Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-20/260-96

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-2-114
Karar Sayısı : 10-20/260-96 (Soruşturma)
Karar Tarihi : 2.3.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN İsmail
Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Hüseyin ORMAN, Esma
GÜNDOĞDU

C. ŞİKAYET EDEN : - HDI Sigorta A.Ş. Kayseri Temsilcisi
Abdülkerim İNCİALAN
Kazak Mah., Gavremoğlu Cad., Nur Sok., Bayramoğlu 20
Sitesi İş Hanı, No: 7/8, K: 3, Melikgazi-Kayseri

- Yıldırım Isı Merkezi San. ve Tic. A.Ş.
Beyazıt Mah., Vatan Cad., No: 17/B, Selçuklu-Konya

- Sait KANTAR
Nalçacı Cad., Acentacılar St., D Blok, No:18, Selçuklu-
Konya

- Polatlı Güven Sigorta Acentesi Yetkilisi 30
Osman ÇELİKÖRS
Cumhuriyet Mah., Ankara Cad., Kazım Kavukçuoğlu İş
Hanı, No: 56, Polatlı-Ankara

D. HAKKINDA
SORUŞTURMA YAPILAN: - Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San ve
Tic. Ltd. Şti.
Nuhkuyu Cad., Neşe Apt., No: 94, D:4, Altunizade,
Üsküdar-İstanbul
40
E. DOSYA KONUSU: Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve
Tic. Ltd. Şti.’nin doğal gaz tesisat yazılım programı ZetaCad’in proje tesliminde
kullanılan dijital gönderim/onay sistemi (DİPOS) uygulamasında dijital sigorta
poliçesi kesilmesini veya manuel poliçelerin faks yoluyla DİPOS’a
entegrasyonunu zorunlu tutmasının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun kapsamında ihlal teşkil ettiğine ilişkin iddialar.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet sahiplerinin dilekçelerinde özetle, Tekhnelogos
Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (Tekhnelogos), doğal
10-20/260-96
2
gaz tesisat firmalarına sunduğu yazılım programı ZetaCad’in proje tesliminde
kullanılan dijital proje gönderim/online onay sistemi (DİPOS) uygulamasında, doğal 50
gaz dijital proje gönderimi sistemine sigorta poliçelerinin DİPOS Faks yoluyla
entegrasyonunu zorunlu tuttuğu, bu uygulamayla tesisat firmalarını kendi şirketi olan
Üç Elma Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. lehine olacak şekilde sistem üzerinden
poliçe kestirilmesine yönlendirdiği, sonuç olarak sistemde olmayan sigorta
acentelerinin rekabet açısından zarara uğradığı ve doğal gaz tesisat firmalarının
seçeneklerinin kısıtlandığı iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.02.2008 tarih ve 1076 sayı, 12.05.2008
tarih ve 2928 sayı, 15.05.2008 tarih ve 3040 sayı ile giren ve sırasıyla Abdulkerim
İNCİALAN, Yıldırım Isı Merkezi San. ve Tic. A.Ş ve Sait KANTAR tarafından yapılan
şikâyetler üzerine hazırlanan 19.6.2008 2008-2-114/ İİ-08-ŞDK sayılı İlk İnceleme 60
Raporu, Rekabet Kurulunun 27.6.2008 tarih ve 08-41 sayılı toplantısında görüşülmüş
ve konuya ilişkin olarak Tekhnelogos hakkında önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.
‾ Tekhnelogos hakkında yapılan ve Daire Başkanlığının 24.7.2008 tarih ve
237 sayılı görevlendirme yazıları çerçevesinde yürütülen önaraştırma sürecinde
Rekabet Kurumuna konuya ilişkin olarak iki şikâyet daha intikal etmiş ve söz konusu
şikâyetler de 22.8.2008 tarih, 2008-2-114/ÖA-08-ŞDK sayılı önaraştırma raporunda
değerlendirilmiştir.
‾ Ayrıca, bu süreçte Polatlı Güven Sigorta Acenteliği tarafından yapılan
şikâyet 4. Daire Başkanlığı bünyesinde incelenmiş ve konuya ilişkin İlk İnceleme 70
Raporu hazırlanmıştır. Söz konusu raporun 14.8.2008 tarihli ve 08-50 sayılı Kurul
toplantısında görüşülmesi üzerine dosya konusunun 27.6.2008 tarih ve 08-41/560-M
sayılı önaraştırma dosyası ile birleştirilmesine ve işlemlerin birlikte yürütülmesine
karar verilmiştir
‾ Önaraştırma sürecinde EPDK’dan ve hâlihazırda faaliyet gösteren doğal gaz
dağıtım firmalarından konuya ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş, doğal gaz dağıtım
firmaları tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 11.8.2008 ve 21.8.2008 tarihleri
arasında ve EPDK’dan istenen bilgi ve belgeler 19.8.2008 tarihinde Kurum’a giriş
yapmıştır.
‾ Önaraştırma kapsamında Tekhnelogos’ta yapılan inceleme ve görüşme 80
sonrasında şirket tarafından Kuruma 7.8.2008 tarih ve 5154 sayı, 13.8.2008 tarih ve
5331 sayı, 22.8.2008 tarih ve 5546 sayı ile giriş yapan yazılarla bazı ek bilgi ve
belgeler gönderilmiştir.
‾ Önaraştırma süreci sonunda hazırlanan 22.8.2008 tarih ve 2008-2-114/ÖA-
08-ŞDK sayılı Önaraştırma Raporu 11.9.2008 tarihinde Kurul tarafından görüşülerek
karara bağlanmıştır.
‾ 08-52/791-320 sayılı Kurul kararında, Tekhnelogos’un doğal gaz tesisat
firmalarına sunduğu yazılım programı ZetaCad’in proje tesliminde kullanılan dijital
gönderim/onay sistemi uygulamasında, dijital sigorta poliçesi düzenlenmesini zorunlu
tuttuğu iddiası 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında incelenmiş ve 90
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası
uyarınca, Tekhnelogos’a dijital proje onay sisteminde dijital sigorta poliçesi
düzenlenmesinin zorunlu tutulması uygulamasına son vermesi, 30 gün içinde gerekli
değişiklikleri yaparak Kuruma tevsik etmesi, aksi takdirde hakkında 4054 sayılı
10-20/260-96
3
Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı hususunda görüş yazısı gönderilmesine
karar verilmiştir.
‾ Söz konusu Kurul kararının 22.9.2008 tarih ve 3478 sayılı Başkanlık yazısı
ile Tekhnelogos’a tebliğ edilmesi sonrasında Kurum kayıtlarına 4.11.2008 tarih, 7161
sayı ile intikal eden geri bildirimde Kurul kararında ve Başkanlık yazısında belirtilen
gerekliliğin yerine getirildiği ifade edilmiş, DİPOS’ta dijital sigorta poliçesi düzenleme 100
zorunluluğunun 19.11.2008 tarihinden itibaren kaldırıldığı, ayrıca “DİPOS faks
sistemi” adı altında yeni bir sistemin uygulamaya konulduğu açıklamalarına yer
verilmiştir. Ancak Kurum kayıtlarına 25.11.2008 tarih, 7767 sayı ile giren Çelikörs
Sigorta Aracılık Hizmetleri adına Osman ÇELİKÖRS tarafından gönderilen şikayet
yazısında özetle; projenin online gönderilebilmesi için poliçenin de yaptırılarak
Tekhnelogos’a faks yoluyla iletilmesine ilişkin bir zorunluluk getirildiği ve bu işlem için
kontör ücreti alınması nedeniyle söz konusu DİPOS faks sisteminin etkisinin önceki
sistemle aynı sonuçlar doğurduğu ileri sürülmüştür. Tekhnelogos tarafından getirilen
yeni sistemin, dijital poliçe gönderilme zorunluluğuna dayanan eski sistemden
farklılığının netleştirilmesi ve şikâyette belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması 110
amacıyla Tekhnelogos’tan 5.12.2008 tarih ve 5240 sayılı yazı ile bilgi talep edilmiş
ayrıca bazı doğal gaz tesisat firmaları ve aralarında şikâyet sahibinin de bulunduğu
sigorta acenteleri ile görüşmeler yapılmıştır. Tüm bu görüşmeleri ve Tekhnelogos’un
22.12.2008 tarih, 8268 sayılı cevabi yazısını değerlendiren 22.1.2009 tarih, 2008-2-
114/BN-09-ŞDK sayılı Bilgi Notu ve eklerini Kurul gündemine intikal ettiren 23.1.2009
tarih, REK.0.06.00.00-110/14 sayılı Başkanlık önergesi, 4.2.2009 tarihli Kurul
toplantısında ele alınmış ve yeni getirilen DİPOS faks sisteminin 11.9.2008 tarih ve
08-52/791-320 sayılı kararda belirtilen gerekliliği karşılamadığına, DİPOS faks
sistemi de dahil uygulanabilecek bütün sistemlerde dijital proje gönderim hizmetinden
yararlanılabilmesi için poliçenin de sisteme entegre edilip gönderilmesi 120
zorunluluğunun kaldırılması, bu iki hizmetin ayrı ayrı veya seçenekli bir şekilde
verilebilmesinin mümkün hale getirilmesi konusunda adı geçen teşebbüse görüş
yazısı gönderilmesi ve konu hakkında dağıtım firmalarının bilgilendirilmesi
hususlarında Başkanlığa yetki verilmesine 09-04/69-M sayı ile karar verilmiştir.
‾ Söz konusu karar neticesinde hazırlanan Başkanlık Yazısı 11.2.2009 tarih ve
537 sayı ile Tekhnelogos’a bildirilmiştir. Tekhnelogos tarafından firmalarının 08-
52/791-320 sayılı Kurul kararlarını eksiksiz olarak yerine getirdiği, sigorta poliçesini
zorunlu tutmaktan vazgeçtiği ve manuel olarak düzenlenen poliçelerin sisteme
entegrasyonu için tamamen ücretsiz olarak firmaların hizmetine sunulan “DİPOS
Faks Sistemi” uygulamasına geçildiğine ilişkin cevabi yazı 9.3.2009 tarih, 1784 ve 130
10.3.2009 tarih, 1800 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
‾ Çelikörs Sigorta Aracılık Hizmetleri adına Osman Çelikörs tarafından
gönderilen ve Kurum kayıtlarına 6.4.2009 tarihinde, 2441 sayı ile intikal eden
başvuruda ise, Telekom faks ücretinin manuel poliçe tanzimi işleminin maliyetini
yükseltmesinden dolayı manuel poliçenin tercih edilmemesine yol açtığı iddia
edilmiştir.
‾ Bu gelişmeler üzerine düzenlenen 13.4.2009 tarih, 2008-2-114/İİ-09-ŞDK
sayılı Bilgi Notu, 14.4.2009 tarih, REK.0.06.00.00-110/94 sayılı Başkanlık önergesi ile
22.4.2009 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve bu toplantıda yapılan müzakereler
çerçevesinde 24.4.2009 tarihinde raportörlerce Tekhnelogos firması yetkilileri ile 140
görüşme yapılmış ve Tekhnelogos’un söz konusu uygulamalarına karşı Rekabet
Kurulunun yaklaşımı ve talebi anılan firmaya aktarılmıştır.
10-20/260-96
4
‾ Bunun üzerine Tekhnelogos’un “Dijital Proje Onay Sisteminde (DİPOS)
Düzenlenen Dijital Sigorta Poliçeleri” konulu yazısı 30.4.2009 tarih, 3066 sayı ile
Kurumumuz kayıtlarına girmiştir.
‾ Söz konusu yazıda özetle; Rekabet Kurulunun kararını zedelemeden ve
dijital sistemin bütünlüğünü bozmadan uygulanması mümkün olan ve poliçelerin
sisteme entegrasyonunun mail ya da DİPOS Faks Sistemi’nin Türk Telekom’dan
temin edilecek ücretsiz bir faks hattı yoluyla sağlanarak tamamen ücretsiz hale
getirilmesine dayanan bir sistem üzerinde Ar-Ge çalışması yaptıkları ifade edilmiştir. 150
Polatlı Güven Sigorta Acenteliği adına Osman ÇELİKÖRS tarafından Kurumumuza
gönderilen 4.5.2009 tarih, 3082 sayılı yazıda ise 6.4.2009 tarihli, 2441 sayılı şikayet
dilekçesinde belirtilen hususlar yinelenmiştir. Tekhnelogos’un doğal gaz dijital proje
gönderimi sistemine sigorta poliçelerinin entegrasyonunu zorunlu tutmaması
yönünde Kurul tarafından alınan 11.9.2008 tarih, 08-52/791-320 sayılı ve 4.2.2009
tarih, 09-04/69-M sayılı kararlara yönelik, Rekabet Kurulunun 13.5.2009 tarihli
toplantısında 7.5.2009 tarih ve 2008-2-114/BN-09-ŞDK sayılı Bilgi Notu görüşülmüş,
dijital proje gönderebilmek için doğal gaz sigorta poliçelerinin dijital sistem üzerinden
gönderilmesi yönündeki zorunluluğun Kurul kararlarının aksine devam ettiği ve
Tekhnelogos’un yukarıda yer verilen Kurul kararı ile görüş yazılarına tam olarak 160
uymadığı görüldüğünden, 09-22/458-M sayılı Rekabet Kurulu kararı ile
Tekhnelogos’un bahse konu uygulamalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla Tekhnelogos hakkında
aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
‾ Soruşturma yürütülen Tekhnelogos’a, hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açıldığı kararı, ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği
hakkında gerekli bilgiler de verilmek suretiyle 28.5.2009 tarih ve 2197 sayılı yazı ile
bildirilerek yazılı savunmasının 30 gün içerisinde gönderilmesi talep edilmiştir.
‾ Söz konusu soruşturma kararı 29.5.2009 tarihinde Tekhnelogos’a tebliğ
edilmiştir. Tekhnelogos’un ilk yazılı savunması önce faks, sonra posta yoluyla 170
gönderilmiş ve Kurum kayıtlarına sırasıyla 25.6.2009 tarih, 4391 sayı ve 29.6.2009
tarih, 4484 sayı ile girmiştir.
‾ Söz konusu savunma yazısı ve soruşturma kapsamında elde edilen bilgi ve
belgeler değerlendirilerek hazırlanan 3.11.2009 tarih ve SR/09-8 sayılı Soruşturma
Raporu ve ekleri Kurul üyelerine sunulmuş ve 5.11.2009 tarihinde Tekhnelogos’a
tebliğ edilmiştir. Kendilerine gönderilen Soruşturma Raporu üzerine Tekhnelogos’un
ikinci yazılı savunması 3.12.2009 tarih ve 8570 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
‾ İkinci yazılı savunmanın Kuruma intikal etmesinin ardından Soruşturma
Heyetinin hazırladığı 18.12.2009 tarihli Ek Yazılı Görüş, Kanun’un 45/2. maddesi 180
uyarınca tüm Kurul Üyelerine ve 22.12.2009 tarihinde hakkında soruşturma yapılan
teşebbüse tebliğ edilmiştir. Söz konusu teşebbüsün üçüncü yazılı savunmasının
yasal süresi içinde Kuruma intikal etmesinin ardından, Kurul tarafından 2.3.2010
tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır.
‾ Rekabet Kurulu, 2.3.2010 tarihinde 10-20/260-96 sayı ile nihai kararını
vermiş, söz konusu karar 11.3.2010 tarihinde ilgililere tefhim edilmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu ve Ek Görüş’te; hakkında
soruşturma yürütülen Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve Tic.
Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal olarak nitelendirilebilecek şikayet
10-20/260-96
5
konusu davranışına son verdiği, dolayısıyla Rekabet Kurulu’nun 4.2.2009 tarihli ve 190
09-04/69-M sayılı Kurul kararının gereğini yerine getirdiği görüldüğünden,
Tekhnelogos hakkında idari para cezası verilmesine gerek olmadığı sonucuna
ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME, DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ DAYANAK
I.1.Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraf: Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve
Bilişim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Tekhnelogos)
Tekhnelogos 1999 yılında kurulan ve Türkiye'de faaliyet gösteren bir yazılım
şirketidir. Şirketin faaliyet alanı; yazılım endüstrisine, görsel araçların geliştirilmesinde
tekrar-kullanılabilir bileşenler sağlamak ve büyük organizasyonlar için otomasyon
uygulamaları geliştirmektir. Şirketin söz konusu ürünleri; şikâyetlerde de adı geçen 200
“ZetaCad” adıyla doğal gaz proje tasarım programı, “PowerCad” adıyla CAD
geliştirme bileşeni, “RadiOs Intellicast” adıyla radyo otomasyon sistemi, “RoboNews”
adıyla internet haber robotu ve “PowerDraw” adıyla 2B vektörel çizim programıdır.
Söz konusu programların yanı sıra, Tekhnelogos yine şikâyet kapsamında incelenen
dijital proje onaylama sistemi (DİPOS) adı altında dijital ortamda proje ve poliçe
gönderimini olanaklı kılan bir sistem oluşturarak bu sistemin doğal gaz dağıtım ve
tesisat firmalarına pazarlamasını yapmaktadır.
Tekhnelogos’un mevcut hissedarları Ahmet Selami Çalışkan (%50) ve Muhammet Ali
Çalışkan’dır (%50).
Üç Elma Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. (Üç Elma Sigorta) ise, sigortacılık 210
konusunda ilgili mevzuat çerçevesinde sigorta aracılık hizmetlerinde bulunmak ve bu
kapsamda sigorta şirketlerinin acenteliklerini yapmak amacıyla Tekhnelogos
ortaklarından Ahmet Selami Çalışkan ile Muhammed Ali Çalışkan tarafından
İstanbul’da 19.6.2006 tarihinde kurulmuştur. Tehnologos’ta yapılan inceleme ve
görüşme sırasında şirket yetkilileri, kendilerinin sigorta şirketleri ile yaptıkları
görüşmelerde DİPOS kapsamına poliçeyi de dahil etmeleri için sigortacılık mevzuatı
gereğince bir sigorta acentesinin varlığının gerekli olduğu bilgisini aldıklarını, bu
nedenle de kendilerinin Üç Elma Sigorta’yı kurduklarını ifade etmişlerdir. Halihazırda
Üç Elma Sigorta, Işık Sigorta A.Ş., Fiba Sigorta A.Ş. ve Ankara Anonim Türk Sigorta
Şirketi’nin acenteliğini yapmakta olup tesisat firmalarının bu şirketlerin sigorta 220
poliçelerini DİPOS sisteminde kendisi üzerinden kesmesine imkan tanımaktadır.
Üç Elma Sigorta, mevcut hissedarları olan Ahmet Selami Çalışkan (%50) ve
Muhammet Ali Çalışkan (%50) tarafından kontrol edilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgilerden Tekhnelogos’un ve Üç Elma Sigorta’nın aynı gerçek
kişilere ait olduğu anlaşıldığından bu iki şirketin uygulamalarının tek bir
teşebbüs/taraf eylemi olarak nitelendirilmesi gerekmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektörün İşleyişi
Doğal gaz tesisat firmaları, doğal gaz dağıtım firmalarının, doğal gaz hattını bina
yakınına kadar getirmesinin ardından bina (ev/işyeri) içlerindeki doğal gaz tesisatını 230
yapmaktadırlar. Doğal gaz dağıtım firmaları, EPDK tarafından düzenlenen ihaleler
sonucunda belirli bir süre için yine aynı Kurum’dan lisans alarak faaliyetlerini
yürütmektedir. EPDK’dan önaraştırma sürecinde alınan bilgiye göre, EPDK’dan bu
konuda lisans almış 58 dağıtım firması bulunmakta ancak, bunların 48’i aktif şekilde
doğal gaz satışını yapmaktadır. Doğal gaz tesisat firmaları ise, dağıtım firmaları
10-20/260-96
6
tarafından kendilerine verilen yetki belgeleri (sertifika) çerçevesince faaliyetlerini
sürdürmektedir. Tesisat firmaları söz konusu faaliyetlerini gerçekleştirirken doğal gaz
tesisatına ilişkin proje çizimi yapmakta, bu projeleri dağıtım firmalarına sunmakta,
dağıtım firmaları da söz konusu projeleri EPDK tarafından belirlenen standartlara ve
kurallara göre onaylamaktadır. 240
Söz konusu projeler, tesisat firmaları tarafından elle ya da “Cad” tabanlı bilgisayar
programları aracılığıyla çizilmektedir. Bu kapsamda, şikâyetlerde adı geçen ZetaCad
programı, tesisat projelerinin doğal gaz dağıtım firmalarınca belirlenen kurallar
çerçevesinde tasarımının, hesaplamalarının ve kontrolünün bilgisayar ortamında
yapılmasına olanak tanıyan bir program olarak doğal gaz tesisat firmalarınca
kullanılmaktadır. Söz konusu doğal gaz projeleri ZetaCad programı dışında,
bilgisayar ortamında Autocad ya da bu alanda Tekhnelogos’un rakibi olan Prizma
Mekanik Montaj Müh. İnş. San. Tic. A.Ş. (Prizma) tarafından yazılımı yapılan
GaslineCad veya Gazbil İletişim Teknolojileri Ltd. Şti. (Gazbil)’in ürettiği EsCad gibi
programlarla çizilebilmektedir. Ancak, ZetaCad ve GazlineCad gibi programlar, 250
dağıtım firmalarının şartnamelerinde yazan koşullara göre projeleri çizim esnasında
kontrol edebilmek gibi ek özellikleri sayesinde AutoCad gibi Cad tabanlı normal çizim
programlarından farklılaşmakta ve doğrudan doğal gaz tesisat çizimine yönelik
program özelliği taşımaktadır.
Tesisat firmaları doğal gaz projelerini çizdikten sonra bu projeleri yukarıda da
belirtildiği gibi dağıtım firmalarına iletmektedir. Bu konuda kağıt baskı veya online
gönderim/onay sistemi (projenin online-internet üzerinden gönderilmesi sistemi)
kullanılmaktadır. Yapılan incelemelerde, dağıtım firmalarının online ya da elden
teslim konusunda tesisat firmalarına bir zorunluluk getirmediği görülmüştür. Dijital
gönderim/onay sisteminin kullanılması için dağıtım firması ile yazılım firması arasında 260
bu sisteme yönelik sözleşme imzalanmış olması ve yazılım firmasının dağıtım
firmasında sistemi kurmuş olması gerekmektedir. Tesisat firmaları, ilgili yazılım
programını aldıktan sonra proje gönderimi başına yazılım firmasına bir bedel
ödemektedir. Tekhnelogos firması tarafından bu kapsamda geliştirilen DİPOS (dijital
proje gönderim sistemi)’ta ZetaCad ile çizilen projelerin gönderim ücreti, projenin
boyutuna göre (….)-(….) TL arasında değişmektedir. Tesisat firmalarının ZetaCad ya
da GazlineCad programının dahil olduğu web modülü aracılığıyla dijital onay sistemi
kapsamında e-imza ile imzalayarak internet yoluyla proje gönderebilmelerinin yanı
sıra, projeler bu programlarla çizilip kağıt baskı olarak da ıslak imzalı bir şekilde
dağıtım firmalarına iletilebilmektedir. 270
Sonuç olarak, elle çizilen projelerin elden teslimi söz konusu iken, bilgisayar
ortamında çizilen projelerin elden veya online teslimi mümkün olabilmekte, ancak,
dijital/online teslim sürecinde dağıtım firmalarının anlaşma yaptığı yazılım firmasının
programı üzerinden çizimi gerçekleştirmeleri ve onların dijital gönderim sistemini
kullanmaları gerekmektedir.
Tesisat firmaları, ayrıca, söz konusu projelerini dağıtım firmalarına onaylatırken bazı
ek evraklar hazırlamaktadır. Bunların arasında müşteri ile yapılmış sözleşme ve
doğal gaz iç tesisat sigorta poliçesi de bulunmaktadır. Tesisat firmaları, tesisat
aşamasında oluşabilecek zararlara karşı işlemlerini sigortalatmak ve buna ilişkin
poliçe kestirmek zorundadır. Bu zorunluluk ve sigortaya yönelik diğer koşullar, 280
EPDK’nın 21 Şubat 2006 tarihli ve 26087 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 9
Şubat 2006 tarih ve 652 sayılı “doğal gaz iç tesisat onayı ve işletmeye alınması
konusunda sertifika sahibi ile dağıtım şirketlerinin takip edeceği usul ve esaslara
10-20/260-96
7
ilişkin” aldığı kararın ilgili maddelerinde düzenlenmiştir. Doğal gaz sigorta poliçeleri
sigorta şirketleri ve acenteleri tarafından elle kesilebilmekte ve tesisat firmaları bu
poliçeleri dağıtım firmalarına elden teslim edebilmektedir. Söz konusu süreç yine
EPDK tarafından çıkartılan ve 3/11/2002 tarihli ve 24925 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında, “…İç tesisat ve/veya dönüşüm
projesinin dağıtım şirketince onaylanmasından sonra iç tesisatı yapacak olan firma 290
sözleşme kapsamındaki tüm yükümlülüklerini sigortalatır ve bununla ilgili belgeler
dağıtım şirketine teslim edilmeden iç tesisatın yapımına başlanmaz.“ şeklinde
belirlenmiştir. Söz konusu yönetmelik maddesinden poliçelerin proje onaylandıktan
sonra kestirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Uygulamada ise elden teslimlerde
poliçelerin müşteri sözleşmeleri ve projelerle birlikte verildiği bilgisine erişilmiştir.
Tekhnelogos’un geliştirdiği DİPOS’ta ise poliçeler, Üç Elma Sigorta aracılığıyla
sisteme bütünleşen sigorta şirketleri adına dijital ortamda kestirilip dağıtım firmalarına
projelerle birlikte online olarak gönderilebilmektedir. Dijital poliçelerin fiyatı sigorta
şirketine göre değişmekle birlikte 6 TL civarındadır. Elden kesilen poliçelerin priminin
ise yaklaşık 4-10 TL arasında değiştiği bilinmektedir. Önaraştırma sürecinde elde 300
edilen bilgilerde ve yapılan görüşmelerde, sigorta poliçelerinin dijital olması
konusunda dağıtım firmalarının ya da EPDK’nın bir takdirinin/zorunluluğunun
bulunmadığı anlaşılmıştır.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Dosya kapsamında ilgili ürün pazarlarına ilişkin değerlendirme, doğal gaz ve sigorta
piyasasına ilişkin olmak üzere iki başlık altında yapılacaktır.
İlgili ürün pazarının öncelikle, tesisat firmalarının doğal gaz çizimi ve gönderimine
ilişkin faaliyetine yönelik belirlenmesi gerekmektedir.
Sektörün işleyişine yönelik bilgilerde yer verildiği gibi, tesisat firmaları önce projeleri
elle ya da bilgisayar ortamında çizmektedir. Daha sonra ise, çizimin bilgisayar 310
ortamında yapılmış olması durumunda, tesisatçılar projenin ya çıktısını alarak
dağıtım firmalarına elden teslim etmekte ya da dağıtım firmasına online
gönderebilmektedir1. Bu iki aşama göz önüne alındığında, her aşamada ayrı ürün ve
hizmetlerin sunulduğu görülmektedir. Projenin çizilmesi aşamasında tesisatçı firmalar
bilgisayar ortamında AutoCad, GazlineCad ve ZetaCad gibi programları
kullanabilmektedir. Her ne kadar şikâyetlerde ilk bakışta Teknologos’un rekabet
aleyhine olduğu iddia edilen uygulamalarının ZetaCad programından kaynaklandığı
gibi bir görüntü oluşsa da şikayet edilen hususun bu programın kullanılmasından
kaynaklanmadığı, bu programı da kapsayacak şekilde geliştirilen ve çizimlerin online
olarak gönderilmesine olanak tanıyan DİPOS’tan kaynaklandığı görülmektedir. Bu 320
bakımdan, dosya kapsamında doğrudan doğal gaz yazılım programlarına ilişkin bir
pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiş, ilgili ürün pazarının inceleme konusu
faaliyetlerin ikinci aşamasına, bir başka deyişle, proje gönderimine yönelik tespit
edilmesi gereği duyulmuştur.
Proje teslimlerinde halihazırda online gönderimin yanı sıra elden teslim imkanının
varlığı da bilinmekle birlikte, bu iki yöntemin birbirine ne kadar ikame olduğunun da
belirlenmesi gerekmektedir. Bu konuda, dağıtım firmalarından alınan bilgilere göre

1 Tesisat firması, dağıtım firması ve tesisat firmasının kullandığı programın yazılımını yapan firma
arasında, projelerin online gönderilmesine olanak tanıyan bir sistemin kurulmuş olması gerekmektedir.
10-20/260-96
8
hazırlanmış, 2006 ve 2008 Temmuz ayına kadar olan dönemde elden ve online proje
teslimlerinin sayısını ve oranını gösterir tablodaki veriler değerlendirilecektir.
Tablo 1: Elden ve online proje teslimlerinin sayı ve oranları 330
2006 2007 2008
Sayı Oran (%) Sayı Oran (%) Sayı Oran (%)
Elden Teslim 355502 66 265200 59 102500 36
Online Teslim 181063 34 185499 41 180179 64
(DİPOS teslim)* (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Toplam** 536535 100 450699 100 282679 100
* DİPOS’taki teslim oranları, toplam proje teslimine göre hesaplanmıştır.
** Toplam proje sayısı, elden ve online teslimi kapsamakta, DİPOS’taki teslimler online teslimin içinde
sayılmaktadır.
Yukarıdaki tabloya göre, elden teslim edilen proje sayıları gittikçe düşen bir eğilim
izlemekteyken, online teslim edilen projeler özellikle 2008 yılının ilk yedi ayında elden
teslim edilen projelerin yaklaşık olarak iki katına ulaşmıştır. Bunun yanı sıra, ZetaCad
programının kullanıldığı DİPOS aracılığıyla gönderilen projelerin sayısının 2008
yılında toplam projeler temel alındığında elden teslim edilen projeleri geride bıraktığı
da görülmektedir.
Bu noktada, halihazırda aktif bir şekilde abonelik yapan dağıtım firmalarının 340
birçoğunun, projelerin çok kısa bir zaman içerisinde onaylanabilmesi, kullanılan
programların özelliğinden dolayı hata yapma ve projelerin geri çevrilme olasılığının
oldukça azalması gibi avantajlardan dolayı kendilerinin bu yönde bir zorunluluk
getirmese bile online proje teslimini tercih ettikleri; faaliyete başlayacak dağıtım
firmalarının da beyanlarında elden teslimin yanı sıra online teslimlerin de kabul
edileceği ifadelerinin yer aldığı belirtilmelidir. Dağıtım firmalarından gelen bilgilerde,
sadece yaklaşık 8 dağıtım firmasının online sisteme dahil olmadığı ve sadece elden
teslimi kabul ettikleri görülmektedir. Tesisat firmaları ise yapılan görüşmelerde, online
sistemin kendilerine maliyet konusunda avantajlar getirdiği, projelerin
onaylanmasının elden teslimlere göre oldukça kısa zamanda yapıldığı gibi hususlara 350
değinmişlerdir.
Tüm bu tespitlerin yanı sıra, elden teslim ve online proje gönderimi arasındaki bir
diğer farkı şu şekilde açıklamak mümkündür: Elden teslimi tek başına bir ürün ya da
hizmet olarak nitelendirmek mümkün değil iken, proje gönderimi, online sistemin
başlaması ile birlikte bir hizmet niteliğine dönüşmüş ve yazılım firmalarının uyguladığı
bir bedel karşılığında tesisat firmalarınca uygulanmaya başlamıştır.
Tüm bu tespitler ışığında, pazarda her ne kadar elden teslimin de mümkün olduğu
göz önüne alınsa da ilgili ürün pazarı “doğal gaz tesisat projelerinin online
gönderimi pazarı” olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte belirlenen bu ilgili ürün
pazarı, doğal gaz tesisat projelerinin dijital ortamda hazırlanması, online olarak gaz 360
dağıtım firmalarına gönderilmesi ve onaylanmasına yönelik yazılım ve web modülleri
ile gerekli teknolojik alt yapı hizmetlerinin sağlanması şeklinde anlaşılması
gerekmektedir.
10-20/260-96
9
Ayrıca, bu noktada pazarın daha geniş olarak elden teslimleri de kapsayacak şekilde
belirlendiği durumda bile, Tekhnelogos’un inceleme konusu DİPOS üzerinden verdiği
hizmetin esas dayanak noktasının ZetaCad programı olduğu ve bu programın
hâlihazırda tesisatçılar tarafından yaygın bir şekilde kullanılması sonucunda söz
konusu dijital sistemin de toplamda yine oldukça yüksek bir paya sahip olduğu göz
önüne alındığında bu husus, aşağıda yapılacak hâkim duruma ilişkin
değerlendirmeleri değiştirmeyecektir. 370
Bu bölümde ikinci başlık altında, Tekhnelogos’un uygulamalarının etkilediği iddia
edilen sigortacılık sektörüne ilişkin bir pazar değerlendirmesi yapılması
gerekmektedir. Bununla birlikte, söz konusu sektöre ilişkin net bir pazar tanımının
yapılmasına da gerek olmayıp sadece Tekhnelogos’un inceleme konusu
uygulamalarının bu sektörde ne derece etki doğurduğunu tespit etmek bakımından
bu pazarın sınırlarının çizilmesi ve değerlendirmenin bu doğrultuda yapılması uygun
olacaktır.
Bu konuda değinilmesi gereken ilk husus, birçok sigorta işlemi için de geçerli olduğu
gibi sigorta şirketlerinin/acentelerinin faaliyetlerinin sadece doğal gaz tesisatı
sigortalandırılması ile sınırlı olmadığıdır. Sigorta şirketleri, 5684 sayılı Sigortacılık 380
Kanunu’nun 5. maddesi gereği, faaliyet göstermek istedikleri her bir sigortacılık
branşı için Hazine Müsteşarlığı’ndan ruhsat almak zorundadır. Şirketler aldıkları
ruhsat çerçevesinde, hayat (bireysel emeklilik gibi) ya da hayat dışı (kaza, yangın,
deprem, inşaat vb.) sigortacılık alanında faaliyet gösterebilmektedir. Sigorta
acenteleri de anılan Kanun’un 20. maddesine dayanılarak Hazine Müsteşarlığı
tarafından çıkartılan Sigorta Acenteliği Yönetmeliği’nde belirlenen şartlar
çerçevesinde faaliyetlerini yürütmekte ve sigorta şirketleri ile aralarında akdettikleri
sözleşme çerçevesinde bu sigorta şirketlerinin yapabildiği sigorta işlemlerini
yapabilmektedir. Buna ek olarak, inceleme sürecinde elde edilen bilgilerde ve yapılan
görüşmelerde bazı sigorta acentelerinin ağırlıklı olarak doğal gaz sigortası yaptığı, 390
bazılarının ise söz konusu sigortanın primlerinin düşük olması gibi gerekçelerle
faaliyetlerini bu yönde yoğunlaştırmadığı da görülmüştür. Bununla birlikte, her ne
kadar Üç Elma Sigorta’nın sigorta şirketleri ile yaptığı sözleşmelerde, yangın,
nakliyat, tarım, kaza alanlarında sigorta yapmakla yetkili olduğu hüküm altına alınmış
olsa da şirket yetkililerinin verdiği bilgiler doğrultusunda söz konusu acenteliğin dijital
poliçe kesmek amacıyla kurulduğu belirtilmiştir.
Sigortacılık sektörüne ilişkin, talep açısından bir değerlendirme yapılacak olursa,
öncelikle tesisat firmalarının doğal gaz tesisatı yaparken, bu aşamada meydana
gelebilecek kazalara ve oluşabilecek zararlara karşı sigorta yaptırmak ve sigorta
acentelerine bu kapsamda iç tesisat sigorta poliçesi kestirerek bunları dağıtım 400
firmalarına sunmak durumunda olmaları hususunun EPDK tarafından kendilerine bir
zorunluluk olarak getirildiği yinelenmelidir. Bu bakımdan, tesisat firmaları faaliyetlerini
gerçekleştirmek için söz konusu sigorta işlemini başka bir ürün ya da hizmetle ikame
edememektedir. Söz konusu nedenlerle, her ne kadar, doğal gaz tesisatının
sigortalanmasını, zorunlu hayat dışı sigortacılık faaliyetleri arasında saymak
mümkünse de, söz konusu sigorta işleminin, sigorta şirketlerinin veya acentelerinin
gerçekleştirdiği diğer sigorta işlemlerinden nitelik yönünden ayrıldığı da açık bir
şekilde görülmektedir.
Tüm bu hususlar göz önüne alındığında, Tehknelogos’un şikâyet konusu
uygulamaları sonucunda hem sigorta acenteleri hem de bu acentelerden hizmet alan 410
tesisat firmalarının sigorta konusundaki seçeneklerinin ne şekilde etkilendiğini tespit
10-20/260-96
10
etmek bakımından pazarın en dar anlamda “doğal gaz iç tesisatlarının
sigortalanması” şeklinde sınırlandırılabilecektir. Nitekim, söz konusu sınırlar
dahilinde şikayet konusu uygulamaların etkisinin kısıtlı kaldığı şeklinde yapılabilecek
bir tespit, bu uygulamanın daha geniş bir pazarda da sorun oluşturmayacağı
anlamına gelecektir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya bağlamında incelenen şikâyetlerde, Tekhnelogos’un geliştirmiş olduğu ürün
olan DİPOS’ta doğal gaz sigorta poliçelerinin de zorunlu tutulmasından yerel sigorta
acentelerinin mağdur olduğu ve tesisat firmalarının seçeneklerinin kısıtlandığı 420
belirtilmektedir. Bu bağlamda, ilgili coğrafi pazar belirlenirken ilgili ürün pazarı
kısmında tanımı yapılan “doğal gaz tesisat projelerinin online gönderimi pazarı” ve
sigorta şirketlerinin/acentelerinin “doğal gaz iç tesisatlarının sigortalanması”
faaliyetleri kıstas alınmıştır.
Tesisat firmalarının, konut veya işyeri için hazırlamış oldukları doğal gaz projelerini
doğal gaz dağıtım firmalarına onaylatması gerekmektedir. Söz konusu onay
işleminde uygulanacak prosedürde belirleyici rol doğal gaz dağıtım firmalarına ait
olup, anılan firmalar hangi sistemi kullanıyorsa doğal gaz tesisatçıları da o sistem
dahilinde projelerini dağıtım firmalarına onay amaçlı gönderebilmektedir. Mevcut
sistemde doğal gaz dağıtım firmalarının çoğunluğu hem elden hem de dijital proje 430
gönderim sistemini kullanmaktadır. Doğal gaz tesisatçıları, yetkilendirilme esaslı
faaliyet göstermesi nedeniyle, yetkili bulundukları bölgedeki dağıtım firmalarının
prosedürüne uymak durumundadır. Bu bakımdan “online doğal gaz tesisat projesi
gönderim pazarı”nda il/bölge bazında bir coğrafi pazar tanımı yapılması mümkünse
de şikâyete konu ürün DİPOS’un Türkiye genelinde yaygın oluşu, söz konusu sistem
dahilinde yerel tesisatçıların projelerini tek bir merkez (DİPOS) üzerinden doğal gaz
dağıtım firmalarına gönderebiliyor olması ve bu nedenle DİPOS’un Türkiye geneline
hitap etmesi gerekçeleriyle ilgili coğrafi pazarın dosya kapsamında “Türkiye” olarak
tanımlanmıştır.
Sigortacılık sektörüne ilişkin bir değerlendirme yapmak gerekirse, daha önce de 440
değinildiği gibi, doğal gaz hattının yetkili tesisat firmalarınca konuta veya işyerine
döşenmesi esnasında oluşabilecek kazalara karşı EPDK mevzuatı söz konusu
işlemin sigortalanmasını öngörmektedir. Söz konusu sigorta işleminin, bu konuda
Hazine Müsteşarlığından ruhsat almış tüm sigorta şirketlerinin acenteleri tarafından
yapılması mümkündür. Bu kapsamda, sigorta acentelerin çeşitliliği ve sigortacılık
işlemi bünyesinde herhangi bir coğrafi sınırlama söz konusu olmasa da doğal gaz
sigorta işlemlerinin meblağlarının (proje başı 4-15 TL) ve bu doğrultuda da sigorta
komisyon gelirlerinin oldukça düşük olması (0,4-1,5 TL) nedeniyle doğal gaz sigorta
poliçeleri tesisatçılar tarafından yerel sigorta acentelerine kestirilebilmektedir. Özetle,
bölge dışındaki sigorta acentelerinin bölge içinde bu amaçla faaliyet göstermesi 450
sigorta komisyon gelirlerinin düşük olması nedeniyle pek yaygın bir uygulama
değildir. Bu kapsamda söz konusu doğal gaz tesisatlarının sigortalanması
bakımından ilgili coğrafi pazarın her bir il/bölge için ayrı belirlenmesi mümkündür.
Ancak, bahse konu DİPOS sistemi, kullanıcılarına bilgisayar ve internet ortamında
tek bir merkezden (Üç Elma Sigorta) doğal gaz sigorta poliçesi kesilmesi imkânını
tanımaktadır. Özetle, söz konusu sistem sayesinde doğal gaz tesisatçıları hangi
bölgede olursa olsun dijital sisteme dahil olup İstanbul merkezli Üç Elma Sigorta’dan
poliçe kestirebilmektedir. Şikâyete konu sistem özelinde, Üç Elma Sigorta’nın tüm
Türkiye çapında hizmet vermesi ve bu açıdan yerel sigorta acentelerine de rakip
10-20/260-96
11
olması nedenleriyle, “doğal gaz tesisat projelerinin online gönderimi” pazarına ilişkin 460
olarak belirlenen “Türkiye” coğrafi pazarı doğal gaz iç tesisatlarının sigortalanmasına
yönelik de geçerli olacaktır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Hakim Durum Analizi
4054 sayılı Kanun’un tanımlar başlıklı 3. maddesinde hâkim durum; “Belirli bir
piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız
hareket ederek fiyat, arz üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanımdan da görüldüğü üzere,
hâkim durumdaki bir teşebbüsün, piyasadan bağımsız hareket ederek etkin rekabeti
önleyici gücü veya yeteneği olduğu varsayılmaktadır. Bir teşebbüsün hâkim durumda 470
bulunması, o piyasada rekabetin hiç oluşmaması anlamına gelmemekte, belirli bir
düzeyde de olsa rekabetin yaşandığı varsayılmaktadır. Nihayetinde, bir piyasada
tekel konumunda tek bir teşebbüs dahi olsa, bu durum teşebbüsün müşterilerinden
tam bağımsız hareket edebilme yeteneğine sahip olması şeklinde kabul
edilmemektedir. Teşebbüsün bağımsız hareket etmesinden kasıt, hâkim
konumundan yararlanarak rekabet koşullarını oluşturan koşulları belirlemese de,
bunlar üzerinde önemli ölçüde etkiye sahip olması anlamına gelmektedir.
Burada belirtilmesi gereken diğer bir husus, hâkim durumun bizatihi kendisinin
rekabet hukuku yönünden ihlal olarak kabul edilmediğidir. Ancak bir piyasada hâkim
durumda olan teşebbüse, piyasadaki rekabet koşulları hâlihazırda bozulmuş 480
olduğundan, var olan aksaklığın daha da bozulmaması amacıyla özel sorumluluklar
yüklenmektedir.
Hâkim durum hakkındaki genel değerlendirmeden sonra aşağıda Tekhnelogos’un
hâkim durumda olup olmadığının analizine yer verilecektir. Söz konusu analiz, tarafın
ilgili ürün pazarındaki pazar payı, piyasanın özellikleri, ilgili pazarda yoğunlaşma
derecesi, rakip ihtimali, müşterilerin pazarlık güçleri, talebin fiyat elastikiyeti gibi
hususlar çerçevesinde yapılacaktır.
I.3.1.1. Pazar Payı
Dosya kapsamında raportörlerce gerek şikâyete konu taraf olan Tekhnelogos’ta
yerinde inceleme ve bazı doğal gaz dağıtım firmalarında görüşmeler yapılmıştır. 490
Ayrıca Türkiye’de faaliyet gösteren doğal gaz dağıtım firmalarının tamamına yakın bir
kısmına bilgi isteme yazıları gönderilmiş ve dağıtım firmalarından gelen bilgiler
çerçevesinde “online doğal gaz tesisat projesi gönderimi pazarı”nda yer alan
aktörlerin pazar payları belirlenmeye çalışılmıştır. Söz konusu değerlendirme için
dağıtım firmalarından son üç yıllık doğal gaz tesisatı proje teslimi konusunda bilgiler
talep edilmiştir. Birçok firmadan konuya ilişkin sayısal veriler gelmesine karşın, bazı
dağıtım firmaları, henüz faaliyete başlamadığı için sayısal veri gönderememiştir. Elde
edilen tüm veriler değerlendirildiğinde son üç yıla ilişkin proje gönderimine ilişkin
oranlar aşağıdaki tabloda ve şekilde gösterildiği şekilde gerçekleşmiştir.
500




10-20/260-96
12
Tablo 2: Yıllara Göre Dijital/Online Proje Gönderim Oranları (Türkiye bazında)
2006 2007 2008
Sayı Oran (%) Sayı Oran (%) Sayı Oran (%)
DİPOS
(Zetacad)
(….) (….) (….) (….) (….) (….)
EsCad (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Gazline (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Toplam 181063 100 185499 100 180179 100

Şekil 1: Yıllara Göre Dijital/Online Proje Gönderim Sayıları (Türkiye bazında)


510
(……….TİCARİ SIR……….)


Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde, dijital proje gönderim pazarında
Tekhnelogos’a ait olan DİPOS’un (ZetaCad’in) payının %(….)-(….) aralığında olduğu
görülmektedir. Tekhnelogos’un kendine en yakın rakibinin pazar payı ise en fazla
%(….) olarak gerçekleşmiştir.
Doğal gaz tesisat projelerinin online gönderimi dışında elden tesliminin de mümkün
olduğu daha önce de belirtilmiştir. Bu nedenle her ne kadar, ilgili ürün pazarı online
gönderime ilişkin olarak belirlenmiş ve ayrıca, bu sektörde elden ve online proje 520
gönderimlerinin oranının zaman içindeki değişimleri ilgili pazar bölümünde
incelenmişse de söz konusu tespitlerin bu bölümde de yinelenmesi yerinde olacaktır.
Tablo 3: Doğal gaz Projeleri Elden Teslim-Dijital Teslim Oranı (Türkiye)
2006 2007 2008
Sayı Oran (%) Sayı Oran (%) Sayı Oran (%)
Elden T. 355502 66 265200 59 102500 36
Dijital T. 181063 34 185499 41 180179 64
Toplam 536535 100 450699 100 282679 100
Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde 2006 yılında elden teslim oranı %66 iken
bu oran 2007 yılında %59’a, 2008 yılının ilk sekiz ayında da %36’ya gerilemiştir.
2006 yılında % 34 olan dijital proje gönderim oranı ise elden teslim ile ters orantılı
olarak 2007 yılında %41’e, 2008 yılının ilk yedi ayında ise %64’e yükselmiştir. Söz
konusu tablodaki verilere bakıldığında doğal gaz piyasasında gidişatın online proje
gönderimine doğru olduğu görülmektedir. Söz konusu değerlendirme dağıtım
firmaları bazında değil tüm Türkiye için yapılmıştır. Henüz aktif bir şekilde abone 530
kaydı yapmayan firmalar tarafından gönderilen bilgilerde ise abone kaydı yapılmaya
başlandığında elden teslimin yanı sıra online proje gönderimlerinin de kabul
edileceği, 2006 ve 2007 yılında sadece elden proje teslim alan dağıtım firmalarının
ise 2008 yılında anılan yazılım firmaları ile anlaşma imzalamalarının ardından online
teslimleri de kabul etmeye başlayacağı beyan edilmiştir.
Elden teslim edilen projelerin sayıları da verilere eklendiğinde, yazılım firmalarına ait
online gönderim oranlarının tüm proje teslimleri içindeki oranı ortaya çıkmaktadır.
10-20/260-96
13
Tablo 4: Dijital/Online Proje Gönderim Oranlarının Tüm Proje Teslime Oranı (Türkiye) (%)
Dijital T./Tüm T. 2006 2007 2008
DİPOS (….) (….) (….)
EsCad (….) (….) (….)
Gazline (….) (….) (….)
Elden T. 66 59 36
Şekil 2: Dijital/Online Proje Gönderim Oranlarının Tüm Proje Teslime Oranları (Türkiye)
540



(……….TİCARİ SIR……….)

Yukarıda yer verilen veriler incelendiğinde, EsCad ve GazlineCad’in 2006-2007
yıllarında ihmal edilebilir bir paya, 2008 yılında da sırasıyla %(….) ve %(….) oranında
bir paya sahip olduğu görülmektedir. Elden teslim oranı 2006 yılında %66
oranındayken bu oranın 2007 yılında %69’a, 2008 yılında ise %36’ya gerilediği, 2006
yılında %(….) olan DİPOS oranının ise elden telim oranının aksine 2007 yılında 550
%(….)’e, 2008 yılının ilk yedi ayında ise %(….)’ye çıktığı anlaşılmaktadır. Söz konusu
gidişat değerlendirildiğinde, piyasanın elden teslimden online gönderime yöneldiği,
online teslimlerde ise her ne kadar EsCad ve Gazline bu alanda pazar paylarını
arttırmış olsa bile bu artışın DİPOS’un yanında çok küçük oranlarda kaldığı
anlaşılmaktadır. DİPOS’un ise pazar payını son üç yıllık dönemde hızla arttırdığı ve
2008 yılında %(….)’lik bir oranla yüksek bir pazar payına ulaştığı görülmektedir.
Ayrıca, Teknelogos’un gönderdiği bilgilerde, soruşturmaya konu teşkil eden
davranışın devam ettiği dönem itibarıyla aktif olan 48 dağıtım firmasından (….)’ü ile
anlaşmasının olduğu anlaşılmaktadır. Yine söz konusu dönemde GazlineCad’in
üreticisi Prizma’nın ise (….) firma ile anlaşmasının olduğu, bu firmaların (….)’si ise 560
aynı zamanda Tekhnelogos ile de anlaştığı görülmektedir. Escad programının
üreticisi Gazbil firması ise İzmir ve Eskişehir olmak üzere sadece iki şehirde
münhasır olarak çalışmaktadır.
I.3.1.2. Piyasanın Özellikleri
DİPOS, ilgili ürün pazarında hem tanınırlık hem de kalite açısından diğer rakiplerine
nazaran daha bilinir bir marka konumunda olup, son üç yıllık dönemde online
gönderim ürünleri arasında yüksek pazar payına sahip olmuştur (Tablo 2). Diğer iki
ürün ise piyasaya yeni girmiştir. Ayrıca DİPOS’un diğer online gönderim
seçeneklerine nazaran daha yaygın olmasının nedeni sistemin içerisinde bulunan
ZetaCad’in diğer doğal gaz çizimi programlarından daha önce piyasaya sunulmuş 570
olması ve halihazırda birçok tesisat firmasının bu programı kullanıyor olmasıdır.
Dolayısıyla, ZetaCad programına sahip olanların DİPOS sistemine geçme
potansiyellerinin mevcut olduğunu söylemek mümkündür.



10-20/260-96
14
Tablo 5: Doğal Gaz Tesisat Proje Çizim Programları Oranı (Türkiye)
2006 2007 2008
Sayı Oran (%) Sayı Oran (%) Sayı Oran (%)
AutoCad (….) (….) (….) (….) (….) (….)
ZetaCad (….) (….) (….) (….) (….) (….)
EsCad (….) (….) (….) (….) (….) (….)
GazlineCad (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Toplam 71263 100 108855 100 80766 100

Şekil 3: Doğal Gaz Tesisat Proje Çizim Programları Oranı (Türkiye)
580


(……….TİCARİ SIR……….)


Yukarıda yer verilen tablo ve şekil incelendiğinde, ZetaCad’in üreticisi
Tekhnelogos’un pazar payının 2006 ve 2008 yılları arasında %(….)’den %(….)’ye
yükseldiği görülmektedir. ZetaCad kullanan tesisatçıların da aynı firmaya ait online
proje gönderim ürünü DİPOS’a geçme olasılığı da yüksektir. Son üç yıllık süre
zarfında da DİPOS’un pazar payının yüksek olması, söz konusu ürünün marka 590
bilinirliği ve tercih edilirliğini göstermektedir. Piyasaya Gazbil’in ve Prizma’nın yeni
girmiş olması ve bu yazılım firmalarının ürettiği programların düşük pazar paylarına
sahip oldukları düşünüldüğünde söz konusu firmaların ve ürünlerinin,
Tekhnelogos’un gücünü etkileyebilecek büyüklükte görünmediği kanaatine
varılmıştır.
I.3.1.3. Yoğunlaşma Derecesi
Tekhnelogos, piyasanın en büyük aktörü konumunda olup, kendisi dışındaki
teşebbüslerin pazar payları çok düşük düzeyde kalmaktadır. Bu yönden bakıldığında
piyasanın yoğunlaşma oranının oldukça yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
I.3.1.4. Pazara Giriş Engelleri 600
İnceleme sürecinde, dağıtım firmaları ile yazılım firmaları arasında yapılan
sözleşmelerde münhasırlığa yönelik bir hükmün yer almadığı tespit edilmiş, bu konu
hem Prizma hem Tekhnelogos hem de görüşme yapılan dağıtım firmaları tarafından
da ifade edilmiştir. Nitekim, Tekhnelogos’un anlaşmasının olduğu 7 dağıtım firması
ile Prizma’nın da anlaşması bulunmaktadır. Bununla birlikte, ZetaCad’in bu konuda
piyasaya sürülen ilk ürün olduğu bilinmektedir. Tesisat firmaları ile yapılan
görüşmelerde yer alan, kendilerinin bu programı ücretli olarak almış olmaları,
çalıştırdıkları personelin bu programın işleyişi hakkında eğitim almış ve bu programa
alışmış olması, bir başka deyişle anılan firmaların batık maliyete katlanmış olmaları
şeklindeki ifadelerden sektörde ZetaCad’a yönelik ürün bağımlılığının söz konusu 610
olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağımlılıktan ötürü DİPOS’un da tesisat firmalarınca tek
seçenek olmasa bile tercih edilmesine neden olmaktadır. Sonuç olarak, EsCad
programının üreticisi Gazbil ve GazlineCad programının üreticisi Prizma gibi
piyasaya yeni girmeye ve faaliyetlerini artırmaya çalışan teşebbüsler olmakla birlikte,
10-20/260-96
15
incelemelerde elde edilen belge ve bilgilerden anlaşıldığı üzere, DİPOS’un marka
bilinirliğinin çok yüksek olmasından ve ilgili ürün piyasasının özelliklerinden dolayı
genelde doğal gaz tesisatçıları Tekhnelogos’un ZetaCad ve DİPOS ürünlerini tercih
etmektedir. Şikayet konusu uygulamaların geçerli olduğu dönemde, piyasada
Tekhnelogos dışında başka bir teşebbüs önemli bir aktör halinde değildir.
I.3.1.5. Talebin Fiyat Elastikiyeti 620
İlgili ürün piyasasında faaliyet gösteren firma sayısının azlığı, dağıtım firmalarının
oldukça yüksek bir kısmının sadece Tekhnelogos ile anlaşmasının olması ve
Tekhnelogos ürünlerinin marka bilinirliği ve kaliteli olduğu imajından dolayı doğal gaz
tesisatçıları Tekhnelogos ürünlerini tercih etmektedir. Bu husus Tekhnelogos
ürünlerine karşı olan fiyat esnekliğinin, diğerlerine nazaran daha zayıf olduğunu
göstermektedir.
I.3.1.6. Müşterilerin Pazarlık Güçleri
Yukarıda yer verilen tablolardan da görüldüğü üzere doğal gaz tesisatçıları genelde
Tekhnelogos ürününü talep etmektedir. Bununla birlikte DİPOS üzerinden online
gönderim ücretlerine ilişkin olarak tesisatçılar Tekhnelogos’la pazarlık 630
yap(a)mamaktadır. Tekhnelogos söz konusu ürünün fiyatını dağıtım firmaları ile
yaptıkları sözleşmelerde belirlemekte, web sitesinde her bölgeye göre ilan etmekte,
tesisatçılar da söz konusu bedel karşılığında sisteme dahil olmaktadır. Daha önce de
belirtildiği gibi, elden proje teslimleri ilgili ürün pazarının dışında sayılabilecektir. Buna
ek olarak, elden proje teslimlerinin gittikçe azalıyor olması ve dağıtım firmalarının
online gönderim konusunda kendi tercihleri doğrultusunda tesisat firmalarına telkinde
bulunmaları nedeniyle tesisat firmalarının sisteme dahil olup bu şekilde proje
göndermeleri ve yazılım firmalarının koşullarına riayet etmeleri gerekmektedir.
Yukarıdaki yer verilen değerlendirmeler ışığında, Tekhnelogos’un “doğal gaz tesisat
projelerinin online gönderimi pazarı”nda hâkim durumda olduğu sonucuna 640
ulaşılmıştır.
I.4. Tekhnelogos’un DİPOS Sistemi Üzerinden Poliçe Kestirilmesini Zorunlu
Tutmasının 4054 Sayılı Kanun Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Tekhnelogos’un şikâyete konu uygulaması, tesisat firmalarının kendi sistemi
üzerinden online proje gönderebilmelerini sigorta poliçesinin de aynı sistem
üzerinden kesilmesi şartına bağlamasına yöneliktir. Bu nedenle, söz konusu
uygulamanın, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde yasaklanan haller içerisinde
sayılan ve genel bir ifadeyle “bir ürünün/hizmetin alımının başka ürün/hizmetin alımı
şartına bağlanması” şeklinde gerçekleşen “bağlama” eylemi olup olmadığının tespit
edilmesi gerekmektedir. 650
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde nitelenen bağlama eyleminin
gerçekleşebilmesi için “ayrı ürünlerin varlığı”, “ürünlerin bağlanması” ve “hâkim
durumun tespiti” gereklidir. Daha önceki bölümde hakim durumda olduğu tespiti
yapılan Tekhnelogos’un diğer başlıklar açısından değerlendirilmesi aşağıda
sunulmuştur. ,
- Ayrı Ürünlerin Varlığı: Aynı paket içerisinde yer alan ürünlerin tek bir ürün olup
olmadığının değerlendirmesi, ürünlerin tek başlarına satılıp satılmayacağı, ürünlere
ilişkin talep ve tüketici tercihleri göz önüne alınarak yapılmalıdır. Satılan mallar
arasındaki tamamlayıcılık özelliği, satılan malların birbirleri açısından işlevi, söz
konusu malların daha önceden veya hâlihazırda piyasada tek tek satılabilir olması, 660
10-20/260-96
16
ne şekilde kullanıldıkları/tüketildikleri, mallardan bir türünün mütemmim cüzü olup
olmadığı vb. konular değerlendirmede ölçüt olarak kullanılabilir.
- Ürünlerin Bağlanması: Ürünlerin birbirlerinden ayrı olarak satılabileceklerinin
tespitinden sonra, satıcı teşebbüsün bu ürünlerden birinin talep edilmesi halinde
diğer ürünün de alınmasını zorunlu kılıp kılmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Tekhnelogos yetkilileri hem sigorta poliçesini hem de proje gönderimini kapsayan
DİPOS ‘un tek bir ürün olduğunu ifade etmişlerdir. Ancak, her ne kadar, hem bu
sistemde hem de elden proje tesliminde, tesisat firmalarının dağıtım firmalarına
projelerini göndermeleri ve sigorta poliçelerini de aynı anda sunuyor olmaları tek bir
işlem gibi görünse de, işlemlerin niteliği ve özellikle sigorta poliçelerini sigorta 670
şirketleri/acenteleri gibi son derece farklı firmaların düzenliyor olması nedeniyle bu iki
eylem iki ayrı işlemdir. Nitekim EPDK tarafından çıkartılan Doğal Gaz Piyasası
Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin
Yönetmelik’in 37. maddesinde yer alan “…İç tesisat ve/veya dönüşüm projesinin
dağıtım şirketince onaylanmasından sonra iç tesisatı yapacak olan firma sözleşme
kapsamındaki tüm yükümlülüklerini sigortalatır ve bununla ilgili belgeler dağıtım
şirketine teslim edilmeden iç tesisatın yapımına başlanmaz.“ şeklindeki ifadeden
proje gönderimi ve tesisatın sigortalanması işleminin farklı zamanlarda yapılabileceği
görülmektedir. Son olarak, Tekhnelogos’un bu yönde bir zorunluluk getirmeden önce,
sigorta poliçesinin sistem üzerinden kesilmesinin seçenekli olması da bu iki hizmetin 680
ayrıştırılabilir olduğunu destekler niteliktedir. Bu bakımdan, Tekhnelogos’un inceleme
konusu uygulamasında, bir başka deyişle DİPOS’ta online proje gönderimi ve doğal
gaz tesisat sigortalamasının iki ayrı hizmet olarak nitelendirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, DİPOS’ta online proje gönderimi hizmetinin yanı sıra sigorta
poliçesinin de bu sistem üzerinde kesilmesinin zorunlu tutulması bu iki hizmetin
bağlandığı anlamına gelecektir.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler sonucunda, Tekhnelogos’un
eyleminin bağlama olarak nitelendirilebileceği görülmektedir.
Bu konuda belirtilmesi gereken diğer bir husus da, söz konusu uygulamanın tesisat
firmalarına (tüketicilere) ve sigorta şirketleri/acenteleri aleyhine rekabete zarar veren 690
etkisinin de irdelenmesinin gerektiğidir.
I.4.1.Şikâyet Konusunun Sigortacılık Sektörüne Etkisi Açısından
Değerlendirilmesi
Kararın “ilgili pazar” bölümünde, Tekhnelogos’un şikâyet konusu uygulamasından
etkilenebilecek sigortacılık pazarı en dar şekliyle doğal gaz iç tesisatlarının
sigortalanması olarak sınırlanmıştır. Söz konusu uygulamaların bu pazardaki kısıtlı
kalması durumunda daha geniş tanımlanabilecek bir pazarda bu etki daha da
azalacaktır.
Dosya kapsamında incelenen şikayetlerin Konya ve Kayseri ilinden yapılmış olması
nedeniyle öncelikle bu illerdeki şikayetçiler de dahil bazı sigorta acenteleriyle 700
görüşme yapılmıştır. Yapılan incelemelerde o illerdeki sigorta acentelerinin söz
konusu sigortanın primlerinin düşük olması nedeniyle genellikle bu alanla
uğraşmadığı, bir iki sigorta acentesinin ağırlıklı olarak bu poliçeleri kestiği
görülmüştür. Bu konuda, sadece Askan Sigorta yetkilisi (şikayetçi) Sait KANTAR,
2007 yılında (….) TL kadar olan satışlarının Tekhnelogos’un söz konusu zorunluluğu
Nisan 2008’den sonra getirmesinden itibaren neredeyse tamamının bittiğini ifade
etmiştir Benzer şekilde, Kayseri ilinden yapılan şikâyetin sahibi HDI Sigorta Acentesi
10-20/260-96
17
de bu uygulamalardan dolayı zarar gördüğünü belirtmiştir. Bunun yanı sıra, söz
konusu şikayetçi acenteler de dahil olmak üzere diğer acentelerin faaliyet alanının
sadece doğal gaz iç tesisat sigortalandırması ile sınırlı olmadığı da görülmektedir. 710
Şikâyet konusu uygulamanın tüm sigortacılık sektörüne etkisine bakıldığında ise,
yine söz konusu sigortanın primlerinin diğer sigortalara göre oldukça düşük kaldığı,
sigortanın sadece tesisat aşaması ve ondan sonraki 1-2 yıl gibi belirli bir süre için
kesilmesi ve yenilenmesinin gerekmemesi nedeniyle bu alanın toplam ya da hayat-
dışı sigortacılık sektöründeki etkisinin çok daha sınırlı düzeyde kalacağı açıktır.
Nitekim, Tekhnelogos’un, DİPOS’ta dijital sigorta poliçesi kesilmesi konusunda
yaptığı hazırlık aşamasında birçok sigorta şirketine sisteme dahil olmaları yönünde
çağrıda bulunduğu ancak sadece üç sigorta şirketinin bu çağrıyı olumlu karşıladığı
görülmektedir. Tüm bu nedenlerden ötürü, Tekhnelogos’un söz konusu
uygulamasının her ne kadar, yerel sigorta acentelerini bu konuda gelir kaybına 720
uğratmış olması ve Üç Elma Sigorta ile bu alanda rekabet edemez hale getirmiş
olduğu görülse de bu uygulamanın en dar şekliyle doğal gaz iç tesisatlarının
sigortalanması olarak ifade edilebilecek sektörde rekabete zarar veren etkisinin sınırlı
olduğu kanaatine varılmıştır.
I.4.2.Şikayet Konusunun Tesisat Firmalarına Etkisi Açısından Değerlendirilmesi
Tekhnelogos’un şikâyete konu bağlama uygulaması sonucunda online doğal gaz
projesi gönderimine yönelik pazarda DİPOS’u kullanan tesisat firmalarının poliçe
kestirirken hizmet alabilecekleri sigorta şirketini seçme, ücret ve ödeme şartları
konusunda seçeneklerinin kısıtlandığı açık bir şekilde görülmektedir. Bu kapsamda
soruşturma sürecinde raportörler tarafından tesisat firmaları ile yapılan 730
görüşmelerde, bazı firmaların Tekhnelogos’un söz konusu uygulamasından rahatsız
olmadıklarını belirtmesine rağmen, şikayetçi firmalar da dahil olmak üzere bazı
tesisat firmaları tarafından, bu uygulamadan önce istedikleri sigorta acentesinden
daha avantajlı ödeme koşullarında sigorta yaptırabildikleri, sigorta acentelerine karşı
pazarlık gücüne sahip oldukları, bu yönde getirilen zorunlulukların artmasının
kendileri için ileride de sorun yaratabileceği ifade edilmiştir. Söz konusu firmalar
tarafından ayrıca, diğer yazılım firmalarının ürünleri piyasaya sunulmadan önce
ZetaCad’in kullanılıyor olması nedeniyle bu programı almaları, bu konuda
çalışanlarına eğitim vermiş olmaları, bir başka ifadeyle bu konuda bir maliyete
katlanmış olmaları nedeniyle rakip firmaların dağıtım firmasıyla anlaşması olsa bile 740
bu firmaların programlarına geçmelerinin zor olduğu, bu bakımdan Tekhnelogos’un
uygulamasına uymak durumunda kaldıkları da belirtilmiştir
Yukarıda yer verilen bilgiler ve tesisat firmalarının konuya ilişkin beyanları da dikkate
alınarak, bu uygulama tüm Türkiye’de faaliyet gösteren tesisat firmaları açısından
değerlendirildiğinde pazarın yapısına yönelik aşağıda yer verilen bazı hususların da
gözetilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, yukarıda yer verilen bölümlerde de değinildiği üzere, proje çizimine ve
onayına yönelik pazarın gidişatının online proje gönderimine doğru olduğu; dağıtım
firmalarının tesisat firmalarına hem kendileri hem de tesisat firmaları açısından
maliyet ve zaman avantajı yaratması gibi nedenlerle online sistemin kullanılması 750
yönünde telkinlerde bulunduğu; ilgili ürün pazarının bu gerekçeler de dikkate alınarak
sadece bilgisayar programları ile çizilen dijital projelerin online gönderimine yönelik
tanımlandığı ve bu pazarda Tekhnelogos’un hâkim durumda bulunduğu yönünde
tespitler yapılmıştır.
10-20/260-96
18
Diğer yandan, tesisat firmalarının şikâyete konu uygulamadan uğradığı zarar
değerlendirilirken, pazarda halihazırda kısıtlı ve azalma eğilimde olsa da elden proje
teslimlerinin bir seçenek olarak varlığını sürdürdüğü; bazı doğal gaz dağıtım
bölgelerinde poliçelerin de sistem üzerinden kesilmesine yönelik bir zorunluluk hatta
bir seçenek getirmeyen rakip firmaların varlığı; bu rakiplerin ve Tekhnelogos’un
dağıtım firmaları ile yaptıkları anlaşmalarda münhasırlık yönünde bir hüküm 760
getirmediği; Türkiye’de henüz online sistemi kullanmayan ve/veya aktif abone kaydı
yapmayan az sayıda da olsa dağıtım firmasının olduğu; bir başka deyişle pazarda bu
konuda farklı uygulamaları olan yazılım firmalarının rekabet etme potansiyelinin
olduğu ve bu yerlerdeki tesisat firmalarının söz konusu yazılım programını alıp online
sisteme dahil olurken bu uygulamayı kendi ticari çıkarları doğrultusunda gözeteceği
gibi bu etkiyi azaltan unsurların da dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim Rekabet Kurulu’nun 11.09.2008 tarih, 08-52/791-320 sayılı kararında
Tekhnelogos’un yukarıda yer verilen şikayetlere konu uygulaması hakkında, söz
konusu şirketin belirlenen ilgili pazarda hâkim durumda olduğu ve şikayete konu
uygulaması neticesinde online gönderim pazarındaki hâkim durumunu kullanarak 770
doğal gaz iç tesisatlarının sigortalanmasına yönelik sigortacılık sektöründeki rekabeti
(özellikle yerel sigorta acentelerinin zararına olacak şekilde) olumsuz etkilediği ve
tesisat firmalarının fiyat ve istedikleri sigorta şirketinden hizmet alma gibi
seçeneklerini kısıtladığı tespiti yapılmıştır.
Bununla birlikte anılan Kurul kararında, yapılan incelemelerde, Tekhnelogos’un
sigortacılık pazarındaki rekabet aleyhine amaç güttüğüne dair bir bilgi ve belgeye
rastlanmadığı, söz konusu uygulamanın ve pazarın yeni gelişiyor olması,
uygulamanın yeni başlamış olması, her ne kadar pazarın son üç yıldaki yapısına
bakılarak hâkim durum tespiti yapılsa dahi pazarda dağıtım firmaları ile yazılım
firmaları arasında imzalanan konuya ilişkin sözleşmelerde münhasırlık gibi koşulların 780
yer almaması, kısıtlı bir seçenek haline gelmiş olmasına rağmen tesisat firmalarının
elden proje teslimlerini ve bu şekilde DİPOS’taki zorunluluğu bertaraf etme imkânının
mevcut şartlarda bulunuyor olması, doğal gaz iç tesisat sigortalandırması işleminin
niteliği ve maddi büyüklüğü bakımından toplam sigortacılık sektörünün az bir kısmını
kaplaması gibi hususlar ve yukarıda değinilen gerekçelerle inceleme konusu
uygulamanın sigortacılık sektöründeki rekabete zarar veren etkisinin ve tesisat
firmalarına verdiği zararın kısıtlı düzeyde kaldığının anlaşıldığına ve tüm bu tespit ve
değerlendirmeler ışığında, Tekhnelogos’a “DİPOS içerisindeki dijital proje onay
sisteminde dijital sigorta poliçesi düzenlenmesinin zorunlu tutulması uygulamasına
son vermesi” yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca yazı 790
yazılmasına karar verilmiştir.
I.5. Tekhnelogos’un Manuel Kestirilen Sigorta Poliçelerinin Sisteme DİPOS
Faks Yoluyla Entegrasyonunu Zorunlu Tutmasının 4054 Sayılı Kanun
Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Rekabet Kurulu’nun 11.9.2008 tarih, 08-52/791-320 sayılı kararına ilişkin Başkanlık
yazısı 22.9.2008 tarih ve 3478 sayı ile Tekhnelogos’a gönderilmiştir. Kurum
kayıtlarına 4.11.2008 tarih, 7161 sayı ile giren Tekhnelogos’un yazısında Kurul
kararında ve Başkanlık yazısında belirtilen gerekliliğin yerine getirildiği ve DİPOS’ta
dijital sigorta poliçesi düzenleme zorunluluğunun 19.11.2008 tarihinden itibaren
kaldırıldığı, ayrıca “DİPOS faks sistemi” adı altında yeni bir sistemin uygulamaya 800
konulduğu ifade edilmiştir.
10-20/260-96
19
Öte yandan şikayet sahipleri tarafından Tekhnelogos’un bu yeni uygulamasıyla
müşterilerine yönelik olarak manuel tanzim edilen poliçelerin DİPOS faks yolu ile
kendisine kontör karşılığı fakslanması konusunda bir zorunluluk getirdiği, DİPOS faks
ile ulaşmayan sigorta tesisatlarına anılan şirketin onay vermediği ve dijital sigortayı
kaldırarak faks sigortasını zorunlu hale getirdiği, anılan sisteme faks gönderildiğinde
Tekhnelogos’un maliyet yüklenerek kendi çıkarlarına rant elde ettiği, söz konusu
firmanın doğal gaz firmalarını faksa zorlayarak dijital poliçe uygulaması için baskı
yaptığı iddia edilmiştir.
Doğal gaz tesisat firmaları ve sigorta acenteleri ile yapılan görüşmeler ile 810
Tekhnelogos’un 22.12.2008 tarih ve 8268 sayılı cevabi yazısını değerlendiren
22.01.2009 tarih ve 2008-2-114/BN-09-ŞDK sayılı Bilgi Notu ve eklerini Kurul
gündemine intikal ettiren 23.01.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/14 sayılı Başkanlık
önergesi 04.02.2009 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve konuya ilişkin olarak
04.02.2009 tarih ve 09-04/69-M sayı ile tekrar karar alınmıştır. Söz konusu kararda;
- Tekhnelogos tarafından 11.9.2008 tarih, 08-52/791-320 sayılı Kurul kararı
üzerine, tesisat firmalarının ZetaCad aracılığıyla çizdikleri projeleri dijital
olarak dağıtım firmalarına gönderirken, sigorta poliçesini sadece sistem
dahilindeki sigorta firmalarından kestirmesi yönündeki kısıtlamalarının
kaldırıldığı, ancak bu sistem yerine getirilen yeni sistemin söz konusu 820
kararda belirtilen gerekliliği karşılamadığına,
- Bu nedenle, öngörülen yeni sistemin tam olarak uygulanmaya konulmamış
olması da göz önüne alınarak DİPOS faks sistemi de dahil uygulanabilecek
bütün sistemlerde dijital poliçe (proje) gönderim hizmetinden
yararlanabilmesi için poliçenin de sisteme entegre edilip gönderilmesi
zorunluluğunun kaldırılması, bu iki hizmetin ayrı ayrı veya seçenekli bir
şekilde verilmesinin mümkün hale getirilmesi konusunda adı geçen
teşebbüse görüş yazısı gönderilmesi ve konu hakkında dağıtım firmalarının
bilgilendirilmesi hususlarında Başkanlığa yetki verilmesine
karar verilmiştir. 830
Söz konusu karar neticesinde hazırlanan Başkanlık Yazısı 11.2.2009 tarih ve 537
sayı ile Tekhnelogos’a bildirilmiştir. Tekhnelogos tarafından firmalarının 08-52/791-
320 sayılı Kurul kararlarını eksiksiz olarak yerine getirdiği, sigorta poliçesini zorunlu
tutmaktan vazgeçtiği ve manuel olarak düzenlenen poliçelerin sisteme entegrasyonu
için tamamen ücretsiz olarak firmaların hizmetine sunulan “DİPOS Faks Sistemi”
uygulamasına geçildiğine ilişkin cevabi yazı 9.3.2009 tarih, 1784 sayı ve 10.3.2009
tarih, 1800 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
Ardından, Kurum kayıtlarına Osman Çelikörs imzalı 6.4.2009 tarih ve 2441 sayılı ve
4.5.2009 tarih ve 3082 sayılı iki şikâyet daha iletilmiştir.
Tekhnelogos’un doğal gaz dijital proje gönderimi sistemine sigorta poliçelerinin 840
entegrasyonunu zorunlu tutmaması yönünde 11.9.2008 tarih, 08-52/791-320 sayılı ve
04.02.2009 tarih, 09-04/69-M sayılı Kurul kararlarına yönelik olarak Tekhnelogos’un
talebi ve Çelikörs Sigorta Aracılık Hizmetleri adına Osman ÇELİKÖRS tarafından
yapılan şikâyetin değerlendirildiği Kurulun 13.05.2009 tarih ve 09-22/458-M sayılı
toplantısında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca Tekhnelogos’un 4054 sayılı
Kanun’u ihlal edip etmediğinin tespiti için, soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

10-20/260-96
20
I.6. Tekhnelogos’un Savunmasının ve Soruşturma Sürecinde Yapılan
Tespitlerin Değerlendirilmesi
Rekabet Kurulu’nun 11.09.2008 tarihli kararında Tekhnelogos’un “doğal gaz tesisat 850
projelerinin online gönderimi pazarı”nda, hâkim durumda olduğu belirlenmiş; şikayete
konu uygulamasının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilen
hâkim durumun kötüye kullanılması bağlamında yasaklanan bağlama uygulaması
olarak nitelendirilebileceği sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, yapılan inceleme sonucunda içeriği yukarıda ifade edilen
gerekçelerle inceleme konusu uygulamanın sigortacılık sektöründeki rekabete zarar
veren etkisinin ve tesisat firmalarına verdiği zararın kısıtlı düzeyde kaldığı
anlaşıldığından Tekhnelogos’a DİPOS içerisindeki dijital poliçe kesim işleminin
zorunlu tutulması uygulamasını kaldırması yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi
üçüncü fıkrası uyarınca yazı yazılmasına karar verilmiştir. 860
Tekhnelogos, 25.06.2009 tarih, 4391 sayı ve 29.06.2009 tarih, 4484 sayı ile Kurum
kayıtlarına giren birinci yazılı savunmasında yukarıda içeriğine yer verilen 11.09.2008
tarihli Kurul kararı da dahil tüm Kurul kararlarını yerine getirdiğini belirtmiştir.
Daha önce de ifade edildiği gibi, Tekhnelogos bu savunmasına dayanak olarak
öncelikle DİPOS’ta dijital sigorta poliçesi düzenleme zorunluluğunun 19.11.2008
tarihinden itibaren kaldırıldığını, projelerini dijital olarak göndermek isteyen tesisatçı
firmalara sigorta poliçelerini sistemdeki kontörlerden düşülerek tahsil edilecek 1 TL
ücret karşılığı fakslama mecburiyeti getirilen bir “DİPOS Faks Sistemi” adlı yeni bir
sistemin uygulamaya konulduğunu göstermiştir. Ne varki, anılan sistemin bu haliyle
de sigorta şirketlerinin sistemde zorunlu faks uygulamasının eski sistemle aynı 870
sonuçlar doğurduğu şeklindeki tepkilerine yol açmıştır. Bunun üzerine poliçelerin
sisteme entegrasyonuna ilişkin DİPOS faks sistemi 04.02.2009 tarihli Kurul
toplantısında ele alınmış; bu sistemin 11.09.2008 tarih ve 08-52/791-320 sayılı
kararda belirtilen gerekliliği karşılamadığına, proje gönderim ve poliçe gönderim
hizmetlerinin ayrı ayrı veya seçenekli bir şekilde verilebilmesinin mümkün hale
getirilmesi konusunda adı geçen teşebbüse görüş yazısı gönderilmesine karar
verilmiştir.
Kurul’un DİPOS Faks Sistemi üzerinden poliçe gönderimi uygulamasının tercihli hale
getirilmesi gerekliliğini çok açık bir şekilde vurgulayan 4.2.2009 tarihli kararının
Tekhnelogos’a tebliğ edilmesi üzerine, anılan teşebbüs sigorta poliçelerinin DİPOS 880
faks yolu ile sisteme entegrasyonunun dijital sistemin bütünlüğü için gerekli olduğu ve
doğal gaz dağıtım firmalarının talepleri doğrultusunda gerçekleştirilen bir uygulama
olduğu savunmasında bulunmuştur. Ancak, Tekhnelogos dijital proje gönderim
sistemi ile sigorta doğal gaz sigorta poliçelerinin ayrı ayrı veya seçenekli bir şekilde
verilmesinin neden mümkün olmadığını ortaya koyamadığı gibi, her ne kadar
mevzuatta farklı olmasına rağmen uygulama bu iki evrakın birlikte onay aşamasında
teslim edilmesi yönünde olsa da, dosya kapsamında elde edilen bilgiler, belgeler ve
konuyla ilgili dağıtım firmaları ile yapılan görüşmeler kapsamında dağıtım firmalarının
poliçelerin proje ile birlikte elden veya online teslimini talep ettiğine ilişkin bir resmi
evrak da bulunmamaktadır. Buna rağmen Tekhnelogos’un hakkında soruşturma 890
açılması kararı verildiği 13.5.2009 tarihinde de sigorta poliçelerinin DİPOS faks
Sistemi ile gönderilmesini zorunlu tutan uygulamasına devam ettiği görülmüştür.
4.2.2009 tarihli Kurul kararında Tekhnelogos’un DİPOS faks uygulamasının ücretli
veya ücretsiz yapılması arasında herhangi bir ayrım yapılmamış olmasına karşın
Tekhnelogos başlangıçta ücretli olan söz konusu uygulamayı ücretsiz hale
10-20/260-96
21
getirmesinin Kurul’un 11.9.2008 ve 04.02.2009 tarihli kararlarında yer verilen
rekabetçi endişeleri gidermeye yeteceği görüşünü beyanlarında ve yazılı
savunmasında sürekli dile getirmiştir. Oysa ki, 11.2.2009 tarih ve 537 sayılı Başkanlık
yazısında, “Söz konusu faks sisteminin tam olarak uygulamaya koyulmadığı ve
Tekhnelogos’un yeni sistemde faks gönderimi için ek bir ücret talep etmemeye 900
başladığı bilinmekle birlikte, bu uygulamanın ileride ne şekilde değişebileceği belirli
olmadığından, sistemde projenin dijital ortamda gönderilebilmesinin poliçenin de
sisteme entegre edilip gönderilmesine bağlı olması hususunun Kurul kararına konu
bağlama niteliğindeki uygulama ile paralellik gösterdiği görülmektedir.” ifadesi ile söz
konusu uygulamanın ücretsiz olarak yapılmasının işlemin bağlama niteliğini
kaldırmayacağı vurgulanmıştır. Anılan ifade uygulamanın ücretsiz hale getirilmesi ve
buna ilişkin esasların netleştirilmesi halinde Kurul kararının yerine getirilmiş olacağı
şeklinde yorumlanamayacaktır.
Diğer yandan şikayet sahibi sigorta şirketleri tarafından verilen ifadelerde
Tekhnelogos’un söz konusu uygulamasının, faks çekme ücreti gibi ek maliyetlere ve 910
iş yüküne yol açtığı gerekçesiyle tesisat firmalarınca tercih edilmeyeceği, işlem
maliyeti oluşturacağı ve onları sistem üzerinden poliçe düzenlemeye iteceği
gerekçesiyle fiiliyatta poliçe düzenlemenin zorunlu tutulduğu eski sistemden bir
farkının olmayacağı iddia edilmiştir.
Tekhnelogos yine birinci yazılı savunmasında, esas itibarıyla sigorta poliçelerinin ve
eklerinin fakslanma mecburiyetinin söz konusu olmadığını, poliçe bilgilerinin yer
aldığı bir sayfalık bir metnin bile yeterli olduğunu, dört sayfa çekilecek bir faksın dahi
30 saniye sürmekle 0,04 TL olacağını, Ticaret Sicili’ne kayıtlı her firmanın faks
cihazına sahip olma zorunluluğu bulunduğunu, dolayısıyla tesisat firmalarının iş yükü
ve işlem maliyetinin olmayacağını ileri sürmüştür. 920
Bunun dışında Tekhnelogos’un 30.4.2009 tarih ve 3066 sayılı Dijital Proje Onay
Sisteminde (DİPOS) Düzenlenen Dijital Sigorta Poliçeleri” konulu yazısında tesisat
firmalarının DİPOS Faks Sistemine poliçeleri fakslamalarını temin için Türk
Telekom’dan ücretsiz bir faks hattı satın alma konusunda çalışmalarda bulundukları
ifade edilmiştir. Bununla birlikte soruşturma aşamasında tesisat firmaları ve sigorta
acenteleri ile yapılan görüşmelerde tesisat firmalarının Tekhnelogos’un söz konusu
çalışmaları sonucu faks çekme ücretinden kurtarılsalar dahi faks çekme işlemini
angarya olarak görecekleri ve bu nedenle manuel sigortayı tercih etmeyecekleri ve
poliçelerin faks veya e-mail yoluyla DİPOS’a entegrasyonu yönteminin çok maliyetli
ve kabul edilmez bir uygulama olduğu, ekstra iş yükü doğurduğu ve süreci 930
geciktirdiği, dolayısıyla firmaları dijital poliçe düzenlemeye yönlendireceğini ifade
eden teşebbüsler olmuştur.
Tekhnelogos’un 25.06.2009 tarih ve 4391 sayılı birinci yazılı savunmasında, son
olarak proje gönderim hizmetinden yararlanmak için sigorta poliçe bilgilerinin DİPOS
Faks Sistemine fakslanması uygulamasına son verildiğini belirtmektedir. Bu
bağlamda 17.7.2009 tarihinde raportörlerce Tekhnelogos’ta yapılan yerinde
incelemede ve görüşmede şirket yetkilileri, yaklaşık olarak 22.6.2009’da manuel
kesilen sigorta poliçelerinin faks yoluyla DİPOS sistemine entegrasyonu
uygulamasına son verdiklerini ifade etmişler ve Tekhnelogos’un Bilgi Verme Birimi
tarafından tesisatçı firmalara 22 Haziran tarihi itibarıyla faks zorunluluğunun 940
kalktığına dair yazılar gönderildiğini, tesisat firmalarının dijital proje gönderim işlemi
sırasında tercihen poliçeleri veya bilgilerini fakslayabileceklerini ve istemedikleri
takdirde poliçeleri/poliçe bilgilerini göndermek zorunda olmadıklarını sistemden de
10-20/260-96
22
görebilme imkânlarının olduğunu belirtmişlerdir. Anılan teşebbüsün bilgisayarında
bazı dağıtım firmalarına dijital olarak gönderilmiş ve onaylanmış olan projelerin
arasında dijital ortamda gönderilen tapu evrakı gibi ekler içerisinde poliçelerin yer
almadığı projelerin de olduğu görülmüştür. Kayserigaz’da yapılan görüşmede de
dijital onay sisteminin süre açısından daha avantajlı olduğu ve kısa sürede daha çok
projenin onaylanmasına imkân verdiği için önemli olduğu belirtilmiş, ancak dijital onay
esnasında poliçe tesliminin hukuken de fiilen de zorunlu olmadığı ve uygulamada da 950
dijital ortamda gelen projeler arasında sigorta poliçeleri veya poliçe bilgileri
bulunmayanların da yer aldığı belirtilmekle bu husus teyit edilmiştir.
Öte yandan soruşturma kapsamında raportörlerce görüşme yapılan Kayseri’deki
tesisat firmalarından bazıları tarafından Tekhnelogos’un dijital poliçe düzenleme
uygulamasından genel olarak memnun oldukları, işlerini hızlandırmak ve
kolaylaştırmak için bu yöntemi tercih ettikleri, bununla birlikte tesisat firmalarının bir
kısmı tarafından da şu an için iki sigorta şirketinin sistemde bulunduğu, kendi
seçeneklerinin artması ve fiyatların düşmesi gibi olumlu etkileri nedeniyle daha fazla
sigorta şirketinin sistemde yer almasını istedikleri belirtilmiştir. Diğer taraftan anılan
teşebbüsler Tekhnelogos’un dijital poliçe uygulamasını kaldırdığına, manuel poliçeleri 960
de sisteme faks yoluyla entegre edilmesini sağladığına ve bunu da tercihli hale
getirdiğine ilişkin kendilerine herhangi bir yazı iletildiğini hatırlamadıklarını ifade
etmişlerdir.
Son olarak Tekhnelogos’un ikinci ve üçüncü yazılı savunmalarında ise birinci yazılı
savunmasında belirtilen hususlar yinelenmiştir.
I.7. Genel Değerlendirme
Hakkında soruşturma yürütülen Tekhnelogos’un, Rekabet Kurulu’nun 11.9.2008
tarih, 08-52/791-320 sayılı kararından sonra başlattığı manuel kesilen sigorta
poliçelerinin DİPOS Faks yoluyla dijital sisteme entegrasyonunu zorunlu tutan
uygulaması ile dijital proje gönderebilmek için doğal gaz sigorta poliçelerinin dijital 970
sistem üzerinden gönderilmesi yönündeki zorunluluğu kaldırmamış olduğu ve
başlangıçta ücretli olarak sunduğu manuel poliçelerin DİPOS faks sistemi yoluyla
sisteme entegrasyonu hizmetini ücretsiz hale getirmesinin ise 11.09.2008 tarih, 08-
52/791-320 sayılı ve 04.02.2009 tarih, 09-04/69-M sayılı kararlardaki gereklilikleri tam
olarak karşılamadığı görülmüştür. Teknelogos’un söz konusu uygulamaları ile 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti
amacıyla 09-22/458-M sayılı Rekabet Kurulu kararı ile Tekhnelogos hakkında aynı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
Teknelogos’un 22.06.2009’da manuel kesilen sigorta poliçelerinin faks yoluyla
DİPOS sistemine entegrasyonu uygulamasına son verdiği Tekhnelogos’un Bilgi 980
Verme Birimi tarafından tesisatçı firmalara 22 Haziran tarihi itibarıyla faks
zorunluluğunun kalktığına dair yazılar gönderildiği tespit edilmiştir. Bunun dışında
tesisat firmalarının dijital proje gönderim işlemi sırasında tercihen poliçeleri veya
bilgilerini fakslayabileceklerini ve istemedikleri takdirde poliçeleri/poliçe bilgilerini
göndermek zorunda olmadıklarını sistemden de görebilme imkânlarının olduğu da
Tekhnelogos tarafından ifade edilen hususlar arasında olup, bu bilginin doğruluğu
sigorta acenteleri ve bazı tesisat firmaları tarafından teyit edilmiştir. Yukarıda yapılan
açıklamalardan da anlaşılacağı üzere görüşme yapılan tesisat firmalarının bir
kısmının sistemin hâlihazırdaki durumuna ilişkin yeterli bilgiye sahip olmadıkları tespit
edilmesine rağmen, Kayserigaz’da dijital ortamda onaylanan projelerin içinde 990
poliçeleri olmayanların da bulunması, sigorta poliçelerinin sisteme gönderilmesine
10-20/260-96
23
ilişkin DİPOS faks Sistemindeki zorunluluğun kaldırıldığından haberdar olan tesisat
firmalarının varlığını göstermektedir.
Sonuç olarak Tekhnelogos’un tesisat firmalarını dijital proje gönderim hizmetinden
faydalandırmak için manuel kesilen doğal gaz sigorta poliçelerinin bilgilerini veya
sigorta poliçelerini DİPOS Faks sistemine fakslamalarını zorunlu tutan uygulamasının
kısa bir süreliğine tatbik edildiği, bu sistemin ilgili Kurul kararları ile uyumlu hale
getirilmesi için çözüm arayışlarında bulunulduğu, ancak kısa vadede poliçelerin dijital
sisteme entegrasyonu için getirilen DİPOS Faks sisteminden ücret alınmaması gibi
çözümlerin ilgili Kurul kararlarının gereğini tam olarak yerine getirmediğinin kendisine 1000
bildirilmesi neticesinde söz konusu uygulamasına son verdiği ve böylece 4.2.2009
tarihli ve 09-04/69-M sayılı Kurul kararının gereğini yerine getirdiği anlaşılmıştır.
Dolayısıyla Tekhnelogos’un 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal olarak
nitelendirilebilecek şikâyet konusu davranışına son verdiği, şikâyet konusu
davranışın çok kısa bir süreliğine devam ettiği, söz konusu davranışın Rekabet
Hukuku ile uyumlu hale getirilmesi için bir takım önerilerde bulunarak çözüm
arayışında olduğu, doğal gaz iç tesisat sigortalandırması işleminin niteliği ve maddi
büyüklüğü bakımından toplam sigortacılık sektörünün az bir kısmını kaplaması
nedeniyle uygulamanın sigortacılık sektöründeki rekabete zarar veren etkisinin ve
tesisat firmalarına verdiği zararın kısıtlı düzeyde kaldığı görüldüğünden Tekhnelogos 1010
hakkında idari para cezası verilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
13.5.2009 tarih, 09-22/458-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısındaki açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre;
Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 4054
sayılı Kanun kapsamında ihlal olarak nitelendirilebilecek şikayet konusu davranışına
son verdiği, dolayısıyla Rekabet Kurulu’nun 04.02.2009 tarihli ve 09-04/69-M sayılı
kararı uyarınca DİPOS faks sistemi de dahil uygulanabilecek bütün sistemlerde dijital
poliçe gönderim hizmetinden yararlanılabilmesi için poliçenin de sisteme entegre 1020
edilip gönderilmesi zorunluluğunun kaldırıldığı ve bu iki hizmetin ayrı ayrı veya
seçenekli bir şekilde verilebilmesinin mümkün hale getirildiği anlaşıldığından,
Tekhnelogos Yazılım Müh. Müş. ve Bilişim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında idari
para cezası verilmesine gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile

Danıştay yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy