Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-21/273-101

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-3-224 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-21/273-101
Karar Tarihi : 4.3.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, İmren SEYRANTEPE

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : ……………. ……………….
…………………………………….. 20

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Halkalı Cad. No: 208 34620 Sefaköy/İstanbul

Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş.
Büyükdere Cad. Noramin İş Merkezi No:237
34398 Maslak/İstanbul

Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. 30
Eski Büyükdere Cad. No:47 MED Marine Plaza Kat:8/9
Maslak/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Boyner Büyük
Mağazacılık A.Ş.’ye ait mağazalarda Samsonite markalı ürünlerin aynı fiyata
satıldığı ve söz konusu fiyatların aynı ürünün yurtdışındaki fiyatlarına kıyasla
oldukça yüksek olduğu iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Desa)
ve Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. (Boyner)’ye ait mağazalarda Samsonite markalı 40
ürünlerin aynı fiyata satıldığı ve söz konusu fiyatların aynı ürünün yurtdışındaki
fiyatlarına kıyasla oldukça yüksek olduğu belirtilerek Desa’nın hakim durumunu
kötüye kullandığı iddiasında bulunulmakta ve gereğinin yapılması talep edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.10.2009 tarih ve 7483 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 11.12.2009 tarih ve 2009-3-224/İİ-09-ÜG sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 23.12.2009 tarih ve 09-60/1465-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili 50
10-21/273-101
2
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 23.2.2010 tarih ve 2009-3-
224/ÖA-10-ÜG sayılı Önaraştırma Raporu 25.2.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/70
sayılı Başkanlık önergesi ile 10-21 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
- Şikayet konusu iddialar bakımından Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Boyner
Büyük Mağazacılık A.Ş. ve Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Bununla birlikte Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.’ye alıcılarına bildirdiği 60
fiyatların tavsiye edilen azami satış fiyatı niteliğinde olduğunun algılanmasını
sağlamaya yönelik gerekli tedbirleri alması hususunda görüş bildirilmesinin uygun
olacağı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Şikayete Edilen Taraflar

I.1.1. Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Desa) 70

1972 yılında kurulan Desa, ham deri işlenmesi, tabaklanması, kürk yapımı, deri
mobilya, deri aksesuar, deri konfeksiyon, deri ayakkabı, deri kimyasal ürünleri ve
seyahat ürünleri üretimi, ihracatı, satış ve pazarlaması faaliyetlerinde bulunmaktadır.
Desa’nın Türkiye çapında 66, yurtdışında 2 adet mağazası mevcuttur. Hisselerinin
%30’u halka açık olan Desa Melih Çelet ve Çelet Ailesi tarafından kontrol
edilmektedir.

Desa, Samsonite Europe NV ile 1.4.1986 tarihinde imzalanan distribütörlük
sözleşmesi kapsamında Samsonite markalı valizlerin, seyahat çantalarının ve 80
aksesuarların Türkiye distribütörü olarak faaliyet göstermekte iken 1.10.2007
tarihinde anılan sözleşme taraflarca feshedilmiş ve bu tarihten itibaren Samsonite
markalı ürünlerin satış ve pazarlaması faaliyeti Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve
Tic. A.Ş. (Samsonite Türkiye) tarafından yürütülmeye başlanmıştır. Dolayısıyla
Desa’nın Samsonite markalı ürünlerin Türkiye’deki dağıtıcısı olma durumu 1.10.2007
tarihinden itibaren son bulmuş, söz konusu ürünlerin alıcısı konumuna geçmiştir.

I.1.2. Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. (Boyner)

Boyner, Türkiye’nin birçok ilinde bulunan çok bölümlü mağazalarında kadın, erkek, 90
çocuk, genç giyim, spor giyim, ayakkabı&aksesuar, kozmetik ve ev eşyası
kategorilerine ait yerli ve yabancı markalı ürünlerin satışını gerçekleştiren perakende
firmasıdır. Boyner’in ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.

Tablo 1 – Boyner’in Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş. 8,15
Boyner Holding A.Ş. 21,83
Fennella S.A.R.I. 30,05
Halka Arz 39,90
Diğer 0,07
10-21/273-101
3
TOPLAM 100,00

I.1.3. Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Samsonite Türkiye)

Halihazırda incelemeye konu ürünlerin (valizler, bond çantalar, evrak çantaları,
makyaj çantaları, elbise çantaları, bilgisayar çantaları, sırt çantaları) Türkiye’deki 100
münhasır dağıtıcısı Samsonite Türkiye’dir.

Samsonite Türkiye, Samsonite Europe NV’nin kontrolünde faaliyet göstermekte olup
hisselerinin %60’ı Samsonite Europe NV’ye, %39,99’u Desa’ya, kalan %0,01’lik
bölümü ise Çelet Ailesi’ne aittir. Samsonite Europe NV, seyahat ürünleri alanında
faaliyet gösteren Belçika menşeli bir firma olup Türkiye’nin de dahil olduğu çok
sayıda ülkede Samsonite marka seyahat ürünleri ve aksesuarlarının satışını
gerçekleştirmektedir. Samsonite Türkiye’nin yönetim kurulu üyeleri; Melih Çelet,
Fabio Rugarlı, Timothy Parker ve John Haney’den oluşmaktadır.
110
I.2. İlgili Pazar

I.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler

Samsonite Türkiye’nin faaliyeti genel olarak valiz, evrak çantası gibi ürünlerin satış ve
pazarlamasına ilişkindir. Bu ürün grupları genel olarak deri ve deri ürünleri
sektörünün bir parçası olan saraciye sektörü içerisinde yer almaktadır.

Deri sanayi; deri ve kürk giyim, ayakkabı, saraciye ve deri işleme olmak üzere dört alt
sektörden oluşmaktadır. Saraciye sektörü, çanta, valiz, cüzdan, kemer gibi farklı ürün 120
gruplarını içermektedir. Sektörünün büyük çoğunluğunu küçük ve orta ölçekli
işletmeler oluşturmaktadır. Saraciye sektöründe en önemli üretim merkezleri
İstanbul’un Eminönü ilçesinde bulunan Mercan, Gedikpaşa ve Laleli’dir. Bu bölgeler
aynı zamanda çok sayıda fabrika satış mağazasının bulunduğu toptan satış
merkezleridir. Saraciye sektörü içerisinde yer alan el çantası, cüzdan ve valiz gibi
ürünler oldukça geniş bir fiyat yelpazesine sahiptir. Söz konusu ürünler Desa’nın da
aralarında bulunduğu Hotiç, Matraş, Divarese, Derimod, İnci, BETA, Kemal Tanca,
TOGO, Tergan, Gön Deri, Nine West, Benetton, Delsey, Pierre Cardin, Vakko gibi
yerli ve yabancı çok sayıda marka ile pazara sunulmaktadır
130
Sektörde önemli miktarda ithalat ve ihracat da gerçekleştirilmektedir. Kaliteli ürün
sınıfında İtalya ve İspanya’dan, orta ve düşük kaliteli ürün sınıfında ise Çin, Brezilya,
Güney Kore ve Hindistan gibi ülkelerden ithal edilen ürünler bulunmakta olup özellikle
Çin ve Hindistan’dan gelen ucuz ürünler iç pazardaki rekabet üzerinde etkili
olmaktadır.

Yukarıdaki verilerden hareketle, Türkiye’de saraciye sektöründe çok sayıda
oyuncunun yer aldığı, ithal ürünlerin baskısının yoğun şekilde hissedildiği ve
rekabetçi bir yapının bulunduğunu söylemek mümkündür.
140
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
10-21/273-101
4
alınmakta, ayrıca bu amaçla arz ikamesi gibi diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir.

İncelemeye konu Samsonite markalı ürünler başta valiz olmak üzere evrak çantaları,
makyaj çantaları, elbise çantaları ve bilgisayar çantaları olarak sayılabilir. Temelde
seyahat sırasında kullanılan ve bu yönüyle günlük kullanıma yönelik çantalardan 150
farklılaşan bu ürünler, seyahat ürünleri olarak nitelendirilebilir. Seyahat ürünleri
alışveriş merkezlerine bulunan giyim, ayakkabı, çanta satışı yapılan mağazalarda,
çok departmanlı mağazalarda, sadece bu ürünlerin satışında uzmanlaşmış
mağazalarda ya da perakende zincirlerinde satılabilmektedir. Pazarda aynı zamanda
önemli miktarda ithalat gerçekleştirilmektedir. Çin, Brezilya, Güney Kore gibi
ülkelerden ithal edilen uygun fiyatlı ürünlerin yaygın olarak satıldığı pazara
teşebbüsler özellikle ithalat yoluyla kolayca girebilmektedir. Pazarda oldukça geniş
fiyat yelpazesine sahip çok sayıda üretici ya da ithalatçı faaliyet göstermektedir. Söz
konusu ürünlerin her birinin ayrı birer ilgili ürün pazarı olarak ele alınabilmesi de
mümkün olmakla birlikte, seyahate yönelik kullanım amacına sahip olma, arz 160
ikamesinin kolaylığı ve pazardaki oyuncuların söz konusu ürün gruplarından
birçoğunda aynı anda faal olmaları dikkate alınarak ilgili ürün pazarı bu dosya
özelinde, tüm bu ürünleri kapsayacak şekilde “seyahat ürünleri” olarak belirlenmiştir.

I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

İncelemeye konu seyahat ürünleri satışlarının tüm Türkiye çapında gerçekleştirilmesi
ve bölgeler arasında rekabet koşulları bakımından belirgin farklılıkların olmaması
nedenleriyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
170
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

I.3.1. Samsonite Markalı Ürünlerin Satış Yöntemi ve Fiyatlarına İlişkin Tespitler

Önaraştırma kapsamında Desa ve Boyner’in merkez ofislerinde yapılan yerinde
incelemelerde şikayette yer alan fiyat birliği iddiasına ilişkin olarak iki teşebbüs
arasında herhangi bir işbirliğinin varlığına yönelik bilgi ya da belge bulunmamıştır.
Bununla birlikte Desa ve Boyner’in perakende satış fiyatı listeleri karşılaştırıldığında
ürün gamları farklılık arz etmekle birlikte her iki mağazada satılan neredeyse tüm
ürünlerin etiket fiyatlarının aynı olduğu görülmüştür. 180

Her ne kadar şikayet edilen taraflar Desa ve Boyner olsa da, perakende satış
fiyatlarında görülen benzerliklerin kaynağının bu iki teşebbüs arası bir işbirliği
olmadığı kanaati oluştuktan sonra, her iki teşebbüse Samsonite markalı ürünleri
sağlayan Samsonite Türkiye’nin dikey fiyat tespitine yönelik bir eylemde bulunup
bulunmadığının sorgulanması gereği doğmuştur. Bu doğrultuda Samsonite
Türkiye’de de yerinde inceleme yapılmak istenmiş ancak, şirketin 2009 yılı sonu
itibarıyla Türkiye’deki ofisinin geçici olarak kapatılması ve çalışanlarının tasfiye
edilmesi nedeniyle söz konusu şirkette yerinde inceleme yapılamamıştır1. Bununla
birlikte Desa’da yapılan yerinde inceleme esnasında Türkiye’de bulunan Samsonite 190

1 Ticari sır
Ticari sır
………..
10-21/273-101
5
Türkiye Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdürü John Haney ile görüşme yapma
imkanı bulunmuştur.

I.3.1.1. Samsonite Markalı Ürünlerin Satış Kanalları

Samsonite markalı ürünlerin satışının gerçekleştirildiği kanallar esas olarak 1)
Samsonite Türkiye’ye ait Samsonite mağazaları 2) Desa mağazaları, 3) Boyner
mağazaları ve 4) Diğer alıcılar olarak sıralanabilir. Bunlara ek olarak Samsonite
markalı ürünler paralel ithalat yoluyla, belirli iş hanlarında faaliyet gösteren
teşebbüslerce ve internet üzerinden satış yapan alışveriş mağazalarında da satışa 200
sunulabilmektedir. Samsonite Türkiye’nin satış yaptığı kanallara göre 2008 yılı satış
dağılımına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2 – Samsonite Türkiye’nin Kanallara Göre 2008 yılı Satışları
Kanallar Satışlar (TL) %
Samsonite Mağazaları
Desa Mağazaları
Boyner Mağazaları
Diğer
TOPLAM

I.3.1.1.1. Samsonite Türkiye’ye Ait Samsonite Mağazaları
Samsonite mağazaları münhasıran Samsonite markalı ürünlerin perakende satışının
yapıldığı mağazalardır. Bu mağazalar alışveriş merkezlerinde ya da havalimanlarında
konumlanmış ve belirli tipte dekore edilmiştir. Yukarıdaki tablodan da görüleceği
üzere Samsonite Türkiye’nin satışlarının yaklaşık yarısı bu mağazalar üzerinden 210
gerçekleşmektedir. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Muğla’da bulunan mağazaların
sayısı 9’dur. Bu mağazalar Samsonite Türkiye tarafından işletilmekte olduğundan
Samsonite Türkiye ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer almaktadırlar.

I.3.1.1.2. Desa Mağazaları
Desa’nın Ankara, Adana, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çorlu, Denizli Eskişehir,
Gaziantep, İstanbul, İzmir, İzmit, Kayseri, Konya ve Mersin’de mağazaları mevcuttur.
Bu mağazalarda kendi ürettiği deri ürünlerinin yanı sıra Samsonite markalı seyahat
ürünlerinin de satışını yapmaktadır. Ayrıca Desa tarafından işletilen iki adet
Samsonite unvanlı mağaza mevcuttur. 220

Tablo 2’den de görüldüğü üzere Samsonite Türkiye’nin gerçekleştirdiği satışların
kendi mağazalarından sonra büyük çoğunluğu Desa kanalıyla gerçekleşmektedir.
Samsonite Türkiye’nin 2008 yılı toplam satışlarının % …’i Desa vasıtası ile
yapılmıştır. Desa yetkilileri tarafından Samsonite Türkiye ile aralarında alım satım
ilişkisini düzenleyen herhangi bir sözleşme bulunmadığı ifade edilmiştir.

Desa’da yapılan yerinde incelemede, Samsonite Türkiye’nin eski çalışanları Tuba
Nazlı Birinci, Seila Mizrahi ya da Emre Hancıoğlu tarafından Desa çalışanı Arda
Akçakoca’ya düzenli olarak incelemeye konu ürünlerin perakende satış fiyatları ve 230
hangi ürünlerde ne oranda indirim gerçekleştirileceğine ilişkin bilgileri içeren
elektronik postalar gönderildiği anlaşılmıştır. Bazı yazışmalarda Samsonite Türkiye
çalışanı tarafından kendi mağazalarına gönderilen fiyat ya da indirime ilişkin
talimatları veya perakende satış fiyatı listelerini içeren elektronik postaların, “Bilgi”
kısmına eklenerek Arda Akçakoca’ya da gönderilmekte olduğu gözlenmiştir.
10-21/273-101
6

Samsonite çalışanı Tuba Nazlı Birinci tarafından gönderilen elektronik postaların
ekinde yer alan perakende satış fiyatı listelerinde tavsiye veya azami satış fiyatı gibi
bir ibare bulunmamaktadır.
240
Bazı elektronik postalarda ise Desa çalışanının, Samsonite Türkiye çalışanından
ürünlerin perakende satış fiyatları ve indirimler hakkında bilgi talep etmekte olduğu
görülmektedir.

Öte yandan Desa’nın kendi iradesiyle uyguladığı birtakım indirimlerin de mevcut
olduğu ve Samsonite Türkiye çalışanı tarafından bu indirimlerin takip edildiği de
dosya mevcudunda yer alan elektronik postalardan anlaşılmaktadır.

Ayrıca, Desa Yönetim Kurulu Başkanı ve Samsonite Türkiye Yönetim Kurulu üyesi
Melih Çelet ile27.1.2010 tarihinde yapılan görüşmede Melih Çelet; 250
- Samsonite Türkiye’nin herhangi bir şekilde Desa’nın yeniden satış fiyatını tespit
etmediğini,
- Elektronik postalarda yer alan fiyatları tavsiye edilen satış fiyatları olarak
algıladıklarını ve
- Desa’nın indirim yapma ihtiyacı duyduğunda diğer Samsonite satıcılarının tepkisine
aldırış etmeden istediği indirimi her zaman yapabildiğini
ifade etmiştir.

Buna ek olarak Samsonite Türkiye Genel Müdürü John Haney ise; aynı tarihli
görüşmede; 260
- Samsonite Türkiye’nin, müşterilerine gönderdiği fiyat listelerinin, tavsiye edilen
yeniden satış fiyatlarını ifade etmekte olduğunu,
- Söz konusu fiyatların sadece tavsiye fiyatı ifade etmesi ve herhangi bir şekilde
yeniden satış fiyatının tespiti anlamına gelmemesinin Samsonite Europe N.V.’nin
faaliyet gösterdiği tüm ülkelerde özen gösterdiği bir husus olduğunu
belirtmiştir.

Dolayısıyla, her ne kadar Desa ve Samsonite Türkiye yetkilileri ifadelerinde,
elektronik posta yoluyla gönderilen perakende satış fiyatlarının tavsiye niteliğinde
olduğunu ve bu fiyatlara tam olarak uyulmadığını belirtseler de yerinde incelemeler 270
esnasında elde edilen perakende satış fiyatı listeleri Desa’nın genel olarak bu
fiyatlara uyduğunu göstermektedir. Ayrıca Desa ve Samsonite Türkiye çalışanları
arasındaki elektronik postalardan da Desa tarafından Samsonite mağazalarında
uygulanan perakende satış fiyatlarının ve indirimlerin düzenli olarak takip edildiği ve
bunlara uyulmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır. Samsonite Türkiye’nin de Desa’daki
indirimlerden haberdar olmaya çalıştığı gözlemlenmiştir.

I.3.1.1.3. Boyner Mağazaları
.Boyner’in çeşitli illerde 29 adet çok katlı mağazası ve tek kategoriden oluşan 12 adet
konsept mağazası bulunmaktadır. Boyner mağazalarında gerçekleştirilen satışlar 280
2008 yılı verilerine göre Samsonite Türkiye’nin satışlarının %..’ünü oluşturmaktadır.

Boyner’de yapılan yerinde incelemede, Samsonite Türkiye’nin eski çalışanı Doğan
Tarhan tarafından Boyner çalışanları Demet Eren ve Tamer Gürler’e incelemeye
konu ürünlerin perakende satış fiyatları ile hangi ürünlerde ne oranda indirim olacağı
10-21/273-101
7
ve gerçekleştirilme tarihine ilişkin bilgilerin ve bu fiyatların ya da indirimlerin sisteme
tanıtılmasına yönelik talimatların düzenli olarak elektronik posta ile gönderildiği
anlaşılmıştır.

Öte yandan yerinde inceleme sırasında elde edilen bir yazışmada ise, Boyner 290
çalışanı Desa’daki indirimlerin benzerlerini Boyner mağazalarında da uygulanmasını
Samsonite Türkiye’den talep etmektedir:

Nitekim bazı yazışmalardan da, “Turkcell indirimi” ya da kredi kartı indirimleri gibi
indirimlerin Boyner ve Samsonite Türkiye arasında paylaşılabildiği, zaman zaman da
Samsonite Türkiye’nin bu indirimlere katkı sağlamayı reddedebildiği anlaşılmaktadır.

Dosya mevcudundan, Samsonite Türkiye ile Boyner arasındaki alım satım ilişkisinin
“Konsinye Satış Sözleşmesi” ve “Konsinye Satınalma Sözleşmesi” ile düzenlendiği
anlaşılmıştır. Raportörlerce Boyner Ayakkabı Grubu Kategori Müdürü Demet Eren ile 300
yapılan 28.1.2010 tarihli görüşmeden, konsinye yönteme ilişkin olarak;

- Samsonite Türkiye ile Boyner’in ortaklaşa belirlediği bir ürün gamının Boyner
mağazalarına sevkinin Samsonite Türkiye tarafından yapıldığı, her türlü depolama ve
lojistik maliyetini de Samsonite Türkiye’nin üstlendiği,

- Ürünlerin Boyner tarafından emanetçi gibi alındığı ve malın mülkiyetinin Boyner’e
değil, Samsonite Türkiye’ye ait olduğu,

- Ürünler satıldıkça Samsonite Türkiye’nin satılan ürünlere ait maliyeti Boyner’e 310
faturalamakta olduğu, Boyner’in stok riskini üzerine almadığı,

- Ürünün perakende satış fiyatının temelde Samsonite Türkiye tarafından
belirlenmekte olduğu, verilen fiyata göre o ürünü satıp satmama kararının Boyner’e
ait olduğu,

- Boyner’in “Anahtar Kart” uygulaması çerçevesinde müşteriye özel olarak yapılan
indirimler dışında Samsonite markalı ürünlerdeki indirimlerin zaman ve oranlarının da
temelde Samsonite Türkiye tarafından belirlendiğinin
ifade edildiği anlaşılmıştır. 320

Boyner mağazalarında satılan Samsonite markalı ürünlerin satış fiyatı Samsonite
Türkiye tarafından “konsinye satış yöntemi” yoluyla belirlenmektedir.

I.3.1.1.4. Diğer Alıcılar
Samsonite Türkiye, Desa ve Boyner haricinde, çeşitli firmalara herhangi bir
sözleşmeye dayanmaksızın, sınırlı düzeyde toptan satış yapmaktadır. 2008 yılında
bu firmaların sayısı yüksek iken 2009 yılında Samsonite Türkiye’nin bulunurluğunu
önemli derecede azalttığı, söz konusu firmaların birçoğuna 2009 yılı içerisinde ürün
satmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla 2008 yılı için bu kanalın Samsonite Türkiye’nin 330
satışları içerisindeki payı %... iken, 2009 yılında bu rakamın oldukça azaldığı izlenimi
edinilmiştir.

10-21/273-101
8
2009 yılında sınırlı düzeyde satışa devam edilen firmalardan biri olan Akbacakoğlu
Kundura San. ve Tic. A.Ş. (Ayakkabı Dünyası)’nin Yönetim Kurulu Üyesi Faruk ile
5.2.2010 tarihinde Raportörlerce yapılan yapılan görüşmede Akbacakoğlu,
- Toplam 30 adet Ayakkabı Dünyası mağazasından 4’ünde Samsonite markalı
ürünlerin satılmakta olduğunu,
- Samsonite markalı ürünlerin alım-satımına ilişkin olarak imzalanan herhangi bir
sözleşmenin mevcut olmadığını, 340
- Ürünün perakende satış liste fiyatları, indirim zamanları ve indirim oranlarının
Samsonite Türkiye tarafından elektronik posta yoluyla gönderilmekte olduğu ve
mağazalarda satışların Samsonite Türkiye tarafından gönderilen fiyatlardan
gerçekleştirilmekte olduğunu
ifade etmiştir.

Nitekim Ayakkabı Dünyası’nın uyguladığı perakende satış fiyat listesi ile Desa ve
Boyner’in fiyat listeleri karşılaştırıldığında, ürün gamı farklılık arz edebilmekle birlikte
aynı ürünler için aynı fiyatların söz konusu olduğu görülmektedir.
350
I.3.1.2. Samsonite Markalı Ürünlerin Yurtiçi-Yurtdışı Satış Fiyatı Farklılığına
Yönelik Tespitler

Desa, Kurum kayıtlarına 15.2.2010 tarih ve 1283 sayıyla giren yazısında, Samsonite
markalı ürünlerin yurtiçi-yurtdışı fiyat farklılığına ilişkin açıklamalarda bulunmuştur.
Anılan yazıda belirli ürünler için 2009 yılında çeşitli Avrupa ülkelerindeki fiyatlar ve
yurtiçi fiyatları sunulmuştur. Söz konusu fiyatlar incelendiğinde, Samsonite markalı
ürünlerin ithalat yoluyla piyasaya sunulması nedeniyle, yurtiçi fiyatların navlun,
sigorta, gümrükleme gibi ek maliyetlerden etkilendiği görülmektedir. Nitekim aynı
yazıda seyahat ürünleri ithal edilirken, 08.04.2008 tarihli, 26841 sayılı Resmi 360
Gazete’de yayınlanan 2008/13449 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “seyahat
çantaları, el çantaları ve benzeri mahfazaların” ithalatında 3 yıl süreyle ek mali
yükümlülük tahsil edilmesine karar verildiği bu nedenle navlun vb. gibi masraf
kalemlerinin yanı sıra, 2009 yılı için “3,00 USD/kg veya maksimum 5,00 USD/adet”;
2010 yılı için “2,90 USD/ kg veya maksimum 4,75 USD/adet” ek masrafın söz konusu
olduğu belirtilmektedir.

I.3.2. Hukuki Değerlendirme

I.3.2.1. Samsonite Markalı Ürünlerin Desa ve Boyner Mağazalarında Aynı Fiyata 370
Satıldığı İddiası
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi; belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları
yasaklamaktadır. Mal veya hizmetlerin alım veya satım fiyatının teşebbüsler arası
yatay ya da dikey anlaşmalar yoluyla belirlenmesi anılan madde kapsamında ihlal
sayılmaktadır. Nitekim sağlayıcının ürünün yeniden satış fiyatını belirlemesi, 2002/2
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin 4. maddesinde sıralanan
ve rekabet kısıtları içeren anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran
sınırlamalardan en temel olanıdır. Bununla birlikte aynı maddenin devamında, 380
taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış
fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesinin veya
satış fiyatını tavsiye etmesinin mümkün olduğu belirtilmektedir.
10-21/273-101
9

Önaraştırma sürecinde Samsonite markalı ürünlere ilişkin olarak piyasada bir fiyat
birliğinin söz konusu olduğu görülmekle birlikte bu durumun Desa ya da Boyner gibi
yeniden satıcıların kendi aralarındaki bir anlaşmadan kaynaklandığına yönelik bir
tespit yapılmamıştır.

Diğer yandan, önceki bölümlerde yer verilen bilgilerden Samsonite Türkiye tarafından 390
Desa, Boyner ve diğer alıcılara perakende satış fiyatlarını gösteren fiyat listeleri ile
indirim oranları ve tarihlerine ilişkin bilgilerin düzenli olarak gönderildiği
anlaşılmaktadır. Samsonite Türkiye yetkilisince bu fiyatların tavsiye fiyatı ifade ettiği
belirtilmiş olsa dahi bu yazışmalarda fiyatların tavsiye niteliğinde olduğuna ya da
azami satış fiyatını ifade ettiğine dair herhangi bir ibare olmadığı görülmüştür.
Alıcıların uyguladığı perakende satış fiyatlarına bakıldığında da bunların alıcılarca
sabit fiyat olarak algılandığı açıktır.

İncelemeye konu durumda Samsonite Türkiye ile Boyner haricindeki alıcıları
arasında alım-satım ilişkisi düzenleyen herhangi bir sözleşme, dolayısıyla da satış 400
fiyatının tespitine yönelik bir sözleşme hükmü bulunmamaktadır. Bununla birlikte
alıcının yeniden satış fiyatının çeşitli uygulamalar sonucu dolaylı olarak da tespit
edilebileceği açıktır. Kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir
fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin
belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler
uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi,
askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya
da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan
belirlenmesine örnek olarak verilebilir. Samsonite Türkiye’nin Desa üzerinde yukarıda
sıralananlara benzer türden dolaylı bir uygulama, gönderilen fiyatları uygulatmaya 410
yönelik bir kontrol ya da yaptırım mekanizması tespit edilmemiştir. Samsonite Türkiye
ve Desa çalışanları arasındaki yazışmalarda, gönderilen fiyatların Desa
mağazalarında uygulanmasına yönelik açık bir talimat da bulunmamaktadır. Nitekim
yukarıda bahsi geçen bir elektronik postadan, istisnai bir uygulama olması muhtemel
olmakla birlikte, Desa’nın Samsonite Türkiye’den bağımsız olarak “Turkcell indirimi”
uyguladığı ve Samsonite Türkiye’nin bu indirimi engelleme ya da Boyner
mağazalarında da aynı indirimi uygulama yönünde bir irade sergilemediği
görülmektedir.

Dolayısıyla, piyasada oluşan fiyat birliğinin, Samsonite Türkiye’nin alıcıların kendi 420
satış fiyatını belirleme serbestisini engelleme yönünde aktif eylemlerinden ziyade,
başta Desa olmak üzere alıcıların, Samsonite Türkiye tarafından gönderilen fiyatları
sabit fiyat olarak algılaması sonucu oluştuğu izlenimi doğmaktadır. Desa’nın
Samsonite Türkiye’nin ortağı olmasının, Desa açısından bu durumu kolaylaştırıcı bir
etki yarattığı da söylenebilir. Bununla birlikte, Samsonite Türkiye’nin fiyat ve indirim
oranlarını alıcılara gönderirken bunların sadece tavsiye niteliğinde olduğunun
algılanmasını sağlama yönünde herhangi bir çabasının olmadığı da açıktır.

Samsonite Türkiye tarafından, Boyner’e “konsinye” adı verilen yöntem çerçevesinde
satış yapılmakta olup imzalanan “Konsinye Satış Sözleşmesi”nde de buna uygun 430
olarak Boyner’in malın mülkiyetine sahip olma, taşıma masraflarını üstlenme, satış
sonrası hizmetleri sunma, hasarlı ürünlere ilişkin olarak üçüncü şahıslara sorumlu
olma ya da satılamayan ürünlerin elde kalması gibi birtakım ticari riskleri
10-21/273-101
10
üstlenmemesi sağlanmaya çalışılmıştır. Rekabet hukuku kapsamında konsinye alım-
satıma yönelik sözleşmelerin alıcının ticari ya da mali riskleri üstlenmemesi
bakımından, acentelik sözleşmeleri gibi değerlendirilebilmesi mümkündür. Söz
konusu sözleşme ile perakende satış fiyatlarının Samsonite Türkiye tarafından
belirleneceği düzenlenmiş olup yukarıda bahsedilen elektronik postalardan
uygulamanın da bu yönde olduğu ancak Boyner’in Anahtar Kart vb. gibi müşteriye
özel indirimleri uygulama hakkının da saklı tutulduğu anlaşılmaktadır. Boyner’deki 440
konsinye sistemi ile Samsonite Türkiye’nin diğer alıcılarının kendilerine iletilen
fiyatları sabit fiyat olarak algılamaları bir araya gelince de Samsonite markalı ürünler
için fiyat birlikteliğini sağlamak kolaylaşmaktadır.

Dikey fiyat tespitinin rekabet karşıtı olarak nitelendirilebilecek temel etkisi markalar
arası rekabetten çok, marka içi rekabetin kısıtlanmasıdır. Bu çerçevede bu tür dikey
kısıtların temel olarak diğer sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş engeli yaratıcı
etkilerinin bulunmadığı, bu yönüyle markalar arası rekabete sınırlama getirebilecek
kısıtlamalardan daha az olumsuz etkilere sahip oldukları kabul edilmektedir.
Pazardaki markalar arası rekabetin yoğunluğu ne kadar fazlaysa, marka içi rekabetin 450
kısıtlanmasından kaynaklı olumsuz etkiler o kadar az olacaktır. Bunun
değerlendirilmesinde ise öncelikle sağlayıcının ve rakiplerinin pazar içindeki güç ve
konumlarının ele alınması gerekmektedir.

İncelemeye konu seyahat ürünleri pazarında, Migros, Metro, Real, CarrefourSa gibi
perakende zincirlerinde satılan uygun fiyatlı ürünlerden Louis Vuitton ve Prada gibi
lüks segmentteki ürünlere kadar oldukça geniş bir ürün yelpazesi bulunmaktadır.
Seyahat ürünleri alışveriş merkezlerinde bulunan giyim, ayakkabı, çanta satışı
yapılan mağazalarda, çok departmanlı mağazalarda, sadece bu ürünlerin satışında
uzmanlaşmış mağazalarda ya da perakende zincirlerinde satılabilmektedir. Önemli 460
miktarda ithalat gerçekleşen ve Çin, Brezilya ve Güney Kore gibi ülkelerden ithal
edilen uygun fiyatlı ürünlerin yaygın olarak satıldığı pazara teşebbüslerin özellikle
ithalat yoluyla kolayca girebilmesi mümkündür. Talep markalı olanlara göre daha
uygun fiyatlı söz konusu ithal ürünlere sıklıkla kayabilmekte ve bu bağlamda pazar
dinamik ve rekabetçi bir yapı sergilemektedir. Taraflarca gönderilen bilgi yazısında,
Samsonite Türkiye’nin elinde pazar payı tahminine yönelik bir çalışma bulunmadığı
belirtilmiştir. Yol gösterici olması açısından, Samsonite Türkiye’nin 2008 yılı
cirosunun, 2008 yılı “seyahat çantaları, el çantaları vb. taşıyıcı eşya” kategorisindeki
toplam ithalat rakamına2 oranının kullanılabileceği ifade edilmiştir. Buna göre
Samsonite markalı ürünlerin pazar payı yaklaşık %.. seviyesindedir. Ancak ithal 470
edilen tüm ürünler içerisindeki pazar payı oldukça düşük olmakla birlikte, markalı
ürünler içindeki pazar payının daha yüksek olacağı dikkate alınmalıdır. Samsonite
marka seyahat ürünlerine ilişkin olarak ise talep ikamesi bakımından Delsey, Pierre
Cardin, Benetton, Vox, Mandarina Duck, US Polo, Vakko, Pi, Titan gibi markalarla
rekabet halinde olduğu söylenebilir. Dolayısıyla gerek seyahat ürünleri gerekse de alt
ürün grupları veya markalı ürünler bazında Samsonite Türkiye’nin yüksek derecede
pazar gücüne sahip olmadığı kanaati oluşmuştur. Samsonite Türkiye’nin uyguladığı
pazarlama stratejileri nedeniyle satışlarında hedeflediği düzeyi yakalayamaması da
Samsonite markalı ürünlerin pazar gücüne sahip olmadığının diğer bir göstergesidir.
Desa’nın pazar payının ise, seyahat ürünleri pazarına ilişkin faaliyetlerini temelde 480

2 DPT tarafından yayınlanan İthalat ve İhracatın Uluslararası Standart Ticaret Sınıflandırmasına Göre Dağılımı
Raporu’ndaki ilgili kategoride yer alan ithalat tutarı kullanılmıştır
10-21/273-101
11
Samsonite markalı ürünler üzerinden yürüttüğü dikkate alındığında %...’ten daha az
olduğu kanaatine varılmıştır.

Bu çerçevede, Samsonite Türkiye’nin tavsiye niteliğinde olduğunu belirttiği fiyatlara
uymaları için alıcılarına bir zorlamada bulunduğuna veya uyulmaması durumunda
herhangi bir yaptırım uygulama yönünde aktif bir irade sergilediğine yönelik tespit
yapılmaması, pazarda markalar arası rekabetin yeterli düzeyde ve dinamik yapıda
olması ve Samsonite Türkiye’nin önemli bir pazar gücüne sahip olmaması gibi
unsurlar dikkate alındığında, Samsonite Türkiye hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. 490

I.3.2.2. Samsonite Markalı Ürünlerin Yurtdışına Kıyasla Yüksek Fiyata Satıldığı
İddiası
Desa veya Samsonite Türkiye’nin, faaliyet gösterdiği seyahat ürünleri pazarında
gerek pazar koşulları gerekse de sahip olduğu pazar payı değerlendirildiğinde
halihazırda hakim durumda bulunmasının olası olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla,
Desa tarafından sunulan açıklamalara önceki bölümlerde yer verilmekle birlikte,
seyahat ürünleri pazarında hakim durumda bulunmayan Desa veya Samsonite
Türkiye’nin 6. madde kapsamında bir sorumluluğu bulunmaması nedeniyle,
Samsonite markalı ürünlerin yurtdışına göre çok yüksek fiyatlara satıldığı iddiasına 500
yönelik olarak herhangi bir değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, başvurunun reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy