Rekabet Kurumu - Karar Sayı 10-22/304-112

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-2-262 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-22/304-112
Karar Tarihi : 11.03.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet İlhan
GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Dr. Ekrem KALKAN, Evrim Özgül KAZAK, Can TANERİ

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
-Yarbay Beton İnşaat Nakliyat ve Turizm İşletmeleri Tic. Ltd. Şti.
Cami Avlu Mah. Mustafa Kemal Paşa Bulvarı No:32 Daire:3 48700
Armutalan/Marmaris/Muğla

E. DOSYA KONUSU: Hazır beton pazarında yer alan Yarbay Beton İnşaat Nakliyat ve
Turizm İşletmeleri Tic. Ltd. Şti.’nin, Marmaris ilçesinde faaliyet gösteren tek
teşebbüs olma avantajından yararlanarak aşırı fiyatlama yaptığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından gönderilen dilekçede;
 Muğla ili Marmaris ilçesinde faaliyet gösteren Yarbay Beton İnşaat Nakliyat ve 30
Turizm İşletmeleri Tic. Ltd. Şti.’nin (Yarbay Beton) Marmaris ilçesinde rakipsiz
kalmış olduğu,
 Teşebbüsün söz konusu avantajı kullanarak, tüketiciden hazır betonun metreküp
fiyatı olarak 125 TL talep ettiği,
 Aynı özellikteki ürün için İstanbul’da verilen metreküp fiyatının 57 TL olduğu,
 Marmaris’e en yakın beton santralinin Marmaris’ten 130 kilometre uzaklıkta ve
Fethiye’de bulunduğu, ancak aradaki mesafenin uzun olması nedeniyle
Fethiye’den tedarik edilecek betonun prizlenme riskiyle karşı karşıya olduğu,
 Yarbay Beton’un mevcut durumdan yararlanarak tüketici üzerinden adil olmayan
bir kazanç elde ettiği 40
ifade edilerek, konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
bakımından değerlendirilmesi talep edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.10.2009 tarih ve 7550 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 20.11.2009 tarih ve 2009–2-
262/İİ–09-CT sayılı İlk İnceleme Raporu ve ekleri, 07.12.2009 tarih, REK.0.06.00.00-
110/486 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 1.3.2010 tarih ve 2009-2-262/ÖA-10-EK sayılı Önaraştırma Raporu 4.3.2010
10-22/304-112
2
tarih ve REK.0.06.00.00-110/98 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-22 sayılı Kurul 50
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Yarbay Beton hakkındaki şikayete ilişkin
olarak bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Yapılan başvuru ile ilgili olarak yürütülen önaraştırmada; Tekeli Hazır Beton İnş. Turizm
San. ve Tic. Ltd. Şti. (Tekeli Beton), Urantaş Uranlar Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.
(Urantaş), Bilgin İnş. Mad. San. Tic. A.Ş. (Bilgin Beton), Efe Çimento A.Ş. (Efe Çimento),
Çağdaş Beton İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş Beton), Yiğit Beton Harf. Oto. İnş. Nak. 60
Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Yiğit Beton), Akın Hazır Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. (Akın
Beton), Semkay Hazır Beton İnş. Paz. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Semkay Beton) ve
Yarbay Beton’dan konuya ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir. Söz konusu bilgi ve
belgeler ışığında yapılan inceleme ve değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Hazır beton; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen ve üreticiye taze beton olarak
sunulan bir inşaat malzemesidir. Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından C14,
C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilmekle birlikte türler arasında 70
yüksek arz ikamesi bulunmaktadır. Bu sebeple ilgili ürün pazarı işbu dosya özelinde, farklı
türlerin her birinin oluşturacağı dar pazarlar yerine daha kapsayıcı olacak şekilde “hazır
beton pazarı” olarak tanımlanmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton, kısa süre içinde kullanılma zorunluluğu olan, stoklanamayan ve belirli bir
sürenin geçmesi halinde kullanılabilmesi için gerekli özellikleri kaybeden, uzun mesafelere
taşınması hem teknik hem de ekonomik açıdan mümkün olmayan bir üründür. Hazır
betonun üretildiği tesisten transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat
sahasına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba
yerleştirilmesinde geçen sürenin hazır betonun kıvam ve işlenebilirliğinin korunabilmesi 80
bakımından ortalama iki saat olması gerektiği genel kabul görmektedir. Söz konusu
özellikleri nedeniyle, hazır beton ürününün genellikle üretildiği santralden yaklaşık 50 km
uzaklığa kadar taşınabildiği kabul edilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, hazır betona yönelik coğrafi pazarın sınırının
çizilmesinde 50 km’lik uzaklığın dikkate alınmasında genel bir kabul bulunmaktadır.
Mevcut olayda, şikayete konu Yarbay Beton’un, Muğla ili Merkez ilçesinde (Akkaya Köyü)
ve Marmaris ilçesinde (Çıtlık Köyü) kurulu iki beton santrali bulunmaktadır. Şikayete konu
Yarbay Beton tesisi Marmaris ilçesinde yer almaktadır. Marmaris ilçe merkezinin Muğla ili
merkezine uzaklığı ise ortalama 56 km’dir. Bu nedenle, işbu dosya özelinde, Yarbay
Beton açısından olabilecek en riskli durumun değerlendirilebilmesi bakımından ilgili 90
coğrafi pazar “Marmaris ilçesi” olarak belirlenmiştir.
I.2. Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde özetle, Marmaris ilçesinde faaliyet gösteren Yarbay Beton’un
rakibinin bulunmadığı, Marmaris ilçesine en yakın hazır beton üreticisinin 130 km
10-22/304-112
3
uzaklıkta Fethiye’de yer aldığı, Yarbay Beton’un bu durumundan yararlanarak Marmaris
ilçesi tüketicileri bakımından adil olmayan aşırı fiyatlar uyguladığı ifade edilmektedir.
Önaraştırma sürecinde yapılan araştırmalar sonucunda, Marmaris ilçesinde Bilgin Beton
isimli başka bir hazır beton firmasının da faaliyette bulunduğu anlaşılmıştır. Bilgin Beton,
inşaat, turizm ve yapı elemanları alanlarında faaliyet gösteren Bilgin Grup bünyesinde yer
almaktadır. Bilgin Beton tarafından gönderilen bilgilere göre, Bilgin Beton bünyesinde; 100
Marmaris, Muğla, Datça, Fethiye ve Namnam santralleri olmak üzere beş adet hazır
beton santrali ile üç adet agrega üretim tesisi bulunmaktadır. Bilgin Beton’un Marmaris
ilçesinde yer alan santrali, Marmaris ilçe merkezine 13 km, Muğla il merkezine ise 55 km
uzaklıkta yer almaktadır. 90m³/saat kapasiteye sahip olan Marmaris tesisi, çimento
hammaddesini Burdur’da kurulu As Çimento San ve Tic. A.Ş. ve Antalya’da kurulu Çimtaş
İnş. Malz. Ltd. Şti.’den sağlamaktadır. Bu bağlamda, şikayet dilekçesinde iddia edilenin
aksine, Yarbay Beton’un, Muğla ili Marmaris ilçesinde hazır beton alanında faaliyet
gösteren tek firma olmadığı, adı geçen ilçede Bilgin Beton’un da faaliyetlerini sürdürdüğü
anlaşılmaktadır. Nitekim gerek Yarbay Beton gerekse Bilgin Beton tarafından gönderilen
yazılarda da, söz konusu teşebbüslerin birbirlerini rakip olarak ifade ettikleri 110
görülmektedir.
Şikayet dilekçesinde yer verilen ikinci iddia ise, Yarbay Beton tarafından aşırı fiyat
uygulandığıdır. Bilindiği gibi “pazar gücünün kullanılması sonucunda sürekli olarak
rekabetçi düzeyin önemli ölçüde üzerinde belirlenen fiyat” olarak tanımlanabilecek aşırı
fiyat, ilgili piyasalarda ancak hakim durumdaki firmalarca uygulandığı takdirde rekabet
hukuku kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilebilmektedir. Aşırı fiyatlamanın hakim
durumun kötüye kullanılması başlığı altında incelenmesi, diğer tüm kötüye kullanma
hallerinde olduğu gibi, incelemeye konu teşebbüsün hakim durumda bulunması ve
şikayete konu uygulamanın kötüye kullanma niteliği taşıması koşullarının birlikte
mevcudiyetini gerektirmektedir. Dolayısıyla incelemeye, hakim durum analizinden 120
başlanabileceği gibi, şikayete konu eylemin bir kötüye kullanma olarak değerlendirilip
değerlendirilmeyeceğinden de başlanabilinmesi mümkündür. Bu bağlamda, işbu dosya
kapsamında öncelikle, kötüye kullanma analizi çerçevesinde aşırı fiyatlamaya ilişkin
değerlendirmelere yer verilecektir.
14.2.2008 tarih ve 08-15 sayılı Rekabet Kurulu kararında ifade edildiği üzere, ilgili veya
komşu pazarlarda aynı veya benzer ürünlerin fiyatlarının karşılaştırılması ile fiyat-maliyet
karşılaştırması yöntemleri uygulanan fiyatın aşırı olup olmadığının tespiti bakımından ön
plana çıkan yöntemlerdir. Bu çerçevede aşağıda ilk olarak, Yarbay Beton’un fiyatları ile
ilgili coğrafi pazarda faaliyet gösteren Bilgin Beton’un fiyatları karşılaştırılacak, daha sonra
fiyat-maliyet analizlerine yer verilecektir. 130

Bilindiği gibi, hazır beton ürünü ile ilgili en önemli maliyet kalemlerinden birini taşıma
maliyetleri oluşturmaktadır. Hazır betonun ortalama 50 km’den uzak mesafelere
satışı/taşınması mümkün olmadığı gibi, taşınabilir uzaklıklar içerisinde de mesafe arttıkça
fiyatı artmaktadır. Bu nedenle, hazır beton santralleri tarafından müşteri teslim beton
fiyatları hesaplanırken, müşterinin tesise uzaklığı da dikkate alınan hususlardan birini
oluşturmaktadır. Bu çerçevede, hazır beton ürününe ilişkin olarak yapılacak fiyat
karşılaştırmalarında, söz konusu fiyatların benzer uzaklıklar için verilip verilmediği büyük
önem kazanmaktadır. Hazır betonun satış fiyatının belirlenmesinde, tesis ile müşteri
arasındaki uzaklığa ek olarak, satış yapılan miktarlar da önemli bir değişkendir. Alım 140
miktarı arttıkça birim fiyatın azalması, hazır beton piyasalarında sıklıkla görülen bir
uygulamadır. İşbu dosya bakımından yapılan karşılaştırmalarda ise 10 m³ ile 50 m³ arası
miktarlar için hazır beton satış fiyatları dikkate alınmıştır. Dolayısıyla sağlıklı karşılaştırma
10-22/304-112
4
yapılabilmesini teminen, Bilgin Beton ve Yarbay Beton tarafından gönderilen fatura
bilgileri satış yapılan zaman dilimi, satış miktarı ve satış yapılan yerin uzaklığı bakımından
karşılaştırılmıştır.

Bunlara ek olarak, Yarbay Beton ile Bilgin Beton’a ait fatura bilgilerinin söz konusu
kriterlere uygunluk göstermediği durumlarda ise, birim fiyatlara (fabrika çıkış fiyatı) taşıma
maliyetlerinin eklenmesi suretiyle varsayımsal olarak firmaların farklı mesafelere satış 150
yaptığı durumlardaki satış fiyatları hesaplanmıştır. Aşağıdaki tabloda söz konusu kriterler
çerçevesinde seçilmiş örnek fatura bilgilerine yer verilmektedir.

Tablo 1: Yarbay Beton ve Bilgin Beton Fiyatlarının Karşılaştırılması
Tarih
(Bilgin/Yarbay Beton)
Ürün Müşteri-Tesis Uzaklığı
(Bilgin/Yarbay Beton)
Bilgin
Beton
Fiyatı (TL)
Yarbay Beton
Fiyatı (TL)
14.11.2009/13.11.2009 C 20 35 km (….) (….)
21.11.2009/23.11.2009 C 20 15 km (….) (….)
24.11.2009 C 25 15 km (….) (….)
21.11.2009/22.11.2009 C 30 37 km (….) (….)
14.11.2009/21.11.2009 C 25 37 km/ 34 km (….) (….)
19.11.2009/21.11.2009 C 35 15 km (….) (….)
26.12.2009 C 20 16 km (….) (….)
8.12.2009/9.12.2009 C 25 23 km (….) (….)
23.12.2009 C 25 15 km (….) (….)
25.12.2009 C 35 15 km (….) (….)
7.01.2010 C 20 30 km (….) (….)
15.01.2010 C 20 15 km (….) (….)
4.01.2010/3.01.2009 C 25 15 km (….) (….)
16.01.2010 C 25 37 km (….) (….)
12.01.2010 C 30 15 km (….) (….)
8.01.2010/12.01.2010 C 35 10 km (….) (….)
14.12.2009/7.12.2009 C 25 30 km/ 34 km (….) (….)

Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, incelemeye konu her üç ay bakımından, farklı hazır
beton tiplerine yönelik fiyatlar, Bilgin ve Yarbay Beton arasında önemli derecede farklılık
göstermemektedir. Bununla birlikte, Yarbay Beton’un fiyatları genel olarak Bilgin
Beton’dan yüksek olmadığı gibi, birçok durumda da Bilgin Beton’un fiyatlarının altındadır.
160
Aşağıdaki tabloda ise Yarbay Beton’un fiyatlarının komşu pazarlardaki fiyatlar ile
karşılaştırılmasına yer verilmektedir.

Tablo 2: Yarbay Beton ile Komşu Pazarlarda Yer Alan Teşebbüslerin Fiyatlarının Karşılaştırılması(TL)
Yiğit Beton1 Semkay Hazır Beton2 Tekeli Beton3 Yarbay Beton
C 20 C 25 C 30 C 20 C 25 C 30 C20 C25 C30 C 20 C 25 C 30
Kasım
(en düşük)
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Kasım
(en yüksek)
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Aralık
(en düşük)
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

1 Muğla’nın Fethiye ilçesinde kurulu Yiğit Beton’un Marmaris ilçe merkezine uzaklığı 135 km’dir.
2 Muğla’nın Milas ilçesinde kurulu Semkay Beton’un Marmaris ilçe merkezine uzaklığı 140 km’dir.
3 Muğla’nın Fethiye ilçesinde kurulu Tekeli Beton’un Marmaris ilçe merkezine uzaklığı 160 km’dir.
10-22/304-112
5
Aralık
(en
yüksek)
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ocak
(en düşük)
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ocak
(en yüksek)
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)

Tablo 2’de gösterildiği üzere, şikayete konu Yarbay Beton’un fiyatlarının Marmaris ilçesine
yakın bölgelerde bulunan diğer hazır beton santrallerinin fiyatlarıyla karşılaştırılması
sonucunda, Yarbay Beton’un fiyatlarının genel olarak söz konusu firmaların fiyatlarından
belirgin şekilde yüksek olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, Yarbay Beton’un fiyatlarının
hem kendisi ile aynı pazarda yer alan Bilgin Beton’un hem de komşu pazarlarda yer alan 170
teşebbüslerin fiyatları ile karşılaştırılması sonucunda, Yarbay Beton tarafından aşırı
fiyatlama yapıldığından bahsetmek mümkün görünmemektedir.

Aşırı fiyat değerlendirmelerinde kullanılan bir diğer yöntem ise fiyat-maliyet
karşılaştırmasıdır. Fiyat maliyet analizi çerçevesinde şikayetçinin lehine olacak şekilde
Yarbay Beton’un en yüksek birim fiyatları gerek Yarbay Beton’un gerekse Bilgin Beton’un
maliyetleri karşılaştırılmıştır. Bu çerçevede, yapılan incelemeler sonucunda, Yarbay
Beton’un birim kâr oranının en fazla % (….) olduğu tespit edilmiştir. Rekabet Kurulu’nun
15.07.2009 tarih ve 09-33 sayılı kararında aşırı fiyat değerlendirmesi yapılırken ne ölçüde
bir kâr marjının aşırılığın göstergesi olacağına dair genel kabul görmüş bir kuraldan 180
bahsetmenin mümkün olmadığı ifade edilerek, en az %100 oranında bir kâr marjının
aranması gerektiği yönünde görüşlerin bulunduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda, birim kâr
oranları en fazla % (….) civarında gerçekleşen Yarbay Beton tarafından aşırı bir fiyatlama
yapıldığından bahsetmek mümkün görünmemektedir.

Yukarıda yer verilen analizler sonucunda,

- Yarbay Beton’un fiyatlarının Bilgin Beton’un ve komşu coğrafi pazarlarda yer alan
diğer hazır beton firmalarının fiyatlarıyla kıyaslanması neticesinde, fiyatların aşırı
fiyatlamayı işaret edecek derecede yüksek olmadığı, aksine kimi durumlarda diğer 190
teşebbüslerin fiyatlarından daha düşük olduğu,

- Yarbay Beton’un birim kâr oranlarının aşırı fiyatlamanın bir göstergesi olarak kabul
edilemeyecek düzeylerde düşük olduğu

görülmektedir. Bu çerçevede, Yarbay Beton tarafından aşırı fiyatlama yapıldığından ve
dolayısıyla kötüye kullanma niteliğinde bir uygulama sürdürüldüğünden bahsetmek
mümkün görünmemektedir. Bu nedenle, Yarbay Beton hakkında, aşırı fiyatlama yapılarak
hâkim durumun kötüye kullanılması iddiasına ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. 200







10-22/304-112
6
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara ilişkin
olarak 4054 sayılı Kanun 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, 210
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy