Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-30
Karar Sayısı : 10-19/237-92
Karar Tarihi : 25.2.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Pelin UYANIK, Neşe Nur ONUKLU, Nilgün KOCADAĞ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Türkiye Maden İşçileri Sendikası
Temsilcileri: Av. Hatice SALMAN, Av. İlker ARABACIOĞLU,
Av. Zişan FEDAİ 20
Strazburg Cad. No:7 Sıhhıye / Ankara
Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölgesi Şubesi Çamaltı
Tuzlası Çalışanları
D. DOSYA KONUSU: Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarının özelleştirilmesine yönelik
ihalelerde her iki tuzlaya da en yüksek teklifin aynı teşebbüs tarafından
verildiği, bu tuzlaların tek bir teşebbüse satılmasının rekabeti kısıtlayacağı
iddiası ve 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde
tedbir kararı verilmesi talebi. 30
E. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Türkiye’de deniz tuzu
üretiminin yapıldığı yerler olan Çamaltı ve Ayvalık tuzlalarına ilişkin ihalelerin ikisinde
de en yüksek teklifin Binbirgıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Binbir Gıda)
tarafından verildiği; söz konusu şirkete devir işlemi gerçekleştiğinde şirketin deniz
tuzu üretiminin %100’ünü, toplam tuz üretimininse yaklaşık %....’unu1 tek başına
karşılayabilecek konuma geleceği ifade edilmiş, bu durumun tuz piyasasında
bölgesel hakim durum oluşturacağı, dolayısıyla işleme Rekabet Kurumu tarafından
izin verilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca Türkiye Maden İşçileri Sendikası
vekilleri tarafından yapılan başvuruda, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü 40
fıkrası uyarınca geçici tedbir talep edilmiştir.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.1.2010 tarih ve 3 sayı 8.1.2010 tarih ve
190 sayı ile intikal eden başvurular üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 9. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
18.2.2010 tarihli Bilgi Notu 19.2.2010 tarih, REK.0.07.00.00-110/57 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 10-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
1 Başvuruların birinde %..... olarak ifade edilirken, diğerinde (Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölgesi Şubesi
Çamaltı Tuzlası Çalışanları tarafından yapılan başvuruda) %...... olacağı belirtilmiştir.
10-19/237-92
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 1998/4 sayılı Tebliğ’de öngörülen
eşiklerin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmayan Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarının 50
özelleştirilmesi işlemlerine Kurulca izin verilmeyerek, 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca geçici tedbir kararı verilmesi taleplerinin
reddedilmesi gerektiği, öte yandan, bahsi geçen başvurularda yer alan diğer iddialar
ise Rekabet Kurumunun görev alanına girmeyen hususlar hakkında olduğundan,
değerlendirme yapılmasına yer olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 60
Başvurularda yer alan diğer iddialar ise,
-Çamaltı Tuzlasının Ayvalık Tuzlasından çok daha değerli olduğu halde ihalede en
yüksek teklifi veren firmanın iki tuzlaya aradaki bu değer farkını yansıtmayacak
teklifler verdiği,
-Ayvalık Tuzlası için 2009 yılı içerisinde ihaleye çıkıldığı ancak bahsi geçen ihalenin
devir ile sonuçlanmadığı, bu ihalede birinci sırayı alıp yükümlülükleri yerine
getirmediği için ihalenin iptaline yol açan firma ortaklarının şu an yürütülmekte olan
Ayvalık Tuzlası ihalesine de katıldığı, bu durumun ihaleye ilişkin şüphelere neden
olduğu, 70
-Tuzlalarda çalışan işçilerin haklarının ihale sürecinde korunmadığı
şeklindedir.
Gerek tuzla özelleştirmeleri sürecinde gerekse tuz pazarında rekabetin sınırlandığı
iddialarına ilişkin olarak alınan Kurul kararlarında2, deniz tuzlalarındaki üretim ile göl
tuzlalarındaki üretim arasında maliyet unsurlarında farklılıklar bulunsa da ürünün
yüksek ikame edilebilirliği göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı ham tuz
pazarı olarak tanımlanmıştır. Bu noktada sadece deniz tuzlalarını kapsar nitelikte ayrı
bir ilgili ürün pazarı tanımlanmadığı dikkate alındığında, iki deniz tuzlasının
özelleştirilmesi neticesinde her iki tuzlayı tek bir firmanın devralması halinde bölgesel 80
hakim durum oluşacağı iddialarının geçerli olmadığı kanaatine varılmıştır.
……………………………………………. Ticari sır
Ticari sır . Türkiye ham tuz pazarında 2007 ve 2008 yıllarında sırasıyla
toplam 2.427.619 ton ve ………………….. ton üretim yapılmıştır. 2007 ile 2008 yılları
üretim ve tüketimine Tablo-1 ve 2’de yer verilmektedir.
90
2Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş.’nin özelleştirilmesine ilişkin 18.4.2003 tarihli Mesleki Daire
Görüşü ve 15.5.2003 tarih ve 03-32/396-M sayılı Karar, Kaldırım, Kayacık, Yavşan Tuzlalarının özelleştirilmesine
yönelik sırasıyla 8.12.2005 tarih; 05-82/1120-321, 05-82/1121-322, 05-82/1122-323 sayılı; Ayvalık Tuzlasının
özelleştirilmesine ilişkin 31.7.2008 tarih, 08-49/691-267 sayılı; 11.2.2010 tarih, 10-16/182-69 sayılı Kararlar,
tuzlaları işleten teşebbüslerin anlaşarak fiyat artışı yaptığı iddiasına yönelik 29.6.2006 tarih, 06-46/590-162 sayılı
Karar.
10-19/237-92
3
Tablo-1: Ham Tuz Üretim Miktarları ve Pazar Payları (ton/yıl)
2007 2008
Üretim (ton) Pay (%) Üretim (ton) Pay (%)
Çamaltı 537.000 22,12
Koyuncu 680.962 28,05
Mutlucan 507.100 20,89
Cihanbeyli 389.859 16,06
İthalat 205.054 8,45
Alkim 107.644 4,43
Ayvalık 0 0
Toplam 2.427.619 100,00 100,00
Kaynak: Özelleştirme İdaresi ve Teşebbüslerden Elde Edilen Veriler
Tablo-2: Ham Tuz Satış Miktarları ve Pazar Payları (ton/yıl)
Kaynak: Özelleştirme İdaresi ve Teşebbüslerden Elde Edilen Veriler
Tablolardan da görüldüğü üzere, Çamaltı ve Ayvalık deniz tuzlaları, Türkiye ham tuz 100
pazarında 2008 yılında sırasıyla yaklaşık %....... ve %...... pazar paylarına sahiptir.
Her iki ihalenin de ihalelerde en yüksek teklif veren Binbir Gıda’nın lehine
sonuçlanması halinde dahi, anılan teşebbüsün ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti,
dolayısıyla pazar payı ve cirosu olmadığı dikkate alındığında; her iki tuzlanın tek bir
teşebbüs tarafından devralınmasının rekabet hukuku açısından herhangi bir sorun
teşkil etmeyeceği, bu noktada öncelikle devralma işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ’de
öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılıp aşılmadığı, dolayısıyla izne tabi olup
olmadığı belirleyici olacaktır.
Nitekim, Ayvalık Tuzlasının özelleştirilmesi işlemine ilişkin alınan 11.2.2010 tarih ve 110
10-16/182-69 sayılı Kurul kararında, ihalede en yüksek teklifi veren Binbir Gıda
bakımından yapılan inceleme sonucunda;
“- Teşebbüsün ilgili pazarda pazar payı ve cirosu bulunmadığından, Ayvalık
Tuzlasının bu teşebbüs tarafından devralınması işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde belirlenmiş olan pazar payı ve ciro eşiklerini aşmadığına, dolayısıyla
işlemin izne tabi olmadığına,
- Öte yandan teşebbüsün, Çamaltı Tuzlası özelleştirme ihalesine de katılarak anılan
ihalede de n yüksek teklifi verdiği göz önünde bulundurulduğunda; Çamaltı Tuzlası
ihalesinin Ayvalık Tuzlası ihalesinden önce ve teşebbüs lehine sonuçlanması
halinde, Çamaltı Tuzlasına ait pazar payı ve cironun da teşebbüs bakımından 120
hesaba katılması gerektiğine,
- Çamaltı Tuzlasının ham tuz pazarındaki pazar payının göz önüne alındığı bu
durumda dahi, devralma işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde belirlenmiş
2007 2008
Satış (ton) Pay (%) Satış (ton) Pay (%)
Çamaltı 493.957 21,25
Koyuncu 537.479 23,12
Mutlucan 491.757 21,16
Cihanbeyli 510.981 21,98
İthalat 205.054 8,82
Alkim 83.312 3,58
Ayvalık 1.887 0,08
Toplam 2.324.427 100,00 100,0000
10-19/237-92
4
olan pazar payı ve ciro eşiklerini aşmadığına, dolayısıyla işlemin izne tabi
olmadığına”
hükmedilmiştir.
Aynı biçimde, Çamaltı Tuzlasının özelleştirilmesine ilişkin 25.2.2010 tarih ve 10-
19/236-91 sayılı Kurul kararında da, Ayvalık Tuzlasının 2008 yılı ilgili ürün
pazarındaki payının yaklaşık %.........; cirosununsa ….. (…………………………) TL 130
olduğu ve Ayvalık Tuzlası ihalesinin Çamaltı Tuzlası ihalesinden önce ve Binbir Gıda
lehine sonuçlanması halinde, Ayvalık Tuzlasına ait pazar payının Binbir Gıda adına
hesaba katılması gerektiği; Ayvalık Tuzlasının ilgili ürün pazarındaki payı ve cirosu
göz önünde bulundurularak, hesaba katılması halinde dahi, devir işleminin
taraflarının pazar payı ve cirolarının toplamının, 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmesi için Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ”in 5. maddesinde belirlenmiş olan pazar payı ve ciro eşiklerini aşmadığı,
dolayısıyla işlemin her halükarda izne tabi bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
140
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin son fıkrasında belirtilen şartların tamamının
gerçekleşmemesi nedeniyle, başvuru sahiplerinin, Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarının
özelleştirilmesi işlemlerine Kurul tarafından izin verilmemesi ve geçici tedbir kararı
verilmesi yönündeki taleplerinin redine,
2- İlgili başvuruda yer alan diğer iddialar bakımından da, Rekabet Kurumunun görev 150
alanına girmeyen hususlara ilişkin olması nedeniyle taleplerin bu yönüyle de
reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy