu aldıktan sonra yapımcıya hâsılatı devreder.”
SEYAP yukarıda aktarılan sürecin yapımcıların mülkiyetine sahip oldukları filmlerin
hasılatlarını anında takip edememelerine sebep olduğunu ve bir günde kaç seans
yapıldığı, seansta eksiltme olup olmadığı, hangi biletin kaç adet satıldığı ve bu
biletlerden ne kadar hasılat elde edildiği, bilet fiyatlarında promosyon yapılıp
10-10/100-47
4
yapılmadığı, davetli olup olmadığı gibi bilgilerin gerçekte bilenemediğini iddia etmekte
ve bu konularda salon sahiplerinin beyanları ile yetinmek durumunda kaldıklarını
belirtmektedir. Verilen bilgilere göre, söz konusu beyanlar gecikmeli gelebilmekte ve
yapımcılar bu gecikmeler sebebiyle film gelirleri ve reklamları hakkında doğru kararlar
verememe durumunda kalmaktadır. Bu durum aynı zamanda ek kopya bastırmak gibi 140
bazı başka kararlar açısından da belirsizlik yaratmaktadır.
Sinema eserlerinin hasılatının doğru şekilde tespitinin belirlenmesi ihtiyacı yapımcıları
salonlarda ayrıca sayım yaptırma mecburiyetiyle karşı karşıya bırakmıştır. Bu
uygulama kapsamında yapımcı tarafından görevlendirilen kontrol elemanları salona
bilet alarak girmekte ve içerideki seyirci adedini saymaktadır. Ancak bu sayım öğrenci
ve tam biletli gibi ayırımlar açısından faydalı olmamakta ve olası görüş ayrılıklarında
salon sahipleri tarafından kabul edilmemektedir.1 SEYAP, sayım bütçesinin de
kendileri açısından önemli bir maliyet kalemi olduğunu ifade etmektedir. Bu sıkıntıları
gidermek için Meslek Birliği ve MEKPA arasında bir yazılım programının hazırlanması
hususunda bir sözleşme hazırlanmış ve Kurum kayıtlarına intikal ettirilmiştir. SEYAP’a 150
göre, belirtilen yazılımın kullanılması halinde tüm yapımcılar ve sektör için şu faydalar
ortaya çıkacaktır:
“a. Eksik kişi ve eksik hasılat bildirimi ortadan kalkacaktır. Yapımcı ve dağıtıcı daha
çok gelire sahip olacak, yapımcı yaptığı yatırımın karşılığını alarak daha iyi yapımlar
için daha büyük sermaye ile yatırıma devam edecektir.
b. Doğru beyanda bulunan salonlarda yazılım sayesinde eksik beyanda bulunan
salonların haksız rekabetinden kurtulmuş olacaktır. Yazılım ile gerçek ve adil bir
rekabet ortamı sağlanmış olacaktır. Yazılım öncesi durum ise tamamıyla belirsiz ve
muğlaktır.
c. Sinema kopyalarının seanslarının tam gösterilmemesi gibi fiili durumlar tespit edilmiş 160
olacaktır.
d. Anlık hasılata bakılarak yapımcı filmin reklamları hakkında doğru karar
verebilecektir. Boş ve gereksiz yere reklam yapılmayacak, reklamlar doğru anlarda
yapılacak sektör kazanacaktır. Hâsılatın bu yolda artması ile saloncu, dağıtıcı,
yapımcı, oyuncu ve yaratıcılar kazanacaktır. Uzun vadede tüketiciler de kaliteli filmlerle
karşılaşacaktır.
e. Belirsizlik, haksız rekabet, tereddütler ve spekülatif hareketler ortadan kalkacaktır.
f. Yapımcılar hasılata bakarak kopya sayısını arttırma veya azaltma gibi önemli
faaliyetleri zamanında yapabileceklerdir. ”
Yapılan sözleşmenin mevcudiyeti, 2.1. maddesiyle Rekabet Kurulunun menfi tespit 170
veya muafiyet kararına kadar talik edilmiş durumdadır. Bununla birlikte 2.2. maddesiyle
de sözleşmenin yürürlüğe girmesinden itibaren makul bir süre içinde (en fazla 18 ay
içinde) sinema salonlarına veya dağıtıcılara sözleşme konusu yazılımın lisans bedeli
ve servis hizmetleri için uygun bir çözüm bulunamaması halinde başka hiçbir işlem
veya ihtara gerek kalmaksızın MEKPA’nın yapacağı bildirimle ortadan kalkacağı
hükme bağlanmıştır.
Sözleşmenin “Lisans Alanı ve Diğer Hükümler” başlıklı 5. maddesi, alınacak lisans
neticesinde MEKPA’nın sahip olacağı hakları düzenlemektedir. Buna göre MEKPA
1 Sinema Salonu İşletmecileri Derneği tarafından gönderilen görüşte yapımcılar tarafından birden fazla
ve birbirini tanımayan görevli yollandığı, bu kişilerin ellerindeki bilet ve fiş sayımı neticesinde yazılı rapor
verdikleri ve mevcut delil bilhassa 2 sayıcı tarafından da belirtilmişse “yasallık” kazandığı ve sinemacının
eylemin cezasını ödemek durumunda kalacağı bildirilmiştir.
10-10/100-47
5
sahibi olduğu veya olacağı bilet yazılımları ve programları veya bunların üst
sürümlerinde SEYAP ibaresini kullanabilecek ya da sürümlere değişik isimler 180
verebilecektir. Bu maddede belirtilen izin ve kullanım hakları yazılımın her türlü
tasarrufa konu olmasını da kapsamaktadır. Yazılım, şirket tarafından istenildiği şekilde
geliştirilebilecek, çoğaltılabilecek, üretilebilecek, tercih edilen bölge ve ülkede piyasaya
sürülebilecek, umuma arz edilebilecek, yayılabilecek, herhangi bir şekil ya da formatta
kullanılabilecek, yazılımla ilgili haklar ücretli veya ücretsiz devredilebilecek, lisans
verilebilecek, kiralanabilecek, herhangi bir şekilde tasarrufta bulunulabilecektir.
SEYAP bu sözleşme ile verdiği haklar karşılığında bir bedel tahsil edecektir. Bu bedel
yazılımın sunulduğu sinema salonları içinden kabul edenlerin sayısına göre aşağıdaki
tablodan belirtilen miktarlarda olacaktır:
Anlaşılan Sinema Sayısı Aylık Ödeme
0-200 (….)
200-400 (….)
400 ve üstü (….)
Sözleşmeye göre tabloda belirtilen bedeller minimum garanti bedelidir. MEKPA, 190
yazılımdan elde edeceği vergi öncesi karın %(….) isim lisans bedeli olarak SEYAP’a
ödeyecektir. Yapılan anlaşmaya göre sinema sayısından kasıt sinema işletmesi olacak
ve yukarıda belirtilen tutarlar toplam değer olacaktır. Örneğin, MEKPA’nın 201 sinema
işletmesiyle anlaşması söz konusu olursa SEYAP’a ödenecek miktar aylık (….)
olacaktır.
Sözleşmenin “Diğer Hükümler” başlığını taşıyan 7. maddesi ise MEKPA ile sinema
salonları arasında imzalanacak sözleşmeler dahilinde SEYAP’ın nasıl bir rol alacağını
düzenlemektedir. Madde şu şekildedir:
“7. DİĞER HÜKÜMLER
7.1. SEYAP’IN sözleşme konusu yazılım için şirkete bir bedel ödeyecek ekonomik 200
gücü yoktur. Bu sebeple, şirketin yazılımı sinema salonlarına yüklemesi, yüklerken 3.
kişilerle yapacağı anlaşma, yazılım karşılığı lisans bedeli alıp almayacağı ve bunu
nasıl alacağı ise tamamen şirketin dağıtıcılarla veya yapımcılarla veya salonlarla
yapacağı anlaşmalarla belirlenecektir. SEYAP ancak bir ihtilaf çıkması halinde tavsiye
niteliğinde karar alarak taraflara yardımcı olmaya çalışacaktır.
7.2. SEYAP Rekabet Kurumunun onayından sonra; şirketin bu yazılımının kendi
üyelerinin sinema salonlarındaki temsil haklarının, hasılat bilgilerinin takibi için son
derece faydalı olduğunu üyelerine tavsiye edecektir. SEYAP bu tavsiyeye uymayanlar
hakkında hiçbir şekilde işlem yapmayacak ve şirket tarafından işlem yapması
beklenmeyecektir. Belirtilen tavsiye kararı kesinlikle bağlayıcı olmayacaktır. 210
7.3. Şirketin yazılımın finansı için belirleyeceği ücret bedeli tamamıyla şirket ile bunu
karşılayacak sinema salonları ve yapımcılar arasında yapılacak müzakerelerle
tarafların özgür iradeleri ile belirlenecektir. SEYAP’ın bu konuda bir taahhüdü yoktur.
7.4. Şirket yapacağı görüşmeler sonucu farklı anlaşma yollarını salon sahipleri veya
dağıtıcılarla dilediği şekilde sağlayabilecektir (Örneğin salonların bilgisayarlarının şirket
tarafından karşılanması vs.). Şirketin sinemacılarla, dağıtıcılarla, yapacağı pazarlıklara
göre yazılımın ödenme biçimini şirket kendisi belirleyecektir.
10-10/100-47
6
7.5. SEYAP sadece kendi üyelerinin sorunu için şirketin yazılımının faydalarını
anlatacak ve belki en fazla sektörler arasında arabuluculuk yapmaya çalışacaktır.
7.6. Şirket sözleşme konusu yazılımı SEYAP üyesi olsun olmasın herhangi bir ayrım 220
veya sınırlama yapmaksızın tüm yapımcılara kullandırtacağını, herhangi bir ayrım
yapmayacağını kabul ve taahhüt etmiştir. Taraflar işbu sözleşmenin uygulanmasına
ilişkin olarak yasalara uygun biçimde faaliyet göstereceklerini kabul etmektedirler.
Yazılımla ilgili her türlü sorumluluk ve yazılımın tüm mali ve manevi hakların mülkiyeti
şirkete aittir ve şirket 3. kişilerin yazılımla ilgili şirkete başvurmalarından kendisinin
sorumlu olduğunu SEYAP’a karşı kabul ve taahhüt etmiştir.
7.7. Şirket sözleşme konusu yazılım için dilerse “SEYAP tarafından onaylanan” yazılım
ibaresini kullanabilecektir.”
7.3. ve 7.4. maddelerden anlaşıldığı gibi, SEYAP, yazılımın finansmanı ile
ilgilenmeyecek, bunu MEKPA ile sinema salonları kendi aralarında tespit edeceklerdir. 230
Yazılımın maliyetinin karşılanmasına ilişkin olarak SEYAP tarafından gönderilen ek
açıklamada, henüz Rekabet Kurulu’ndan izin alınmamış olması sebebiyle maliyetin ne
şekilde ve kimler tarafından karşılanacağına dair bir çalışma olmadığı, ancak buna
ilişkin çeşitli olasılıklar bulunduğu ifade edilmiş, bu olasılıklar özetle aşağıdaki şekilde
sıralanmıştır:
“a- Sinema salonu sahibinin belirlediği bilet fiyatına belli bir miktar (örneğin X TL)
eklenmesi ihtimalinde eklenen meblağın film dağıtıcısı tarafından tahsil edilip lisans ve
hizmet bedeli olarak yazılımı işletecek tarafa ödemesi.
b- Bilet fiyatına belli bir oranın (%X) eklenmesi ihtimalinde eklenen oranın (%X) film
dağıtıcısı tarafından tahsil edilip lisans ve hizmet bedeli olarak yazılımı işletecek tarafa 240
ödemesi.
c- Sinema salonu işletmecisi ile dağıtıcının aralarında anlaşarak bedeli %50-50, %60-
40 vb. oranlarda paylaşarak ödemeleri ihtimalinde yazılımın bedeli yukarıdaki
modellerden farklı olarak sinema izleyicisine yansıtılmadan taraflara arasında
bölüşülmektedir.
d- Yazılım bedeli olarak yapımcı ve salonların aylık ve yıllık lisans bedeli ödemesi
ihtimalinde bu bedel, tarafların özgür iradeleriyle belirlenecektir.
e- Yapımcıların yazılım maliyetini ve işletim bedelinin tamamını karşılamaları
ihtimalinde yapımcılar, salon sahiplerinden hiçbir bedel talep etmeyip dağıtıcılara
ödedikleri komisyona, kararlaştırılan belli bir oran (%X) eklerler ve yazılım bedeli olarak 250
öderler.
f- Salon sahipleri kabul ederse satılacak biletlerin üzerine reklam konularak reklam
hakları karşılığı yazılımın verilmesi ihtimalinde tüketiciler, yapımcılar ve salon sahipleri
herhangi bir bedel ödemeyecektir.”
H.4.2. Sözleşmeye İlişkin Üçüncü Tarafların Görüşleri
Bildirime konu Sözleşme’ye ilişkin olarak ilgili pazarda faaliyet gösteren diğer meslek
birlikleri olan TESİYAP, FİYAP ve ayrıca, sözleşme konusu nihai ürünün kullanıcısı
olacak sinema salonları adına SİSİD’den görüş talep edilmiştir. TESİYAP’ın cevabi
yazısında, yukarıda bahsedilen işlevleri görebilecek bir yazılımın çok faydalı olacağı, 260
eksik beyanın azalacağı, yazılımın günlük rapor sağlaması halinde yapımcının gerekli
reklam çalışmalarını ayarlayabileceği, film sektöründeki hâsılat belirsizliğinin ortadan
10-10/100-47
7
kalkacağı, eksik beyan eden salonlar ile doğru beyanda bulunan salonlar arasındaki
haksız rekabetin ortadan kalkacağı ifade edilmiştir.
Buna karşılık SİSİD tarafından gönderilen yazılarda, bir yazılım programı yapılarak
Türkiye’deki tüm sinemaların bu programı uygulamasının zorunlu hale getirilmesinin
devlet desteği ile yapılmış bir tekel ortaya çıkaracağı, sinemacıların serbest ticaret
adına almış oldukları her türlü kararın başkaları tarafından da izlenir duruma geleceği
için rekabet ortamının zedeleneceği, sinemaların bilet satarken seyirci bilgilerini
kaydetme, onlara sinemasında özel promosyon imkanları sağlama, özel duyurularda 270
bulunabilme gibi hür ticaret haklarının ellerinden alınmış olacağı, bir sinema salonuna
kaç kişinin girmiş olduğunu ya da her seansa kaç kişinin girmiş olduğunu zoraki bir
program yerine bilet satışının takip edildiği bilgisayar ekranına yerleştirilecek kameralar
ile belirli aralıklarla çekilen fotoğrafların bilgisayara aktarılması yoluyla tespit
edilebileceği görüşlerine yer verilmiştir.
Aslen bir SEYAP üyesi olan Özen Film’in de yetkilisi olan SİSİD Başkanı Mehmet
SOYARSLAN ile gerçekleştirilen telefon görüşmesinde de, benzer bilgilere yer
verilerek müşteri profili bilgilerinin sinema salonları için birer ticari sır niteliği taşıdığı,
yaptıkları promosyonlar vb aktivitelerin bu tür bilgilere dayandırıldığı, planlanan yazılım
programı ile bu tür bilgilerin rakiplerin de eline geçebileceği, bunun haricinde özellikle 280
zincir sinema salonlarının büyük meblağlar harcayarak yaptırdıkları halihazırdaki
bilgisayar yazılım programlarını değiştirmeyecekleri, dolayısıyla SEYAP’ın planladığı
yazılımın sadece küçük, bağımsız sinema salonlarında uygulanma yoluna gidileceği,
bu durumun da haksızlık yaratacağı belirtilmiştir.
FİYAP’tan konuya ilişkin görüş talep edilmesine rağmen bu konuda herhangi bir görüş
yazısı Kurum kayıtlarına intikal etmemiştir.
H.4.3. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre bir anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilebilmesi için bildirilen anlaşmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddeleri kapsamında ihlal
olarak değerlendirilebilecek hükümler taşımaması gerekmektedir. 290
Değerlendirmeye konu sözleşme, bir teşebbüs birliği ile bir teşebbüs arasında,
yukarıda sıralanan sorunları giderme amacını taşıyan bir program hazırlanmasını
düzenlemektedir.
Sözleşmenin rekabet hukuku kapsamında önem taşıyan özelliği üretim zincirinde yatay
olarak aynı aşamada ya da belirli bir ürünün üretiminde dikey ilişkide olmayan iki taraf
arasında akdedilmiş olmasıdır. Dolayısıyla mevcut koşullar altında sözleşme esasen
bir hizmet alım sözleşmesi niteliğindedir. Bildirim Formu’nda sunulan sözleşmenin
hayata geçmesi halinde ortaya çıkacak olan ürün SEYAP ibaresini (ya da bir benzerini)
taşıyan bir yazılımdır. Yazılımın oluşturulması için bir araya gelen taraflardan birinin
teşebbüs birliği olması, birliğin üyeleri ile sektördeki diğer teşebbüsler arasında bir 300
ayrımcılık yaratılması şeklinde bir rekabetçi endişeyi akla getirebilmektedir. Ancak
ortaya çıkacak olan nihai ürünün müşterileri teşebbüs birliğinin üyeleri olan sinema
yapımcıları değil sinema salonlarıdır.
Sözleşme incelendiğinde, rekabet hukuku açısından endişe duyulabilecek bir başka
husus SEYAP’ın alacağı bir karar ile üyelerinin yazılım almak istemeyen sinema
salonlarına film akışını sekteye uğratmaları olasılığıdır. Sözleşmenin 7.2. maddesi,
sözleşme kapsamı bakımından, SEYAP ile üyeleri arasındaki ilişkiyi, yazılımın faydalı
olduğuna ilişkin bağlayıcı olmayan bir tavsiye kararı olarak betimlemektedir.
Sözleşmenin “Lisans Alanı ve Diğer Hükümler” başlıklı 5. maddesi ve SEYAP cevabi
yazısında, ortaya konan hususlardan sözleşmeyle elde edilmek istenen amacın 310
10-10/100-47
8
yazılımın hazırlanması olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmenin tamamı incelendiğinde bu
değerlendirmeyi etkileyebilecek hükmün “Konu” başlıklı birinci maddede geçen “İşbu
sözleşmenin konusu SEYAP’ın sinema salonlarına bir bilet yazılımı programını ücretsiz
koydurmak istemesi” ifadesi olduğu tespit edilmiştir. Zira bu ifade bahse konu yazılım
ortaya çıktıktan sonraki aşamaya ilişkindir.
SEYAP ile MEKPA arasında gerçekleştirilmesi planlanan başvuru konusu sözleşmenin
niteliği itibariyle ilgili olduğu pazar sinema salonlarındaki bilet satışlarına ilişkin hasılat,
seyircisi sayısı ve türü gibi bilgilerin toplanmasını içeren yazılım ürünleri pazarı iken bu
yazılımın sinema salonlarında uygulatılması, esas olarak sinema salonu işletmeciliğini
etkileyecektir. Halbuki yazılım hazırlandıktan sonra pazarlanmasına ilişkin konuların 320
SEYAP’ın dahli olmaksızın gerçekleştirileceği hususu hem sözleşmenin 7.3. ve 7.4.
maddelerinde hem de SEYAP tarafından verilen cevaplarda aktarılmaktadır.
Dolayısıyla, sözleşmenin 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal niteliğinde
değerlendirilebilecek bir hüküm taşımaması durumuyla birlikte hukuki açıdan belirsizliği
ortadan kaldırmak amacıyla ilgili ifadenin sözleşme dışına çıkarılması gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla beraber, 4054 sayılı Kanun’un anlaşma, eylem ve kararları hem amaç hem de
etki bakımından ele aldığı, başvuru konusu sözleşmenin ilgili olduğu ve etkileyeceği
pazarların birbirinden farklı olduğu gerçekleri göz önüne alınarak, başvuru konusu
sözleşmeye sadece SEYAP ve MEKPA arasındaki yazılımın hazırlanması eylemine 330
yönelik olarak menfi tespit verilebileceği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, sinema
salonu işletmecilerinin bu sözleşmeye taraf olmaması gerçeği de dikkate alınarak
sözkonusu keyfiyetin, bu yazılımın sinema salonlarında uygulanmasına yönelik eylem
ve kararları kapsamadığı belirtilmelidir. Bu tip eylem ve kararlar vasıtasıyla, 4054 sayılı
Kanun’un ihlal edilebileceği izahtan varestedir. Bu sebeple, ilgili yazılımın sinema
salonlarında uygulanması başka bir sözleşme konusu olup ayrıca incelenmesi
gerekebileceği hususunun taraflara bildirilmesinin gerektiği karara bağlanmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Sinema Eseri Yapımcıları Meslek Birliği ile MEKPA Yaratıcı İşler Yazılım ve 340
Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanan “Bilet Yazılımları Konusunda İşbirliği ve
Lisans Sözleşmesi”ne, anılan sözleşmenin 1. maddesindeki “İşbu sözleşmenin
konusu SEYAP’ın sinema salonlarına bir bilet yazılımı programını ücretsiz
koydurmak istemesi” ifadesinin çıkarılması şartıyla menfi tespit belgesi
verilmesine,
2. Bununla birlikte, söz konusu menfi tespit belgesinin sözleşme konusu yazılım
programının sinema salonlarında uygulanmasına ilişkin eylem ve kararları
kapsamayacağı, yazılım programının uygulanmasına ilişkin bu tür eylem ve
kararların Rekabet Kurulu tarafından ayrıca değerlendirileceğinin Sinema Eseri
Yapımcıları Meslek Birliği’ne bildirilmesi konusunda Başkanlığın 350
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy