Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-10/96-43

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-1-169 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-10/96-43
Karar Tarihi : 28.1.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Mustafa Oğuzcan BÜLBÜL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Babadağ Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. ve
Ezse Rüzgar Elektrik Üretim San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Ahmet İlker DOĞAN, Av. Ayşe SERT 20
ÇAKMAK Avukatlık Bürosu, Piyade Sok. Portakal Çiçeği Apt.
No:18 C Blok Kat:3 06550 Çankaya/Ankara

D. TARAFLAR : - Evonik Energy Services GmbH
Rellinghauser Straße 1-11 45128 Essen ALMANYA
- Tacke Consult Beteiligungsgesellschaft mbH
Poststraße 19-21 48431 Rheine ALMANYA
- Winvest Finanzierungsservice GmbH&Co. KG
Poststraße 19-21 48431 Rheine ALMANYA
30
E. DOSYA KONUSU: Tacke Consult Beteiligungsgesellschaft mbH ve Winvest
Finanzierungsservice GmbH & Co. KG’nin, Babadağ Elektrik Üretim Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’de sahip oldukları %(….) ve Ezse Rüzgar Elektrik Üretim Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.’de sahip oldukları %(….) oranındaki hisselerinin toplam %40’lık
kısmının Evonik Energy Services GmbH’ye devri işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.12.2009 tarih ve 9113 sayı ile giren ve
eksikleri en son 20.1.2010 tarih ve 556 ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili 40
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 20.1.2010 tarih ve 2009-
1-169/Öİ-10-MOB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 21.1.2010 tarih ve
REK.0.05.00.00-120/19 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-10 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme/devralma işlemi
olmadığına,
10-10/96-43
2
- İşbirliği anlaşması niteliğinde olmakla birlikte mevcut koşullar altında bahse konu 50
anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında da
değerlendirilemeyeceğine, dolayısıyla işleme aynı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi
gerektiği görüşü ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devredenler: Tacke Consult Beteiligungsgesellschaft mbH ( Tacke
Consult) ve Winvest Finanzierungsservice GmbH & Co. KG (Winvest)
Başvuru konusu işlemin devreden tarafları olan Tacke Consult ve Winvest, Almanya’da 60
enerji sektöründe özellikle de rüzgar enerjisi alanında faaliyet gösteren şirketlerdir.
Tacke Consult’un %(….) ve Winwest’in %(….) (%(….) ise Rausse beteiligungs
GmbH’e aittir.), Germania Windpark Gmbh&Co. KG (Germania Windpark)’ye aittir.
Dolayısıyla Tacke Consult ve Winvest, Germania Windpark’ın bağlı ortaklıklarıdır ve
Ezse Rüzgar Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ezse) ve Babadağ Elektrik Üretim
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Babadağ)’deki hisseleri aracılığıyla Türkiye’de rüzgâr enerjisi
sektörüne girmişlerdir. Tacke Consult ve Winvest’nin Türkiye pazarında elektrik
dışında ticari faaliyetleri bulunmamaktadır. Söz konusu teşebbüslerin ve bunları kontrol
eden Germenia Windpark’ın Yönetim Kurulu yapısı aynı üyelerden oluşmaktadır.
Germenia Windpark, 1993 yılında kurulmuş olup, yenilenebilir enerji projeleri için saha 70
temini, planlaması ile bu sahalarda gerçekleştirilecek olan yenilenebilir projelerin
geliştirilmesi, her türlü mühendislik hizmetleri ve bu projelerden üretilecek elektriğin
satışı ve pazarlamasıyla iştigal eden bir enerji şirketidir. Şirketin Türkiye pazarında
kontrol ettiği Ezse ve Babadağ dışında faaliyet gösteren bir iştiraki bulunmadığından,
herhangi bir pazar payı ya da cirosu bulunmamaktadır. Germenia Windpark’ın %(….)
hissesi Markus Tacke’ya geri kalan %(….) ise Franz Tacke’ya aittir.
H.1.2. Devralan: Evonik Energy Services GmbH’ye (Evonik Energy)
Başvuru konusu işlemin devralan tarafı olan Evonik Energy’nin Türkiye pazarında
herhangi bir başka faaliyeti ve bu faaliyetlerden cirosu ya da pazar payı
bulunmamaktadır. Bu bakımdan, başvuru konusu işlem bünyesindeki 80
değerlendirmeler, Evonik Energy’nin %(….) hissedarı olması yanında Türkiye’de
faaliyetleri de bulunan Evonik Steag GmbH (Evonik Steag) dikkate alınarak yapılmıştır.
Evonik Steag, dünya genelinde kimyasal, enerji ve gayrimenkul işlerinde faaliyet
gösteren Evonik Grup’un şirketlerinden olup hisselerinin tamamı holding şirketi olan
Evonik Industries AG tarafından kontrol edilmektedir. Evonik Steag’ın faaliyetleri temel
olarak teknoloji uzmanlıkları, tüketici çözümleri, özel maddeler, enerji ve gayrimenkul
adı altında beş birimden oluşmaktadır. Bu birimler ana grup içerisinde ayrı birer
teşebbüs gibi hareket etmekte ve doğrudan icra kuruluna rapor vermektedir.
Hisselerinin %(….) RBV Verwaltungs GmbH’ye, %(….) ise Evonik Industries AG’ye ait
olan Evonik Steag, elektrik ve rüzgar enerjisi pazarlarında iştirakleri aracılığı ile faaliyet 90
göstermektedir. Evonik Steag elektrik enerjisi pazarında da İskenderun Enerji Üretim
ve Ticaret A.Ş. (Isken) ve Ayas Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.1 (Ayas) Şirketleri
aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır. Evonik Steag, rüzgar enerjisi pazarında, Rekabet
Kurumu’nun 5.8.2009 tarih, 09-34/839-204 sayılı kararı ile izin ile devralınan yavru

1 Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK), Evonik Steag’ın AYAS’taki hisselerinin %(….) devralmıştır. Rekabet Kurulu, bu devralmaya
ilişkin olarak 5.8.2009 tarih ve 09-34/839-204 sayı ile menfi tespit kararı vermiştir.
10-10/96-43
3
şirketi Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (Renova) aracılığıyla faaliyette
bulunmaktadır. Ayrıca, elektrik üretimi pazarında olmamakla beraber Evonik Steag
iştiraklerine hizmet sunan iki başka iştirak de Arkad Deniz Taşımacılığı A.Ş. ve Aytet
Elektrik Toptan ve Ticaret A.Ş. (Aytet)’dir.
Evonik Steag ve ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren iştiraklerinin bilgilerine aşağıda
yer verilmiştir: 100
Ayas
Mevcut durumda faal olmayan Ayas’ın kuruluş amacı, Adana-Sugözü’nde 800 MW
gücünde, ithal kömüre dayalı olarak faaliyet gösterecek bir enerji santrali kurmak ve bu
santralin sahipliğini ve işletimini yapmaktır. Ayas Elektrik Santrali, tarafların birlikte
hissedarı olduğu İsken tarafından işletilen (brüt) 1320 MW gücünde, kömürle çalışan
elektrik santralinin bitişiğinde faaliyet gösterecektir. Elektrik enerjisi üretecek ve
satacak olan AYAS, 30.4.2009 tarihinde EPDK izni ile elektrik üretim lisansı almış
bulunmaktadır. %(….) Evonik Steag’a %(….) ise OYAK’a ait olan AYAS’ın doğrudan
veya dolaylı olarak kontrol ettiği herhangi bir şirket bulunmamaktadır.
İsken 110
Hisselerinin %(….) Evonik Steag’a %(….) ise OYAK’a ait olan İsken’in faaliyet alanı,
Adana’da taş kömürü ile çalışan elektrik santralinin işletimi, bakımı ve üretilen
elektriğin/enerjinin satışı olup, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) ile
arasındaki %(….) alım garantisi içeren Yap-İşlet Sözleşmesi çerçevesinde satışlarını
TETAŞ’a gerçekleştirmektedir. Dosyadaki bilgilere göre cirosu (……….) Euro olan
şirketin pazar payı oranı %(….)’dir.
Renova2
Hisselerinin %(….) Evonik Steag’a ait olan ve faaliyet alanı Kemalpaşa ve
Yeşilovacık’ta bulunan rüzgar enerji santrallerinin geliştirilmesi, tesisi, işletimi ve
bakımı olan Renova mevcut durumda faal değildir. 120
Aytet
Hisselerinin %(….) Evonik Steag’a ait olan ve faaliyet alanı Türkiye elektrik pazarında
toptan elektrik satımı olan Aytet mevcut durumda faal değildir.

H.1.3. Devredilen: Ezse ve Babadağ
Ezse ve Babadağ, sırasıyla 4 ve 11 Nisan 2006 tarihlerinde kurulmuş olup, rüzgar
santrali kurulması, inşası, rehabilitasyonu, işletmeye alınması, kiralanması, elektrik
enerjisi üretimi, üretilen elektriğin ve/veya kapasitesinin müşterilere satışı ile iştigal
etmektedir. Bu bağlamda, Ezse ve Babadağ’ın rüzgar santralinden elektrik üretmek
amacıyla yapmış oldukları lisans başvuruları olup, söz konusu başvurular henüz 130
inceleme aşamasındadır. Bu nedenle, söz konusu şirketlerin elektrik üretim faaliyeti de
olmadığından, sahip oldukları herhangi bir pazar payı ya da cirosu bulunmamaktadır.
Söz konusu şirketlerin işlem öncesi ve sonrası ortaklık yapıları aşağıda gösterilmiştir:





2 Evonik Steag, MTA Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt Turizm ve Ticaret Limited Şirketi’nin RENOVA’daki hisselerinin %(….)
devralmıştır. Rekabet Kurulu bu devralmaya 20 Ocak 2009 tarih ve 09-03/55-22 sayılı kararıyla izin vermiştir.
10-10/96-43
4
Tablo 1- Ezse’nin Devralma İşlemi Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı
Devralma Öncesi Hissedarlık Yapısı Devralma Sonrası Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı Hissedar Hisse Oranı
Tacke Consult (….) Tacke Consult (….)
Germania Windpark (….) Germania Windpark (….)
Winvest (….) Winvest (….)
Evonik Energy (….)
Tablo 2- Babadağ’ın Devralma İşlemi Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı
Devralma Öncesi Hissedarlık Yapısı Devralma Sonrası Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı Hissedar Hisse Oranı
Tacke Consult (….) Tacke Consult (….)
Germania Windpark (….) Germania Windpark (….)
Winvest (….) Winvest (….)
Markus Tacke (….) Evonik Energy (….)
Willi Rausse (….) Markus Tacke (….)
Willi Rausse (….)
140
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi kapsamında
ilgili ürün pazarı, “elektrik üretimi ve satışı pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirim konusu devralma işlemi kapsamında ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak kabul
edilmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği 150
Bildirim konusu işlem, Tacke Consult ve Winwest’in, Ezse ve Babadağ'da yer alan
toplam %(….) oranındaki hisselerinin Evonik Energy tarafından devralınması işlemidir.
İş bu bildirime konu devralma işlemleriyle Evonik Energy, Türkiye’de gerçekleştirmek
istediği rüzgâr enerjisi üretimine ilişkin projelerle bu alanda daha etkin rol almak
istemektedir.
Bildirim konusu işlemin tarafları olan Winvest, Tacke Consult, Germenia Windpark ve
Evonik Energy, 22.9.2009 tarihinde bir Proje Geliştirme Sözleşmesi akdetmişlerdir.
Söz konusu taraflardan Tacke Consult ve Winvest, Germenia Windpark tarafından
kontrol edildiği için, bildirim konusu Proje Geliştirme Sözleşmesi’ne ilişkin yapılan
değerlendirmelerde anlaşmanın tarafları olarak Germenia Windpark ve Evonik Energy 160
olarak kabul edilmiştir.
Söz konusu Proje Geliştirme Sözleşmesi’nin konusu, Germenia Windpark ile Evonik
Energy’nin Türkiye’de bulunan Marmara Adası ((……….)), Kırkağaç ((……….)) ve
Harbiye ((……….)) yerleşim yerlerinde, lisanların alınmasına müteakip kurulacak olan
rüzgar parklarının geliştirilmesi, finanse edilmesi, kurulması, işletmeye alınması ve
işletilmesi ile bağlantılı olarak uzun vadeli işbirliğinin düzenlenmesidir. Söz konusu üç
proje için EPDK’ya 1.11.2007 tarihinde başvurulmuş ancak bu başvurular henüz
sonuçlandırılmamıştır.
Taraflar arasında imzalanmış bulunan Proje Geliştirme Sözleşmesi'nin etki
doğurabilmesi için, Sözleşme’nin şartlarından birisi olarak usulüne uygun olarak 170
Rekabet Kurumu’na bildirilmesi gerekmektedir. Devralma sadece Proje Geliştirme
Sözleşmesi ile gerçekleştirilmiş olup, taraflar arasında devralma işlemine ilişkin başka
10-10/96-43
5
herhangi bir anlaşma bulunmamaktadır ve bahse konu hisse devri mevcut Sözleşme
çerçevesinde gerçekleştirilecektir.
İmzalanan Proje Geliştirme Sözleşmesi’nin eklerinde Ezse, Babadağ ve CPC Elektrik
Üretim Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi (CPC) arasında akdedilmiş bir hizmet
sözleşmesi de bulunmaktadır. Bu sözleşmenin konusu, Ezse ve Babadağ tarafından
lisans başvurusu yapılmış Harbiye, Marmara ve Kırkağaç rüzgar santrali projelerinin
işletmeye alınmasına kadar geçecek sürede tam kapsamlı proje gelişimi, onaylanması,
kurulması ve işletmeye alınması için gereken hizmetlerin yerine getirilmesidir. 180
Sözleşmenin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında incelenmesinden,
değerlendirme sürecinde ayrıca ele alınmasını gerektirecek nitelikte hükümler
taşımadığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, değerlendirme Proje Geliştirme Sözleşmesi
üzerinden yapılmıştır.
H.3.2. Değerlendirme
H.3.2.1. Proje Geliştirme Sözleşmesinin 7. Madde Kapsamında Değerlendirilmesi
Başvuru konusu hisse devri işlemi, 22.9.2009 tarihinde Germenia Windpark ve Evonik
Energy arasında akdedilen Proje Geliştirme Sözleşmesi hükümlerine dayanmaktadır.
Söz konusu hisse devrinin gerçekleştirilmesinin ardından, Ezse ve Babadağ’ın tek
başına Germenia Windpark’a ait olan kontrolü, Proje Geliştirme Sözleşmesi’nin “… 190
Farklı bir anlaşmaya varılmamış olması halinde, gelişme aşaması tamamlanana kadar
projede alınacak tüm kararlar, proje ortakları3 arasında karşılıklı anlaşma ile
alınacaktır. Proje ortakları, bunların hissedarları veya kendileri tarafından
görevlendirilen şahıslar tarafından, proje ortaklarının onayı olmaksızın, özellikle
masraflara yol açabilecek çalışmalar yapılmasına ve de resmi makamlarla veya diğer
resmi mercilerle temaslar kurulmasına meydan vermemelidir…” şeklinde düzenlenmiş
1.6.3. (i) numaralı maddesi uyarınca Germenia Windpark’ın ile Evonik Energy’nin
birlikte kontrolünün bulunduğu bir şekle dönüşecektir. Bu bakımdan, akdedilen Proje
Geliştirme Sözleşmesi’nin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olduğu
anlaşılmaktadır. 200
Bildirime konu işlem neticesinde kurulması planlanan ortak girişim, tam işlevsellik
unsurları bakımından aşağıda değerlendirilmiştir.
H.3.2.1.1. Belli Bir amaç İçin Kurulmuş Olmak
Kuruluşu hangi türde olursa olsun (salt sözleşmeye dayanan veya sermayeye
katılmalı), bir ortak girişim ilişkisi söz konusu olduğunda kurulan o ortak girişimin bir
amacı olduğu muhakkaktır. Bu bağlamda, başvuru konusu ortak girişiminin de amacı,
Evonik Energy’nin enerji yatırımlarının gerçekleştirilmesi genelinde, rüzgar
santrallerinin kurulması özelinde tecrübelerinden yararlanmak ve Germenia
Windpark’ın halihazırda sahip olduğu lisanslardan ve Türk pazarına ilişkin bilgilerinden
faydalanmak olarak değerlendirilmiştir. 210
H.3.2.1.2. Bağımsızlık
Bağımsızlıktan anlaşılması gereken husus, bir ortak girişimin, girişimi oluşturan
taraflardan bağımsızlığıdır. Bu bağımsızlık ancak ortak girişimin ayrı bir iş gücü ve ayrı
bir mal varlığına sahip olması ve bu mal varlığı ile iş gücünün ortak girişimin amacını
gerçekleştirecek düzeyde ve yeterlilikte olmasıyla mümkündür.
Bağımsız bir ortak girişimin kendisine ait ticaret politikalarının olması, faaliyetlerini
devam ettirebilmek ve kuruluş amaçlarını gerçekleştirebilmek için kurucu şirketlerden
bağımsız olarak hareket edebilmesi yani “ekonomik bağımsızlığının” olması

3 Germenia Windpark ve Evonik Energy
10-10/96-43
6
gerekmektedir. Ancak başvuru konusu işlem ile hisselerinin %(….) Evonik Energy
tarafından devralınması planlanan Ezse ve Babadağ, 11.4.2006 tarih ve 6532 sayılı 220
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilen ve o tarihten bu yana herhangi bir
artırıma gidilmeyen (……….) TL’lik sermaye ile faaliyet gösteren limited şirketlerdir.
Kuşkusuz, söz konusu şirketlerin EPDK’ya yapmış olduğu lisans başvurularının
uzunca bir süredir sonuçlandırılmamış olması ve Germania Windpark ile ortak girişimin
yeni ortağı Evonik Energy’nin, bu gibi ne zaman sonuçlanacağı meçhul olan lisans
başvurusu süreci içerisinde fırsat maliyetlerini de dikkate alarak Ezse ve Babadağ’a
sermaye olarak yüksek miktarlarda para bağlamaktan kaçınması basiretli bir tacir
davranışıdır. Ancak, 1997/1 sayılı Tebliğ ile AB’nin ilgili düzenlemeleri, ortak girişimin
bağımsız bir iktisadi varlık olması gerektiğine vurgu yapmış ve bu bağımsızlığın en
önemli unsurları olarak da ortak girişimin kendi kendine yetecek sermayesi ve diğer 230
mali kaynaklara sahip olması gereğini ortaya koymuştur.
Buna ilaveten;
- Başvuru konusu işlemin (……….)’lık üç adet rüzgar enerjisi santrali kurulmasını
öngördüğü,
- 1 MW’lık rüzgar enerjisi yatırımının Avrupa’da yaklaşık olarak 1,2 ila 1,5 milyon
Euro’luk bir yatırım gerektirdiği göz önüne alındığında, bildirim konusu işlem
bünyesinde hedeflenen kapasite yatırımlarının yaklaşık olarak (……….) milyon
Euro arasında tutacağı,
- Bu oranda bir yatırımın, her ne kadar lisans başvurusunun müspet olarak
sonuçlanmasına müteakip ana şirketlerden gelecek bir sermaye artışı 240
beklenebilecekse de, başvurunun yapıldığı bu zaman diliminde (……….) TL’lik
sermayeye sahip olan Ezse ve Babadağ tarafından yapılamayacağı,
dosyadaki bilgilerden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ’in aradığı
anlamda bağımsızlık koşulu gerçekleşmemektedir.
Nitekim bu durum, Proje Geliştirme Sözleşmesi’nin “…Geliştirilen projelerin tüm
masrafları,…, proje ortakları tarafından karşılanacaktır. Kendileri bunun için sermaye
payı sahipleri tarafından sürekli gerekli araçlar ile donatılacaktır; özellikle gerekli
sermaye artırımları da gerçekleştirilecektir…” şeklinde düzenlenmiş 1.6.2. sayılı
“Masrafların Tahmili” maddesinden de açıkça anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Evonik Energy’nin Türkiye’de elektrik üretimi alanında faaliyet göstermesi gibi, 250
ana teşebbüslerin ortak girişimle aynı pazarda veya alt-üst pazarlarda faaliyette
bulunmaları halinde, ortak girişimin kendi ticari politikasını izleme ve bu nedenle
ekonomik açıdan bağımsız olması söz konusu olamamaktadır4.
H.3.2.1.3. Rekabeti Sınırlama Amacı veya Etkisi Olmamak
1997/1 sayılı Tebliğ uyarınca ortak girişim, ortak girişimi oluşturan taraflar arasında
veya bu taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı bir amaç taşımamalı veya
böyle bir etkisi olmamalıdır. Bir diğer deyişle, ortak girişim, ana teşebbüsler arasında
veya ana teşebbüsler ile ortak girişim arasındaki rekabetin koordinasyonunu
sağlıyorsa, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümleri uygulama alanı bulacaktır. Bu
durum ile özellikle ortak girişimin ana teşebbüslerden en az birisi ile aynı ilgili ürün 260
pazarında faaliyet göstermeye devam etmesi halinde karşılaşılmaktadır. Bu bakımdan,
Ezse ve Babadağ’ın rüzgar enerjisinden yapacağı elektrik üretimi ile ortak girişimin
taraflarından birisi olan Evonik Energy’nin halihazırda kömür ve hidroelektrik

4 Rekabet Kurulu’nun 23.5.200 tarih, 00-19/188-100 sayılı kararı; 27.05.1999 tarih, 99-26/230-138 sayılı kararı.
10-10/96-43
7
santrallerinden yaptığı elektrik üretiminin birbirleriyle rakip olacağından, ana
teşebbüsler ile ortak girişim arasında bir koordinasyon riski ortaya çıkmaktadır.
H.3.2.1.4. Ortak Girişimin Sürekliliği
Başvuru konusu işlem neticesinde hisseleri devre konu olan Ezse ve Babadağ adlı
şirketler, Proje Geliştirme Sözleşmesi’nde belirtilen rüzgar santrallerine ait projelerde
sonraki aşamalara geçebilmek için EPDK’ya 1.11.2007 tarihinde yaptıkları lisans
başvurularının sonucunu beklemektedir. Ancak, bu başvurunun sonuçlanıp 270
sonuçlanmayacağı, sonuçlanacaksa bile olumlu mu olumsuz mu olacağı belirsiz
olduğundan, bu ortak girişimin süreklilik arz edecek biçimde faaliyet göstermediği ve
bu nedenle tam bir ortak girişim olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yer verilmekte olan değerlendirmeler ışığında, başvuru konusu işlem
neticesinde ortaya çıkacak olan ortak girişimin tam işlevsel bir ortak girişim özelliklerine
haiz olmaması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir birleşme/devralma işlemi
olarak değil, taraflar arasında rüzgar santrallerinin işletmeye alınana kadar ki
aşamalarında yapacağı bir işbirliği anlaşması olarak değerlendirilmesi gerektiği
anlaşılmaktadır. Taraflar, bildirim formunda işleme birleşme veya devralma olarak izin
verilmediği takdirde bildirimin bir menfi tespit başvurusu ya da muafiyet bildirimi olarak 280
değerlendirilmesini talep etmektedir. Bu çerçevede, Ezse ve Babadağ bünyesinde
ortaya çıkacak ortak girişime ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.
H.3.2.2. Proje Geliştirme Sözleşmesinin 4. Madde Kapsamında Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” hukuka
aykırı ve yasak olup, ilgili işlem bu madde kapsamında bir anlaşma niteliği taşıması
halinde, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bir muafiyet değerlendirmesine 290
konu olacaktır.
İşlemin taraflarından Evonik Energy’nin %(….) oranındaki hisselerine sahip olan
Evonik Steag’ın, Türkiye’de ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerini sürdüren iştiraklerinden
Ayas ve Renova halen proje geliştirme aşamasında olduğundan henüz pazar payı ve
cirosu bulunmamaktadır. İsken’in ise (……….) üretimi, toplam üretimde %(….) payı ve
(……….) Euro cirosu bulunmaktadır. İşlemin diğer tarafı olan Germania Windpark,
Ezse ve Babadağ’da vasıtasıyla elektrik üretimi alanında faaliyet göstermektedir.
Ancak, söz konusu şirketlerin EPDK’dan alınan bir üretim lisansı olmadığından, ilgili
ürün pazarında herhangi bir pazar payı ya da cirosu bulunmamaktadır.
Rekabet hukuku uygulamalarında yatay işbirliği anlaşmalarının değerlendirmesinde 300
dikkat edilen ilk husus, teşebbüslerin sahip olduğu pazar payı ve o pazarın yapısıdır.
Eğer tarafların birlikte pazar payları düşük ise, bu işbirliği ile ilgili ürün pazarında
rekabetin kısıtlanması olası değildir ve daha fazla bir analiz yapılması gerekmez. Eğer
taraflardan sadece bir tanesi kayda değer bir pazar payına sahip ise, bu işbirliği
sonucunda o ilgili ürün pazarında faaliyet göstermek için gerekli olan önemli bir
kaynağın elde edilmesi söz konusu değilse5, tarafların birlikte yüksek bir pazar payına
sahip olması bile rekabeti sınırlayıcı olarak değerlendirilemez. Teşebbüsler arasında
çok farklı şekillerde ve fazla sayıda işbirliği anlaşmaları imzalanacağından, genel kesin
bir pazar payı eşiği vererek bu eşiğin üzerinde kalan anlaşmaların rekabeti sınırlayıcı

5 Bu ifadenin giriş engeli yaratacak bir üstünlük sahibi olmak anlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
10-10/96-43
8
olacağı şeklinde bir yorum yapmak imkansızdır. Bu bağlamda, başvuru konusu Proje 310
Geliştirme Sözleşmesi’nin;
- Taraflardan Evonik Energ’nin %(….) oranındaki hisselerine sahip olan Evonik
Steag’ın Türkiye’de ilgili üretim pazarında sahip olduğu payın %(….) civarında
olması,
- Ezse ve Babadağ vasıtasıyla Türkiye’de faaliyet gösteren Germania Windpark’ın
Türkiye’de herhangi bir pazar payının ya da cirosunun olmaması,
- Başvuru konusu işlemin devralan tarafı olan Evonik Energy’nin %(….) oranında
hissesine sahip olan Evonik Steag tarafından kontrol edilen Renova ile devre konu
Ezse ve Babadağ’ın rüzgar enerjisi pazarında faaliyetleri çakışsa dahi, her üç
şirketin de ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyetinin, pazar payının ve cirosunun 320
bulunmaması,
- Çeşitli kaynaklarda, Türkiye’nin rüzgâr enerjisi potansiyeli 40,000-48,000 MW
olarak belirlenmiş ancak 2007 yılı sonu itibarıyla, devreye alınan rüzgâr enerjisi
kurulu gücü ise 131,35 MW seviyesinde kalmıştır. Türkiye’nin enerjide dışa
bağımlılığının azaltılmasında alternatif enerji kaynaklarının önemi göz önüne
alındığında, başvuru konusu işlem gibi projelerinin gerçekleştirilmesinin hayati
öneme sahip olması,
- Proje Geliştirme Sözleşmesi’nin “… III. dönüm noktasına (COD) ulaşıldığında,
Germania ve de Markus Tacke ve Willi Rausse, Evonik şirketine veya Evonik
şirketi tarafından atanan bir şahsa, proje ortaklarının geri kalan paylarını 330
devretmekle yükümlüdürler…” şeklinde düzenlenmiş 7.2. maddesi dikkate
alındığında, söz konusu rüzgar santrallerinin inşatının tamamlanmasının ardından
Germania Windpark’ın kontrolündeki hisselerinin geri kalanını da Evonik Energy’e
devredeceği ve ilgili ürün pazarından çıkacağı görülmektedir. Bu durumun da, asıl
olarak projenin işletme safhasında ortaya çıkması muhtemel koordinasyon riskini
ortadan kaldıracak olması,
sebebiyle, anılan işlemin ilgili pazardaki rekabeti sınırlayıcı bir etkisinin olmayacağı
anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak dosya mevcudundaki bilgiler çerçevesinde yapılan değerlendirmeler
ışığında, mevcut koşullar altında, başvuru konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. 340
maddesi kapsamında bir anlaşma niteliği taşımadığı, aynı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında bir değerlendirilme yapılmasına gerek olmadığı ve dolayısıyla işleme
Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinde bir sakınca olmadığı
görülmektedir.
Diğer taraftan, ilgili anlaşmanın rekabet üzerindeki etkileri zaman içerisinde,
anlaşmanın taraflarının ilgili ya da etkilenen pazarlarda başka teşebbüslerle
ortaklıklara gitmesi, birleşme/devralma işlemleri gerçekleştirmesi, piyasa koşullarının
değişmesi, tarafların pazar paylarının değişmesi, anlaşmaya yeni tarafların eklenmesi
ya da mevcut tarafların anlaşmadan ayrılması, anlaşmanın yeniden yapılandırılması,
işbirliğinin bir parçası olarak yeni anlaşmaların yapılması gibi çeşitli koşullara bağlı 350
olarak değişebilecektir. Dolayısıyla, verilen bir menfi tespit kararı, anılan anlaşma
zaman içerisinde pazardaki rekabeti sınırlayıcı bir etkiye yol açtığı takdirde, 4054 sayılı
Kanun’un 13. maddesi uyarınca geri alınabilecektir.




10-10/96-43
9

I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına gore, 360
- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında olmadığına,
- İşbirliği anlaşması niteliğinde olmakla birlikte mevcut koşullar altında bahse konu
anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında da
değerlendirilemeyeceğine,
- İşleme 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi
verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy